Οι τρεις βραβευθέντες ήρθαν αυτοπροσώπως στο Στρασβούργο για να παραλάβουν το Βραβείο Ζαχάρωφ 2009 από τον Jerzy Buzek, πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

 

 

«Είμαι περήφανος για την απόφαση αυτή και για το γεγονός ότι ελήφθη ομόφωνα. Η Natalya Estemirova και η Anna Politkovskaya έπρεπε να είναι εδώ σήμερα. Οι δολοφόνοι τους θα πρέπει να προσαχθούν στη δικαιοσύνη», δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

 

Κατά την ομιλία του, ο Sergei Kovalev, εκπρόσωπος της ρωσικής οργάνωσης «ΜEMORIAL», είπε χαρακτηριστικά: «Είμαι βέβαιος ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απένειμε το Βραβείο Ζαχάρωφ στην οργάνωση "ΜEMORIAL" έχοντας κατά νου πρώτα απ'όλα τους νεκρούς φίλους και συντρόφους μας. Αυτό το βραβείο τούς ανήκει δικαιωματικά. Το πρώτο όνομα που θα πρέπει να αναφέρω είναι αυτό της Natalya Estemirova, μέλος της "ΜEMORIAL" που υπερασπίστηκε τα ανθρώπινα δικαιώματα, που δολοφονήθηκε αυτό το καλοκαίρι στην Τσετσενία. Δεν μπορώ, όμως, να μην αναφέρω και άλλα άτομα: το δικηγόρο Stanislav Markelov και τις δημοσιογράφους Anna Politkovskaya και Anastasia Baburova που δολοφονήθηκαν στη Μόσχα, τον εθνολόγο Nikolai Girenko που πυροβολήθηκε στην Αγία Πετρούπολη, τον Farid Babayev που δολοφονήθηκε στο Νταγκεστάν, και πολλούς άλλους -δυστυχώς, η λίστα θα μπορούσε να συνεχιστεί για πολλή ώρα...».

 

 

«Ο Αντρέι Ζαχάρωφ, ο οποίος πέθανε πριν από ακριβώς είκοσι χρόνια, δεν ήταν απλώς ένας διακεκριμένος υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Σοβιετική Ένωση. Διετέλεσε επίσης διακεκριμένος στοχαστής», δήλωσε ο κ. Kovalev.

 

«Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, το Κοινοβούλιο της οποίας θέσπισε το Βραβείο Ζαχάρωφ ενώ ακόμη ήταν ζωντανός ο Αντρέι Ζαχάρωφ, αποτελεί ίσως σήμερα το μοντέλο που βρίσκεται πλησιέστερα στη μελλοντικά ενοποιημένη ανθρωπότητα που ονειρεύτηκε ο Αντρέι Ζαχάρωφ», πρόσθεσε.

 

 

«Η κατάσταση στη χώρα μας δεν είναι τόσο απλή όσο μπορεί να φανεί στον επιφανειακό παρατηρητή. Έχουμε πολλούς συμμάχους -τόσο στον αγώνα μας για τα ανθρώπινα δικαιώματα όσο και στον αγώνα μας κατά του σταλινισμού. Επιπλέον, η ρωσική εξουσία δεν είναι τόσο ομοιογενής όσο μπορεί να φανεί εκ πρώτης όψεως», είπε χαρακτηριστικά ο εκπρόσωπος της οργάνωσης «ΜEMORIAL».

 

«Τι μπορούμε να περιμένουμε από τους ευρωπαίους πολιτικούς και από την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη; Ο Αντρέι Ζαχάρωφ διατύπωσε τις ίδιες προσδοκίες πριν από περισσότερα από είκοσι χρόνια: "Σήμερα η χώρα μου χρειάζεται υποστήριξη και πίεση"», εξήγησε ο κ. Kovalev.

 

 

«Τι πρέπει να κάνει η Ευρώπη απέναντι στη Ρωσία; Για μας η απάντηση είναι απλή: θα πρέπει να συμπεριφερθεί προς τη Ρωσία, όπως ακριβώς φέρεται απέναντι σε κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα που έχει αναλάβει ορισμένες υποχρεώσεις και έχει την ευθύνη να τις εκπληρώσει», δήλωσε ο κ. Kovalev.

 

«Καθήκον της Ευρώπης είναι να μην σιωπά, αλλά να επαναλαμβάνει και να υπενθυμίζει, ξανά και ξανά, και να επιμένει με σεβασμό να τηρήσει η Ρωσία τις υποχρεώσεις της», διευκρίνισε.

