Jakie są uprawnienia Parlamentu Europejskiego i procedury ustawodawcze? 

Parlament jest współprawodawcą – jest uprawniony do przyjmowania aktów prawnych i wprowadzania w nich zmian oraz decyduje o rocznym budżecie UE na równi z Radą. Nadzoruje prace Komisji i innych organów UE, a także współpracuje z parlamentami narodowymi państw członkowskich UE, aby uwzględniać ich stanowiska.


Ogromna większość aktów prawnych UE jest przyjmowana w ramach zwykłej procedury ustawodawczej, nazywanej również „procedurą współdecyzji”. Jest to procedura najczęściej stosowana, w której Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej odgrywają równorzędną rolę. Ma ona zastosowanie do wielu dziedzin, takich jak imigracja, energia, transport, zmiana klimatu, środowisko naturalne, ochrona konsumentów i zarządzanie gospodarcze.


W kilku dziedzinach stosowane są inne procedury decyzyjne. W takich obszarach jak podatki, prawo konkurencji oraz wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa zastosowanie ma procedura bezpieczeństwa „konsultacji”. W takich przypadkach Parlament może zatwierdzić lub odrzucić wniosek ustawodawczy lub zaproponować poprawki do niego; Rada nie jest prawnie zobowiązana zastosować się do opinii Parlamentu, ale musi na nią zaczekać przed podjęciem decyzji. Procedura „zgody”, w której Parlament zatwierdza projekty altów prawnych, ma zastosowanie do przystępowania nowych państw członkowskich do UE, a także do międzynarodowych umów handlowych między UE a państwami trzecimi lub grupami państw. Procedura zgody jest również stosowana przy podejmowaniu ostatecznej decyzji w sprawie powołania Komisji Europejskiej.

Kto ma inicjatywę ustawodawczą? Kto jest inicjatorem unijnego prawa?


Chociaż proponowanie nowych przepisów UE należy do Komisji Europejskiej, Parlament może wystąpić z inicjatywą i wezwać Komisję do złożenia wniosku ustawodawczego. Jeśli PE występuje z taką „inicjatywą ustawodawczą”, posłowie mogą wyznaczyć termin złożenia wniosku. Jeżeli Komisja odmówi złożenia wniosku, musi wyjaśnić powody takiego postępowania.


Akty delegowane i wykonawcze


Przyjmując nowe przepisy, posłowie oraz Rada mogą upoważnić Komisję do uzupełniania ich lub wprowadzania w nich niewielkich zmian (np. w postaci załączników technicznych lub aktualizacji) w drodze aktów delegowanych (które uzupełniają lub zmieniają fragmenty przepisów) lub aktów wykonawczych (w których wyjaśnia się szczegółowo tryb wykonywania przepisów). W takim systemie przepisy mogą być proste, a w razie konieczności są uzupełniane i aktualizowane bez potrzeby rozpoczynania nowych negocjacji na poziomie ustawodawczym.


W zależności od rodzaju aktu przyjętego przez Komisję posłowie mają różne możliwości wyrażenia sprzeciwu wobec zaproponowanych przez nią działań. Posłowie mają prawo weta wobec aktów delegowanych. W przypadku aktów wykonawczych posłowie mogą zwrócić się do Komisji o ich zmianę lub wycofanie, ale Komisja nie jest prawnie zobowiązana prawem zastosować się do takiego apelu.