Ołeh Sencow, laureat Nagrody im. Sacharowa w 2018 r.

© Sergei Venyavsky/Getty Images

Ołeh Sencow jest ukraińskim reżyserem filmowym i pisarzem oraz zdecydowanym przeciwnikiem aneksji Krymu przez Rosję.

Urodzony w Symferopolu w 1976 r. Sencow studiował ekonomię w Kijowie, a następnie pisanie scenariuszy i reżyserię filmową w Moskwie. W 2012 r. zadebiutował nagrodzonym na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Rotterdamie filmem fabularnym „Gaamer". W 2013 r. został aktywnym członkiem Automajdanu, ruchu walczącego o wolność i prawa człowieka, oraz uczestniczył w rewolucji Euromajdanu. W trakcie nielegalnej aneksji Krymu w 2014 r. Sencow organizował pomoc humanitarną dla otoczonych ukraińskich żołnierzy, którym dostarczał jedzenie i lekarstwa oraz pomagał w ewakuacji ich rodzin.

10 maja 2014 r. został aresztowany w Symferopolu na Krymie pod zarzutem planowania ataków terrorystycznych na Rosję z powodu faktycznego przejęcia przez nią władzy na Krymie. Rosyjskie służby bezpieczeństwa przewiozły go do Rosji. Spędził rok w zamknięciu, zanim stanął przed sądem wojskowym, który skazał go na 20 lat więzienia w procesie nazwanym przez Amnesty International „skrajnie cynicznym procesem na pokaz". Rosyjskie władze potraktowały go jako swojego obywatela, mimo że nigdy nie miał rosyjskiego paszportu i oświadczył, że ma tylko ukraińskie obywatelstwo.

Sencow został oskarżony o przewodzenie organizacji terrorystycznej, która zamierzała wysadzać w powietrze pomniki na Krymie. Oskarżony kategorycznie stwierdził, że jest niewinny, a niezbitych dowodów jego zaangażowania w działalność przestępczą nie przedstawiono. Główny świadek oskarżenia wycofał się z zeznań i powiedział, że wymuszono je na nim torturami. W wygłoszonej w sądzie mowie Sencow wyśmiał sfingowany proces i wyraził nadzieję, że ludzie w Rosji nie będą się już dłużej bać.

Po ogłoszeniu wyroku Sencow został wysłany do kolonii karnej o zaostrzonym rygorze położonej na Syberii za kołem podbiegunowym północnym, tysiące kilometrów od domu. W więzieniu kontynuował walkę o swoje poglądy. W maju 2018 r. rozpoczął trwający 145 dni strajk głodowy, żądając zwolnienia wszystkich ukraińskich więźniów politycznych w Rosji. Zakończył strajk pod groźbą przymusowego dożywiania, a także z powodu krytycznego stanu zdrowia.

Parlament Europejski 14 czerwca 2018 r. przyjął rezolucję, w której nalega na natychmiastowe i bezwarunkowe zwolnienie Ołeha Sencowa i wszystkich innych nielegalnie aresztowanych w Rosji ukraińskich obywateli.

Wspólnota międzynarodowa, ugrupowania praw człowieka, rosyjscy filmowcy, renomowani reżyserzy i znani aktorzy wspierali Sencowa, domagając się jego uwolnienia. Rosyjskie Centrum Praw Człowieka „Memoriał" uznało go za więźnia politycznego.

We wrześniu 2019 r. Sencow został zwolniony z więzienia i powrócił na Ukrainę. Jego uwolnienie odbyło się na mocy porozumienia, które zawarły Rosja i Ukraina w sprawie wymiany grup więźniów po obu stronach. Przewodniczący PE David Sassoli na wieść o uwolnieniu Sencowa wystosował oświadczenie, w którym wyraził ulgę i radość. Złożył mu także hołd jako odważnemu człowiekowi, który z godnością oparł się niesprawiedliwości.

Opozycja demokratyczna w Wenezueli - 2017, Wenezuela

Nadia Murad i Lamiya Aji Bashar – 2016 r., Irak

Raif Badawi – 2015 r., Arabia Saudyjska

Denis Mukwege – 2014 r., Demokratyczna Republika Konga

Malala Jusafzai – 2013 r., Pakistan

Nasrin Sotude – 2012 r., Iran

Dżafar Panahi – 2012 r., Iran

Mohamed Bouazizi – 2011 r., "Arabska wiosna", Tunezja

Ali Farzat – 2011 r., "Arabska wiosna", Syria

Asmaa Mahfuz – 2011 r., "Arabska wiosna", Egipt

Ahmed al-Sanusi – 2011 r., "Arabska wiosna", Libia

Razan Zajtuna – 2011 r., "Arabska wiosna", Syria

Guillermo Fariñas – 2010 r., Kuba

Pozostali laureaci