Parlament Europejski działa na rzecz praw człowieka

Poszanowanie praw człowieka jest jedną z podstawowych wartości Unii Europejskiej. Wszelkie naruszenie tych praw działa na szkodę zasad demokratycznych stanowiących fundament naszego społeczeństwa, niezależnie od tego, czy dzieję się to w UE, czy poza jej granicami. Parlament Europejski walczy przeciwko takim naruszeniom za pośrednictwem działań ustawodawczych, w tym obserwacji wyborów, comiesięcznych debat w Strasburgu poświęconych prawom człowieka i poprzez włączanie praw człowieka do zawieranych przez UE zewnętrznych umów handlowych.

Parlament Europejski wspiera także prawa człowieka, przyznając co roku ustanowioną w 1988 r. Nagrodę im. Sacharowa za wolność myśli. Nagroda ta przyznawana jest osobom z całego świata, które wniosły szczególny wkład w walkę w obronie praw człowieka, przez co zwraca się uwagę na przypadki naruszenia praw człowieka oraz wspiera laureatów w ich działaniach.

Kim są finaliści tegorocznej edycji nagrody?

 

Aura Lolita Chavez Ixcaquic

Sakharov Prize 2017 nominee Aura Lolita Chavez Ixcaquic

© CC Wikimedia Commons_Wotancito

Aura Lolita Chavez Ixcaquic, znana jako Lolita, to edukatorka i obrończyni praw człowieka należąca do społeczności lokalnej Maja Kicze w regionie Quiché w Gwatemali. Przewodzi Radzie Społeczności Kicze na rzecz Obrony Życia, Natury, Matki Ziemi i Terytorium - organizacji skupiającej 87 miejscowych społeczności i ich tradycyjne starszyzny, które działają na rzecz ochrony swoich ziem i zasobów.

Lolita działa w komisji politycznej tej rady; komisja ta broni prawa jej narodu do ziemi na mocy prawa międzynarodowego oraz występuje przeciw eksploatacji związanej z wielkimi projektami górniczymi i hydroelektrycznymi. W wyniku tych protestów miejscowe społeczności stanęły na drodze potężnym interesom. Członkowie rady doświadczają gróźb, zniesławiania, zastraszania i przemocy, a w 2012 r. jedną z należących do niej osób zamordowano.

4 lipca 2012 r., po demonstracji pokojowej, na Lolitę i inni uczestników napadła grupa mężczyzn uzbrojonych w maczety, noże i kije. Cztery kobiety zostały ranne; Lolicie udało się uniknąć obrażeń, jednak była później wielokrotnie nękana fałszywymi zarzutami karnymi.

Lolita jest inspirującym przykładem lokalnego oporu wobec niszczenia środowiska przez wielkich inwestorów wspieranych przez rządy, a jednocześnie łączy w swej działalności kwestie praw ludności lokalnej, praw kobiet i ochrony środowiska. Centralnymi elementami tego ruchu są udział i przywództwo kobiet.

Opozycja demokratyczna w Wenezueli

Opozycja demokratyczna w Wenezueli: Zgromadzenie Narodowe (Julio Borges) oraz wszyscy więźniowie polityczni wymienieni przez Foro Penal Venezolano, wśród nich Leopoldo López, Antonio Ledezma, Daniel Ceballos, Yon Goicoechea, Lorent Saleh, Alfredo Ramos i Andrea González

Sakharov Prize 2017 nominee Opozycja demokratyczna w Wenezueli

© EU 2017 - EP/AP Images / Ariana Cubillos

Od kilku lat w Wenezueli panuje kryzys polityczny. Partia rządząca stale ogranicza praworządność i porządek konstytucyjny, a w marcu 2017 r. Sąd Najwyższy pozbawił demokratycznie wybrane Zgromadzenie Narodowe władzy ustawodawczej. Przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Julio Borges podsumował sytuację w Wenezueli w następujących słowach: „W Wenezueli ma miejsce nie tylko konfrontacja polityczna. Jest to konfrontacja zasadnicza, egzystencjalna, dotycząca wartości".