 

«Η ελευθερία της σκέψης είναι η βάση όλων των άλλων ελευθεριών. Γι'αυτό και η διευκρίνιση "για την Ελευθερία της Σκέψης" ταιριάζει πολύ στο Βραβείο Ζαχάρωφ. Είμαστε υπερήφανοι που παραλαμβάνουμε το Βραβείο αυτό σήμερα», είπε ο κ. Kovalev.

 

Οι ευρωβουλευτές υποδέχτηκαν όρθιοι και με χειροκροτήματα τα λεγόμενα του εκπροσώπου της οργάνωσης που κέρδισε φέτος το Βραβείο Ζαχάρωφ.

 

 

 

Το Βραβείο θα δώσει επιπλέον δύναμη σε μένα και το προσωπικό μας. Είναι σημαντικό να λαμβάνουμε θετικά σχόλια από εξωτερικούς παράγοντες, επειδή μερικές φορές αισθανόμαστε ότι αδειάζουμε τη θάλασσα με κουτάλι. Έτσι νιώθουν κυρίως οι συνάδελφοι στο Βόρειο Καύκασο.

 

Πριν όμως πιστεύαμε ότι αυτού του είδους η δημοσιότητα και τα βραβεία θα μας έδιναν επιπρόσθετη προστασία. Δεν το κάνουν, όμως. Πρόκειται για λανθασμένη εντύπωση.

 

 

Το σημαντικότερο πρόβλημα είναι ότι η απειλή εναντίον μας προέρχεται από τους εκπροσώπους του κράτους. Βέβαια, επιπλέον απειλές εξαπολύουν εναντίον μας οι νεοφασίστες -πολλοί από τους συναδέλφους μου έχουν δεχτεί επίθεση ή θανατωθεί από νεοφασίστες.

 

Οι κυβερνητικές απειλές έχουν διάφορες μορφές, πχ. τη μορφή ελέγχων που δεν τελειώνουν ποτέ, κατά τη διάρκεια των οποίων είμαστε υποχρεωμένοι να παραδίδουμε όγκους και όγκους (με την κυριολεκτική έννοια του όρου) εκθέσεων, κάτι που μας εμποδίζει να κάνουμε το έργο μας. Τέτοιοι έλεγχοι μπορούν να οδηγήσουν στο κλείσιμο μιας οργάνωσης ή την έναρξη ποινικής δίωξης με την κατηγορία του εξτρεμισμού, προκειμένου να απομακρυνθούν οι επικριτικές φωνές.

 

Ακόμη πιο επικίνδυνες είναι οι περιπτώσεις των παράνομων πράξεων και της βίας εναντίον μας. Σ'αυτές συγκαταλέγονται οι απειλές προς τα μέλη της οικογένειας των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέσω τηλεφώνου, φωτιάς στα γραφεία των οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή ακόμη και πράξεων άμεσης βίας. Εμένα το 2007 με απήγαγαν, απείλησαν ότι θα με πυροβολήσουν και ότι θα με ξυλοκοπήσουν και με παράτησαν ημίγυμνο στο χιόνι. Σκότωσαν τη στενή και αγαπητή μας φίλη και λαμπρή προστάτης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Natasha Estemirova, την οποία αποκαλούσαμε «καρδιά του MEMORIAL»...

 

Οι απειλές εναντίον των ατόμων που θέλουμε να προστατεύσουμε είναι προφανείς. Δέχονται απειλές, αλλά δεν θα λάβουν δικαιοσύνη στο δικαστήριο, καθώς είτε δεν θα ασκηθεί ποινική δίωξη εναντίον των υπευθύνων είτε δεν θα βρεθούν οι ένοχοι. Μια δεύτερη απειλή αποτελεί η παράνομη βία των ίδιων ανθρώπων που μας απειλούν.

 

Πρόκειται για ρατσιστές, νεοφασίστες που επιτίθενται σε μετανάστες, διεφθαρμένους αστυνομικούς που δεν ενδιαφέρονται για τους νόμους, εκπροσώπους της εξουσίας ή δομών όπως η «FSB» (Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας), που απειλούν όσους έχουν τα κότσια να υποβάλουν καταγγελία στο Δικαστήριο του Στρασβούργου (Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων). Οι απειλές εναντίον μας και εναντίον των ατόμων που προσπαθούμε να προστατεύσουμε προέρχονται από τις ίδιες δυνάμεις.

