Tenslotte stelt de Commissie een agentschap voor de samenwerking tussen nationale energieregelgevers voor, dat bindende besluiten mag nemen en de werkzaamheden van de nationale regelgevende instanties aanvult. Ook moet er een nieuw 'handvest van de energieconsument' komen, met maatregelen om armoede als gevolg van hoge brandstofprijzen tegen te gaan. 

 

Doelstellingen van de voorgestelde wetgeving

 

Centraal staat de ontvlechting van eigendom. Dit is de scheiding van levering en productie van gas. Als een netwerkexploitant bijvoorbeeld in dezelfde maatschappij is ondergebracht als een gasleverancier, zal hij de belangen van deze leverancier verdedigen. Echter met de ontvlechting kan het netwerk aan een onafhankelijke maatschappij toebehoren. In dit geval zal de eigenaar van het netwerk zo veel mogelijk leveranciers toestaan om zijn netwerk te gebruiken, om zijn winst te maximaliseren.

 

De voorstanders van deze ontvlechting betogen dat dit tot verhoogde concurrentie tussen energiemaatschappijen zal leiden, tot meer keuzevrijheid voor de consument en tot grotere investering in de infrastructuur. Acht lidstaten verzetten zich tegen deze ontvlechting door te betogen dat deze onwettig is en negatieve sociale gevolgen kan hebben.

 

 

De rapporteur, de Italiaan Romano Maria La Russa (UEN) steunt de ontvlechting. Hij bekritiseerde de huidige situatie in de gasmarkt die hij ziet als een slechte overeenkomst voor de consumenten. Hij vindt ook dat "de gasrekeningen onbegrijpelijk zijn" voor mensen. Hij wil meer keuzevrijheid en informatie over de leveranciers en zegt dat momenteel mensen geen informatie over hun gasconsumptie kunnen krijgen en hoeveel ze er voor betalen.

 

 

Er bestaat vrees over wat er met de prijzen in een geliberaliseerde markt zal gebeuren. De cijfers van Eurostat tonen echter aan dat sinds 1998 de prijzen op geliberaliseerde markten, zoals die van Nederland, Spanje en Zweden slechts 6% zijn gestegen tegen 30% op andere markten. De bronnen aan de aanbodzijde en belastingen hebben de grootste invloed op de prijs dus de hoge olieprijs heeft momenteel een serieuze invloed. 

 

"De clausule Gazprom" om de energietoevoer van de EU te beschermen

 

De uitdaging wat betreft de gasmarkt is de "grote afhankelijkheid wanneer het over de bescherming van de gaslevering aankomt," verklaart de rapporteur. Slowakije, Finland en Bulgarije zijn voor bijna 100% afhankelijk van gas uit Rusland en buitenlandse bedrijven zoals het Russische Gazprom controleren een stijgend aantal aardgasleidingen. Daarom is er een speciale clausule voorzien in de nieuwe richtlijn, "de Gazprom clausule", die stelt dat als een maatschappij aandelen wil kopen in het transmissiesysteem van een exploitant, een overeenkomst tussen Brussel en het land in kwestie noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat andere Europese maatschappijen hetzelfde recht hebben.

 

Verder zouden de regels van ontvlechting ook op de buitenlandse maatschappij moeten worden toegepast. Rusland is tegen deze clausule. Er wordt ook een EU-agentschap voorgesteld om de harmonisatie van de 27 verschillende wettelijke kaders te vergemakkelijk om daadwerkelijk één enkele Europese energiemarkt te creëren.

Eind mei 2008 stelden de parlementsleden van de commissie Industrie door de goedkeuring van het rapport van de Brit Giles Chichester (EPP-ED) dat het nieuwe agentschap voor de samenwerking tussen energieregelgevers regelgevende bevoegdheden zou moeten krijgen - dit in tegenstelling tot het oorspronkelijke plan van de Commissie.

 

De leden van de industriecommissie willen verder dat het agentschap volledige verantwoording is verschuldigd aan het Parlement; dat het regelmatig het Parlement moet inlichten van zijn activiteiten; dat de directeur door het Parlement moet worden benoemd en dat het agentschap in Brussel moet worden gevestigd.  

 

Het agentschap zal ook een belangrijke rol spelen in het opstellen van de richtsnoeren voor de energiemarkt. In het voorstel worden twee distributienetwerken (één voor elektriciteit en één voor gas) voorgesteld die op basis van de richtsnoeren van het agentschap voorstellen kunnen doen voor veiligheidsregels (inclusief procedures voor noodsituatiesituaties); netaansluiting en toegangsregels; regels voor het beheer van grensoverschrijdende capaciteitstoewijzing en congestie; regels voor transparantie van het netwerk; regels voor energie-efficiency en een investeringsplan van tien jaar. Het agentschap zou moeten toezien op de uitvoering van deze regels door de distributienetwerken.

