Αναλυτικός φάκελος
Πολιτικά ορόσημα
Θεσμικά όργανα - 22-07-2010 - 08:00
- Ποιές σημαντικές θεσμικές εξελίξεις έχει φέρει το 2010
- Από την έγκριση της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής μέχρι την απόρριψη της αρχικής συμφωνίας SWIFT, το ΕΚ ενισχύει την πολιτική παρουσία του
Πολιτικά ορόσημα του 2010
Σημαντικές θεσμικές εξελίξεις έφερε η νέα χρονιά για την Ευρώπη γενικά και ειδικότερα για το ΕΚ, που είδε τις εξουσίες του να ενισχύονται με τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Μπόρεσε έτσι μεταξύ άλλων να υποχρεώσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο Υπουργών να επαναδιαπραγματευθούν τη συμφωνία για τη διαβίβαση τραπεζικών δεδομένων στις ΗΠΑ μέσω του SWIFT, εκφράζοντας έντονη ανησυχία για την καταπάτηση θεμελιωδών ελευθεριών των Ευρωπαίων από την αρχική συμφωνία.
Το ΕΚ επέβαλλε επίσης αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της νέας ευρωπαϊκής διπλωματικής υπηρεσίας ή Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερο πολιτικό έλεγχό της. Περισσότερα στο αφιέρωμά μας στα πολιτικά ορόσημα της χρονιάς, από την εκλογή της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής μέχρι την πρώτη χρήση της Ενισχυμένης Συνεργασίας στα χρονικά της ΕΕ.
Sommaire du dossier :
Η διαδικασία των ακροάσεων σε αριθμούς 
Το ΕΚ απορρίπτει τη συμφωνία SWIFT: ανασκόπηση μιας απόφασης 
Η Ενισχυμένη Συνεργασία κάνει το ντεμπούτο της 
Πρωτοβουλία των Πολιτών: οι κανόνες 
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας 
Το ΕΚ φέρνει τη νέα διπλωματική υπηρεσία της ΕΕ πιο κοντά στον πολίτη
Αναφ.: 20100630FCS77235
Η διαδικασία των ακροάσεων σε αριθμούς
- Στις 10 Φεβρουαρίου 2010 η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέλαβε τα καθήκοντά της
- Προηγήθηκε η μακρά και δύσκολη διαδικασία των ακροάσεων των υποψηφίων Επιτρόπων από το ΕΚ
Σε πλήρη σύνθεση στο ημικύκλιο του Κοινοβουλίου, το νέο Κολέγιο των Επιτρόπων παρακολουθεί τη συζήτηση
Η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξελέγη και επισήμως από το ΕΚ την Τρίτη, θέτοντας έτσι ένα τέλος στο θεσμικό κενό που είχε δημιουργηθεί από την εκπνοή της θητείας της προηγούμενης Επιτροπής στο τέλος Οκτωβρίου. Η νέα Επιτροπή αναλαμβάνει τα καθήκοντά της από τις 10 Φεβρουαρίου και όπως τόνισε ο πρόεδρος του ΕΚ, Jerzy Buzek, "ήρθε η ώρα για έργα".
H νέα Επιτροπή, γνωστή και ως "Barroso II", ανέλαβε τα καθήκοντά της στις 10 Φεβρουαρίου, οκτώ μήνες μετά τις Ευρωεκλογές του Ιουνίου του 2009 και πέντε μήνες μετά την εκπνοή της θητείας της προκατόχου της στις 31 Οκτωβρίου.
Δεν ήταν απλό
Πέραν του προέδρου της Επιτροπής, José Manuel Barroso, ο κατάλογος των υποψηφίων Επιτρόπων από τα κράτη-μέλη οριστικοποιήθηκε στις 27 Νοεμβρίου. Στη συνέχεια σε καθ' έναν υποβλήθηκε από την αντίστοιχη επιτροπή του ΕΚ λεπτομερές ερωτηματολόγιο 27 σημείων βάσει του οποίου πέρασαν το επόμενο διάστημα προετοιμαζόμενοι για τις ακροάσεις τους, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν τον Ιανουάριο στις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο και κράτησαν συνολικά 81 ώρες, περιλαμβάνοντας ακριβώς 1750 ερωτήσεις.
