Het Europees Parlement steunt de mensenrechten

Eerbiediging van de mensenrechten is een van de fundamentele waarden van de Europese Unie. Elke schending van deze rechten ondermijnt de democratische principes waarop onze samenleving is gegrondvest, of dat nu gebeurt in de EU of daarbuiten. Het Europees Parlement bestrijdt deze schendingen door wetgevingsmaatregelen, waarneming bij verkiezingen, maandelijkse debatten over mensenrechten in Straatsburg en opneming van mensenrechtenclausules in de externe handelsovereenkomsten van de EU.

Het Europees Parlement steunt de mensenrechten ook door uitreiking van de jaarlijkse, in 1988 opgerichte Sacharovprijs voor de vrijheid van denken. De prijs wordt toegekend aan personen die zich op bijzondere wijze hebben ingezet voor de mensenrechten over de hele wereld; zo wordt de aandacht gevestigd op schendingen van de mensenrechten en worden de winnaars van de prijs en de zaak waarvoor zij zich inzetten gesteund.

Verslaggevers zonder grenzen - Het nieuwe tijdperk van de propaganda

Door Christophe Deloire, secretaris-generaal van Verslaggevers zonder grenzen, vereniging van laureaten van de Sacharovprijs 2005

We betreden een nieuw tijdperk. Een tijdperk waarin moed onontbeerlijk zal zijn. De voorvechters van vrijheid en journalisten die deze titel waardig zijn kunnen hun strijd voortzetten, maar als zij alleen staan in hun verzet zullen zij een verpletterende nederlaag lijden. Zonder de vastberaden steun van burgers zullen zij het afleggen tegen de krachten van de manipulatie, de obscuriteit en de onderwerping. Moorddadige ideologieën, propagandamachines en manipulatoren van de berichtgeving proberen het publieke debat zoals we dat sinds de Verlichting kennen, te smoren. Laten we ons dit gebeuren?

Hoe kan de journalistiek "die deze naam waardig is", overleven bij haar zoektocht naar de waarheid, in al haar verscheidenheid, in deze wereld die is verzadigd van verhandelde, gemanipuleerde of willens en wetens door de macht, het geld of de onverdraagzaamheid beïnvloede informatie? De mensheid en de samenleving hebben behoefte aan "betrouwbare waarnemers" die het mogelijk maken dat collectieve en individuele keuzen worden gemaakt op grond van "vrije nieuwsgaring", waarnaar wordt verwezen in de oprichtingsakte van Unesco.

Hoe kan de pluriformiteit van verslaggeving en onderzoeksjournalistiek worden verdedigd, wanneer juist de geloofwaardigheid van journalisten, al dan niet terecht, tanende is? Door hun vrijheid en hun onafhankelijkheid te vuur en te zwaard te verdedigen. Want precies dat is de rol van journalisten: op vrije en onafhankelijke wijze verslag doen van hun ontdekkingen. Helaas zijn we in een nieuw tijdperk beland waarin overheden over ongekende middelen beschikken om informatie te controleren en, meer in het algemeen, de publieke opinie te beïnvloeden.

Dankzij de technologische mogelijkheden kunnen nationale, politieke, economische of religieuze autoriteiten hun informatie rechtstreeks overal ter wereld verspreiden. Zonder filter, zonder onderscheid. Alles is geoorloofd. De barbaarse propagandafilm vermomd als rapportage. De verminkte werkelijkheid die als waarheid wordt voorgesteld. Het creëren of manipuleren van illusies onder het mom van onderzoeksjournalistiek. De technologie geeft toegang tot veel vrijheden, maar wordt niet alleen voor legitieme doeleinden gebruikt.

Het wordt voor burgers van alle landen steeds moeilijker om berichtgeving die wordt gesponsord of bepaalde belangen dient, te onderscheiden van onafhankelijke informatie die is vergaard conform de integriteitsregels en die zo veel mogelijk in lijn is met het journalistieke ideaal. Pluriformiteit zou geen keuze moeten zijn tussen twee propagandavormen, twee communicatiestelsels, twee PR-systemen. We zien dat de onafhankelijke nieuwsgaring overal moeite heeft zich te ontwikkelen of te overleven. Vandaar de urgentie.

We zijn aangekomen in een tijdperk van informatieoorlogen. Vroeger plaatsten despotische staten hun volkeren in een isolement, maar zij oefenden tenminste geen macht uit over de rest van de wereld. Tegenwoordig creëren de ergste dictaturen, net als gestuurde democratieën, hun eigen mediagroepen om hun "blijde boodschap" overal ter wereld te verkondigen. In zowel autoritaire als democratische staten slagen de steeds talrijkere spin doctors, die over steeds meer middelen beschikken, erin mediamonsters te voeden.

Hier zijn algoritmen de tralies van nieuwe onzichtbare gevangenissen, met koude cellen en wrede cipiers. Het geweld tegen journalisten is niet afgenomen. Meer dan 150 verslaggevers zitten gevangen, het dubbele aantal indien ook degenen worden meegerekend wier informatieactiviteiten onder een missie en niet onder de journalistiek vallen. Volgens berekeningen van Verslaggevers zonder grenzen zijn in tien jaar in de hele wereld 720 journalisten bij de uitoefening van hun beroep omgekomen. Beschouwd als hinderlijke getuigen die moesten verdwijnen, als spelbedervers van de uit te dragen propaganda.

