|
Λισσαβώνα, Πέμπτη 23 Μαρτίου 2000
|
|
|
κατά τη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
σχετικά με την απασχόληση, τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις
και την κοινωνική συνοχή - για μια Ευρώπη της καινοτομίας και της γνώσης
|
|
 |
|
Κύριε Πρόεδρε του Συμβουλίου,
Κυρίες και κύριοι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων,
Κύριε Πρόεδρε της Επιτροπής,
Κυρίες και κύριοι υπουργοί,
Ξεκινώντας θα ήθελα να συγχαρώ τον Πρόεδρο του Συμβουλίου για αυτή την ιδιαίτερα επίκαιρη και τολμηρή πρωτοβουλία απέναντι σε μια πρόκληση που πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να σας εκφράσω τη μεγάλη εκτίμηση του Κοινοβουλίου για το γεγονός ότι ήλθατε προσωπικά στο Στρασβούργο να συζητήσετε μαζί μας πριν από τη σύνοδο κορυφής, καθώς και για τη φιλοδοξία που εκφράσατε.
Στην αρχή της ύπαρξής της, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα κατέστησε έκδηλη κατά πρώτο λόγο την οικονομική της διάσταση. Με το ευρώ, απέκτησε νομισματική διάσταση. Αντιμετωπίζοντας την τραγωδία του Κοσσυφοπεδίου, οι Ευρωπαίοι αντιλήφθηκαν τη γέννηση της πολιτικής διάστασής της. Πολύ πρόσφατα, συνειδητοποίησαν εναργώς τις απαραβίαστες ηθικές αξίες πάνω στις οποίες στηρίζεται η Κοινότητα.
Οι Ευρωπαίοι αναμένουν από την παρούσα σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Ένωσης να εκδηλωθεί έντονα η κοινωνική της διάσταση.
Οι προσδοκίες τους είναι ιδιαίτερα μεγάλες για τρεις λόγους:
- η ανεργία που καταστρέφει ζωές και φθείρει τις κοινωνίες μας επί γενεές, παραμένει σήμερα η κυρίαρχη προτεραιότητά τους, έστω και αν αρχίζει να υποχωρεί·
- η γενική επάνοδος της ανάπτυξης επιτρέπει σήμερα πράγματα που ήταν αδύνατα χτες·
- ο αχαλίνωτος καπιταλισμός που, μέσω των μετεγκαταστάσεων επιχειρήσεων, εφαρμόζει κοινωνικό ντάμπινγκ εκμεταλλευόμενος την ανομοιομορφία των κοινωνικών ή φορολογικών νομοθεσιών των κρατών μελών μας, και δίνει προτεραιότητα στη μεγιστοποίηση του κέρδους και όχι στην τύχη των εργαζόμενων γυναικών και ανδρών, προσβάλλει τη συνείδησή τους και προκαλεί δράματα τόσο συλλογικά όσο και προσωπικά.
Για τους τρεις αυτούς λόγους, οι πολίτες περιμένουν πολλά από τη συνεδρίαση του Συμβουλίου σας. Επιβάλλεται να μην τους απογοητεύσουμε.
Οι Ευρωπαίοι μπορούν να καταλάβουν ότι η ευρωπαϊκή εναρμόνιση στον κοινωνικό τομέα είναι θέμα περίπλοκο. Γνωρίζουν επίσης ότι τα κοινωνικά ζητήματα και τα προβλήματα απασχόλησης παραμένουν κυρίως στη σφαίρα της εθνικής αρμοδιότητας, και ότι η πλήρης απασχόληση δεν είναι κάτι που επιβάλλεται με διατάγματα αλλά εκπηγάζει κατά κύριο λόγο από την οικονομική ανάπτυξη.
Εάν όμως η Ένωση, ως αυτοτελής οντότητα, αποφασίσει να ασχοληθεί με αυτόν τον τομέα, οι Ευρωπαίοι προσδοκούν πλέον να τηρήσει τις υποσχέσεις της.
