Artykuł 7: W jaki sposób przebiega procedura ochrony wartości Unii Europejskiej? 

 
 

Udostępnij tę stronę: 

W czwartek Parlament Europejski poparł wniosek Komisji Europejskiej o ustalenia ryzyka poważnego naruszenia wartości UE w Polsce. Wyjaśniamy przebieg procedury.

Artykuł 7: Procedura ochrony unijnych wartości (infografika) 

1 marca w rezolucji Parlament Europejski wezwał rządy państw UE do szybkiego zajęcia stanowiska w sprawie wystąpienia w Polsce wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia wartości UE. Parlament poparł wniosek Komisji Europejskiej o  zastosowanie przez Radę art. 7 ust. 1Traktatu o UE wobec Polski i wezwał polskie władze do podjęcia kroków mających na celu rozwiązanie problemów.

Więcej informacji w komunikacie prasowym.

W rezolucji z listopada 2017 r. Parlament Europejski stwierdził, że sytuacja w Polsce stanowi wyraźne ryzyko poważnego naruszenia wartości europejskich, w tym praworządności, i rozpoczął proces przygotowania formalnego wniosku do Rady o uruchomienie w odniesieniu do Polski pierwszego etapu procedury przewidzianej w art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej.

W grudniu 2017 r. Komisja Europejskiej zaproponowała Radzie przyjęcie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej. W środę, 28 lutego, Parlament Europejski odniesie się do wniosku Komisji Europejskiej w debacie z pierwszym wiceprzewodniczącym Komisji Europejskiej Fransem Timmermansem. W czwartek posłowie przyjmą rezolucję w tej sprawie.

Działania Komisji Europejskiej w sprawie sytuacji w Polsce

Komisja Europejska jest zaniepokojona sytuacją systemu sprawiedliwości w Polsce po zmianach w ustawodawstwie krajowym wprowadzonych w ostatnich dwóch latach. Od listopada 2015 r. Komisja Europejska monitoruje rozwój wydarzeń związanych z praworządnością w Polsce, a od stycznia 2016 roku prowadzi dialog z polskimi władzami zgodnie z ramami na rzecz umocnienia praworządności. Do tej pory Komisja Europejska wydała cztery zalecenia w sprawie praworządności, które dotyczyły m. in. nowelizacji ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, ustawy o Sądzie Najwyższym czy ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Zalecenia zawierają zastrzeżenia Komisji oraz zalecane sposoby rozwiązania kwestii, których dotyczą.

W grudniu 2017 roku Komisja Europejska stwierdziła, że istnieje wyraźne ryzyko poważnego naruszenia zasady praworządności w Polsce i zaproponowała Radzie (państwom członkowskim) przyjęcie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej. Procedura przewidziana w tym artykule ma na celu ochronę wartości, na których opiera się Unia Europejska. Wartości te zapisano w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej. Jedną z nich jest praworządność, która wymaga zagwarantowania niezależności sądów i niezawisłości sędziów, podziału władz oraz pewności prawa.

Procedura przewidziana w artykule 7

Procedura przewidziana w art. 7 Traktatu o UE została wprowadzona na mocy Traktatu Amsterdamskiego w 1997 r. Do tej pory nie była stosowana.

Procedura przewiduje dwie możliwości - mechanizm zapobiegawczy (art 7. ust. 1), jeżeli istnieje wyraźne ryzyko poważnego naruszenia wartości UE, oraz mechanizm sankcji (art 7. ust. 1), jeżeli takie poważne naruszenie już nastąpiło. Sankcje mogą objąć zawieszenie niektórych praw wynikających ze stosowania Traktatów wobec danego państwa członkowskiego, np. odebranie temu państwu prawa głosu w Radzie.

Zarówno w przypadku mechanizmu zapobiegawczego, jak i mechanizmu sankcji ostateczna decyzja musi zostać podjęta przez przedstawicieli państw członkowskich w Radzie, ale sposób podejmowania decyzji jest inny: w przypadku mechanizmu prewencyjnego decyzja wymaga większości czterech piątych państw członkowskich, natomiast stwierdzenie naruszenia wartości UE wymaga jednomyślności wśród szefów państw i rządów UE. Zainteresowane państwo członkowskie nie bierze udziału w głosowaniu.

Rola Parlamentu Europejskiego w procedurze z art. 7

Zanim Rada uzna, że istnieje wyraźne ryzyko poważnego naruszenia wartości UE albo że doszło do poważnego naruszenia wartości UE, wymagana jest zgoda Parlamentu Europejskiego.

Węgry i artykuł 7

W maju 2017 roku Parlament Europejski wyraził obawy dotyczące rządów prawa na Węgrzech i wezwał do uruchomienia artykułu 7. Komisja Wolności Obywatelskich pracuje nad uchwałą przygotowującą głosowanie w tej sprawie na sesji plenarnej. Zgodnie z art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej Parlament Europejski może zainicjować mechanizm prewencyjny, wzywając Radę do ustalenia, że istnieje ryzyko naruszenia wartości UE.