Europa socjalna: co Parlament robi w zakresie polityki społecznej  

 
 

Udostępnij tę stronę: 

Od dzieciństwa aż po emeryturę – polityka społeczna jest ważna na każdym etapie naszego życia. Dowiedz się więcej o przepisach unijnych, nad którymi obecnie pracuje Parlament.

©AP images/European Union - EP 

Szeroki wachlarz wyzwań

W porównaniu z resztą świata Europa zapewnia najwyższy poziom ochrony socjalnej i plasuje się wysoko w rankingach jakości życia i dobrobytu. Pomimo to zmaga się z wieloma wyzwaniami.

W licznych państwach członkowskich wciąż mocno odczuwa się skutki kryzysu gospodarczego, i choć w wielu z nich sytuacja już się poprawiła, nadal jednak w obrębie UE występują duże dysproporcje. Stopa bezrobocia ogólnie maleje, lecz między państwami członkowskimi UE w dalszym ciągu istnieją duże różnice.

Niski przyrost naturalny oraz starzenie się populacji stanowią kolejne wyzwania dla stabilności systemów opieki społecznej.

Również w życiu zawodowym następują znaczne zmiany ze względu na innowacje technologiczne, globalizację i rozrost sektora usługowego. Coraz ważniejsze stają się nowe modele biznesowe w gospodarce dzielenia się charakteryzujące się bardziej elastycznymi formami zatrudnienia

Kompetencje w polityce społecznej: UE a rządy narodowe

UE ma ograniczone kompetencje w zakresie spraw społecznych, jako że większość z nich należy do rządów narodowych.

Odpowiedzialność za zatrudnienie i politykę społeczną spoczywa przede wszystkim na państwach członkowskich oraz ich rządach. Oznacza to, że to rządy narodowe, a nie UE, decydują o takich sprawach jak przepisy dotyczące wynagrodzeń, w tym płacy minimalnej, rola rokowań zbiorowych, system emerytalny i wiek emerytalny oraz świadczenia dla bezrobotnych.

Pomimo to, z biegiem lat w procesie integracji europejskiej UE rozwinęła wymiar socjalny i stworzyła szereg instrumentów w sektorze społecznym. Należą do nich przepisy unijne, fundusze oraz narzędzia, które mają na celu lepsze koordynowanie i monitorowanie narodowych strategii politycznych. UE zachęca też państwa członkowskie do dzielenia się najlepszymi praktykami w zakresie takich kwestii jak włączenie społeczne, ubóstwo i systemy emerytalne.

Już traktaty rzymskie z 1957 r. zawierały podstawowe zasady, jakimi są równa płaca dla kobiet i mężczyzn czy swoboda przemieszczania się pracowników w obrębie UE. Aby umożliwić mobilność, przyjęto dodatkowe zapisy, w tym przepisy o wzajemnym uznawaniu dyplomów, gwarancje opieki medycznej za granicą oraz zabezpieczenie nabytych praw emerytalnych.

Ponadto istnieją unijne przepisy dotyczące warunków zatrudnienia, m.in. czasu pracy czy pracy w niepełnym wymiarze godzin, jak również przepisy przeciwdziałające dyskryminacji w miejscu pracy i zapewniające bezpieczeństwo i zdrowie pracowników.

W listopadzie 2017 r. Parlament Europejski, Rada i Komisja proklamowały Europejski filar praw socjalnych, aby zapewnić obywatelom nowe i skuteczniejsze prawa oraz wesprzeć sprawiedliwe i sprawnie działające rynki pracy i systemy opieki społecznej. Filar oparty jest na 20 głównych zasadach i zawiera szereg inicjatyw (prawnych) w trzech głównych obszarach: równe szanse i dostęp do zatrudnienia; uczciwe warunki pracy; oraz odpowiednia i zrównoważona ochrona socjalna.

Od pierwszych etapów integracji europejskiej Parlament Europejski często wzywał do prowadzenia aktywniejszej polityki w kwestiach społecznych oraz popierał wnioski Komisji w tym zakresie.

Prawa socjalne dla Europejczyków pracujących za granicą

Unijna koordynacja zabezpieczenia społecznego przewiduje przepisy gwarantujące, że obywatele nie utracą ochrony socjalnej po przeniesieniu się do innego państwa członkowskiego UE. Posłowie do PE pracują nad nowelizacją istniejących przepisów, tak aby były one sprawiedliwsze, jaśniejsze i łatwiejsze w stosowaniu.