Είμαι πεπεισμένη ότι οι πολίτες, με τη λήξη του Συμβουλίου αυτού, το οποίο μπορούμε να χαρακτηρίσουμε ιδρυτικό, έστω και αν έχει προηγηθεί η σύνοδος κορυφής του Λουξεμβούργου, δεν θα μείνουν ικανοποιημένοι με απλές εξαγγελίες χωρίς απτές δεσμεύσεις, δηλαδή δεσμεύσεις προγραμματισμένες και ποσοτικοποιήσιμες. Στην κατεύθυνση αυτή κινείται η πρόταση της Προεδρίας να καθορισθεί τουλάχιστον στο 3% ο στόχος του ετήσιου ρυθμού ανάπτυξης. Το Κοινοβούλιο υποστηρίζει αυτή την πρόταση.
Πριν αναφερθώ σε ορισμένες από τις νέες πρωτοβουλίες τις οποίες θα συζητήσει το Συμβούλιό σας, θα ήθελα να εκφράσω την ευχή να οδηγηθούν σε αίσιο πέρας τα εγχειρήματα που έχουν ήδη δρομολογηθεί και που έχουν δυστυχώς ακινητοποιηθεί λόγω ανεξήγητων εμπλοκών.
Για παράδειγμα, έχουν συμπληρωθεί σχεδόν τριάντα χρόνια που η πρόταση για το καθεστώς της ανώνυμης ευρωπαϊκής εταιρείας βρίσκεται παγωμένη, κατά κύριο λόγο επειδή η έγκρισή της προσκρούει στο ζήτημα της συμμετοχής των εργαζομένων στη διοίκηση των επιχειρήσεων.
Ένα προηγούμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είχε δεσμευθεί να επιλύσει το ζήτημα έως τις 31 Δεκεμβρίου 1998. Η υπόσχεση αυτή δόθηκε επίσημα αλλά δεν τηρήθηκε.
Αυτή η κατάσταση αναμονής, εκτός του ότι αποδυναμώνει την αξιοπιστία του Συμβουλίου, έχει και άλλες συνέπειες: αφενός καταστρέφει θέσεις εργασίας και αφετέρου έχει οδηγήσει, επαγωγικά, στο πάγωμα της πρότασης οδηγίας σχετικά με την ενημέρωση και διαβούλευση των εργαζομένων, καθώς και της πρότασης οδηγίας σχετικά με τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων.
Θα μπορούσα να αναφέρω και άλλα παραδείγματα, όπως την πρόταση οδηγίας σχετικά με το χρόνο εργασίας, για την οποία διεξάγεται αυτή τη στιγμή μια δύσκολη διαδικασία συνδιαλλαγής.
Πώς είναι δυνατόν οι πολίτες να πιστέψουν στις νέες υποσχέσεις που θα προκύψουν από την παρούσα συνεδρίαση του Συμβουλίου εάν δεν είμαστε αποφασισμένοι να υπερβούμε τις πολιτικές μας διαφορές, τα εθνικά μας συμφέροντα και τις διαφορές στην οικονομική μας κουλτούρα, προκειμένου να καταλήξουμε σε αποδεκτούς συμβιβασμούς σε ζητήματα τέτοιου χαρακτήρα;
Θα ήθελα να σας ρωτήσω, αξιότιμοι κύριοι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, εάν τα ζητήματα αυτά εξακολουθούν να σας φαίνονται επίκαιρα και εάν το Συμβούλιο είναι αποφασισμένο να οδηγήσει, μέσα σε εύλογες προθεσμίες, τα θέματα αυτά στην κατάληξή τους.
Πράγματι, παρατηρώ ότι η νομοθετική δραστηριότητα, όταν λειτουργεί καλά είναι ιδιαίτερα θετική. Θα μπορούσα να αναφέρω ενδεικτικά:
- τον καθορισμό ενός νομικού πλαισίου που ευνοεί την ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων απασχόλησης·
- την ενθάρρυνση στην καινοτομία, ιδίως μέσω της έγκρισης της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, η οποία αναμένεται να περατωθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Χωρίς να υπεισέλθω σε λεπτομέρειες σχετικά με το αντικείμενο των εργασιών σας, θα ήθελα απλώς να διατυπώσω ορισμένους από τους σημαντικότερους προβληματισμούς που εκφράσθηκαν κατά τις ψηφοφορίες του Κοινοβουλίου, και ιδίως στις 15 Μαρτίου 2000, σε ψήφισμα το οποίο εγκρίναμε ενόψει της προπαρασκευής αυτής της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Μεταξύ των πολυάριθμων συγκεκριμένων μέτρων που προτείνονται, επιτρέψτε μου να υπογραμμίσω ρητά την προσήλωση που δείχνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο κοινωνικό πρότυπο σε όλες του τις όψεις.
