Index 
 Vorige 
 Volgende 
 Volledige tekst 
Procedure : 2006/2572(RSP)
Stadium plenaire behandeling
Kies een document :

Ingediende teksten :

RC-B6-0295/2006

Debatten :

PV 31/05/2006 - 12
CRE 31/05/2006 - 12

Stemmingen :

PV 13/06/2006 - 7.10
CRE 13/06/2006 - 7.10

Aangenomen teksten :

P6_TA(2006)0254

Debatten
Woensdag 31 mei 2006 - Brussel Uitgave PB

12. Situatie van de gevangenen in Guantanamo (debat)
PV
MPphoto
 
 

  De Voorzitter. - Aan de orde zijn de verklaringen van de Raad en de Commissie over de situatie van de gevangenen in Guantanamo.

 
  
MPphoto
 
 

  Ursula Plassnik, fungerend voorzitter van de Raad. - (DE) Mijnheer de Voorzitter, geachte dames en heren, het standpunt van de Raad was en is ondubbelzinnig: in de strijd tegen het terrorisme dienen in de gehele wereld alle internationale humanitaire normen en normen inzake mensenrechten in acht te worden genomen. Wij zijn het er allemaal over eens dat er nergens ter wereld gebieden mogen en kunnen zijn waar de wetten niet gerespecteerd worden.

In de Raad zijn wij het erover eens dat Guantanamo een punt van zorg blijft. Wij zetten ons in voor een effectieve bestrijding van terrorisme, maar dan wel met alle beschikbare rechtsmiddelen. Terrorisme vormt een bedreiging voor ons op de rechtsstaat gebaseerde stelsel van waarden en normen. Wij moeten er echter wel voor zorgen dat wij bij die strijd tegen het terrorisme onze procedures en instellingen, die gebaseerd zijn op de beginselen van de democratie en de rechtsstaat, niet beschadigen of in twijfel trekken. Nergens ter wereld mag er een wetteloze ruimte zijn: de humanitaire normen en de mensenrechten dienen ook in de strijd tegen het terrorisme in acht te worden genomen.

Wij hebben de kwestie-Guantanamo namens de EU bij veel gelegenheden onder de aandacht van de Amerikaanse regering gebracht. Die dialoog met de Verenigde Staten zal verder voortgezet worden. De juridische adviseurs van de ministeries van Buitenlandse Zaken van Amerika en van de Europese Unie overleggen of er betere alternatieven zijn om de bescherming van de mensenrechten in de strijd tegen het terrorisme te waarborgen. Die gemeenschappelijke speurtocht naar verbeteringen op het gebied van de mensenrechten is belangrijk. Wij moeten ook nagaan of er überhaupt wel een ideale rechtsgrondslag hiervoor bestaat en of - en zo ja, op welke punten - er actie nodig is.

Voor een land als de VS, dat de beginselen van vrijheid, rechtsstaat en een rechtvaardige rechtsgang aanhangt, is Guantanamo een anomalie. Wij vinden dan ook dat de Amerikaanse regering maatregelen moet nemen om dit kamp zo snel mogelijk te sluiten.

Ik zou daar nog aan toe willen voegen dat de meest recente berichten natuurlijk bijzonder zorgwekkend zijn en zorgvuldig gecontroleerd dienen te worden. Volgens die berichten was een aanzienlijk aantal Guantanamo-gevangenen op het moment dat zij gevangen werden genomen, jonger dan achttien jaar en dus nog kinderen in de zin van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind. Al tijdens het Britse voorzitterschap heeft de Raad zich er bij de Verenigde Staten sterk voor gemaakt om vertegenwoordigers van de zogeheten speciale VN-procedures - waaronder de speciale rapporteur voor folteringen Manfred Nowak - een onbelemmerde toegang tot Guantanamo te verschaffen.

Helaas is het voor de VN-vertegenwoordigers onmogelijk gebleken om Guantanamo te bezoeken op basis van de gebruikelijke voorwaarden voor special procedures. Zij hebben dus geen toestemming gekregen om zonder toezicht met gevangenen te spreken. Dat is de lijn die de Verenigde Staten ook gevolgd hebben bij het bezoek van afgevaardigden van het Europees Parlement op 22 mei. Wij blijven echter onverminderd vasthouden aan de zojuist aangehaalde, onbelemmerde toegang voor de speciale rapporteur van de VN.

