Praworządność w państwach członkowskich: jak może zareagować UE (infografika) 

 
 

Udostępnij tę stronę: 

Jeśli UE jest zaniepokojona, że państwa członkowskie, takie jak Węgry i Polska, nie działają z poszanowaniem unijnych wartości, ma możliwość uruchomienia art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej.

Artykuł 7: Procedura ochrony unijnych wartości (infografika) 

Praworządność jest podstawową zasadą obowiązującą w państwach demokratycznych. Art. 2 Traktatu o UE wymienia państwo prawne jako jedną z wartości, na których opiera się UE. Naruszenie wartości unijnych uzasadnia reakcję na poziomie UE i taki jest cel procedury z art. 7 Traktatu o UE.

Węgry

11 września posłowie będą debatować nad wnioskiem wzywającym Radę do wszczęcia procedury mającej na celu zapobieżenie poważnemu naruszeniu wartości UE na Węgrzech. W projekcie wniosku, wspartym przez Komisję PE ds. Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, wyrażono zaniepokojenie sposobem funkcjonowania instytucji państwowych na Węgrzech, wskazując, między innymi, na problemy z systemem wyborczym, niezależnością sądownictwa i poszanowaniem praw i swobód obywatelskich. Premier Węgier Viktor Orbán weźmie udział w debacie na sesji plenarnej we wtorek po południu.

Posłowie zagłosują nad wnioskiem 12 września.

Procedura z Artykułu 7

Procedura z art. 7 Traktatu o UE dotycząca ochrony wartości UE została wprowadzona postanowieniami Traktatu z Amsterdamu z 1997 r. Zawiera ona dwa mechanizmy: zapobiegawczy, jeśli istnieje wyraźne ryzyko naruszenia wartości UE, i sankcji, jeśli do takiego naruszenia już doszło. Możliwe sankcje nakładane na państwo członkowskie nie są szczegółowo wymienione w traktatach, ale mogą one obejmować zawieszenie prawa do głosowania na posiedzeniach Rady i Rady Europejskiej.

W obu przypadkach ostateczna decyzja musi zostać podjęta przez przedstawicieli państw członkowskich w Radzie, ale w każdym z nich sposób podejmowania decyzji jest inny: w przypadku mechanizmu zapobiegawczego decyzja wymaga większości czterech piątych państw członkowskich, natomiast stwierdzenie istnienia naruszenia wartości UE wymaga jednomyślności wśród szefów państw i rządów UE. Zainteresowane państwo członkowskie nie bierze udziału w głosowaniu. Dowiedz się więcej z naszej infografiki.

Rola Parlamentu Europejskiego

Zgodnie z art. 7, Parlament jest jedną z instytucji, które mogą zainicjować uruchomienie mechanizmu zapobiegawczego, wzywając Radę do stwierdzenia istnienia ryzyka naruszenia wartości UE.

Wniosek dotyczący Węgier, w sprawie którego posłowie będą głosować 12 września, byłby pierwszym przypadkiem zainicjowania tego mechanizmu przez Parlament.

Wniosek taki musiałby uzyskać bezwzględną większość, tj. 376 głosów stanowiących jednocześnie co najmniej dwie trzecie głosów oddanych.

W marcu posłowie poparli podobny wniosek Komisji, który miał na celu uruchomienie mechanizmu zapobiegawczego wobec Polski. Wówczas Parlament poparł Komisję, która wyraziła obawy odnośnie do podziału władzy, niezależności sądownictwa i przestrzegania praw podstawowych w Polsce.

Posłowie wezwali rządy państw UE do szybkiego zajęcia stanowiska w sprawie wystąpienia w Polsce ryzyka poważnego naruszenia wartości UE i ewentualnego przedstawienia propozycji rozwiązania tego problemu. W czerwcu na posiedzeniu Rady odbyła się debata na ten temat, podczas której przedstawiciele rządu polskiego zaprezentowali swoje stanowisko.