Vrijhandelsovereenkomst EU-VS: wat is ISDS? 

 
 

Deel deze pagina: 

Hoe kunnen geschillen tussen investeerders en staten worden opgelost? Ontdekk de verschillende mechanismes ©BELGA/DPA/Daniel Reinhardt 

In het trans-Atlantisch handels- en investeringspartnerschap (TTIP) waarover momenteel door de Europese Commissie en de VS wordt onderhandeld, is er een bijzonder controversiële kwestie: het mechanisme om geschillen tussen buitenlandse investeerders en staten op te lossen. Een van deze mechanismen is bekend als ISDS, maar wat is dit en wat zijn de verschillen tussen ISDS en de andere beschermingsopties van investeerders?

Mechanismes om geschillen op te lossen tussen buitenlandse investeerders en de landen waar ze hebben geïnvesteerd, zijn van essentieel belang. Er zijn momenteel twee manieren om dergelijke geschillen op te lossen: binnenlandse rechtbanken of internationale private arbiters. Op 6 mei stelde de Europese Commissie als antwoord op zorgen van EP-leden en het publiek twee extra opties voor TTIP voor: een multilaterale internationale rechtbank en een bilateraal lichaam met 7 rechters.


Systeem om geschillen op te lossen

Kenmerken

1. Nationale rechtbank

• Veelgebruikt instrument in handelsakkoorden.
• Op basis van vertrouwen in het rechtssysteem tussen partners met een lange traditie van de rechtsstaat.
• Critici zeggen dat het eerder ten gunste van het eigen land uitspraken kan doen. Daarnaast kunnen internationale verplichtingen niet automatisch in de binnenlandse rechtbanken worden toegepast

2. Privaat arbitragesysteem (ISDS)

• Veelgebruikt instrument in handelsakkoorden.
• Arbiters zijn geen rechters, maar advocaten, gespecialiseerd in handelsrecht.
• Het zou onafhankelijk van enige staat zijn maar critici zijn bezorgd over de beperking van het recht van regeringen om te reguleren in het openbaar belang.
• Om dit te beperken, met de nieuwe Commissie-aanpak, zou er een vooraf overeengekomen TTIP lijst van arbiters (door de EU en de VS overeengekomen) komen.

3. Een multilaterale internationale rechtbank

• Nieuwe door de Europese Commissie voorgestelde optie.
• Instrument op lange termijn
• Het zal tijd kosten om het op te richten (10-15 jaar)

4. Een bilateraal lichaam met 7 rechters exclusief voor TTIP

• Nieuwe door de Europese Commissie voorgestelde optie.
• Dit instrument zou relatief snel in werking kunnen treden.
• De EU en VS zouden gezamenlijk akkoord moeten zijn met de 7 rechters (2 rechters van de EU, 2 uit de VS, 3 van elders)

In geval van een geschil, zouden de investeerders vrij zijn om één van de mechanismes te gebruiken. Ze kunnen niet meerdere mechanismes gebruiken en dan de favoriete beslissing kiezen.


Voor meer informatie over TTIP en de rol van het Parlement, bekijk ons dossier..