Ανάμεσα σε αυτές τις όψεις, η ανεκτικότητα και ο σεβασμός του άλλου σε όλη του την ποικιλομορφία αποτελούν αγαθά πολύτιμα που πρέπει να διαφυλάξουμε. Για το λόγο αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποδέχθηκε με μεγάλο ενδιαφέρον τη δέσμη μέτρων καταπολέμησης των διακρίσεων, την οποία πρόσφατα πρότεινε η Επιτροπή και την οποία προτίθεται να αναγάγει σε μια από τις προτεραιότητές του.
Το Κοινοβούλιο, δεκτικό σε όλα όσα μπορούν να προκαλέσουν την αγανάκτηση των Ευρωπαίων, σας ζητεί να δρομολογήσετε τα μέτρα που είναι απαραίτητα ώστε να ρυθμίζονται κατά ισορροπημένο τρόπο οι συγχωνεύσεις επιχειρήσεων εντός της Ένωσης. Ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιούνται ορισμένες συγχωνεύσεις επιχειρήσεων μετά την εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς, της οποίας καθίστανται παρενέργεια, αποτελεί όλως ανασχετικό παράγοντα στην προσχώρηση των λαών στην υπόθεση της ευρωπαϊκής οικοδόμησης.
Το Κοινοβούλιο έχει ασφαλώς επίγνωση ότι είναι προς το γενικό συμφέρον να διατηρηθεί ένας υγιής ανταγωνισμός που να υπερβαίνει τα εθνικά μας σύνορα.
Αλλά, σχετικά με αυτό το ακανθώδες ζήτημα των συγχωνεύσεων, σας ζητεί αφενός να απαγορευθούν οι συγχωνεύσεις που δεν τηρούν την δεσμευτική ευρωπαϊκή νομοθεσία σχετικά με την εκ των προτέρων ενημέρωση και διαβούλευση των εργαζομένων, και αφετέρου να προηγείται των συγχωνεύσεων μια σοβαρή εκτίμηση του κοινωνικού τους αντικτύπου, έτσι ώστε να καθίσταται δυνατό να λαμβάνονται εγκαίρως, και μάλιστα από κοινού με τις εμπλεκόμενες εταιρείες, τα απαραίτητα συνοδευτικά κοινωνικά μέτρα.
Οι ανεξέλεγκτες συγχωνεύσεις, που υπαγορεύονται με αποκλειστικό γνώμονα μια ασύδοτη καπιταλιστική λογική, έχουν εξοντωτικές επιπτώσεις στην κοινωνική συνοχή της Ένωσης. Οι γυναίκες και οι άνδρες που ανακαλύπτουν μια ωραία πρωία ότι ο ιδιοκτήτης της επιχείρησής τους άλλαξε και ότι βρίσκονται στο έλεος των στρατηγικών οικονομικών επιλογών του, με όλες τις δραματικές, ή για να είμαστε ακριβέστεροι, απάνθρωπες συνέπειες που αυτό συνεπάγεται για τις οικογένειές τους και για την περιοχή τους, δεν μπορούν να καταλάβουν ότι αυτό είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ανάμεσα στις διάφορες προτάσεις της πορτογαλικής προεδρίας, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η πρόταση για δημιουργία ενός παρατηρητηρίου των βιομηχανικών μεταλλαγών. Εφόσον αυτό είναι ανεξάρτητο, του παρασχεθούν τα κατάλληλα μέσα για εκπόνηση μελετών, και οι εργασίες του δημοσιοποιούνται και αποτελούν τη βάση για δημοκρατική ανταλλαγή απόψεων, πιστεύω ότι το όργανο αυτό μπορεί να συνεισφέρει καθοριστικά στην ανάπτυξη της διακυβερνητικής συνεργασίας, η οποία στον κοινωνικό τομέα παραμένει προεξάρχουσα.
