Terrorisme in de EU sinds 2015 

 
 

Deel deze pagina: 

Wat is de stand van zaken in Europa na de reeks terreuraanslagen sinds 2015? Wie zijn de terroristen? Wat doet de EU om terrorisme te bestrijden?

Beveiligingspatrouille. Foto van Manu Sanchez op Unsplash. 

Toename in terroristische aanslagen in 2015

Sinds 2015 wordt Europa getroffen door een golf terroristische aanslagen. Jihadistische aanslagen nemen daarin de leiding: vier in 2014, 17 in 2015, oplopend tot 33 in 2017, volgens Europol.


Terrorisme is een topprioriteit voor Europese autoriteiten. Het aantal arrestaties met betrekking tot jihadistisch terrorisme in de EU is toegenomen van 395 gevallen in 2014 tot 705 in 2017.


Jihadisten zijn niet de enige groep die aanslagen plegen in de Europese Unie. Europol classificeert terroristische daden ook in vier andere categorieën op basis van verschillende motivaties, zoals rechts, links en anarchistisch, of omwille van etnisch-nationalisme en separatisme, of voor specifieke kwesties als dierenrechten en anti-abortus.


In 2017 werden de meeste terroristische aanslagen in de EU geclassificeerd als separatistische aanvallen (137 van de 205). Catherine de Bolle, uitvoerend directeur van Europol, zei echter: "Geen van de gerapporteerde activiteiten in geen enkele categorie van terroristen was zo dodelijk als die die gepleegd werden door jihadistische terorristen, en hadden ook niet zo'n impact op de samenleving als geheel."


In 2015 werden 150 mensen gedood door jihadistische aanslagen, 135 in 2016. Het is vermeldenswaardig dat terwijl het aantal aanslagen steeg in 2017, er minder mensen stierven, namelijk 63.


Meer informatie over de statistieken van terrorisme in Europa.

Terrorisme in de EU 

De rol van de Islamitische Staat

Sinds 2015 werden de meeste jihadistische aanslagen in de EU gepleegd of geïnspireerd door de zogenaamde Islamitische Staat (IS). Deze jihadistische groep begon in 2014 de controle over gebieden in Irak en Syrië over te nemen en verklaarde de oprichting van een 'kalifaat'. Bezette gebieden waren op hun grootst de grootte van Groot-Brittannië.


Vanaf de zomer van 2014 voerde een internationale coalitie, waaronder verschillende EU-landen, militaire actie tegen IS in Irak en Syrië. In september 2014 riep hoge IS-leider Aby Muhammed Al-Adnani IS-aanhangers op om "niet-gelovigen" in westerse landen te doden.


In mei 2016 deed de IS-leider een oproep aan IS-aanhangers om ongelovigen te doden met alle middelen die ze in hun eigen land ter beschikking hadden als ze niet in staat waren om zich bij IS in Irak en Syrië aan te sluiten. EU-landen, met name die in de anti-IS-coalitie, worden als doelen beschouwd.


Wie zijn terroristen?

In 2018 meldt Europol dat jihadistische aanvallen voornamelijk zijn uitgevoerd door terroristen die zijn opgegroeid en geradicaliseerd in hun thuisland, niet door zogenaamde buitenlandse strijders. Buitenlandse strijders zijn personen die hun thuisland verlaten hebben om zich bij een terroristische groep aan te sluiten in het buitenland.


Radicalisering van terroristen van eigen bodem gaat vaak sneller. Dit komt doordat alleen-opererende terroristen geradicaliseerd worden door online propaganda. Hierdoor zijn hun aanslagen geïnspireerd in plaats van geordend door IS. Europol legt uit dat deze terroristen niet noodzakelijk heel religieus zijn. Ze lezen lang niet altijd de Koran, gaan onregelmatig naar de moskee en hebben vaak een rudimentaire en gefragmenteerde kennis van de islam.


In 2016 waren een aanzienlijk aantal van de personen die gemeld werden voor terrorisme bij Europol criminelen van laag niveau. Dit suggereert dat mensen met een criminele geschiedenis of die gesocialiseerd werden in een criminele omgeving vatbaarder zijn voor radicalisering en rekrutering.


Europol concludeert hieruit dat "religie dus niet de eerste of primaire aanjager van het radicaliseringsproces is", maar dat het slechts een "kans biedt om persoonlijke problemen te overwinnen." Het laat hen denken dat een aanslag plegen in hun eigen land hen zal "veranderen in een held."


Trend in modus operendi

Sinds 2015 werden Jihadistische aanvallen gepleegd door alleenstaande terroristen en groepen.


Alleen-opererende jihadisten gebruikten voornamelijk messen en kanonnen. Hun aanvallen waren eenvoudiger en tamelijk ongestructureerd. Groepen gebruikten automatische geweren en explosieven in complexe en goed gecoördineerde aanvallen.


Er is een tendens geweest voor jihadistische terroristen om aanvallen op mensen te richten, in plaats van op gebouwen of institutionele doelen, om een ​​emotionele reactie van het publiek te triggeren.


Terroristen discrimineren niet tussen moslims en niet-moslims. Aanslagen hebben zich gericht op het maximale aantal slachtoffers, zoals in onder andere Londen, Parijs, Nice, Stockholm, Manchester, Barcelona en Cambrils.


Wat is de definitie van terrorisme?

De gemeenschappelijke juridische definitie van terroristische misdrijven van de Europese Unie, zoals neergelegd in Kaderbesluit 2002/475/JHA van de Raad, zijn handelingen waarmee wordt beoogd:

• een bevolking ernstig te intimideren, of;

• een overregulering van een regering of internationale organisatie om een ​​handeling uit te voeren of zich ervan te onthouden, of;

• het ernstig destabiliseren of vernietigen van de fundamentele politieke, constitutionele, economische of sociale structuren van een land of een internationale organisatie.

De strijd van de EU tegen terrorisme

Er is op nationaal en Europees niveau actie ondernomen om het niveau en de doeltreffendheid van de samenwerking tussen de EU-landen te verhogen. EU-maatregelen om nieuwe aanslagen te voorkomen zijn breed en grondig.


Centraal staan het terugdringen van de financiering van terrorisme, het aanpakken van de georganiseerde misdaad en het versterken van grenscontroles om radicalisering aan te pakken en de politiële en justitiële samenwerking bij het opsporen van verdachten en het vervolgen van daders te verbeteren.


Parlementsleden hebben bijvoorbeeld nieuwe regels aangenomen om het gebruik van wapens en het maken van zelfgemaakte bommen voor terroristen moeilijker te maken.


Ook heeft Europol, het politiebureau van de EU, nieuwe bevoegdheden. Europol kan gespecialiseerde eenheden gemakkelijker opzetten, zoals het Europese Counter Terrorism Center dat in januari 2016 werd opgericht. Daarnaast kan Europol in bepaalde gevallen informatie uitwisselen met particuliere bedrijven en bijvoorbeeld sociale media-platforms verzoeken om content van IS te verwijderen.


In juli 2017 heeft het Europees Parlement een speciale commissie voor terrorisme opgericht om te evalueren hoe terrorisme beter bestrijd kan worden op EU-niveau. Parlementsleden hebben een rapport met concrete maatregelen opgesteld, waarin zij willen dat de Europese Commissie nieuwe wetgeving invoert.


Kom meer te weten over de maatregelen tegen terrorisme van de EU in onze infografiek en bekijk de video's.