Pytanie za ponad sto czterdzieści jeden miliardów euro: na czym polega budżet UE?

Zgodnie z zapisami Traktatów, co roku o unijnym budżecie decydują wspólnie Rada i Parlament. Kryzysy w latach osiemdziesiątych wywołane trudnościami w uchwaleniu budżetu sprawiły, że obecnie podpisuje się kilkuletnie porozumienie budżetowe. Takie rozwiązanie nadaje większą płynność procedurze budżetowej. Technicznie takie porozumienie prezentuje się jako długoterminowe ramy finansowe (perspektywy finansowe), obejmujące kilka budżetów rocznych zawierających roczne pułapy wydatków na poszczególne sektory działalności UE.

Kolejne budżety roczne muszą uwzględniać limity ustalone w drodze wcześniejszej umowy. Każde porozumienie wieloletnie pozostawia jednak pewien margines finansowy na nieprzewidziane wydatki. Jest on wykorzystywany głównie na cele polityk zagranicznych.

Parlament i Rada pod przewodnictwem Austrii próbowały wypracować ostateczną wersję porozumienia. Wreszcie 4 kwietnia 2006 roku osiągnięto konsensus. Łączna kwota finansowania została ustalona na poziomie 864,3 mld euro, a więc o ponad 2 mld euro więcej niż zakładało porozumienie osiągnięte na szczycie Rady w grudniu ub. roku. Parlament przeznaczył dodatkowe 4 mld euro (tyle wyniósł przyrost netto) na polityki, które zdaniem posłów pozostawały niedofinansowane. Ostatecznie, 17 maja 2006 porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie Wieloletnich Ram Finansowych 2007-2013 podpisali w Strasburgu: w imieniu Parlamentu Europejskiego, Przewodniczący Josep Borrell, w imieniu Rady, Kanclerz Austrii Wolfgang Schüssel, i w imieniu Komisji Europejskiej, Komisarz odpowiedzialna za Budżet i Finanse, Dalia Grybauskaite. Parlament zagwarantował sobie wtedy jednak możliwość wprowadzenia poprawek do projektu w trakcie przeglądu planowanego na 2009 rok.

Nowe Wieloletnie Ramy Budżetowe zostały podzielone na pięć głównych działów:

• Zrównoważony Wzrost: na ten cel zaaprobowano kwotę 382 miliardów euro do wykorzystania w ciągu siedmiu lat. Obejmuje ona głównie fundusze strukturalne oraz nakłady na badania naukowe i edukację.

• Ochrona Środowiska i Zarządzanie Zasobami Naturalnymi: 371 miliardów euro zostanie przeznaczone na Wspólną Politykę Rolną i działania na rzecz ochrony środowiska.

• Obywatelstwo, wolność, sprawiedliwość i bezpieczeństwo: kwota 107,7 miliarda euro sfinansuje działania na obszarze bezpieczeństwa i spraw wewnętrznych. Część tej sumy zostanie wykorzystana na wymiany młodzieży, partnerstwo miast, wsparcie inicjatyw społecznych oraz promocję idei europejskich w mediach i w  kulturze. Działania te pozwolą na wzmocnienie obywatelstwa europejskiego.

• Na pomoc krajom rozwijającym się, obronę praw człowieka oraz na politykę zagraniczną i bezpieczeństwa Unia Europejska przeznaczy 49,5 miliarda euro ze swojego budżetu.

• Koszty administracji unijnej (w tym tłumaczenia) zawrą się w kwocie 49,8 miliarda euro. Stanowi to około 5,75% łącznych wydatków UE planowanych na lata 2007-2013.

Za realizację budżetu UE odpowiada Komisja Europejska, która rozporządza funduszami unijnymi i kieruje mechanizmami finansowania celów strategicznych Unii. Pozostałe instytucje dysponują tylko niewielkimi budżetami własnymi, z których finansują swoją bieżącą działalność: koszty personelu, infrastruktury tłumaczeń.

Na mocy Traktatu z Lizbony, długoterminowe ramy finansowe są prawnie wiążące (na "co najmniej 5 lat", zamiast obecnych 7 lat). Do przyjęcia perspektywy finansowej wymagana jest zgoda Parlamentu. Parlament Europejski zaproponował wydłużenie obecnej perspektywy finansowej do 2015 lub 2016 roku, tak by okres objęty nowymi ramami finansowymi pokrywał się z mandatem Parlamentu i Komisji.