En deze angstaanjagende tendens van vijandigheid jegens de vrijheid van denken heeft een ideologische grondslag. De begrippen godslastering en heiligschennis vormen, wanneer zij worden gebruikt als voorwendsel om anderen te beschuldigen, een groot gevaar voor de vrijheid van meningsuiting en informatie. Niet alleen omdat in januari 2015 razende gekken onder het mom van de veroordeling van godslastering zijn binnengevallen bij Charlie Hebdo in Parijs. In zeer veel landen worden in naam van religie of de "traditionele waarden" niet alleen spotprenten, maar ook "feitelijke waarheden" gecensureerd.

Belediging van een godsdienst dient vaak als werktuig voor politieke censuur, bijvoorbeeld het verhullen van de economische, sociale en culturele realiteit. Tussen de jaren 1999 en 2010 hebben we gestreden tegen het diplomatieke offensief van religieuze regimes die hun opvattingen over "de belediging van godsdiensten" probeerden op te leggen. Uit naam van "de gevoelens van gelovigen" zijn bij de VN maar liefst 15 resoluties ingediend. Maar als de ene godsdienst erin slaagt zijn onschendbaarheid af te dwingen, is er geen reden waarom die onschendbaarheid niet zou gelden voor andere politieke of filosofische denkbeelden en, waarom niet, voor economische doctrines. Wat blijft er dan nog van de vrijheid van denken over?

Vereniging van journalisten van Belarus (BAJ) - Vrijheid als eeuwigdurende verdedigingslinie

Door Michal Janczuk, lid van de raad van bestuur van de Vereniging van journalisten van Belarus, winnaar van de Sacharovprijs 2004

Toen de Sovjet-Unie - door Ronald Reagan betiteld als "het rijk van het kwaad" - in 1991 uiteenviel, verkeerden de landen die tot de Sovjet-Unie behoord hadden in een staat van euforie. We waren allemaal jong van geest en getuige van een historische omslag die de hele wereld aanging. Meer dan twaalf Europese landen ontdeden zich in rap tempo van het ideologische juk van de Sovjet-Unie, en Moskou zelf was een van de meest vooruitstrevende deelnemers aan dit proces. Het was ongelooflijk - vooral gezien de huidige situatie - maar het was destijds echt waar.

Maar hoe heeft het begin 2015 tot een dergelijke ramp voor de vrijheid kunnen komen? Het is hoog tijd om onze zonden eens nader te bekijken. De eerste en belangrijkste vergissing was dat we voorbij zijn gegaan aan het feit dat leven in de "moderne tijd" of de "21ste eeuw" niet betekent dat we lering hebben getrokken uit de lessen van de geschiedenis of dat we de schaduwen van het verleden achter ons hebben gelaten. En het lijdt geen twijfel dat niets voor altijd als vanzelfsprekend kan worden beschouwd. Hoewel het een bittere smaak achterlaat, moeten we durven uitspreken dat vrijheden die niet worden verdedigd uiteindelijk geen stand zullen houden. Onze regio is hiervan het beste voorbeeld - of eigenlijk het slechtste.

Met name Belarus vormde een opmerkelijk geval van historische ironie. Eerst verkozen we in 1994 de meest antidemocratische president op de meest democratische wijze, vervolgens gingen we ervan uit dat de democratie zichzelf wel zou verdedigen bij de volgende presidentsverkiezingen. Dit gebeurde echter niet en inmiddels zijn we twintig jaar verder zonder dat er echte verkiezingen zijn gehouden, onder het regime van dezelfde dictator-president in een Europees land.

Zhanna Litvina, voorzitter van de Vereniging van journalisten van Belarus, is ervan overtuigd dat ons nog zwaardere tijden te wachten staan, omdat de journalistieke gemeenschap van Belarus bij elke verkiezingscampagne geconfronteerd wordt met een nieuwe golf van onderdrukking. Alexander Loekasjenko zal proberen om in november dit jaar herkozen te worden. De politie is nu al begonnen met het doorzoeken van woningen en het beboeten van onafhankelijke journalisten. "Belarus is verworden tot een land met een opgebrand politiek alternatief en bijna onaantastbare politieke autoriteiten", aldus Zhanna Litvina.

Tegelijkertijd is er onlangs duidelijk een einde gekomen aan een historisch tijdperk. We zijn allemaal getuige van de val van het post-Sovjetsysteem in Europa. Maar wat krijgen we er voor terug? Betere tijden? Soms denken wij dat deze omslag nog alarmerender is. Wanhopige pogingen om het Russische rijk koste wat kost nieuw leven in te blazen, waarbij alle regels van de beschaafde wereld worden geschonden en alle normen van ons beroep worden gecorrumpeerd. Wij, journalisten, bevinden ons nu aan de nieuwe frontlinie: tussen de schaamteloze Goebbels-achtige propaganda van de Russische staatsmedia en de westerse traditie van objectieve, evenwichtige journalistiek.