Στις ακροάσεις οι υποψήφιοι κρίθηκαν για την ικανότητά τους να αναλάβουν το χαρτοφυλάκιο που τους ανέθεσε ο πρόεδρος της Επιτροπής αλλά ρόλο διαδραμάτισαν, όπως πάντα και πολλοί άλλοι παράγοντες από την πολιτική τοποθέτηση μέχρι την προσωπική παρουσία. Η διαδικασία σημαδεύθηκε από την απόσυρση της πρώτης υποψήφιας Επιτρόπου από τη Βουλγαρία και την αντικατάστασή της με την Kristalina Georgieva.
Η τελική ψηφοφορία στην ολομέλεια του ΕΚ πραγματοποιήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου και η Επιτροπή έλαβε 488 ψήφους, έναντι 137 και 72 αποχών. Η θητεία της θα ολοκληρωθεί στις 31 Οκτωβρίου του 2014.
Στον Τύπο
Περίπου 2000 άρθρα και ανταποκρίσεις αφιέρωσε ο ευρωπαϊκός Τύπος στη διαδικασία ενώ η ίδια η υπηρεσία Τύπου του ΕΚ εξέδωσε 36 Δελτία Τύπου και η υπηρεσία οπτικοακουστικών μέσων κινητοποιούσε κάθε ημέρα 60 άτομα για την κάλυψη των ακροάσεων.
Το ΕΚ απορρίπτει τη συμφωνία SWIFT: ανασκόπηση μιας απόφασης
- Τον Φεβρουάριο το ΕΚ απέρριψε την αρχική συμφωνία διαβίβασης των τραπεζικών συναλλαγών των Ευρωπαίων στις ΗΠΑ
- ΕΕ και ΗΠΑ υποχρεώθηκαν έτσι να διαπραγματευθούν μία εντελώς νέα συμφωνία για το ίδιο θέμα
Έμβασμα του SWIFT. ©BELGA_imagebroker_Bernhard Classen
Οι υπουργοί Εξωτερικών της Ένωσης τερμάτισαν και επισήμως την αμφιλεγόμενη προσωρινή συμφωνία διαβίβασης των τραπεζικών δεδομένων των πολιτών της ΕΕ στις ΗΠΑ μέσω του συστήματος SWIFT. Το ΕΚ απέρριψε τη συμφωνία στις 11 Φεβρουαρίου θεωρώντας ότι δεν εγγυάται επαρκώς την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των προσωπικών δεδομένων των Ευρωπαίων.
Η SWIFT είναι ιδιωτική εταιρία με παρουσία σε 208 χώρες, η οποία διαχειρίζεται το 80% των ηλεκτρονικών εμβασμάτων παγκοσμίως. Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι ΗΠΑ απαίτησαν δικαστικά πρόσβαση στις συναλλαγές, μέσω του προγράμματος αντιμετώπισης της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (TFTP) του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, με στόχο τον εντοπισμό των κινήσεων κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών οργανώσεων.
Τα αρχεία της SWIFT για την Ευρώπη την εποχή εκείνη διατηρούνταν στην Ολλανδία αλλά με φύλαξη αντιγράφου, για λόγους ασφαλείας και σε βάση δεδομένων στις ΗΠΑ. Όμως το 2009, η εταιρία εγκαινίασε δεύτερο ευρωπαϊκό κέντρο φύλαξης των στοιχείων στην Ελβετία, κάτι που σημαίνει ότι τα στοιχεία από την ΕΕ δεν θα φυλάσσονται πλέον και στις ΗΠΑ. Αυτό με τη σειρά του κατέστησε υποχρεωτική τη σύναψη νέας συμφωνίας μεταξύ της αμερικανικής κυβέρνησης και της ΕΕ, εκπροσωπούμενης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο Υπουργών.
Για το ΕΚ, οι διάφορες αρχές πρέπει να κάνουν χρήση των στοιχείων αυτών για έναν και μόνο σκοπό, που είναι η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και σε κάθε περίπτωση η χρήση τους πρέπει να εξισορροπεί την προστασία της ασφάλειας των πολιτών με την προστασία των πολιτικών ελευθεριών. Στη συζήτηση που έγινε οι ευρωβουλευτές επεσήμαναν ότι το ΕΚ δεν είχε καμία εμπλοκή ούτε και ενημερώθηκε ποτέ επισήμως για τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
SWIFT, μια αναδρομή
- Ιούνιος 2006: Δημοσιεύματα του αμερικανικού Τύπου αποκαλύπτουν τη χρήση του SWIFT από τις αρχές των ΗΠΑ.