Ανάμεσα στους γενικούς προσανατολισμούς της πορτογαλικής προεδρίας υπέρ μιας δυναμικής ανάπτυξης της απασχόλησης που να βασίζεται στην οικονομική μεγέθυνση, τους οποίους το Κοινοβούλιο δεν μπορεί παρά να υποστηρίξει, θα ήθελα να επισημάνω ειδικότερα:
- τη σημασία που δίνεται στην επιμόρφωση κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας, πρωταρχική προϋπόθεση για τη δυνατότητα προσαρμογής των εργαζομένων στην αέναη εξέλιξη της εργασίας,
- τον ποιοτικό εκσυγχρονισμό της σχέσης ανάμεσα στους μισθωτούς και στους εργοδότες τους, σχέση που πρέπει να στηρίζεται στην αξιοπρέπεια, την αξιοποίηση των προσόντων και την προώθηση της πρωτοβουλίας,
- την εξάλειψη των κάθε μορφής, και συχνά έμμεσων, διακρίσεων τις οποίες πενήντα χρόνια Ευρωπαϊκής Κοινότητας δεν έχουν ακόμη κατορθώσει να εξαφανίσουν,
- τον δικαιότερο καταμερισμό των εισοδημάτων μεταξύ του κεφαλαίου, που παρέχει τη δυνατότητα, και της εργασίας, που παράγει,
- την προώθηση, ιδίως χάρη στην πληροφόρηση, της κινητικότητας των εργαζομένων στο σύνολο του ευρωπαϊκού κοινοτικού χώρου,
- την ανάπτυξη της συμμετοχής σε όλα τα επίπεδα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής,
- τον τολμηρό ενστερνισμό των νέων οικονομιών που συνδέονται με τις τεχνολογίες της πληροφορίας από την Ευρώπη, φροντίζοντας παράλληλα αυτές να μην δημιουργήσουν άλλες μορφές κοινωνικού αποκλεισμού και ρηγμάτων.
Εκφράζω επίσης την ευχή το Ευρωπαϊκό σας Συμβούλιο να λάβει υπόψη του εκείνο το κομμάτι του πληθυσμού της Ευρώπης το οποίο, για λόγους συχνά πολύπλοκους και ιδιαίτερα ποικίλους, βρίσκεται ή μπαίνει στο περιθώριο της οργανωμένης κοινωνίας.
Εννοώ τον λεγόμενο "τέταρτο κόσμο", δηλαδή εκείνη τη μερίδα των κοινωνιών μας που βρίσκεται στη χειρότερη θέση και δεν έχει ορίζοντα ελπίδας, και στην οποία οι πρωτοβουλίες μας, όσο καλές και αν είναι, δεν πρόκειται να έχουν επίδραση διότι θα της είναι ξένες ή απρόσιτες. Αυτοί οι άντρες και αυτές οι γυναίκες αριθμούν σήμερα εκατομμύρια στο σύνολο της Ένωσης και ο αριθμός τους αυξάνεται.
Σε γενικές γραμμές, οι δημόσιες διοικήσεις, όχι από αδιαφορία αλλά εκ φύσεως, δεν είναι το καταλληλότερο μέσο για την παροχή βοήθειας σε αυτούς τους ανθρώπους, και το αποτελεσματικότερο όχημα παραμένει ο κόσμος των εθελοντικών οργανώσεων, ο οποίος στηρίζεται κι ο ίδιος στην αφιλοκερδή προσφορά και τη γενναιοδωρία του πληθυσμού. Οι οργανώσεις αυτές έχουν ανάγκη τη δημόσια αναγνώριση και ενίσχυση. Εύχομαι το Συμβούλιό σας να λάβει υπόψη του αυτό το ζήτημα.
Σας ευχαριστώ πολύ
|
|
|
|
|
|
EN FR