 

 

Πολλά καλά λόγια έχουν ειπωθεί. Σε αντίθεση με τον προηγούμενο πρόεδρο, ο Medvedev λέει δημοκρατικά, φιλελεύθερα και έξυπνα πράγματα. Αυτό δίνει μεγάλη ελπίδα σε ένα μέρος της φιλελεύθερης ρωσικής κοινωνίας και κάποιους ανθρώπους στην Ευρώπη. Αλίμονο, πρόκειται συνήθως για λόγια που δεν ακολουθούνται από πράξεις!

 

Πρόκειται για έναν ονειροπόλο στο Κρεμλίνο -τον «Ονειροπόλο του Κρεμλίνου»- που ονειρεύεται το μέλλον της Ρωσίας, ενώ η χώρα βαδίζει σε μια εντελώς διαφορετική κατεύθυνση. Δεν θέλουμε να δούμε ούτε όνειρα ούτε άρθρα, αλλά συγκεκριμένα διατάγματα και νομοσχέδια.

 

 

Η Ρωσία βρίσκεται στη μέση ενός αγώνα που δεν έχει λήξει. Μεταξύ της δεκαετίας του 80' και του '90 φαινόταν ότι τα πράγματα λέγονταν με το όνομά τους και ότι μπήκε μια τελεία. Ακολούθησε, όμως, μια αργή «αποκατάσταση» του Στάλιν. Πρέπει να συνεχίσουμε το έργο μας στον τομέα αυτό, επειδή ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας μας δεν επιθυμεί να μάθει την αλήθεια ή απλά δεν τη γνωρίζει. Είναι πολύ επικίνδυνο να γίνεται ο Στάλιν ήρωας όχι μόνο για όσους έχουν κομμουνιστικές απόψεις, αλλά και για ένα τμήμα της νεολαίας.

 

Η αναβίωση του «μύθου του Στάλιν» γίνεται υπό διαφορετικές βάσεις, όχι μόνο κομμουνιστικές. Βασίζεται στο μεταυτοκρατορικό σύνδρομο. Μια μεγάλη αυτοκρατορία έχει καταρρεύσει· περιφέρειες που πολλοί Ρώσοι θεωρούσαν ως δικές τους αποχώρησαν. Σύμφωνα με την εκδοχή της προπαγάνδας, η Ρωσία ταπεινώθηκε. Εξ ου και η εικόνα ενός ηγέτη, στην εποχή του οποίου η αυτοκρατορία ήταν μεγάλη. Η αναβίωση του μύθου βασίζεται στην εικόνα «ενός μεγάλους αυτοκράτορα, του Στάλιν», ένα σημαντικό αρχέτυπο στη συνείδηση των συμπολιτών μου. Πρέπει να δείξουμε το πραγματικό πρόσωπο της αυτοκρατορίας και το τίμημα που πλήρωσαν οι πολίτες της για το «μεγαλείο» της.

 

 

Έγιναν πολλά και συνεχή λάθη. Το βασικότερο ήταν ότι οι κυβερνώντες του Κρεμλίνου δεν είχαν καμία στρατηγική, μόνο τακτικές. Έλυναν πάντοτε συγκεκριμένα προβλήματα, συχνά με επιτυχία, χωρίς όμως στρατηγική. Το μεγάλο πρόβλημα όλων όσοι λαμβάνουν αποφάσεις για όλο το Βόρειο Καύκασο ήταν η περιφρόνηση τής πιο σημαντικής πτυχής, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποσταθεροποιούν την κατάσταση στο Βόρειο Καύκασο, επεκτείνουν τη σύγκρουση, μειώνουν τις δυνατότητες επίλυσής της και υποστηρίζουν στις μέρες μας την τρομοκρατία του υποκόσμου.

