Oleg Sentsov, νικητής του Βραβείου Ζαχάρωφ 2018

© Sergei Venyavsky/Getty Images

Ο Oleg Sentsov είναι Ουκρανός σκηνοθέτης και συγγραφέας, απερίφραστος επικριτής της προσάρτησης της Κριμαίας από τη Ρωσία.

Γεννημένος στη Συμφερόπολη το 1976, ο Sentsov σπούδασε οικονομικά στο Κίεβο, και έπειτα σεναριογραφία και σκηνοθεσία στη Μόσχα. Το 2012, έκανε το ντεμπούτο του σε ταινίες μεγάλου μήκους σκηνοθετώντας τη βραβευμένη ταινία Gámer. Το 2013, έγινε ενεργό μέλος του κινήματος AutoMaidan υπέρ της ελευθερίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συνέβαλε στο να δοθεί ώθηση στην επανάσταση του EuroMaidan. Το 2014, κατά την παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας, ο Sentsov οργάνωσε ανθρωπιστική βοήθεια για τους εγκλωβισμένους Ουκρανούς στρατιώτες, παρέχοντάς τους τροφή, φάρμακα και βοήθεια για την εκκένωση των οικογενειών τους.

Στις 10 Μαΐου 2014, συνελήφθη στη Συμφερόπολη της Κριμαίας, με την κατηγορία ότι σχεδίαζε τρομοκρατικές ενέργειες κατά της de facto κυριαρχίας της Ρωσίας στην Κριμαία. Η ρωσική υπηρεσία ασφαλείας τον μετέφερε στη Ρωσία. Έμεινε προφυλακισμένος επί ένα χρόνο πριν παρουσιαστεί σε στρατοδικείο, το οποίο τον καταδίκασε σε 20ετή κάθειρξη ύστερα από μια δίκη την οποία η Διεθνής Αμνηστία χαρακτήρισε «άκρως κυνικό δείγμα δίκης-παρωδίας». Οι ρωσικές αρχές τον μεταχειρίστηκαν ως Ρώσο πολίτη, παρόλο που δεν είχε ποτέ ρωσικό διαβατήριο και δήλωσε ότι είχε μόνο την ουκρανική ιθαγένεια.

Ο Sentsov κατηγορείται ότι ήταν ηγέτης τρομοκρατικής οργάνωσης που είχε σχέδια να ανατινάξει μνημεία στην Κριμαία. Επέμεινε αταλάντευτα στην αθωότητά του ενώ δεν παρουσιάστηκαν πειστικά αποδεικτικά στοιχεία για τη συμμετοχή του σε εγκληματικές δραστηριότητες. Ο βασικός μάρτυρας της κατηγορούσας αρχής ανακάλεσε την αρχική ομολογία του και αποκάλυψε ότι είχε ομολογήσει ύστερα από βασανιστήρια. Στην ομιλία του στο δικαστήριο, ο Sentsov γελοιοποίησε τη χαλκευμένη διαδικασία και εξέφρασε την ελπίδα ότι οι άνθρωποι στη Ρωσία δεν θα φοβούνται πλέον.

Μετά την καταδίκη του, ο Sentsov εστάλη σε σωφρονιστικό ίδρυμα υψηλής ασφάλειας στη Σιβηρία, βορείως του Αρκτικού Κύκλου, σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων από το σπίτι του. Στη φυλακή ο Sentsov εξακολούθησε να αγωνίζεται για τις πεποιθήσεις του. Τον Μάιο του 2018, ξεκίνησε απεργία πείνας 145 ημερών, ζητώντας την απελευθέρωση όλων των Ουκρανών πολιτικών κρατουμένων στη Ρωσία. Αναγκάστηκε να θέσει τέρμα σε αυτήν υπό την απειλή της καταναγκαστικής διατροφής και λόγω της κρίσιμης κατάστασης της υγείας του.

Στις 14 Ιουνίου 2018, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα εμμένοντας στην άμεση και άνευ όρων απελευθέρωση του Oleg Sentsov και όλων των υπόλοιπων παρανόμως κρατουμένων Ουκρανών πολιτών στη Ρωσία.

Η διεθνής κοινότητα, ομάδες για τα ανθρώπινα δικαιώματα, Ρώσοι κινηματογραφιστές, επιφανείς σκηνοθέτες του κινηματογράφου και διάσημοι ηθοποιοί στήριξαν τον Sentsov και ζήτησαν την απελευθέρωσή του. Το Ρωσικό Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων «Memorial» τον αναγνώρισε ως πολιτικό κρατούμενο.

Τον Σεπτέμβριο του 2019, ο Sentsov αποφυλακίστηκε και επέστρεψε στην Ουκρανία. Η απελευθέρωσή του ήταν μέρος συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας για την ανταλλαγή ομάδων κρατουμένων από κάθε πλευρά. Με δήλωσή του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου  David Sassoli εξέφρασε την ανακούφιση και τη χαρά του για την είδηση της απελευθέρωσης του Sentsov. Τον χαιρέτισε ως θαρραλέο άνθρωπο που είχε αντισταθεί στην αδικία με αξιοπρέπεια.

Δημοκρατική αντιπολίτευση στη Βενεζουέλα - 2017, Βενεζουέλα

Nadia Murad και Lamiya Aji Bashar - 2016, Ιράκ

Raif Badawi – 2015, Σαουδική Αραβία

Denis Mukwege – 2014, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό

Malala Yousafzai – 2013, Πακιστάν

Nasrin Sotoudeh - 2012, Ιράν

Jafar Panahi - 2012, Ιράν

Mohamed Bouazizi – 2011, "Αραβική Άνοιξη", Τυνησία

Ali Ferzat – 2011, "Αραβική Άνοιξη", Συρία

Asmaa Mahfouz – 2011, "Αραβική Άνοιξη", Αίγυπτος

Ahmed El Senussi – 2011, "Αραβική Άνοιξη", Λιβύη

Razan Zaitouneh – 2011, "Αραβική Άνοιξη", Συρία

Guillermo Fariñas – 2010, Κούβα

Άλλοι κάτοχοι του βραβείου