Zorg over rechtsstaat in lidstaten: wat de EU kan doen (infografiek) 

 
 
Artikel 7-procedure 

In geval van zorg over het respect voor EU-waarden in een lidstaat, heeft de EU een wettelijk mechanisme om te handelen. Kom meer te weten over artikel 7 van het EU-Verdrag.

Op 12 september besloten de EP-leden om de Raad te vragen vast te stellen of Hongarije het gevaar loopt de EU-waarden ernstig te schenden. De procedure volgt artikel 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. De leden uiten hun zorg over het functioneren van de instellingen van het land, waaronder problemen met het kiesstelsel, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de eerbiediging van de rechten en vrijheden van burgers.

De rechtsstaat is een sleutelprincipe in democratische staten en artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie noemt de eerbiediging van de rechtsstaat één van de waarden waarop de EU is gegrondvest. Een inbreuk op de EU-waarden rechtvaardigt een reactie op EU-niveau en dit is wat de procedure van artikel 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie beoogt te bereiken.

De artikel 7-procedure

De artikel 7-procedure voor de bescherming van EU-waarden is in 1997 in het Verdrag van Amsterdam ingevoerd. Het omvat twee mechanismen: voor preventieve maatregelen, als er een duidelijk risico bestaat dat de EU-waarden worden geschonden en sancties, als een dergelijke schending al heeft plaatsgevonden. Mogelijke sancties tegen het betreffende EU-land zijn niet duidelijk vastgelegd in de EU-verdragen, maar kunnen het opschorten van het stemrecht in de Raad en de Europese Raad omvatten.

Bij beide mechanismen moet de eindbeslissing worden genomen door de vertegenwoordigers van de lidstaten in de Raad, maar de drempels om tot een besluit te komen, zijn verschillend. In het preventieve mechanisme is voor een besluit in de Raad een meerderheid van vier vijfde van de lidstaten vereist, terwijl voor het vaststellen van het bestaan ​​van een schending, eenparigheid van stemmen tussen de staatshoofden en regeringsleiders van de EU vereist is. De betrokken lidstaat neemt niet deel aan beide stemmingen. Zie onze infografiek voor alle details.

De rol van het Parlement

Op grond van artikel 7 is het Parlement één van de instellingen die ook het preventieve mechanisme kan initiëren door de Raad op te roepen om vast te stellen dat er een risico bestaat op schending van de EU-waarden. Het was de eerste keer dat het Parlement het initiatief nam om aan te bevelen dat het mechanisme moest worden geactiveerd.

Om te worden aangenomen, moest het voorstel de steun krijgen van een absolute meerderheid van de EP-leden, namelijk 376, en twee derde van de leden van het Europees Parlement die aan de stemming deelnam.

De leden steunden in maart al een soortgelijk voorstel van de Commissie om het preventieve mechanisme in het geval van Polen te activeren. In dat geval deelde het Parlement de zorg van de Commissie over de scheiding der machten, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de grondrechten in het land.

De leden drongen er bij de regeringen van de EU op aan snel vast te stellen of Polen een ernstige inbreuk op de EU-waarden dreigt te riskeren en, zo ja, oplossingen voor te stellen. De Raad heeft in juni een hoorzitting over deze kwestie gehouden, waarbij de vertegenwoordigers van Polen hun standpunt uiteen hebben gezet.