Hoe terrorisme te stoppen: wat zijn de EU-maatregelen?  

 
 

Om terrorisme te stoppen, moeten problemen zoals het terugkeren van buitenlandse strijders en de grenscontroles worden aangepakt. Lees meer over het EU-beleid voor terrorismebestrijding.

Veiligheid is een grote zorg voor Europeanen en de overgrote meerderheid (80%) wil dat de EU meer doet om terrorisme te bestrijden. Sinds 2015 is er een toename van religieus geïnspireerde terroristische aanslagen in de EU. De EU-maatregelen ter voorkoming van nieuwe aanslagen variëren van het realiseren van grondigere controles aan de Europese grenzen, betere politie- en justitiële samenwerking bij de opsporing van verdachten en het vervolgen van daders, het afsnijden van terrorismefinanciering tot de aanpak van de georganiseerde misdaad of radicalisering.

Verbetering van de EU-grenscontroles
Om de veiligheid binnen de Schengen-zone te waarborgen, werden systematische controles aan de buitengrenzen van alle mensen die de EU binnenkwamen - waaronder EU-burgers - in april 2017 ingevoerd. Om de bewegingen van niet-EU-burgers in het Schengengebied vast te leggen en de controles te versnellen, hebben het Parlement en de EU-ministers op 30 november 2017 overeenstemming bereikt over de invoering van een nieuw in- en uitreissysteem. Deze nieuwe buitengrenscontroles zullen naar verwachting op z’n laatst volledig operationeel zijn in 2020.

Buitenlandse terroristische strijders stoppen
Volgens Europol zijn naar schatting 7800 Europeanen uit 24 landen naar conflictgebieden in Syrië en Irak gereisd om zich bij jihadistische terroristische groeperingen aan te sluiten. Hoewel het aantal afreizigers afneemt, zal het aantal terugkerende buitenlandse strijders naar verwachting toenemen als IS militair wordt verslagen of instort.

Het gebruiken van Passagiersgegevens (PNR)

Luchtvaartmaatschappijen die vluchten uitvoeren van buiten de EU en omgekeerd zijn verplicht om de nationale autoriteiten de gegevens van hun passagiers te bezorgen, zoals de namen, de reisdata, het reisschema en de betalingsmethode. Deze zogenaamde PNR-gegevens worden gebruikt om terroristische misdrijven en zware criminaliteit te voorkomen, op te sporen, te onderzoeken en te vervolgen. De onderhandelingen duurden meer dan vijf jaar en het Parlement drong aan op waarborgen voor gevoelige gegevens (zoals het onthullen van raciale afkomst, religie, politieke overtuiging, gezondheid of seksuele geaardheid) en gegevensbescherming. Lees meer in ons bestand over de Passagiersgegevens (PNR).

Versterking van uitwisseling van informatie om misdaad en terrorisme te bestrijden
De persoon die de aanslag op de Berlijnse kerstmarkt uitvoerde, gebruikte meerdere identiteiten om grens- en wetshandhavingsautoriteiten te omzeilen. Deze en andere soortgelijke gevallen benadrukken het belang van effectieve informatie-uitwisseling tussen de relevante autoriteiten (wetshandhaving, justitie, inlichtingen) in de lidstaten. De Europese Unie heeft al veel gegevensbanken en informatiesystemen voor grensbeheer en veiligheid binnen de EU. Het Parlement concentreert zich momenteel op regels die de interoperabiliteit van de gegevensbanken en de gelijktijdige raadpleging van de verschillende systemen mogelijk maken.

Europol ondersteunt de uitwisseling van informatie tussen nationale politieautoriteiten zoals EU-informatie-hub voor criminaliteit. In mei 2016 kwam het Parlement overeen meer bevoegdheden aan Europol te geven om de strijd tegen het terrorisme op te voeren en gespecialiseerde eenheden op te zetten, zoals het Europese centrum voor terrorismebestrijding (gestart op 25 januari 2016).

Terrorismefinanciering afsnijden
Een doeltreffende maatregel om terroristen te stoppen is door hun inkomstenbronnen te verminderen en de logistiek te verstoren. Het Parlement wil dat EU-landen verdachte financiële transacties volgen en ook kijken naar de handel in olie, sigaretten, goud, edelstenen en kunstwerken. De leden hebben de laatste bijwerkingvan de EU-richtlijn ter bestrijding van het witwassen van geld voltooid, waardoor de regels voor virtuele-valutaplatforms en anonieme prepaid-kaarten strenger worden.


De leden slaagden er ook in extra middelen aan te trekken in de EU-begroting van 2018 om terrorisme en georganiseerde misdaad beter te bestrijden. Als antwoord op oproepen van het EPom virtuele valuta, zoals Bitcoin, te monitoren om te voorkomen dat ze worden gebruikt om terrorisme te financieren, heeft de Europese Commissie onlangs een waarnemingscentrum voor blockchain opgezet.

Toegang tot gevaarlijke wapens bemoeilijken
De EU doet al het mogelijke om te voorkomen dat gevaarlijke wapens in handen komen van verkeerde mensen. De herziene vuurwapenrichtlijn sluit de juridische achterdeurtjes die terroristen gebruikten om omgebouwde wapens in te zetten, bijvoorbeeld tijdens de aanslagen in Parijs in 2015. Het vereist dat de lidstaten over een goed monitoringsysteem beschikken met uitzonderingen voor jagers, musea en verzamelaars. Het Parlement dringt ook aan op betere controle op wapenuitvoer en een embargo op wapenuitvoer naar Saoedi-Arabië.

Het voorkomen van radicalisering
De meeste terroristische aanslagen in Europa werden gepleegd door terroristen van eigen bodem. Het Parlement heeft daarom maatregelen voorgesteld om radicalisering en extremisme te bestrijden in gevangenissen, online en via onderwijs en sociale insluiting.

De toegevoegde EU-waarde
Het EU-niveau is het belangrijkste forum voor samenwerking tussen de lidstaten bij de bestrijding van terrorisme, ook al is terrorismebestrijding in belangrijke mate een nationale bevoegdheid.


De EP-leden beslissen op gelijke voet met de EU-ministers over belangrijke antiterrorismewetten van de EU. Traditioneel waakt het Parlement over de eerbiediging van de grondrechten en gegevensbescherming, hetgeen met name nodig is in een context waarin  er druk is om actie te ondernemen.


De terrorismebestrijdingsstrategie van de EU is gebaseerd op vier onderdelen: voorkomen, beschermen,vervolgen en reageren. Het huidige raamwerk dat de Europese Commissie in haar voorstellen volgt, is de Europese veiligheidsagenda 2015-2020, die tot doel heeft de samenwerking tussen de lidstaten te vergemakkelijken bij terrorismebestrijding, georganiseerde misdaad en cybercriminaliteit.


Er is de afgelopen jaren veel EU-beleid inzake terrorismebestrijding geweest en het systeem kent veel actoren, een overvloed aan strategieën en resulterende overlappingen. Het Parlement heeft een bijzondere commissie Terrorisme ingesteld om manieren voor te stellen om de efficiëntie en effectiviteit van de EU-reactie op terrorisme te verbeteren.