- Οκτώβριος 2007: Η SWIFΤ δημιουργεί δεύτερη ευρωπαϊκή βάση δεδομένων στην Ελβετία, καθιστώντας απαραίτητη μια νέα συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ για την πρόσβαση στα δεδομένα αυτά που πλέον δεν θα φυλάσσονται και στις ΗΠΑ.
- Ιούλιος 2009: Ο Τύπος αποκαλύπτει ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν ήδη αρχίσει για μια νέα συμφωνία
- 30 Νοεμβρίου 2009: Το Συμβούλιο Υπουργών υπογράφει την προσωρινή συμφωνία
- 25 Ιανουαρίου 2010: Η συμφωνία υποβάλλεται για έγκριση στο ΕΚ
- 1 Φεβρουαρίου 2010: Η συμφωνία τίθεται σε ισχύ
- 4 Φεβρουαρίου 2010: Η επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών του ΕΚ απορρίπτει τη συμφωνία
- 11 Φεβρουαρίου 2010: Η ολομέλεια του ΕΚ απορρίπτει τη συμφωνία
Επέκριναν δε δριμύτατα με ψήφισμά τους, την απόφαση του Συμβουλίου να υπογράψει τη συμφωνία την παραμονή της έναρξης της ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, η οποία παρέχει στο ΕΚ πλήρεις αρμοδιότητες συναπόφασης σε τέτοια ζητήματα. Ζήτησαν έτσι με το ίδιο ψήφισμα από το Συμβούλιο να αρχίσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη νέας, μακροχρόνιας συμφωνίας με την αμερικανική πλευρά, η οποία να σέβεται πλήρως και τη Συνθήκη της Λισαβόνας και τη Χάρτα Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ που, με τη Συνθήκη, έχει πλέον δεσμευτική ισχύ.
Σε δήλωσή του μετά την υιοθέτηση του ψηφίσματος, ο πρόεδρος του ΕΚ, Jerzy Buzek, σημείωσε ότι "η πλειοψηφία του σώματος έκρινε ότι το κείμενο που μας παρουσίασε το Συμβούλιο δεν επιτυγχάνει τη δέουσα ισορροπία μεταξύ της ασφάλειας και της προστασίας των πολιτικών ελευθεριών και θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών".
Η εισηγήτρια του ΕΚ για το SWIFT, Jeanine Hennis-Plasschaert (Φιλελεύθεροι, Ολλανδία), σημείωσε ότι "οι κανόνες που προέβλεπε η προσωρινή συμφωνία για τη μεταφορά και φύλαξη των δεδομένων ήταν εκτός αναλογιών για το βαθμό ασφαλείας που υποτίθεται ότι προσέφερε". "Κι εγώ θέλω μια ισχυρή ΕΕ ικανή να σταθεί επάξια δίπλα στις ΗΠΑ σαν πραγματικός εταίρος" συνέχισε, προσθέτοντας ότι "η ανταλλαγή στοιχείων είναι και θα παραμείνει απαραίτητο τμήμα της μάχης κατά της τρομοκρατίας, αλλά ο πολίτης πρέπει να μπορεί εμπιστευθεί το σύστημα". "Το Συμβούλιο δε φάνηκε αρκετά δυνατό για να εξασφαλίσει την εμπιστοσύνη αυτή", κατέληξε.
Στη συζήτηση στο ΕΚ στις 10 Φεβρουαρίου και μιλώντας για το ΕΛΚ, ο Αυστριακός ευρωβουλευτής Ernst Strasser, σημείωσε ότι "στόχος μας είναι να προστατεύσουμε στον ίδιο βαθμό και την ασφάλεια και την ελευθερία", ενώ ο επικεφαλής των Σοσιαλιστών στο ΕΚ, Γερμανός ευρωβουλευτής Martin Schulz, σημείωσε ότι "η υπογραφή της συμφωνίας από τις κυβερνήσεις ήταν σφάλμα".