 

 

Een van de belangrijkste voorstellen van het derde energiepakker is de ontvlechting: het scheiden van het functioneren van aardgasleidingen en elektriciteitsnetwerken van het verstrekken van gas of het produceren van energie. Dit zou betekenen dat bijvoorbeeld de geïntegreerde maatschappijen zoals Électricité de France  niet langer energie zouden kunnen produceren en tevens het net zouden kunnen beheren. De parlementsleden gaven in een resolutie in juli vorig jaar. sterke politieke goedkeuring aan een gemeenschappelijk energiebeleid en de ontvlechting van eigendom

 

Op dinsdag 17 juni zullen de parlementsleden over het Energieagentschap debatteren en stemmen evenals over een verslag over de Interne markt voor elektriciteit van het Britse parlementslid Eluned Morgan (PSE) en het verslag over de voorwaarden voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit  van het Spaanse parlementslid  Alejo Vidal-Quadras (EPP-ED).

 

Het Parlement besprak en stemde over twee verslagen: over de interne markt voor gas met als rapporteur Romano La Russa (IT, UEN) en de voorwaarden voor de toegang tot aardgastransmissienetten met rapporteur Paparizov Atanas (BG, PES).

 

 

De Commissie stelde oorspronkelijk twee opties voor aan de lidstaten: 'eigendomontvlechting'; of het behoud van geïntegreerde levering- en transmissiebedrijven, op voorwaarde dat het bedrijf van het transmissienetwerk aan een onafhankelijke systeemexploitant (ISO) zou worden overhandigd. Bij ontvlechting worden de productie en levering afgesplitst van transmissienetwerken.

 

De Raad van Ministers onderschreven op hun samenkomst op 6 juni een ander alternatief voor ontvlechting, bekend als het model van de 'onafhankelijke transmissie-exploitant' (ITO) dat bedrijven zou toestaan om de eigendom van pijpleidingen te behouden, maar hen zou verplichten om bepaalde regels na te leven en een structuur te hebben die hun toe laat onafhankelijk te werken.

  
In hun stemming ondersteunden de leden van het Europees Parlement de ontvlechting en het ITO-model. Ze zorgden daarbij dat een aantal garanties werden ingebouwd in het systeem ter bescherming van de belangen van alle partijen, onder andere door de oprichting van een toezichthoudende instantie.

 

 

Beide verslagen hechten enorme waarde aan de bescherming van de consument. Ze willen daarom dat de consumenten:

 

De Parlementsleden willen eveneens dat de energietoevoer tot gepensioneerden en gehandicapten in de winter niet wordt afgesloten.

 

De Europese elektriciteits- en gasmarkten zullen verder worden geliberaliseerd, terwijl de rechten van de energieconsument worden versterkt. Europarlementsleden hebben een uitgebreid pakket aan wetgeving over de energiemarkten aangenomen.

Een grote meerderheid van de Europarlementsleden steunde het compromis dat met het Raadsvoorzitterschap over het "derde energiepakket" was bereikt. De lidstaten krijgen anderhalf jaar om de meeste nieuwe regels in werking te doen treden.
 
Leveranciers en transmissienetwerken ontkoppelen
 
De lidstaten krijgen de keuze uit drie opties voor het scheiden van de leveranciers van de transmissienetwerken, zowel voor de elektriciteits- als de gasmarkten:
 

• volledige eigendomsontkoppeling: geïntegreerde energiebedrijven moeten hun gas en elektriciteitsnetwerken verkopen; transmissiesysteembeheerders staan van dan af in voor de transmissienetwerken. Producenten en leveranciers kunnen in dit geval geen meerderheidsaandeel in de transmissiesysteembeheerder hebben, stelt het compromis.

 

• een onafhankelijke systeembeheerder (ISO): zowel ISO als ITO (zie onder) bieden energiebedrijven wel de mogelijkheid om hun transmissienetwerken in handen te houden. Om de energiemarkt toch te liberaliseren kunnen lidstaten in het geval van ISO bedrijven bijvoorbeeld verplichten om het beheer van hun transmissienetwerk aan een onafhankelijke, door de lidstaat aangewezen systeembeheerder over te dragen.