 

Ένα άλλο λάθος ήταν η απροθυμία για τη διαπραγμάτευση με τους αυτονομιστές κατά την πρώτη φάση, η οποία είχε πολιτικό στόχο. Θα μπορούσαν ορθολογικά να συζητηθούν τα προβλήματα μαζί τους. Εν συντομία, η έλλειψη στρατηγικής σκέψης σε συνδυασμό με την απροθυμία να ληφθούν υπόψη τα ανθρώπινα δικαιώματα και να γίνουν διαπραγματεύσεις με τους αυτονομιστές έφεραν το αδιέξοδο. Τώρα έχουμε ένα εντελώς τρομοκρατικό κίνημα του υποκόσμου, ριζικές ισλαμικές ομάδες με τις οποίες τίποτα δεν μπορεί να τεθεί υπό διαπραγμάτευση, συν μια μεγάλη μερίδα του λαού που αντιστέκεται υποκινούμενο από μια παράλογη αίσθηση εκδίκησης για σκοτωμένους συγγενείς, ταπεινώσεις και βασανιστήρια.

 

Ο Ramzan Kadyrov, που ήρθε στην εξουσία στην Τσετσενία, είναι ένας απόλυτος άρχοντας τής εν λόγω δημοκρατίας που δεν θέλει να παρατηρήσει τη νομοθεσία της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Πρόκειται για αδιέξοδο. Όλες οι προτάσεις που έκαναν οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έλαβαν πάντοτε αρνητικές απαντήσεις από το Κρεμλίνο.

 

 

Ο κ. Buzek είπε χαρακτηριστικά: “Με την απονομή του Βραβείου Ζαχάρωφ 2009 στους Oleg Orlov, Sergei Kovalev και Lyudmila Alexeyeva εκ μέρους της οργάνωσης MEMORIAL και όλων των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρωσία, ελπίζουμε ότι θα συμβάλουμε στον τερματισμό ενός κύκλου φόβου και βίας που διέπει τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρωσία. Θέλουμε επίσης να περάσουμε το μήνυμα ότι οι πανταχού ακτιβιστές θα πρέπει να είναι ελεύθεροι να ασκούν τα θεμελιώδη δικαιώματα της ελευθερίας της σκέψης και της έκφρασης. Πρέπει να είμαστε ελεύθεροι να ακολουθούμε τις σκέψεις μας, προκειμένου να λάμψει η αλήθεια. Θέλω να μοιραστώ μαζί σας την προσωπική μου ικανοποίηση που είμαι σε θέση να σας ανακοινώσω σήμερα το νικητή του Βραβείου ως πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αλλά και ως άνθρωπος που προέρχεται από την Αλληλεγγύη και που βλέπει την Πολωνία να μάχεται για την αλήθεια και την ελευθερία που έλαβε κατά τη δεκαετία του '80”.

 

Νικήτρια του Βραβείου Ζαχάρωφ 2009

MEMORIAL (Oleg Orlov, Sergei Kovalev και Lyudmila Alexeyeva εξ ονόματος της οργάνωσης “MEMORIAL” και όλων των άλλων υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρωσία): Η οργάνωση MEMORIAL, την οποία πρωτοξεκίνησε ο Αντρέι Ζαχάρωφ, επιδιώκει να προωθήσει τα θεμελιώδη δικαιώματα σε πρώην σοβιετικά κράτη, όπως είναι το Αζερμπαϊτζάν, η Αρμενία, η Γεωργία, το Τατζικιστάν, η Μολδαβία και η Ουκρανία. Σύμφωνα με το κείμενο της υποψηφιότητας, "η οργάνωση MEMORIAL προωθεί την αλήθεια σχετικά με την πολιτική καταπίεση στη Σοβιετική Ένωση και τους αγώνες κατά των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων  σε πρώην σοβιετική κράτη με στόχο τη διασφάλιση του δημοκρατικού μέλλοντός τους".

Οι τρεις εκπρόσωποι της οργάνωσης είναι:

Ο Oleg Orlov, σημερινός πρόεδρος της MEMORIAL. Στις 6 Οκτωβρίου 2009 ζητήθηκε από τον κ. Orlov να αποσύρει δημόσιες δηλώσεις που είχε κάνει, κατόπιν αγωγής για δυσφήμιση που κατέθεσε στο δικαστήριο Tveskoi της Μόσχας ο τσετσένος πρόεδρος Ramzan Kadyrov. Ο κ. Orlov είχε κατηγορήσει τον κ. Kadyrov ότι ευθύνεται για τη δολοφονία της Natalya Estemirova, τσετσένας ακτιβίστριας για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Στις 23 Νοεμβρίου 2007 ο ίδιος ο κ. Orlov είχε απαχθεί μαζί με τρεις δημοσιογράφους στην Ινγκουσετία, υπέστη ξυλοδαρμό, απειλήθηκε με εκτέλεση και αφέθηκε ελεύθερος.

