BIULETYN Strasburg, 6 - 9 września 2010

Parlament Europejski poparł przepisy zaostrzające zasady przeprowadzania badań i testów z wykorzystaniem zwierząt. Właściwe organy krajowe będą musiały każdorazowo ocenić wpływ projektu badawczego na dobrostan zwierząt z myślą o jak największym ograniczeniu bólu zadawanego zwierzętom i promowaniu alternatywnych metod badawczych.

Parlament zatwierdził kompromis zawarty w lipcu z państwami członkowskimi.  Po formalnym zatwierdzeniu dyrektywy przez Radę jej zapisy zaczną obowiązywać po dwóch latach od wejścia w życie.

Potrzeba rozwoju alternatywnych metod badawczych

Państwa członkowskie będą musiały podjąć starania, aby w badaniach naukowych stosowane były metody lub strategie nieobejmujące wykorzystywania żywych zwierząt. W przypadkach, kiedy nie będzie to możliwe należy zredukować liczbę zwierząt wykorzystywanych w projektach do minimum. Państwa członkowskie powinny zapewnić udoskonalenie hodowli i metod stosowanych w procedurach badawczych, tak aby potencjalny ból, cierpienie, stres lub trwałe uszkodzenie u zwierząt zostały wyeliminowanie lub ograniczone do minimum. Pozwolenie na przeprowadzenie eksperymentu powinno być wydawane tylko wtedy, jeśli zwierzęta uśmiercane będą z ograniczeniem bólu i cierpienia do niezbędnego minimum.

Dyrektywa wprowadza klauzule, które pozwolą państwom członkowskim na odejście od niektórych jej zapisów, kiedy wymagają tego szczególne okoliczności, ale zawsze powody zastosowania derogacji musza być naukowo uzasadnione. O takim przypadku każdorazowo musi być poinformowana Komisja Europejska, a zastosowanie derogacji podlegać będzie zatwierdzeniu także przez inne państwa członkowskie UE.

Wykorzystywania zwierząt z rzędu naczelnych

Z nielicznymi zastrzeżeniami i wyjątkami dyrektywa wprowadza zakaz wykorzystywania zwierząt z rzędu naczelnych w procedurach badawczych. Do wyjątków należeć będą sytuacje, kiedy procedura badawcza jest przeprowadzana w celu unikania, zapobiegania, diagnozowania lub leczenia u ludzi stanu klinicznego powodującego przewlekłą niepełnosprawność lub potencjalnie zagrażającego życiu, albo gdy istnieje uzasadnienie naukowe potwierdzające, że celu procedury nie można osiągnąć przez wykorzystanie gatunku nienależącego do zwierząt z rzędu naczelnych.

Klasyfikacja procedur

Dyrektywa wprowadza klasyfikację wszystkich procedur pod względem bólu zadawanego podczas badania. W wyniku poprawki zaproponowanej przez Parlament Europejski w pierwszym czytaniu procedury będą klasyfikowane jako „terminalne, bez odzyskania przytomności przez zwierzę”, „łagodne”, „umiarkowane” lub „dotkliwe” indywidualnie dla każdego przypadku.

Ponowne wykorzystanie w nowej procedurze tego samego zwierzęcia będzie możliwe wyłącznie wówczas, jeśli rzeczywista dotkliwość poprzednich procedur była „łagodna” lub „umiarkowana”, jeśli u zwierzęcia doszło do pełnego powrotu ogólnego stanu zdrowia i dobrostanu oraz gdy kolejna procedura jest sklasyfikowana jako „łagodna”, „umiarkowana” lub „terminalna, bez odzyskania przytomności przez zwierzę”. Wymagana będzie także konsultacja weterynaryjna.

Inspekcje

Co roku u przynajmniej jednej trzeciej wszystkich hodowców, dostawców i użytkowników, w tym ich ośrodków, organy krajowe przeprowadzać będą inspekcje, aby skontrolować zgodność z wymogami dyrektywy. Hodowcy, dostawcy i użytkownicy zwierząt z rzędu naczelnych poddawani będą inspekcji przynajmniej raz do roku. Odpowiednia część inspekcji powinna być niezapowiedziana.

Także Komisja Europejska – mając stosowny powód do niepokoju i uwzględniając między innymi proporcję kontroli przeprowadzanych bez wcześniejszego powiadomienia – będzie przeprowadzać kontrole infrastruktury i działania inspekcji krajowych w państwach członkowskich.