Jednocześnie liczba więźniów politycznych przekracza obecnie 600, według ostatniego sprawozdania Foro Penal Venezolano (Wenezuelskiego Forum Karnego) - czołowej wenezuelskiej organizacji działającej na rzecz praw człowieka, świadczącej nieodpłatną pomoc prawną osobom, których środki ekonomiczne są ograniczone, a które przypuszczalnie padły ofiarą arbitralnego aresztowania, tortur lub napaści podczas protestów. Wśród więźniów politycznych są wybitni przywódcy opozycyjni: Leopoldo López, Antonio Ledezma, Daniel Ceballos, Yon Goicoechea, Lorent Saleh, Alfredo Ramos i Andrea González.

Wprawdzie w lipcu po trzech latach w zakładzie karnym wenezuelski przywódca opozycyjny Leopoldo López tymczasowo uzyskał zmianę kary na areszt domowy, jednak w sierpniu 2017 r. ponownie przeniesiono go do więzienia. Inny wybitny polityk opozycyjny i były burmistrz Caracas Antonio Ledezma przebywa w areszcie domowym od 2015 r., natomiast byli burmistrzowie Alfredo Ramos (Iribarren) i Daniel Ceballos (San Cristobal), a także działacz studencki Lorent Saleh również zostali uwięzieni. Wśród więźniów politycznych jest również dwóch obywateli hiszpańskich: Andrea Gonzalez i Yon Goicoechea.

Od początku bieżącego roku 130 działaczy zostało zamordowanych, a ponad 500 arbitralnie uwięzionych.

Dawit Isaak

Sakharov Prize 2017 nominee Dawit Isaak

© EU/ Belga / SCANPIX / KALLE AHLS

Dawit Isaak to erytrejski dziennikarz i więzień sumienia; stał się międzynarodowym symbolem walki o wolność prasy w kraju, w którym sytuacja praw człowieka należy do najgorszych na świecie. W światowym rankingu wolności prasy prowadzonym przez Reporterów bez Granic Erytrea przez 8 kolejnych lat zajmowała ostatnie miejsce spośród ocenianych państw.

W 2001 r. policja zatrzymała Dawita Isaaka, szwedzko-erytrejskiego dziennikarza i pisarza, w jego domu w Erytrei. Według rządu erytrejskiego został aresztowany za zagrażanie bezpieczeństwu państwa i uznany za zdrajcę, jednak według innych źródeł uwięziono go z powodu opublikowania artykułu o potrzebie reformy demokratycznej w Erytrei. Amnesty International uznaje go za więźnia sumienia.

Dawit Isaak jest przetrzymywany bez procesu od ponad 15 lat; przebywał w kilku erytrejskich więzieniach znanych z panujących tam straszliwych warunków. Przez te wszystkie lata nie pozwolono mu na kontakt z prawnikiem ani rodziną. Ostatnie informacje o nim pochodzą z 2005 r. Władze erytrejskie odmówiły podania jasnych informacji o jego stanie zdrowia lub miejscu pobytu; 20 czerwca 2016 r. erytrejski minister spraw zagranicznych Osman Saleh dał jednak do zrozumienia, że Dawit Isaak i inni więźniowie polityczni żyją, i powiedział, że ich proces odbędzie się, „gdy rząd tak zadecyduje".

Ostatnio niezależne międzynarodowe jury złożone z przedstawicieli świata mediów wyróżniło Dawita Isaaka przyznawaną przez UNESCO Nagrodą Wolności Prasy im. Guillermo Cano 2017, w uznaniu jego odwagi, oporu i zaangażowania w walkę o wolność słowa. Otrzymał też Złote Pióro Wolności przyznawane przez Światowe Stowarzyszenie Wydawców Prasy, Nagrodę Wolności Prasy przyznawaną przez Reporterów bez Granic, Nagrodę im. Tucholsky'ego przyznawaną przez szwedzki PEN, Nagrodę Wolności Słowa przyznawaną przez Norweski Związek Autorów oraz Nagrodę im. Anny Politkowskiej przyznawaną przez szwedzki Krajowy Klub Prasowy.