Ο Sergei Kovalev, που ίδρυσε την πρώτη σοβιετική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων το 1969, την Ομάδα Πρωτοβουλίας για την Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην ΕΣΣΔ, και ήταν ένας από τους πρωτεργάτες της οργάνωσης MEMORIAL. Ο κ. Kovalev υπήρξε σφοδρός επικριτής των απολυταρχικών τάσεων των κυβερνήσεων του Boris Yeltsin και του Vladimir Putin. Το 1996 παραιτήθηκε από τη θέση του ως επικεφαλής της προεδρικής επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του κ. Yeltsin σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Το 2002 συνέστησε δημόσια επιτροπή με σκοπό τη διερεύνηση των βομβαρδισμών που έγιναν το 1999 σε διαμερίσματα στη Μόσχα, της οποίας τελικά η λειτουργία παρέλυσε μετά από διώξεις και δολοφονίες των μελών της.

 

Η Lyudmila Mikhailovna Alexeyeva, η οποία από κοινού με τον Αντρέι Ζαχάρωφ και άλλους ίδρυσε την Ομάδα Ελσίνκι της Μόσχας με σκοπό την παρακολούθηση της σοβιετικής συμμόρφωσης προς την Τελική Πράξη του Ελσίνκι του 1976. Από τη δεκαετία του '60 η Alexeyeva συμμετείχε σε εκστρατείες ζητώντας δίκαιες δίκες για τους συλληφθέντες αντιφρονούντες και την αντικειμενική κάλυψής τους από τα μέσα ενημέρωσης. Αποπέμφθηκε από το Κομμουνιστικό Κόμμα και έχασε τη θέση της συντάκτριας που κατείχε σε επιστημονικό περιοδικό. Η κα Alexeyeva διετέλεσε συμπρόεδρος, από κοινού με τον Garry Kasparov και τον Georgy Satarov, του Πανρωσικούυ Κογκρέσου Πολιτών, από το οποίο η κα  Alexeyeva και ο κ.  Satarov αποχώρησαν λόγω διαφωνίας με τον κ. Kasparov τον Ιανουάριο του 2008. Η ίδια υπήρξε επικριτική όσον αφορά το ιστορικό του Κρεμλίνου στον τομέα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι ενθαρρύνει τα ακραία στοιχεία με τις εθνικιστικές πολιτικές της, όπως οι μαζικές απελάσεις Γεωργιανών το 2006 και οι αστυνομικές έφοδοι σε βάρος αλλοδαπών που εργάζονται σε υπαίθριες αγορές, καθώς και η συμπεριφορά της Ρωσίας στην Ινγκουσετία.

 

 

Το Βραβείο Ζαχάρωφ για την ελευθερία της σκέψης, που πήρε το όνομά του από τον σοβιετικό φυσικό και πολιτικό αντιφρονούντα Αντρέι Ζαχάρωφ, απονέμεται κάθε χρόνο από το 1988 και μετά σε μεμονωμένα άτομα ή οργανώσεις που αγωνίζονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα ανά τον κόσμο. Φέτος το Βραβείο συμπίπτει με την 20ή επέτειο από το θάνατο του Αντρέι Ζαχάρωφ.

 

Στις 14 Δεκεμβρίου τα μέλη των κοινοβουλευτικών επιτροπών Εξωτερικών και ανάπτυξης, καθώς και της υποεπιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων θα συναντηθούν με εκπροσώπους της οργάνωσης MEMORIAL, νικήτρια του Βραβείου για το 2009. Την Τετάρτη 16 Δεκεμβρίου οι εκπρόσωποι αυτοί θα λάβουν το Βραβείο Ζαχάρωφ, που συνίσταται σε βεβαίωση και επιταγή ύψους 50.000 ευρώ.

 

 

Από το 1988, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απονέμει κάθε χρόνο το βραβείο Ζαχάρωφ για την ελευθερία της σκέψης, προκειμένου να τιμήσει άτομα ή οργανώσεις που μάχονται υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και κατά της καταπίεσης και της αδικίας. Το βραβείο Ζαχάρωφ πέρσι (2008) έλαβε ο Hu Jia, κινέζος ακτιβιστής για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Φέτος η απονομή του βραβείου συμπίπτει με την 20ή επέτειο του θανάτου του Αντρέι Ζαχάρωφ, του οποίου το όνομα φέρει το βραβείο.