Η μεταβίβαση δεδομένων στις ΗΠΑ θα συνεχίσει έτσι να υπόκειται στην παλαιά συμφωνία αμοιβαίας δικαστικής συνδρομής με βάση το δίκαιο κάθε κράτους-μέλους χωριστά, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεσμευθεί να παρουσιάσει νέο σχέδιο συνολικής συμφωνίας το συντομότερο δυνατό.
Η Ενισχυμένη Συνεργασία κάνει το ντεμπούτο της
- Για πρώτη φορά πράσινο φως σε επίσημη Ενισχυμένη Συνεργασία μεταξύ κρατών μελών
- Η συγκεκριμένη περίπτωση αφορά τη διευκόλυνση των διαδικασιών σε διαζύγια μεταξύ υπηκόων διαφορετικών κρατών μελών
Το τέλος κάθε γάμου είναι οδυνηρό… ©BELGA_belpress_Philippe Turpin
Η πρώτη χρήση της αρχής της Ενισχυμένης Συνεργασίας στην Ευρώπη είναι γεγονός. Δύο δεκαετίες αφού εγγράφηκε στις Συνθήκες της Ένωσης ως μηχανισμός διευκόλυνσης της λήψης αποφάσεων, το ΕΚ έδωσε με 615 ψήφους έναντι 30 και 33 αποχές το δικό του πράσινο φως για την πρώτη χρήση της Ενισχυμένης Συνεργασίας, εν προκειμένω μεταξύ 14 κρατών μελών με αντικείμενο τα "διασυνοριακά" διαζύγια.
Τι είναι η ενισχυμένη συνεργασία;
Η ενισχυμένη συνεργασία υιοθετήθηκε επισήμως με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ το 1999 ως μέθοδος υπέρβασης ανυπέρβλητων εμποδίων στη λήψη αποφάσεων, όταν ορισμένα κράτη μέλη απαιτούν να τεθεί σε ισχύ η μία ή άλλη ευρωπαϊκή νομοθεσία αλλά για ορισμένα άλλα μέλη αυτό είναι απλώς αδύνατο.
Η λύση στο αδιέξοδο αυτό είναι η Ενισχυμένη Συνεργασία βάσει της οποίας τα κράτη μέλη που επιθυμούν να συνεργασθούν στενότερα σε κάποιο τομέα, εντός του θεσμικού και νομικού πλαισίου της Ένωσης, προχωρούν χωρίς η απόφασή τους αυτή να επηρεάζει στο παραμικρό τις χώρες που δεν συμμετέχουν.
Υπάρχουν ωστόσο ορισμένοι κανόνες. Για τη σύμπηξη Ενισχυμένης Συνεργασίας απαιτείται να συμμετάσχει τουλάχιστον το ένα τρίτο των κρατών μελών, σήμερα εννέα χώρες και να δοθεί η έγκριση των τριών "μεγάλων" θεσμικών οργάνων της Ένωσης (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο Υπουργών, Ευρωπαϊκή Επιτροπή).
Επίσης η Ενισχυμένη Συνεργασία δεν μπορεί να υπερβαίνει ή να παραβιάζει τη νομική τάξη πραγμάτων της ΕΕ και ουδείς μπορεί να αποκλεισθεί: αν μια χώρα θελήσει να συμμετάσχει είτε εξ αρχής είτε σε μεταγενέστερο στάδιο, δεν μπορεί να της απαγορευθεί.
Στόχος είναι πάντα ένας: να μπορέσουν ορισμένα κράτη μέλη να υλοποιήσουν κάτι που θεωρούν εξαιρετικά σημαντικό χωρίς ούτε να εκτεθούν στον κίνδυνο να καταψηφισθεί η πρόταση, ούτε να υποχρεώσουν άλλα κράτη μέλη να τα ακολουθήσουν.
Σε κάθε περίπτωση, η Ενισχυμένη Συνεργασία παραμένει μία έσχατη λύση, όταν καθίσταται σαφές ότι μοναδική εναλλακτική λύση είναι να εγκαταλειφθεί εντελώς η προσπάθεια ελλείψει πλειοψηφίας είτε υπέρ είτε κατά της έγκρισής της.