Met het oog op de terrorismebestrijding hecht de Raad er ook veel waarde aan dat de cohesie van de Euro-Atlantische Gemeenschap behouden blijft dan wel nog verder verstevigd wordt. De Euro-Atlantische Gemeenschap is een van de meest succesvolle partnerschappen uit de wereldgeschiedenis. Deze gemeenschap van normen en waarden dient nu, juist ook bij de uitdagingen die het internationale terrorisme met zich meebrengt, te bewijzen dat zij op deze taak berekend is. Daarom is het Oostenrijkse voorzitterschap en de gehele Raad er veel aan gelegen geweest om een dialoog met deskundigen op het gebied van het volkenrecht in gang te zetten, om een zakelijkere discussie te voeren en een gemeenschappelijk standpunt in te nemen waarin onze waarden tot uiting komen. Wij moeten ons er echter wel van bewust zijn dat de VS na de criminele terroristische aanslagen in september 2001 gedwongen waren om onder buitengewone omstandigheden op de nieuwe uitdagingen van het wereldwijde terrorisme te reageren. Een aantal van die maatregelen is door ons Europeanen bekritiseerd en zelfs als volledig onverenigbaar met ons gemeenschappelijk waardensysteem bestempeld. Sindsdien hebben de Amerikanen die maatregelen in heroverweging genomen en hebben zij een aantal verbeteringen ten opzichte van de oorspronkelijke situatie doorgevoerd. Vanuit ons perspectief dient de constructieve en doelgerichte dialoog met de Verenigde Staten ertoe bij te dragen dat de strijd tegen het terrorisme in de toekomst nog steviger in het kader van de rechtsstaat wordt verankerd.

 
  
MPphoto
 
 

  Benita Ferrero-Waldner, lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik heb het bezoek dat de delegatie van het Parlement onder leiding van de heer Brok aan Guantanamo heeft gebracht, met grote belangstelling gevolgd, en heb even grote belangstelling voor de ontwerpresolutie die vandaag wordt behandeld.

De wereldwijde strijd tegen het terrorisme vindt op ongekende schaal plaats en heeft ons voor nieuwe uitdagingen gesteld op het gebied van de bescherming van de mensenrechten. De Europese Commissie blijft erop hameren dat de landen de mensenrechten volledig moeten eerbiedigen in de strijd tegen het terrorisme, en dat is waar het hier om gaat.

Een aantal lidstaten heeft zijn bezorgdheid inzake Guantanamo Bay overgebracht aan de Amerikaanse regering. De Commissie zelf heeft geen enkele bevoegdheid om namens de daar vastgehouden gevangenen tussenbeide te komen. We volgen alle ontwikkelingen echter op de voet en hebben kennisgenomen van de recente verklaring van president Bush dat hij Guantanamo graag zou willen sluiten. Hopelijk zal de Amerikaanse regering deze weg inslaan.

De Commissie benadrukt dat alle antiterroristische maatregelen in overeenstemming moeten zijn met zowel het internationale humanitaire recht als de internationale mensenrechtenwetgeving. Het is onze rotsvaste overtuiging dat de Verdragen van Genève van toepassing zijn op alle personen die tijdens gevechtshandelingen gevangen zijn genomen. De Commissie is ook van mening dat de bepalingen van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en de VN-Conventie tegen marteling van toepassing zijn op Guantanamo Bay. In dit verband juichen we het voornemen van de Verenigde Staten toe om een nieuwe Army Field Manual voor verhoren in te voeren, die er hopelijk toe zal leiden dat de verhoortechnieken volledig in overeenstemming zijn met het internationale verbod op foltering of wrede, onmenselijke of onterende behandeling.

Bovendien moet naar onze mening iedere gedetineerde in aanmerking komen voor een status krachtens internationaal recht, en mag niemand willekeurig worden vastgehouden. Voorts moet iedereen een behoorlijke behandeling en een eerlijk proces krijgen. De Commissie zou tevens willen benadrukken dat niemand onderworpen mag worden aan detentie in isoleercellen en dat het Internationale Comité van het Rode Kruis altijd toegang verleend moet worden tot gedetineerden, ongeacht waar die zich bevinden. Tot slot hebben we de Verenigde Staten herhaaldelijk duidelijk gemaakt dat we onder alle omstandigheden tegen de toepassing van de doodstraf zijn.

De Europese Unie heeft ook duidelijk gemaakt dat zij het verzoek van diverse speciale rapporteurs van de VN om Guantanamo Bay te bezoeken en gedetineerden privé te spreken, steunt. De Europese Unie heeft deze kwestie ook herhaaldelijk aangekaart bij de Verenigde Staten en zal dat blijven doen.