 

Ο τελικός νικητής, που θα επιλεγεί στις 22 Οκτωβρίου, θα λάβει επιταγή ύψους 50.000 ευρώ, κατά τη διάρκεια πανηγυρικής συνεδρίασης που θα γίνει στο Στρασβούργο, στις 16 Δεκεμβρίου, ημέρα συμβολική κατά την οποία τα Ηνωμένα Έθνη υπέγραψαν την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (το 1948).

 

 

Την περασμένη Τρίτη, κατά τη διάρκεια κοινής συνεδρίασης των κοινοβουλευτικών επιτροπών Εξωτερικών και Ανάπτυξης, ανακοινώθηκαν οι τρεις φιναλίστ (από τους δέκα υποψήφιους), οι οποίοι είναι οι εξής:

 

Δρ Izzeldin Abuelaish: παλαιστίνιος γυναικολόγος, κάτοικος της Τζαμπαλία, του μεγαλύτερου καταυλισμού προσφύγων στη Λωρίδα της Γάζας, που ασκεί το επάγγελμά του και στις δύο πλευρές των «συνόρων», στο Ισραήλ και την Παλαιστίνη, κατ’ επιλογή του και λόγω πίστης στο ιδεώδες της ειρήνης. Τον Ιανουάριο του 2009, κατά τη διάρκεια ισραηλινής επίθεσης στη Γάζα, μία οβίδα που πετάχτηκε στο διαμέρισμά του στοίχισε τη ζωή στις 3 κόρες του. Προτάθηκε από τους ευρωβουλευτές Véronique de Keyser (Ομάδα της Προοδευτικής Συμμαχίας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο), Hans-Gert Pöttering (Κoιvoβoυλευτική Ομάδα τoυ Ευρωπαϊκoύ Λαϊκoύ Κόμματoς), Caroline Lucas (Ομάδα τωv Πρασίvωv/Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία) και 52 άλλους ευρωβουλευτές.

 

Dawit Isaak: σουηδο-ερυθραίος δημοσιογράφος, συγγραφέας και δραματουργός, πολιτικός κρατούμενος από το 2001 (κατηγορούμενος για "προδοσία"). Με ψήφισμά του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει τη "βαθιά ανησυχία για την συνεχιζόμενη κράτηση στις φυλακές της Ερυθραίας του σουηδοερυθραίου δημοσιογράφου Dawit Isaak, που κρατείται στις φυλακές μετά από την σύλληψή του τον Σεπτέμβριο 2001, χωρίς να έχει δικαστεί από δικαστήριο και ζητεί την άμεση απελευθέρωση του Dawit Isaak και άλλων δημοσιογράφων που κρατούνται σε φυλακές". Προτάθηκε από την Eva-Britt Svensson, εξ ονόματος της Ομάδας της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς/Αριστεράς των Πρασίνων των Βορείων Χωρών, τον Olle Schmidt (Ομάδα της Συμμαχίας Φιλελεύθερων και Δημοκρατών για την Ευρώπη) και 31 άλλα μέλη.

 

MEMORIAL (Lyudmila Alexeyeva, Oleg Orlov και Sergei Kovalev εξ ονόματος της οργάνωσης MEMORIAL και όλων των υπολοίπων υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρωσία): Οργάνωση η οποία προάγει τα θεμελιώδη δικαιώματα σε πρώην σοβιετικά κράτη, όπως είναι το Αζερμπαϊτζάν, η Αρμενία, η Γεωργία, το Τατζικιστάν, η Μολδαβία και η Ουκρανία. Η οργάνωση αυτή είχε στα τέλη της δεκαετίας του '80 ως στόχο να τιμήσει τα θύματα του σταλινισμού, αλλά αργότερα εξελίχτηκε σε οργάνωση για την προάσπιση των πολιτικών δικαιωμάτων. Προτάθηκε από τους ευρωβουλευτές Rebecca Harms και Daniel Cohn-Bendit, εκ μέρους της Ομάδας των Πρασίνων/Ευρωπαϊκής Ελεύθερης Συμμαχίας.