Σε ότι αφορά το ρόλο των θεσμικών οργάνων, όταν μία ομάδα κρατών μελών καταθέσει αίτημα για τη σύμπηξη ενισχυμένης συνεργασίας, η Επιτροπή πρέπει να ελέγξει τη νομιμότητα του αιτήματος ενώ στη συνέχεια πρέπει να δοθεί η επίσημη έγκριση του Συμβουλίου Υπουργών (κατά πλειοψηφία) και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Από το σημείο αυτό και πέρα το ΕΚ έχει συμβουλευτικό ρόλο όμως, με το ψήφισμα ζητείται από το Συμβούλιο να δρομολογήσουν και τη συνέχεια της διαδικασίας, με άλλα λόγια την υπόθεση του διαζυγίου καθ' αυτή, με την κανονική νομοθετική διαδικασία της συναπόφασης.
Διεθνή διαζύγια
Τελικά, η πρώτη περίπτωση επίσημης Ενισχυμένης Συνεργασίας έτυχε να είναι η υπόθεση των διεθνών ή "διασυνοριακών" διαζυγίων: διαζύγια μεταξύ υπηκόων διαφορετικών κρατών μελών που, επιπλέον, μπορεί να ζουν σε τρίτο κράτος μέλος. Στο σχήμα συμμετέχουν 14 χώρες της Ένωσης, η Αυστρία, το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ουγγαρία, η Ιταλία, η Λετονία, το Λουξεμβούργο,. η Μάλτα, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβενία και η Ισπανία. Σημειώνεται ότι στη Μάλτα δεν επιτρέπονται τα διαζύγια, αλλά υπάρχει ο δικαστικός χωρισμός.
Κεντρική πρόνοια είναι η δυνατότητα που δίδεται στα ζευγάρια από διαφορετικές χώρες που χωρίζουν, να επιλέξουν τη χώρα στην οποία θα εκδοθεί το διαζύγιο, είτε είναι μία από τις χώρες καταγωγής τους είτε η χώρα μόνιμης κατοικίας αν είναι διαφορετική.
Όπως σημειώνει στην αιτιολογική έκθεσή του ο εισηγητής του ΕΚ, Tadeusz Zwiefka (ΕΛΚ, Πολωνία) "Οφείλουμε στους πολίτες μας να πράξουμε ότι μπορούμε προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι τα οδυνηρά αυτά επεισόδια στη ζωή τους δεν αποβαίνουν ακόμη πιο ανυπόφορα λόγω των δυσχερειών που προκύπτουν από το γεγονός ότι τα δικαστήρια έχουν να αντιμετωπίσουν προβλήματα σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο, τα οποία είναι δυσεπίλυτα ακόμη και για πολλούς νομικούς".
Πρωτοβουλία των Πολιτών: οι κανόνες
- Τουλάχιστον ένα εκατομμύριο υπογραφές από εννέα χώρες
- Τουλάχιστον 16.500 υπογραφές από την Ελλάδα για συμμετοχή σε πρωτοβουλία των πολιτών
Ένα εκατομμύριο πολίτες από εννέα χώρες πρέπει να ενώσουν τη φωνή τους για να υπάρξει πρωτοβουλία των πολιτών ©BELGA_WESTEND61_Michael Bader
Η Πρωτοβουλία των Ευρωπαίων Πολιτών, η δυνατότητα του "απλού" πολίτη να εισηγηθεί τη θέσπιση ευρωπαϊκής νομοθεσίας, είναι αναμφίβολα μια από τις μεγαλύτερες καινοτομίες της Συνθήκης της Λισαβόνας όμως μετά την έγκριση της Συνθήκης εκκρεμεί η έγκριση και των λεπτομερών κανόνων για την αξιοποίηση αυτής της δυνατότητας από τους πολίτες της Ένωσης. Στις 31 Μαρτίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τις προτάσεις της, που έγιναν δεκτές με ικανοποίηση από το ΕΚ.
Η Πρωτοβουλία δίνει στους πολίτες τη δυνατότητα να επηρεάσουν τη λειτουργία της ΕΕ προτείνοντας τη θέσπιση συγκεκριμένης νομοθεσίας, κάτι που θα βελτιώσει ακόμα περισσότερο τον δημοκρατικό χαρακτήρα της Ένωσης και θα την φέρει πιο κοντά στον Ευρωπαίο πολίτη.