 

• een onafhankelijke transmissiebeheerder (ITO): energiebedrijven kunnen geïntegreerd blijven, maar ze moeten zich aan strenge regels houden om te verzekeren dat de twee afdelingen van het bedrijf in de praktijk onafhankelijk opereren. Zo neemt een controleorgaan (bestaande uit vertegenwoordigers van het energiebedrijf, van derde aandeelhouders en van de transmissiesysteembeheerder) besluiten "die van aanzienlijke invloed kunnen zijn op de waarde van de activa van de aandeelhouders". Om discriminerend gedrag te verhinderen wordt een nalevingsprogramma opgesteld en wordt een nalevingsfunctionaris benoemd. Ten slotte mogen leden van het management drie jaar vóór ze voor de transmissiesysteembeheerder werken en vier jaar erna, niet voor het energiebedrijf werken.

 
Betere consumentenrechten
 
De consumentenrechten worden met de wetgeving versterkt. De consument heeft het recht om:
 

• kosteloos en binnen de drie weken van gas- of elektriciteitsleverancier te veranderen;
• ten laatste zes weken na verandering van leverancier een sluitingsrekening te ontvangen;
• alle relevante verbruiksgegevens te ontvangen;
• geïnformeerd te worden over het aandeel van elke energiebron in de totale brandstofmix van de leverancier in het voorgaande jaar;
• een beroep te doen op een onafhankelijk mechanisme, zoals een energie-ombudsman of een consumentenorgaan, voor de efficiënte afhandeling van klachten en buitengerechtelijke geschillenbeslechting;
• alle vergoedingen en terugbetalingsregelingen te ontvangen die gelden als de contractuele kwaliteitsniveaus van de diensten niet worden gehaald, met inbegrip van onnauwkeurige en te late facturering;
• informatie te krijgen over hun rechten, door middel van facturen en websites van bedrijven.

 
De Europese Commissie moet een duidelijke checklist opstellen met praktische informatie over de rechten van energiegebruikers, staat in het compromis. Slimme meters, indien bij een economische evaluatie positief beoordeeld, moeten tegen 2020 door minstens 80 % van de consumenten kunnen worden gebruikt.
 
Universele dienstverlening van elektriciteit gewaarborgd
 
De lidstaten moeten universele dienstverlening van elektriciteit waarborgen voor alle huishoudelijke afnemers en, zo nodig, kleine ondernemingen (met minder dan 50 werknemers en met een jaaromzet of een financiële balans van ten hoogste € 10 miljoen). Die klanten hebben dan het recht op levering van elektriciteit van een bepaalde kwaliteit tegen redelijke, eenvoudig en duidelijk vergelijkbare, doorzichtige en niet-discriminerende prijzen op hun grondgebied. 
 
Kwetsbare consumenten beschermen
 
Op verzoek van Europarlementsleden bevat de nieuwe wetgeving beschermende maatregelen voor kwetsbare energieconsumenten. De lidstaten moeten "passende maatregelen nemen, zoals Nationale Energieactieplannen of steun in het kader van sociale-zekerheidsstelsels, om te waarborgen dat kwetsbare afnemers van elektriciteit voorzien blijven."
 
Bedrijven van buiten de EU
 
De nieuwe wetgeving bevat maatregelen om te verhinderen dat bedrijven van buiten de EU controle uitoefenen op transmissiesystemen of hun eigenaren, tenzij ze aan bepaalde voorwaarden voldoen. Een nationale regulerende instantie kan de certificering van een transmissiesysteembeheerder "waarover een persoon of personen uit een of meer derde landen zeggenschap hebben" dus weigeren als:
 

• het bedrijf niet voldoet aan de ontkoppelingsvereisten, en
• het toekennen van de certificering geen bedreiging vormt voor de energievoorzieningszekerheid van de lidstaat en van de EU.

 
De lidstaten krijgen drie-en-een-half jaar om de maatregelen ten aanzien van bedrijven van buiten de EU toe te passen.
 
Andere maatregelen
 
Het derde energiepakket, dat twee richtlijnen en drie verordeningen bevat, behelst ook onder meer:
 

• de oprichting van een Europees Agentschap voor de samenwerking van energieregelgevers, dat niet-bindende richtsnoeren formuleert;
• de Commissie moet bindende netcodes goedkeuren (bijvoorbeeld met betrekking tot de te volgen procedures in noodsituaties);
• de oprichting van Europese netwerken van transmissiesysteembeheerders voor gas en voor elektriciteit, die de netcodes moeten toepassen.
• maatregelen ter verbetering van de regionale samenwerking tussen nationale regulerende instanties, vooral bij "ernstige onderbrekingen" van de gasvoorziening.
• Maatregelen die de onafhankelijkheid van de nationale regulerende instanties moeten versterken.