 

 

Από το 1988, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απονέμει κάθε χρόνο το βραβείο Ζαχάρωφ για την ελευθερία της σκέψης, προκειμένου να τιμήσει άτομα ή οργανώσεις που μάχονται υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και κατά της καταπίεσης και της αδικίας. Το βραβείο Ζαχάρωφ πέρσι (2008) έλαβε ο Hu Jia, κινέζος ακτιβιστής για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

 

Ο νικητής θα λάβει επιταγή 50 000 ευρώ, κατά τη διάρκεια πανηγυρικής συνεδρίασης που θα γίνει στο Στρασβούργο, στις (ή γύρω στις) 10 Δεκεμβρίου, ημέρα συμβολική κατά την οποία τα Ηνωμένα Έθνη υπέγραψαν την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (το 1948).

 

 

Οι υποψήφιοι του βραβείου Ζαχάρωφ πρέπει να υποστηρίζονται από μια πολιτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή από τουλάχιστον 40 μεμονωμένους ευρωβουλευτές. Φέτος οι (δέκα) υποψήφιοι είναι οι εξής:

 

Δρ. Izzeldin Abuelaish: παλαιστίνιους γυναικολόγος, που κατοικεί στο μεγαλύτερο προσφυγικό στρατόπεδο της λωρίδας της Γάζας και ασκεί το επάγγελμά του στις δύο πλευρές των "συνόρων", δηλαδή τόσο στο Ισραήλ όσο και την Παλαιστίνη -από επιλογή αλλά και επιδίωξη της ειρήνης. Προτάθηκε από τους ευρωβουλευτές Véronique de Keyser (Ομάδα της Προοδευτικής Συμμαχίας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο), Hans-Gert Pöttering (Κoιvoβoυλευτική Ομάδα τoυ Ευρωπαϊκoύ Λαϊκoύ Κόμματoς), Caroline Lucas (Ομάδα τωv Πρασίvωv/Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία) και 52 άλλους ευρωβουλευτές.

 

Ίδρυμα Vicente Ferrer: ίδρυμα με στόχο την προστασία και την προώθηση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων στην Ινδία, καθώς και την εξάλειψη της ακραίας φτώχειας. Προτάθηκε από τον Andrés Perelló (Ομάδα της Προοδευτικής Συμμαχίας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) και 39 άλλους.

 

Dawit Isaak: δημοσιογράφος, συγγραφέας και θεατρικός συγγραφέας από την Ερυθραία, ο οποίος είναι πολιτικός κρατούμενος από το 2001. Προτάθηκε από την Eva-Britt Svensson, εξ ονόματος της Ομάδας της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς/Αριστεράς των Πρασίνων των Βορείων Χωρών, τον Olle Schmidt (Ομάδα της Συμμαχίας Φιλελεύθερων και Δημοκρατών για την Ευρώπη) και 31 άλλα μέλη.

 

Mariam Lamizana: υπουργός Κοινωνικής Δράσης και Εθνικής Αλληλεγγύης του Μπουρκίνα Φάσο και ακτιβίστρια υπέρ του αγώνα κατά του ακρωτηριασμού γυναικείων οργάνων. Προτάθηκε από τον Francesco Speroni (Ευρώπη της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας).

 

Lyudmila Alexeyeva, Oleg Orlov και Sergei Kovalev, εκ μέρους της ένωσης "MEMORIAL" και όλων των άλλων υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρωσία. Προτάθηκαν από τους ευρωβουλευτές Rebecca Harms και Daniel Cohn-Bendit, εκ μέρους της Ομάδας των Πρασίνων/Ευρωπαϊκής Ελεύθερης Συμμαχίας.

 

MEMORIAL: οργάνωση που προωθεί τα θεμελιώδη δικαιώματα στα μετα-σοβιετικά κράτη. Προτάθηκε από τον ευρωβουλευτή Jacek Saryusz-Wolski (Κοινοβουλευτική Ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος) και 59 άλλους ευρωβουλευτές.

 

Δρ Denis Mukwege: γιατρός, ιδρυτής και επικεφαλής του Νοσοκομείου "Panzi" στο Μπουκάβου της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, που ειδικεύεται στην παροχή βοήθειας στις γυναίκες και τα κορίτσια που έχουν πέσει θύματα βιασμού και βάναυσης σεξουαλικής κακοποίησης. Προτάθηκε από τον Guy Verhofsdtadt εκ μέρους της Συμμαχίας Φιλελεύθερων και Δημοκρατών για την Ευρώπη.