Ένα εκατομμύριο υπογραφές από εννέα χώρες
Για να λάβει μια τέτοια πρωτοβουλία σάρκα και οστά και να κριθεί παραδεκτή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία στη συνέχεια θα εξετάσει κατά πόσον μπορεί πράγματι να αποτελέσει το έναυσμα για νομοθετική παρέμβαση, κάθε πρωτοβουλία πρέπει να πληροί ορισμένους κανόνες.
Ποιοι είναι αυτοί οι κανόνες; Σύμφωνα με την πρόταση κανονισμού που εξέδωσε στις 31 Μαρτίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για να θεωρηθεί παραδεκτή μια πρωτοβουλία θα πρέπει να:
- συγκεντρώσει ένα εκατομμύριο υπογραφές, είτε σε χαρτί είτε ηλεκτρονικά και
- να προέρχονται από τουλάχιστον το ένα τρίτο των κρατών μελών ή εννέα χώρες και
- να συγκεντρωθούν εντός διαστήματος 12 μηνών
Πέραν αυτού, δικαίωμα υπογραφής έχουν όλοι όσοι έχουν το δικαίωμα να ψηφίσουν στη χώρα τους ενώ ελάχιστος αριθμός υπογραφών υπάρχει όχι μόνο για το σύνολο της ΕΕ αλλά και για κάθε κράτος μέλος χωριστά, αναλόγως του συνολικού πληθυσμού του.
Έτσι στο μεγαλύτερο, πληθυσμιακά, κράτος μέλος, τη Γερμανία, απαιτούνται τουλάχιστον 72.000 υπογραφές και στη δεύτερη Γαλλία 55.000. Στο άλλο άκρο, στην Κύπρο, τη Μάλτα, την Εσθονία και το Λουξεμβούργο απαιτούνται 4.500 υπογραφές, ενώ για την Ελλάδα ο αριθμός των απαιτούμενων υπογραφών ανέρχεται σε 16.500.
Για να είναι έγκυρες οι υπογραφές πρέπει να συνοδεύονται από τα πλήρη στοιχεία του υπογράψαντος (ονοματεπώνυμο, διεύθυνση κατοικίας, ηλεκτρονική διεύθυνση, ημερομηνία και τόπο γέννησης, υπηκοότητα και αριθμό δελτίου ταυτότητος).
Όταν εξαγγελθεί η πρωτοβουλία και πριν καν συγκεντρωθούν οι υπογραφές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάζει κατά πόσον ευθυγραμμίζεται με τις αρχές και αξίες της ΕΕ ενώ όταν συγκεντρωθούν οι πρώτες 300.000 υπογραφές θα εξετάζει και το κατά πόσον είναι νομικά παραδεκτή, με άλλα λόγια αν μπορεί να αποτελέσει το αντικείμενο ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Τοποθετήσεις ευρωβουλευτών
Μιλώντας στην "πρώτη σελίδα" Andrew Duff (Φιλελεύθεροι, Βρετανία) επεσήμανε ότι με τον κανονισμό "Η Επιτροπή πέτυχε μια αρκετά καλή ισορροπία μεταξύ της ενθάρρυνσης της άμεσης δημοκρατίας και της διασφάλισης της αξιοπιστίας του συστήματος. Κάθε πολίτης που σκοπεύει να καταθέσει τέτοια πρωτοβουλία καλόν θα είναι να συμβουλεύεται πρώτα την Επιτροπή σε ότι αφορά τη βιωσιμότητα και νομιμότητα των προτάσεών του", συμπλήρωσε.
Από την πλευρά του ο Rafał Trzaskowski (ΕΛΚ, Πολωνία) σημείωσε ότι "η πρόταση μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην υλοποίηση μιας από τις σημαντικότερες καινοτομίες της Συνθήκης της Λισαβόνας. Είμαι πεπεισμένος ότι λόγω της μεγάλης σημασίας του εγχειρήματος τόσο το ΕΚ όσο και τα κράτη μέλη θα κάνουν το παν για να επιτύχουν την οριστική έγκριση του κανονισμού το συντομότερο δυνατόν. Καλύτερα πάντως να αποφύγουμε κάθε ενθουσιασμό καθώς η διαδικασία θα είναι εξαιρετικά πολύπλοκη.