Autorem wszystkich rysunków jest Ali Ferzat, laureat Nagrody im. Sacharowa w 2011 r.

Jak Parlament Europejski wspiera prawa człowieka?

Oprócz przyznawania Nagrody im. Sacharowa Parlament Europejski dba o przestrzeganie praw człowieka również w drodze konkretnych działań politycznych i ustawodawczych.

Nadia Murad i Lamiya Aji Bashar, laureatki Nagrody im. Sacharowa za wolność myśli w 2016 r.

Nadia Murad Basee Taha i Lamiya Aji Bashar przetrwały niewolę seksualną Państwa Islamskiego (IS), a następnie stały się rzeczniczkami kobiet dotkniętych przemocą seksualną tego ugrupowania. Angażują się one na rzecz społeczności jazydzkiej w Iraku - mniejszości religijnej, wobec której bojownicy IS dopuszczają się ludobójstwa.

W dniu 3 sierpnia 2014 r. IS wymordowało wszystkich mężczyzn w wiosce Kocho w regionie Sindżar, z której pochodzą N. Murad Basee Taha i L. Aji Bashar. Kobiety i dzieci wzięto w niewolę. Wszystkie młode kobiety, w tym N. Murad Basee Taha, L. Aji Bashar i ich siostry porwano, następnie kilkakrotnie kupowano i sprzedawano oraz wykorzystywano jako niewolnice seksualne. W czasie masakry w Kocho N. Murad straciła sześciu braci i matkę, którą zabito wraz z 80 starszymi kobietami, ponieważ uznano, że nie mają żadnej wartości seksualnej. L. Aji Bashar również padła ofiarą niewoli seksualnej, podobnie jak jej sześć sióstr. Po zabiciu jej braci i ojca bojownicy sprzedawali ją sobie pięciokrotnie, zmuszono ją też do przygotowywania bomb i kamizelek samobójczych w Mosulu.

W listopadzie 2014 r. N. Murad zdołała uciec z pomocą rodziny z sąsiedztwa, która wywiozła ją poza strefę kontrolowaną przez IS, i dotrzeć do obozu dla uchodźców w północnym Iraku, a następnie do Niemiec. Rok później w grudniu 2015 r. N. Murad wystąpiła na pierwszej w historii sesji Rady Bezpieczeństwa ONZ poświęconej handlowi ludźmi, gdzie wygłosiła przejmujące przemówienie opisujące jej doświadczenia. We wrześniu 2016 r. została pierwszą ambasadorką dobrej woli na rzecz godności ofiar handlu ludźmi. Obecnie angażuje się w światowe i lokalne inicjatywy służące pogłębianiu wiedzy o ciężkim losie niezliczonych ofiar handlu ludźmi. W październiku 2016 r. Rada Europy uhonorowała ją Nagrodą Praw Człowieka im. Václava Havla.

L. Aji Bashar kilkakrotnie podejmowała próby ucieczki, zanim udało jej się to ostatecznie w kwietniu dzięki pomocy rodziny, która opłaciła lokalnych przemytników. W czasie ucieczki przed bojownikami IS z granicy kurdyjskiej w kierunku terytorium kontrolowanego przez rząd iracki doszło do eksplozji miny lądowej, wskutek czego zginęły dwie kobiety towarzyszące L. Aji Bashar, a ona sama odniosła obrażenia i niemal straciła wzrok. Na szczęście udało jej się uciec. Następnie wysłano ją na leczenie do Niemiec, gdzie dołączyła do żyjącego rodzeństwa. Od czasu powrotu do zdrowia L. Aji Bashar działa aktywnie na rzecz zwiększenia świadomości o losie wspólnoty jazydów oraz pomaga kobietom i dzieciom, które padły ofiarami niewolnictwa i bestialstwa ze strony IS.

Kontakt

Dział kampanii informacyjnych (DG COMM)

Parlament Europejski
60 rue Wiertz/Wiertzstraat 60
B-1047 Bruksela
Belgia