Het is van wezenlijk belang dat de internationale gemeenschap streeft naar volledige naleving van het internationale recht, met inbegrip van mensenrechten en humanitaire normen, met betrekking tot de vermeende Taliban- en Al Qa’ida-leden in Guantanamo en elders. Echte vooruitgang is alleen mogelijk als die waarden door alle partijen worden nageleefd.

 
  
MPphoto
 
 

  Simon Coveney, namens de PPE-DE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik ben blij dat we de gelegenheid krijgen voor een debat met de Raad en de Commissie over het gevangenenkamp in Guantanamo Bay. In reclametermen is Guantanamo voor veel mensen een open wond geworden, die staat voor alles wat negatief is aan de zogeheten oorlog tegen het terrorisme.

Terrorismebestrijding en het minimaliseren van de terrorismedreiging is noodzakelijk maar niet eenvoudig, en er zijn en worden nog steeds fouten gemaakt. Zorgwekkend is dat we een aspect van de strijd tegen het terrorisme verliezen, het gevecht om de steun van het publiek - de sympathie van grote delen van de bevolking in de Arabische wereld in het bijzonder. Als gevolg hiervan zien veel gematigde moslims bepaalde inspanningen op het gebied van terrorismebestrijding als factoren die het probleem alleen maar verergeren en het fundamentalistische denken voeden, in plaats van een efficiënte oplossing aan te dragen. Guantanamo valt onder deze categorie.

Ik heb aangedrongen op, en mijn handtekening gezet onder, een gezamenlijke urgentieresolutie, die in februari 2005 door alle fracties werd aangenomen en aandrong op de sluiting van het gevangenenkamp in Guantanamo Bay. Dat was een korte, heldere en evenwichtige resolutie, die in de kern drie krachtige boodschappen bevatte. Ten eerste riep zij op tot de sluiting van het gevangenenkamp en eerlijke processen voor gedetineerden overeenkomstig het internationale recht en de internationale normen. Ten tweede veroordeelde zij foltering en mishandeling en benadrukte zij de noodzaak van conformiteit met het internationale recht in alle detentiecentra. Ten derde onderstreepte zij dat het hedendaagse terrorisme een bedreiging blijft vormen voor de fundamentele mensenrechten en onze bevolkingen.

Een uit verschillende fracties samengestelde delegatie van leden van het Europees Parlement bracht onlangs een bezoek aan het gevangenenkamp van Guantanamo Bay. Met het oog op onze gezamenlijke ontwerpresolutie ben ik van mening dat de leden van die delegatie, die zojuist van Guantanamo zijn teruggekeerd, de gelegenheid moeten krijgen om tot die resolutie bij te dragen door de nauwkeurigheid, de effectiviteit en de geloofwaardigheid ervan te verbeteren. Daarom hoop ik dat de andere fracties morgen steun zullen verlenen aan mijn voorstel namens de PPE-DE-Fractie om de stemming over een resolutie uit te stellen tot de volgende vergaderperiode in Straatsburg in juni.

Met enkele weken respijt kunnen we een voldoende onderbouwde resolutie opstellen waarin wordt opgeroepen tot de sluiting van Guantanamo Bay, in een vorm die de goedkeuring kan wegdragen van alle grote fracties, en met een grotere geloofwaardigheid in de aanloop naar de VS-EU-top eind juni.

 
  
MPphoto
 
 

  Elena Valenciano Martínez-Orozco, namens de PSE-Fractie. - (ES) Mevrouw de Voorzitter, het is niet voor het eerst dat wij over Guantanamo debatteren; laten wij hopen dat dit wel voor het laatst is.

Mijn fractie is het eens met de verzoeken die worden gedaan met de conclusies van het rapport van het Comité tegen foltering van de Verenigde Naties, dat op 19 mei is gepubliceerd.

Wij dringen er bij de Amerikaanse regering op aan om geen personen meer gevangen te houden in geheime centra, of dit nu op haar eigen grondgebied is, op grondgebied dat onder haar rechtsbevoegdheid valt of op grondgebied dat de facto onder haar controle valt.

Wij verzoeken de Amerikaanse regering om te erkennen dat het gevangen houden van personen onder deze omstandigheden een vorm van marteling of mishandeling op zich is, en verboden is op grond van de verdragen die wij hebben ondertekend.

Ten slotte vragen wij de regering-Bush opnieuw om het detentiecentrum in Guantanamo te sluiten en de gevangen te berechten of onmiddellijk vrij te laten, zodat zij gegarandeerd niet worden overgebracht naar een land waar zij aan martelingen worden onderworpen, zoals in een aantal gevallen klaarblijkelijk is gebeurd.