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας
- Πώς διαμορφώνεται ο προϋπολογισμός της ΕΕ με τη Συνθήκη της Λισαβόνας;
- Σημαντικές είναι οι αλλαγές και ενισχυμένος ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Ο πρόεδρος του ΕΚ, Jerzy Buzek, υπογράφει τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2010
Με τη νέα Συνθήκη, το ΕΚ αποκτά την ίδια ακριβώς δικαιοδοσία επί του προϋπολογισμού με το Συμβούλιο Υπουργών. Επιπλέον η διαδικασία λήψης αποφάσεων απλοποιείται και οι "δημοσιονομικές προοπτικές" το μακροπρόθεσμο σχέδιο προϋπολογισμού της Ένωσης καθίσταται νομικά δεσμευτικό.
Ο προϋπολογισμός σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας:
-
Η παλαιότερη διάκριση μεταξύ υποχρεωτικών και μη υποχρεωτικών δαπανών καταργείται
-
Κοινοβούλιο και Συμβούλιο συναποφασίζουν για το σύνολο του προϋπολογισμού (προηγουμένως το Συμβούλιο είχε τον τελευταίο λόγο για τις υποχρεωτικές δαπάνες)
-
Οι δημοσιονομικές προοπτικές γίνονται νομικά δεσμευτικές
-
Οι δύο αναγνώσεις του προϋπολογισμού και στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο αντικαθίστανται από μία ανάγνωση σε κάθε ένα και εν συνεχεία παραπομπή του σχεδίου προϋπολογισμού στην επιτροπή συνδιαλλαγής.
Το 2010 τα θεσμικά όργανα της Ένωσης θα πρέπει να έλθουν σε μεταξύ τους συμφωνία στους κανονισμούς και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των γενικών κανόνων της Συνθήκης της Λισαβόνας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καταθέσει το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2011 τον ερχόμενο Απρίλιο ή Μάιο. Στη συνέχεια το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο (δια της κοινοβουλευτικής επιτροπής Προϋπολογισμού) θα το εξετάσουν και θα διαπραγματευθούν τις διάφορες πρόνοιές του όλο το καλοκαίρι και τις αρχές το Φθινοπώρου. Την τελική του μορφή, ο προϋπολογισμός πιθανότατα θα αποκτήσει το Νοέμβριο, σε συνεδρίαση της επιτροπής συνδιαλλαγής και, τέλος, τον Δεκέμβριο θα λάβει την οριστική έγκριση.
Το ΕΚ φέρνει τη νέα διπλωματική υπηρεσία της ΕΕ πιο κοντά στον πολίτη
- Ικανοποίηση των διαπραγματευτών του ΕΚ για τη συμφωνία σχετικά με τον έλεγχο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης
- Η ολομέλεια του ΕΚ τοποθετείται με ψηφοφορία την ερχόμενη εβδομάδα
Η διπλωματική υπηρεσία της Ένωσης ετοιμάζεται να ανοίξει τα φτερά της
Το ΕΚ επέβαλε τελικά τις θέσεις του για την οργάνωση και λειτουργία της υπό σύσταση Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης: διατηρώντας το δικαίωμα ελέγχου του προϋπολογισμού της, δίνει στον πολίτη λόγο στο πώς θα δαπανώνται τα κονδύλια της Υπηρεσίας ενώ παράλληλα εξασφαλίζει ότι δεν θα κυριαρχείται από μόνο ορισμένα κράτη μέλη.
Η συμφωνία για τη διαμόρφωση και λειτουργία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης ολοκληρώθηκε και παρουσιάσθηκε στο ΕΚ στις 22 Ιουνίου. Η ψηφοφορία στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων, η οποία θα αφορά σειρά διαφορετικών κειμένων, πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 6 Ιουλίου στο Στρασβούργο, και η ψηφοφορία στην ολομέλεια στις 8 Ιουλίου, επίσης στο Στρασβούργο.
Έλεγχος του προϋπολογισμού
Η θέση του ΕΚ στον έλεγχο του προϋπολογισμού της υπηρεσίας ενισχύθηκε μετά τις διαπραγματεύσεις με την Ύπατη Εκπρόσωπο και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, με κλειδί τη συμφωνία πως ο προϋπολογισμός θα ελέγχεται από το Κοινοβούλιο, τόσο ως μέρος του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και στο τμήμα του που θα αποτελεί χωριστό τμήμα του ευρύτερου προϋπολογισμού της ΕΕ.