Belarus bevindt zich echter in een extra lastig parket, omdat de dictatoriale overheidsinstanties het hele idee van de vrijheid van gedachte en meningsuiting proberen te onderdrukken. Twaalfhonderd vrije journalisten in onze organisatie, in een land met tien miljoen inwoners. Is dit genoeg om het recht om vrij te spreken voor iedereen te waarborgen? Ja, uiteraard. Want iedereen ís eigenlijk vrij. Het enige probleem is dat de meeste Belarussische burgers slechts eenmaal van hun recht op vrijheid gebruik hebben gemaakt, namelijk om dit recht te ontkennen en de verdediging ervan op te geven.

Slechts in één situatie kunnen een paar kwaadaardige mensen het winnen van een land vol goede mensen: wanneer het hun lukt om een zwijgende meerderheid te creëren. De Vereniging van journalisten van Belarus heeft zich de afgelopen twintig jaar actief ingezet om te voorkomen dat onze samenleving definitief in een kunstmatig coma van stilzwijgen belandt. Natuurlijk eist dit van ons als personen een tol, maar we zijn nog steeds 1200 man sterk. En dit ledenaantal neemt niet geleidelijk af, maar wordt juist steeds groter. Het is een bron van inspiratie en hoop voor een betere toekomst, ondanks de donkere wolken aan onze horizon.

Het afgelopen jaar betaalden onze leden meer dan tienduizend euro aan boetes voor "illegale verstrekking en verspreiding van informatie". Ja, het wetboek bestuursrecht van Belarus bevat werkelijk een dergelijk artikel (22.9), want op grond van onze nationale mediawet is onafhankelijke journalistiek niet toegestaan. Je bent ofwel een legitieme journalist bij door de staat gecontroleerde media, ofwel een verspreider van illegaal geproduceerde informatie - dit is vandaag de dag het enige alternatief voor Belarussische journalisten. Daar komt nog bij dat 62 overheidsorganisaties, ministeries en officiële instanties wettelijk bevoegd zijn om alle informatie over hun activiteiten als vertrouwelijk te classificeren, met inbegrip van het Ministerie van Cultuur en de staatstelevisie. En dit alles vindt plaats in het Europa van de 21ste eeuw.

We geven niet op, want vrijheid is de essentie van de menselijke natuur en heeft de zoete smaak van ambrozijn. Als je hiervan eens hebt geproefd, is er geen weg terug. Wij geloven althans dat dit zo is en zijn bereid om deze "verboden kennis" te verspreiden. Ongeacht of dit volgens het wetboek bestuursrecht van het autoritaire regime van Belarus nu legaal is of niet.

Laura Rawas - "Wij verdienen vrijheid net als jullie!"

Salima Ghezali - De vrijheid van meningsuiting op... Mars

DE PERSVRIJHEID MOET BESCHERMD WORDEN. WIE DIE OOK PROBEERT TE ONDERDRUKKEN.

  • URL

#FreeRazan

© Razan Zaitouneh

Op 9 december 2013 werd de Syrische verdediger van de mensenrechten, Razan Zaitouneh, ontvoerd uit haar kantoor in Duma, in de omgeving van Damascus.  Razan, journalist en mensenrechtenadvocaat, is een van de meest vooraanstaande burgeractivisten in de Syrische revolutie. Een jaar na haar ontvoering wordt ze nog altijd vermist. Het Sacharovprijsnetwerk, het Europees Parlement en de voormalige winnaars van de Sacharovprijs dringen aan op haar vrijlating. #Free Razan #Sakharov

Winnaar in 2014

© Courtesy of Stichting Vluchteling

Denis Mukwege is een Congolese dokter die zijn leven wijdt aan het heropbouwen van de lichamen en de levens van tienduizenden Congolese vrouwen en meisjes die het slachtoffer zijn geworden van groepsverkrachting en brutaal seksueel geweld tijdens de oorlog in de Democratische Republiek Congo.

Mukwege is een internationaal erkend deskundige op het gebied van het herstel van pathologische of psychosociale schade die is aangericht door seksueel geweld.

Hoe wordt de winnaar gekozen?

In september van elk jaar kunnen de leden van het Europees Parlement kandidaten voor de Sacharovprijs voordragen. Elke kandidaat moet de steun van minstens 40 EP-leden hebben, en elk individueel EP-lid mag slechts één enkele kandidaat steunen. De ondertekende voordrachten worden samen met ondersteunende documenten beoordeeld op een gezamenlijke vergadering van de Commissie buitenlandse zaken en de Commissie ontwikkelingssamenwerking. Er wordt een shortlist van drie kandidaten opgesteld, die aan de Conferentie van voorzitters wordt voorgelegd. Deze bepaalt de definitieve keuze, waarna de winnaar gewoonlijk in oktober bekend gemaakt wordt.

Contact

Informatiecampagnes (DG COMM)

Europees Parlement
Altiero Spinelli-gebouw
Wiertzstraat 60
B-1047 Brussel
België

Beperkte aansprakelijkheid - De standpunten in dit artikel zijn niet noodzakelijk van het Europees Parlement als instelling gehouden.