Parlament pracuje również nad ustanowieniem Europejskiego Urzędu ds. Pracy, aby zapewnić sprawiedliwe i proste stosowanie przepisów unijnych dotyczących mobilności pracowników i koordynacji zabezpieczenia społecznego.

W maju 2018 r. Parlament przyjął nowe przepisy dotyczące delegowania pracowników, aby zapewnić równe wynagrodzenie za tę samą pracę w tym samym miejscu.


Wsparcie dla bezrobotnych i młodzieży

Utworzony w 1957 r. Europejski Fundusz Społeczny jest głównym narzędziem UE służącym promowaniu zatrudnienia i włączenia społecznego. Fundusz pomógł milionom ludzi nabyć nowe umiejętności i znaleźć pracę. Posłowie pracują nad nową udoskonaloną wersją funduszu, który będzie szczególnie uwzględniał dzieci i młodzież w UE. Europejski Fundusz Społeczny Plus połączy w sobie szereg istniejących funduszy i programów, zapewniając bardziej ukierunkowane i zintegrowane wsparcie.

Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji wspiera pracowników, którzy zostają bez pracy w wyniku zmieniających się tendencji w gospodarce światowej, na przykład gdy duże firmy zamykają zakłady lub przenoszą produkcję poza UE. Posłowie pracują obecnie nad nowymi przepisami na okres po 2020 r., które uczynią fundusz bardziej dostępnym i dostosowanym do wyzwań związanych z cyfryzacją i zmianami środowiskowymi.

Europejski Portal Mobilności Zawodowej (EURES) to sieć mobilności zawodowej, która dostarcza informacje i wskazówki oraz świadczy usługi rekrutacji/pośrednictwa pracy dla pracodawców oraz osób szukających zatrudnienia. W 2016 r. Parlament przyjął nowe przepisy reorganizujące portal EURES, aby lepiej dostosować popyt i podaż na rynku pracy.

W celu zwalczania bezrobocia młodzieży państwa członkowskie UE postanowiły w 2013 r. uruchomić gwarancję dla młodzieży – inicjatywę unijną, w której ramach zapewnia się wszystkim osobom w wieku do 25 lat dobrej jakości ofertę zatrudnienia, dalszego kształcenia się, przygotowania zawodowego lub stażu w ciągu czterech miesięcy od uzyskania statusu bezrobotnego lub zakończenia formalnego kształcenia.

Europejski Korpus Solidarności ma na celu stworzenie młodym ludziom możliwości podjęcia wolontariatu lub pracy w ramach projektów przynoszących korzyści społecznościom i ludności w całej Europie.

Dowiedz się więcej o działaniach UE mających na celu zwalczanie bezrobocia młodzieży

Warunki pracy

Parlament Europejski pracuje nad nowymi przepisami, które wprowadzą nowe minimalne prawa w zakresie warunków pracy, w tym czasu trwania okresu próbnego, czasu pracy i ograniczonych umów o pracę.

Posłowie regularnie aktualizują przepisy unijne dotyczące ochrony pracowników w miejscu pracy, np. przez ustalenie bardziej restrykcyjnych dopuszczalnych wartości narażenia zawodowego na działanie szkodliwych substancji chemicznych.

Wideo o zróżnicowaniu wynagrodzenia ze względu na płeć

Parlament Europejski wielokrotnie zwracał się do Komisji Europejskiej, aby zaproponowała środki, które ograniczą zróżnicowanie wynagrodzeń i emerytur ze względu na płeć. We wrześniu 2018 r. przedstawił również wnioski dotyczące zwalczania molestowania seksualnego w miejscu pracy.

Parlament pragnie również zapewnić równowagę między życiem zawodowym a prywatnym. Posłowie obecnie pracują nad nowymi przepisami, które pozwolą lepiej godzić życie prywatne i zawodowe i zwiększyć prawa rodziców oraz opiekunów.

Wideo o zróżnicowaniu wynagrodzenia ze względu na płeć

Parlament Europejski wielokrotnie zwracał się do Komisji Europejskiej, aby zaproponowała środki, które ograniczą zróżnicowanie wynagrodzeń i emerytur ze względu na płeć. We wrześniu 2018 r. przedstawił również wnioski dotyczące zwalczania molestowania seksualnego w miejscu pracy.

Parlament pragnie również zapewnić równowagę między życiem zawodowym a prywatnym. Posłowie obecnie pracują nad nowymi przepisami, które pozwolą lepiej godzić życie prywatne i zawodowe i zwiększyć prawa rodziców oraz opiekunów.