Παράγωγα: Η διαφάνεια μειώνει τους κινδύνους

Η επιβολή μεγαλύτερης διαφάνειας σε μια αγορά που ανέκαθεν χαρακτηρίσθηκε από την αδιαφάνειά της, την αγορά παραγώγων, συζητήθηκε στην ακρόαση στην επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών θεμάτων, εν όψει της υιοθέτησης έκθεσης του Werner Langen (ΕΛΚ, Γερμανία) για τη ρύθμιση της αγοράς παραγώγων.

 

Παράγωγο είναι το συμβόλαιο που συνάπτουν δύο πλευρές, συνήθως μια εταιρία και μια τράπεζα ως ασφάλεια έναντι μελλοντικών κινήσεων στην τιμή της αξίας (μετοχή, νόμισμα, ομόλογο ή ότι άλλο) που καλύπτει. Η τιμή του προκύπτει από τις κινήσεις της αξίας την οποία  (μετοχή, νόμισμα, ομόλογο ή ότι άλλο).

 

Η αγοραπωλησία των παραγώγων όμως δεν γίνεται πάντοτε δημόσια. Πολλά παράγωγα, αποτελούν αντικείμενο εξωχρηματιστηριακής συναλλαγής ή "over-the-counter" (OTC), με άλλα λόγια απ ευθείας αγοραπωλησίας μεταξύ εταιριών και τραπεζών.

 

Αυτό δημιουργεί ζήτημα διαφάνειας γιατί κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει ποιός αγόρασε τι και από ποιόν, κάτι που αυξάνει σημαντικά τους κινδύνους, ιδίως σε περιόδους κρίσης, όταν ένας από τους συμβαλλόμενους χρεοκοπήσει τότε η άλλη πλευρά υφίσταται σοβαρές απώλειες και, λόγω της αδιαφανούς λειτουργίας της, ο πανικός μπορεί να κυριεύσει την αγορά καθώς κανείς δεν γνωρίζει από πού θα έλθει η επόμενη χρεοκοπία.

 

Μία λύση, την οποία εισηγείται η έκθεση Langen, είναι η δημιουργία κεντρικής υπηρεσίας εκκαθάρισης ή clearing house στο οποίο θα πρέπει οι συμβαλλόμενοι να προκαταβάλλουν μέρος της αξίας του παραγώγου, ώστε σε περίπτωση χρεοκοπίας της μίας πλευράς μιας αγοραπωλησίας παραγώγου, να μην καταστρέφεται η άλλη. Επιπλέον μία τέτοια δομή, συγκεντρώνοντας τις πληροφορίες από τις συναλλαγές θα προσέφερε, ακριβώς, σημαντικά αυξημένη διαφάνεια.

 

Από την άλλη, ο Richard Raeburn, πρόεδρος της "Ευρωπαϊκής Ένωσης Εταιρικών Διαχειριστών Διαθεσίμων" (Association of Corporate Treasurers) σημειώνει ότι οι μη χρηματοπιστωτικές εταιρίες δεν στοιχειοθετούν κίνδυνο για το σύστημα και δεν χρησιμοποιούν τα παράγωγα για κερδοσκοπικούς σκοπούς αλλά ως ασφάλεια. Αν υποχρεωθούν να χρησιμοποιήσουν κεντρικό εκκαθαριστή το κόστος τους θα αυξηθεί και πολλές μπορεί να επιλέξουν απλώς να μην το κάνουν, σημείωσε, ζητώντας να εξαιρεθούν από κάθε τέτοια πρόνοια.

 

Στη συζήτηση που έγινε στην επιτροπή και σε ερώτηση του κ. Langen, πόσα CCP θα πρέπει να συσταθούν, ο Raeburn απάντησε ότι πρέπει να υπάρξει ένα ανά κατηγορία παραγώγων. Από την πλευρά του και απαντώντας σε ερώτηση της κ. Α. Ποδηματά (Σοσιαλιστές - ΠΑΣΟΚ) για το μερίδιο ευθύνης που φέρουν για την κρίση που πλήττει την Ελλάδα τα λεγόμενα credit default swaps ή CDS, ο Jon Eilbeck της Deutche Bank επεσήμανε ότι τα CDS "δεν δημιούργησαν το έλλειμμα" της χώρας… Τέλος από τους Πρασίνους ο Pascal Canfin (Γαλλία) τόνισε ότι πρέπει να διασφαλίζεται με ειδικό "τεστ κόπωσης" η βιωσιμότητα των πωλητών παραγώγων.