Stosunki UE-Turcja: Możliwe scenariusze rozwoju 

 
 

Udostępnij tę stronę: 

Obawy o stan tureckiej demokracji, aresztowania dziennikarzy i zamykanie redakcji sprawiły, że stosunki UE z Turcją uległy ochłodzeniu. Co proponują posłowie?

Przez lata stosunki Unii Europejskiej i Turcji rozwijały się w wielu dziedzinach od handlu po współpracę w ramach Sojuszu Połnocnoatlantyckiego. W ostatnim czasie relacje uległy ochłodzeniu - wątpliwości budzą kwestie sytuacji rządów prawa i demokracji w Turcji oraz zaangażowanie Ankary w Syrii. To sprawia, że Parlament Europejski z uwagą przygląda się stosunkom UE-Turcja. Poniżej zestawienie informacji na temat różnych obszarów współpracy.

 

Członkostwo w Unii Europejskiej: Zawieszenie negocjacji?

Od 1963 r. Turcja ma status członka stowarzyszonego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, a w 1987 r. złożyła wniosek o członkostwo. W 1999 r. została oficjalnie uznana za kandydata do UE, ale negocjacje ruszyły dopiero w 2005 r. Do tej pory postępy w rozmowach są powolne: otwarto 16 spośród 35 rozdziałów negocjacyjnych, a tylko w jednym zakończono rozmowy. Po nieudanym zamachu stanu w Turcji z lipca 2016 roku i po represjach wprowadzonych przez rząd w Ankarze negocjacje zostały zamrożone - noe został otwarty żaden nowy rozdział negocjacyjny.

W listopadzie 2016 r. posłowie przyjęli rezolucję, w której wezwali Komisję Europejską i państwa członkowskie do zawieszenia negocjacji dopóty, dopóki represje nie ustaną. Ze względu na wątpliwości co do sytuacji praw człowieka w Turcji Parlament Europejski powtórzył swój apel w rezolucji z lipca 2017 roku. Chociaż rezolucje są niewiążące, to stanowią ważny sygnał dla władz w Ankarze.

Posłowie regularnie dyskutują o sytuacji w Turcji. Ostatnia z debat plenarnych odbyła się 6 lutego 2018 roku i dotyczyła zarówno sytuacji praw człowieka, jak i operacji militarnej Turchi w Afrin w Syrii,

W trakcie debaty Kati Piri (S&D, Holandia), stała sprawozdawczyni PE ds. Turcji, powiedziała: "W Parlamencie Europejskim oczekujemy, że UE będzie głośno i wyraźnie mówić o prawach człowieka w Turcji. Nie tylko dlatego, że są to wartości, na których opiera się nasza unia, a Turcja jako kandydat powinna się do nich stosować, ale także dlatego, że ryzykujemy utratę wiarygodności i wsparcia ze strony większości społeczeństwa tureckiego, jeśli nie stajemy w obronie jego praw w tych mrocznych czasach".

8 lutego Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której wezwali Ankarę m.in. do zniesienia stanu wyjątkowego.

Umowa stowarzyszeniowa: Alternatywa dla członkostwa?

Unia Europejska ma możliwość zawierania umów stowarzyszeniowych z państwami trzecimi. Takie umowy zawarto już m.in. z Islandią czy Tunezją. Stanowią one ramy dla bliskiej współpracy gospodarczej i politycznej.

Państwo stowarzyszone jest zwykle proszone o reformy w zakresie praw człowieka w danym państwie i działania mające na celu ożywienie gospodarcze. W zamian może liczyć na wsparcie finansowe i techniczne oraz beztaryfowy dostęp do unijnego rynku dla wszystkich albo niektórych swoich produktów.

Turcja jest już państwem stowarzyszonym z Unią, ale zdaniem niektórych posłów nowa umowa stowarzyszeniowa mogłaby stanowić alternatywę dla członkostwa.

Bliższa współpraca gospodarcza

W grudniu 2016 r. Komisja Europejska zaproponowała uaktualnienie obowiązującej umowy celnej z Turcją i poszerzenie relacji handlowych. Po zakończeniu negocjacji porozumienie musiałoby zostać zaakceptowane przez Parlament, żeby wejść w życie.

Unia Europejska jest zdecydowanie największym rynkiem eksportowym Turcji (44,5 proc.), podczas gdy Turcja jest czwartym co do wielkości rynkiem eksportowym Unii (4,4 proc.).

Inne formy współpracy

 

Zarówno Turcja jak i większość państw członkowskich UE są członkami NATO. Poza tym współpracują ze sobą również w takich kwestiach jak migracja. W marcu 2016 r. UE i Turcja podpisały porozumienie, które zaowocowało zmniejszonym napływem imigrantów przybywających do Europy nielegalnie. Więcej o odpowiedzi Unii Europejskiej na kryzys migracyjny.

[8 lutego 2018] Aktualizacja artykułu opublikowanego 27 kwietnia 2017 roku.

Posłowie dyskutowali o relacjach UE-Turcja