Aanpak van terrorisme: EU-maatregelen uitgelegd 

Bijgewerkt op: 
 
Gecreëerd:   
 

Deel deze pagina: 

Om terrorisme te stoppen, moet terroristen hun toegang tot financiering afgekapt worden en radicalisering en grenscontroles worden aangepakt. Lees meer over het EU-beleid tegen terrorisme.

Veiligheid is een grote zorg voor Europeanen. Zo'n 77% wil dat de EU meer doet om terrorisme te bestrijden.

De EU-maatregelen om nieuwe aanslagen te voorkomen variëren van het realiseren van grondigere controles aan de Europese grenzen, betere politie- en justitiële samenwerking bij de opsporing van verdachten en het vervolgen van daders, het afsnijden van terrorismefinanciering tot de aanpak van de georganiseerde misdaad of radicalisering.

Verbetering van de EU-grenscontroles

Om de veiligheid binnen de Schengen-zone te waarborgen, werden in april 2017 systematische controles ingevoerd aan de buitengrenzen van de EU. De controles waren van toepassing op alle mensen die de EU binnenkwamen, waaronder EU-burgers.


Om de bewegingen van niet-EU-burgers in het Schengengebied vast te leggen en de controles te versnellen, hebben het Parlement en de EU-ministers op 30 november 2017 overeenstemming bereikt over de invoering van een nieuw in- en uitreissysteem.


Om te voorkomen dat terroristen in de EU vrij rondcirculeren, hebben verschillende landen tijdelijke controles aan hun grenzen ingevoerd. Het Parlement beschouwt deze controles aan de binnengrenzen als ongerechtvaardigd en een gevaar voor het Schengengebied en wil ze slechts toestaan ​​als laatste redmiddel.


Kom meer te weten Schengen en het grensbeleid van de EU.

Beschermen van buitengrenzen

De Europese grens- en kustwacht zou tegen 2027 moeten uitbreiden met een permanent korps van 10.000 grenswachten om de Europese buitengrenzen effectief te beveiligen. Het betreft 13.000 km aan landgrenzen en bijna 66.000 km op zee. Het nieuwe korps kan op verzoek van een EU-land grenscontrole- en migratiebeheer uitvoeren en grensoverschrijdende criminaliteit bestrijden.

Buitenlandse terroristische strijders stoppen

Sinds 2015 is er een toename van religieus geïnspireerde terroristische aanslagen in de EU. Volgens Europol zijn in 2018 naar schatting 5000 individuen uit de EU naar conflictgebieden in Syrië en Irak gereisd om zich bij jihadistische terroristische groeperingen aan te sluiten.

Om bepaalde handelingen te criminaliseren, zoals opleiding of reizen voor terroristische doeleinden of het organiseren of faciliteren van dergelijke zaken, werd een EU-brede wetgeving inzake terrorisme ingevoerd. Dit zal, samen met nieuwe controles aan de buitengrenzen, helpen om het fenomeen van de buitenlandse strijder aan te pakken.


Het aantal buitenlandse terroristische strijders is aanzienlijk gedaald sinds 2015. Europol stelt dat naarmate IS zwakker wordt, het diens volgelingen opgeroepen heeft om aanvallen uit te voeren in hun eigen thuisland, in plaats van af te reizen naar het zogenaamde kalifaat.

Het gebruiken van Passagiersgegevens (PNR)

Luchtvaartmaatschappijen die vluchten uitvoeren van buiten de EU en omgekeerd zijn verplicht om de nationale autoriteiten de gegevens van hun passagiers te bezorgen, zoals de namen, de reisdata, het reisschema en de betalingsmethode.


Deze zogenaamde PNR-gegevens worden gebruikt om terroristische misdrijven en zware criminaliteit te voorkomen, op te sporen, te onderzoeken en te vervolgen.


De onderhandelingen duurden meer dan vijf jaar. Het Parlement drong aan op waarborgen voor gevoelige gegevens (zoals het onthullen van raciale afkomst, religie, politieke overtuiging, gezondheid of seksuele geaardheid) en gegevensbescherming.


Lees meer in ons bestand over de Passagiersgegevens (PNR).

Versterking van uitwisseling van informatie om misdaad en terrorisme te bestrijden

Criminelen en terroristen gebruiken vaak meerdere valse identiteiten om grens- en wetshandhavingsautoriteiten te omzeilen. Dit benadrukt het belang van effectieve informatie-uitwisseling tussen de relevante autoriteiten (wetshandhaving, justitie, inlichtingen) in de EU-landen.


In 2018 werden nieuwe regels voor de versterking van het Schengen-informatiesysteem (SIS) overeengekomen, waarbij nieuwe soorten signaleringen werden ingevoerd voor zaken die verband hielden met terroristische activiteiten. De databank stelt politie en grenswachters in staat om waarschuwingen over gezochte of vermiste personen, en verloren of gestolen goederen, te kunnen invoeren en raadplegen.