 

Πατέρας Thaddeus, Nguyen Van Ly: ρωμαιοκαθολικός ιερέας και επιφανής βιετναμέζος αντιφρονών που έλαβε μέρος σε προ-δημοκρατικά κινήματα, δράση για την οποία βρίσκεται στη φυλακή εδώ και σχεδόν 15 χρόνια. Προτάθηκε από τον Michael Gahler (Κoιvoβoυλευτική Ομάδα τoυ Ευρωπαϊκoύ Λαϊκoύ Κόμματoς) και 44 άλλους.

 

Shadi Sadr: ιρανή δικηγόρος στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φεμινίστρια, ακτιβίστρια και δημοσιογράφος, που δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην κατάργηση της θανατικής ποινής και του λιθοβολισμού, καθώς και τα δικαιώματα των γυναικών και την ισότητα. Προτάθηκε από τη Marietje Schaake (Ομάδα της Συμμαχίας Φιλελεύθερων και Δημοκρατών για την Ευρώπη), τη Barbara Lochbihler (Ομάδα τωv Πρασίvωv/Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία) και 38 άλλους ευρωβουλευτές.

 

Roberto Saviano: ιταλός δημοσιογράφος και συγγραφέας, που δέχτηκε απειλές από την ιταλική μαφία, ως συνέπεια της ασυμβίβαστης επίθεσης του κατά του οργανωμένου εγκλήματος. Προτάθηκε από τη Sonia Alfano (Ομάδα της Συμμαχίας Φιλελευθέρων και Δημοκρατών για την Ευρώπη) και 39 άλλα μέλη.

 

 

1921: Ο Αντρέι Ζαχάρωφ γεννιέται στη Μόσχα, στις 21 Μαΐου. Ο πατέρας του ήταν δάσκαλος Φυσικής.

 

1942-47: Αποκτά πτυχίο Φυσικής (με διάκριση) και κάνει διδακτορικό.

 

1948: Γίνεται μέλος μιας ομάδας διακεκριμένων σοβιετικών επιστημόνων, δουλειά των οποίων είναι η ανάπτυξη της ατομικής βόμβας (βόμβας υδρογόνου).

 

Τέλη του 1950: Αρχίζει να ανησυχεί για τις ηθικές επιπτώσεις του έργου του και υποστηρίζει τη συνθήκη του 1963 περί μερικής απαγόρευσης των πυρηνικών δοκιμών.

 

1967-68: Το 1967 γράφει επιστολή προς τη σοβιετική ηγεσία για να την παροτρύνει να δεχθεί την πρόταση των ΗΠΑ για την απόρριψη της αντι-πυραυλικής άμυνας, που αναμένεται να οδηγήσει σε μια κούρσα εξοπλισμών και εγκυμονεί κίνδυνο πολεμικής σύρραξης. Καθώς το αίτημά του αγνοείται, το επόμενο έτος εκφράζει τους φόβους αυτούς στο δοκίμιο "Σκέψεις για την πρόοδο, την ειρηνική συνύπαρξη και την πνευματική ελευθερία", σύμφωνα με το οποίο "η ελευθερία της σκέψης είναι η μόνη εγγύηση ότι μια επιστημονική και δημοκρατική προσέγγιση στην πολιτική, την οικονομία και τον πολιτισμό είναι δυνατή".

 

Το -απαγορευμένο- δοκίμιό του δημοσιεύεται παράνομα στο εξωτερικό, με αποτέλεσμα να χάσει ο κ. Ζαχάρωφ ορισμένα προνόμια, αλλά και το δικαίωμα να εργάζεται σε απόρρητα θέματα.

 

1970: Βοηθά στην ίδρυση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Μόσχας.

 

1975: Βραβεύεται με το νόμπελ Ειρήνης. Η σύζυγός του Elena Bonner εκφωνεί την ομιλία με την οποία αποδέχεται το βραβείο.

 

1979-80: Λόγω της κριτικής που ασκεί στη σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν, εξορίζεται μαζί με τη γυναίκα του στην κλειστή πόλη Νίζνι Νόβγκοροντ μέχρι το 1985.

 

1986: Ο Mikhail Gorbatchev τον απελευθερώνει από την κατ'οίκον εξορία.

 

1988: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ιδρύει προς τιμήν του ένα βραβείο που επιβραβεύει τον αγώνα υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ("βραβείο Ζαχάρωφ").

 

Μάρτιος του 1989: Εκλέγεται μέλος του νέου σοβιετικού κοινοβουλίου.

 

Δεκέμβριος του 1989: Πεθαίνει από καρδιακή προσβολή στο διαμέρισμά του.