Συγκεκριμένα, το επιχειρησιακό σκέλος του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης θα εντάσσεται στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και θα υπόκειται έτσι σε έλεγχο από το Κοινοβούλιο με την κανονική ετήσια διαδικασία της χορήγησης της λεγόμενης απαλλαγής.
Το διοικητικό σκέλος θα αποτελεί χωριστή "γραμμή" στον προϋπολογισμό της ΕΕ αλλά θα υπόκειται επίσης σε χωριστή, ειδική διαδικασία απαλλαγής από το ΕΚ.
"Το ΕΚ αποκτά μεγαλύτερο έλεγχο του προϋπολογισμού της Υπηρεσίας και υπ' αυτή την έννοια κερδίσαμε και κάτι περισσότερο από ότι αναμέναμε αρχικά", σημείωσε σχετικά ο εκ των διαπραγματευτών του Κοινοβουλίου, Γερμανός ευρωβουλευτής του ΕΛΚ, Elmar Brok. "Στόχος μας είναι να δημιουργηθεί μια αποτελεσματική υπηρεσία που θα κερδίσει την εμπιστοσύνη", συμπλήρωσε μιλώντας στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων στις 28 Ιουνίου.
Η κοινοτική μέθοδος
Στη σύσταση και λειτουργία της υπηρεσίας η λεγόμενη κοινοτική μέθοδος επιβλήθηκε με δύο διαφορετικούς τρόπους, αποφεύγοντας έτσι την αμιγώς διακυβερνητική διαμόρφωσή της.
Έτσι, προβλέπεται ότι σε επίπεδο στελέχωσης, τουλάχιστον το 60% του προσωπικού θα προέρχεται από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και μόνο το 40% θα είναι διπλωμάτες αποσπασμένοι από τα κράτη μέλη. Παράλληλα, η κοινοτική προσέγγιση διασφαλίζεται ακόμα περισσότερο από τη σύνδεσή της με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθώς η Ύπατη Εκπρόσωπος, Catherine Ashton, θα πρέπει να συνεργάζεται στενά με τουλάχιστον τρείς άλλους επιτρόπους, τους αρμόδιους για τη διεύρυνση, τη διεθνή αναπτυξιακή βοήθεια και την ανθρωπιστική βοήθεια.
"Αποκτούμε έτσι μια φιλόδοξη Υπηρεσία με ευρύτερους ορίζοντες, με 6000 ως 7000 διπλωμάτες και άλλα στελέχη που θα βασίζεται στην κοινοτική μέθοδο, τη στηρίζει και την ενισχύει σε σειρά θεμάτων", τόνισε στην ίδια συνάντηση ο έτερος διαπραγματευτής, ηγέτης των φιλελευθέρων στο ΕΚ και πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου, Guy Verhofstadt.
Οργάνωση
"Με τη συμφωνία εξασφαλίζουμε ότι η νέα υπηρεσία θα είναι πολιτικά υπόλογη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το μόνο θεσμικό όργανο που εκλέγεται απ ευθείας από τους πολίτες της Ένωσης", σημείωσε κατά την παρουσίαση της συμφωνίας στις 22 Ιουνίου ο τρίτος από τους διαπραγματευτές, Ιταλός ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών, Roberto Gualtieri. Τούτο καθώς από τη συμφωνία δεν προέκυψε μόνο η στελέχωσή του κατά 60% από στελέχη των θεσμικών οργάνων, αλλά και ότι θα έχει ειδική αρμοδιότητα αλλά και τις απαραίτητες δομές για ζητήματα προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη διαχείριση κρίσεων και τις ειρηνευτικές αποστολές.
Αναλυτικά :
- Δελτίο Τύπου για τη συμφωνία (στα αγγλικά)
- Το σχέδιο έκθεσης Brok (στα Αγγλικά)
- Δελτίο Τύπου από τη συνεδρίαση της επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων (στα αγγλικά)
- Η κοινή δήλωση του ΕΚ, της Ύπατης Εκπροσώπου, του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συμφωνία
- Συνέντευξη του Elmar Brok για τη διπλωματική υπηρεσία
- Ρεπορτάζ EuroparlTV, συνέντευξη του Guy Verhofstadt