Sacharovprijs voor Vrijheid van Denken 2011

Mensenrechtenactivist Aleksandr Milinkevitsj won de Sacharovprijs in 2006, toen liep hij als presidentskandidaat het opnam tegen de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko - door velen beschouwd als Europa's laatste dictator. Loekasjenko won, maar werd zwaar bekritiseerd voor verkiezingsfraude. Sindsdien is Milinkevitsj meermaals gearresteerd onder verschillende voorwendsels, maar nooit gestopt in zijn strijd voor vrijheid en democratie.

U bent al jaren actief in Wit-Rusland. Wat was uw grootste succes?

Toen ik aan de verkiezingen deelnam in 2006, waren er veel hooggeplaatste mensen in Europa die vonden dat Wit-Rusland zich bij Rusland aan moest sluiten. Op die manier zou er geen probleem met Loekasjenko zijn.

Na de verkiezingen van 2006, hebben tienduizenden mensen in het openbaar geprotesteerd, ondanks dat de machthebbers dreigden hen als terroristen te beschouwen - en bij ons is dat gelijk aan de doodstraf. Iedereen heeft zich dus gerealiseerd dat de Wit-Russen willen wonen in een onafhankelijk en democratisch land. Dat was een succes.

Heeft de Sacharovprijs geholpen?

Alleen wij kunnen dingen van binnenuit veranderen om ons land vrij en democratisch te maken. Maar deze solidariteit van de Europese leiders is erg belangrijk. Des te meer steun door het Europees Parlement en de EU-leiders wordt uitgesproken, des te minder kan de dictator zijn onderdrukking uitoefenen.

Hoe heeft het Sacharovnetwerk u geholpen in uw strijd?

We wonen ver van elkaar en onze situaties zijn totaal verschillend. Ik ben echter van mening dat dit netwerk vele voordelen kan hebben. Wij doen nu gezamenlijk onze uitspraken. Dat is al iets, maar het ontbreekt ons aan echte collectieve actie. We moeten meer werken aan de mogelijkheden voor actie.

Dit jaar ging de Sacharovprijs naar vijf activisten van de Arabische lente. Zijn wij getuige van een blijvende democratische verandering of is het gewoon een episode? 
Er zijn nog steeds mensen die denken dat sommige landen, sommige volken nog niet klaar zijn voor democratie. Voor deze mensen is een dictator aan het hoofd van een land heel normaal.

Ik denk dat elk land, elke man en vrouw vrij willen zijn want zij zijn vrij geboren. Dat is wat de inwoners van Noord-Afrika hebben getoond. Zij hebben laten zien dat alle landen de vrijheid verdienen.

Als de EU de wereld wil veranderen, moet er gewerkt worden aan het uitdragen van mensenrechten. Denk niet dat dictators een garantie zijn voor stabiliteit. Alleen democratie kan stabiliteit verzekeren.