Om bestaande en toekomstige databanken op een intelligentere en doelgerichtere manier te gebruiken, moeten de EU-informatiesystemen die helpen bij het beheer van grenzen, veiligheid en migratie gegevensuitwisseling mogelijk maken. Deze nieuwe interoperabiliteit moet na 2023 operationeel zijn en een enkele interface voor zoekopdrachten bieden, evenals een dienst voor biometrische matching om identificatie te vergemakkelijken.


Europol
ondersteunt de uitwisseling van informatie tussen nationale politieautoriteiten. In mei 2016 stemde het Parlement in om meer bevoegdheden aan Europol te verstrekken. Zo werd de strijd tegen terrorisme opgevoerd en werden gespecialiseerde eenheden opgezet, zoals het Europese centrum voor terrorismebestrijding (gestart op 25 januari 2016).

Terrorismefinanciering schrappen

Een doeltreffende maatregel om terroristen te stoppen is door hun inkomstenbronnen te verminderen en de logistiek te verstoren. Om dit mogelijk te maken, heeft het Europees Parlement in 2018 de richtlijn ter bestrijding van het witwassen van geld geactualiseerd.


Het zal de transparantie over de mensen achter bedrijven vergroten en risico's in verband met virtuele valuta en anonieme pre-paid-kaarten aanpakken.


Witwaspraktijken zijn een strafbaar feit in alle EU-landen, maar de definities en sancties variëren. De nieuwe regels om criminele financiering aan te pakken, zullen die achterpoortjes sluiten.


Criminele activiteiten in Europa worden verondersteld elk jaar ongeveer 110 miljard euro op te leveren. Slechts 1,1% van de opbrengsten van misdrijven worden echter effectief geconfisqueerd. Om het makkelijker te maken om criminele vermogensbestanddelen in de EU te bevriezen en te confisqueren, werden in oktober 2018 nieuwe regels overeengekomen.


Al deze nieuwe regels zullen vanaf 2020 van toepassing zijn.

Toegang tot gevaarlijke wapens bemoeilijken

De EU doet al het mogelijke om te voorkomen dat gevaarlijke wapens in handen komen van verkeerde mensen. De herziene vuurwapenrichtlijn sluit de juridische achterpoortjes die terroristen gebruikten om omgebouwde wapens in te zetten, bijvoorbeeld tijdens de aanslagen in Parijs in 2015. Het vereist dat de EU-landen over een goed monitoringsysteem beschikken met uitzonderingen voor jagers, musea en verzamelaars.


De overgrote meerderheid van terroristische aanslagen in de EU werd gepleegd met zelfgemaakte bommen. Dankzij strengere regels die het Parlement in april 2019 heeft goedgekeurd, wordt het voor terroristen moeilijker om de ingrediënten te bemachtigen die nodig zijn om explosieven te maken.

Het voorkomen van radicalisering

Terroristen en extremisten gebruiken internet om propaganda en radicalisering te verspreiden. Het Parlement wil dat online bedrijven zoals Facebook of YouTube verplicht worden om terroristische content binnen een uur na ontvangst te verwijderen en na bevel van de relevante autoriteiten.


Lees meer over hoe de EU cyberveiligheid bevordert.


Radicalisering en het tegengaan daarvan was een van de aandachtspunten van een speciale commissie voor terrorisme, wiens werk in december 2018 beëindigde. Het Parlement stelt voor om een EU-controlelijst voor haatpredikers op te stellen, gezien zij nu ongemerkt kunnen opereren en reizen tussen de EU-landen. Parlementsleden bevelen ook aan om geradicaliseerde gedetineerden in gevangenissen te scheiden, en specifieke trainingen over radicalisering te geven aan functionarissen van de EU en de EU-landen.


De meeste terroristische aanslagen in Europa werden gepleegd door terroristen van eigen bodem, oftewel EU-burgers die geboren werden in de EU, binnen de EU geradicaliseerd werden en de EU nooit verlaten hebben. Om deze reden heeft het Parlement in 2015 maatregelen voorgesteld om radicalisering en extremisme te bestrijden in gevangenissen, online en via onderwijs en sociale insluiting.

De toegevoegde EU-waarde

Het EU-niveau is het belangrijkste forum voor samenwerking en coördinatie tussen de EU-landen bij de bestrijding van terrorisme, zelfs al is het bestrijden van criminaliteit en het garanderen van veiligheid voornamelijk een nationale bevoegdheid.


De Parlementsleden beslissen op gelijke voet met de EU-ministers over belangrijke antiterrorismewetten van de EU. Traditioneel waakt het Parlement over de eerbiediging van de grondrechten en gegevensbescherming, hetgeen met name nodig is in een context waarin er druk is om actie te ondernemen.


Veiligheid in Europa is een gezamenlijke prioriteit voor de Europese instellingen. De terrorismebestrijdingsstrategie van de EU is gebaseerd op vier onderdelen: voorkomen, beschermen,vervolgen en reageren. De Europese veiligheidsagenda 2015-2020 heeft tot doel de samenwerking tussen de lidstaten te vergemakkelijken bij terrorismebestrijding, georganiseerde misdaad en cybercriminaliteit. De EU werkt ook aan de verbetering van externe veiligheid in samenwerking met landen die niet tot de EU behoren.