Nu is het de beurt van de Raad en de Commissie. Mevrouw de commissaris, de Europese Unie moet voldoen aan haar richtsnoeren inzake de strijd tegen marteling en de doodstraf. U heeft de plicht om deze kwestie bij de Verenigde Staten aan te kaarten en bij hen aan te dringen op de sluiting van de gevangenis in Guantanamo.

De transatlantische top die in Wenen gehouden zal worden, biedt de mogelijkheid om druk uit te oefenen op de Amerikaanse autoriteiten. Wij socialisten willen dat Guantanamo op de agenda staat in Wenen.

Europa moet bovendien zijn standpunt duidelijk maken: in Europa mogen personen niet zonder aanklacht gevangen worden gehouden of illegaal worden overgeplaatst en er mogen geen martelpraktijken worden uitbesteed. Daar willen wij niet aan meewerken. Daar wil het Parlement niet aan meewerken.

 
  
MPphoto
 
 

  Elizabeth Lynne, namens de ALDE-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik juich de verklaringen van de Raad en de Commissie toe. Maar de Raad moet nu, bij de EU/VS-top van komende maand, wel echte druk gaan uitoefenen op de Amerikaanse regering om Guantanamo Bay voorgoed te sluiten. De Amerikaanse regering moet gevangenen ofwel vrijlaten als er geen bewijzen tegen hen zijn, of hen berechten volgens het internationale recht. Al het andere zal een karikatuur van rechtvaardigheid zijn.

Hoeveel rapporten moeten we nog lezen over grove schendingen van de mensenrechten? Het meest recente, van het Comité tegen Foltering, maakt er opnieuw melding van: die marteltechnieken, die elk fatsoenlijk mens zou moeten verafschuwen, worden nog steeds toegepast. We hebben deze beschuldigingen gehoord van iemand uit mijn kiesdistrict, Moazzam Begg, die vorig jaar werd vrijgelaten, en we hebben ze in de opeenvolgende rapporten kunnen lezen. Zoals u volkomen terecht zei, moeten we ook antwoord krijgen op de vraag of daar inderdaad tientallen kinderen worden vastgehouden, zoals onlangs werd beweerd.

De Raad moet de rug recht houden en de Amerikaanse regering niet laten ontsnappen. Tegen de heer Coveney zou ik namens mijn fractie willen zeggen dat we liever geen uitstel van deze resolutie zien.

 
  
MPphoto
 
 

  Kathalijne Maria Buitenweg, namens de Verts/ALE-Fractie. - Voorzitter, de Raad is tegen Guantanamo, maar vindt wel dat er ook verbeteringen zijn. De Europese Commissie heeft goede principes, die ik onderschrijf, maar die gelooft wel dat president Bush echt op zijn woord te geloven is, als hij zegt dat de Verenigde Staten Guantanamo Bay willen sluiten. Wat u beiden vergeet, is dat er nu een ontwikkeling gaande is, namelijk dat er nieuwe gevangenissen gebouwd worden, ook in Guantanamo Bay. De heer Brok is op bezoek geweest - misschien zal hij daar zelf iets over vertellen - maar dat lijkt me toch een ontwikkeling waar u ook antwoord op moet gaan geven. Wat gaat u daaraan doen? Gaat u alleen een nieuwe dialoog aan met de Verenigde Staten of gaat u ook nu eens een keer echt eisen stellen, eisen op een moment dat ook de Verenigde Staten iets van ons willen. Ik noem maar wat, de passagiersgegevens. Gaat u dan ook echt eisen stellen?

Er is ook een helpende hand die wij kunnen gaan bieden aan de Verenigde Staten, bijvoorbeeld voor de mensen die nu vastzitten en die niet zullen worden voorgeleid voor een rechter. Want ook de Amerikaanse autoriteiten hebben toegegeven dat er een aantal onschuldigen vastzit. Wat gaan we daar nu mee doen? De Europese Unie is natuurlijk niet medeplichtig aan Guantanamo, maar kan wel voor deze mensen een oplossing helpen bieden, uit mededogen met die mensen. Ik zal het voorbeeld nemen van de Oeiegoeren. Er zat een aantal Oeiegoeren vast en daarvan zei ook de heer Bush dat ze onschuldig waren, maar ze konden niet in Amerika blijven, ze konden niet naar China worden uitgezet omdat ze daar gemarteld zouden worden. Wat moet er dan met die mensen gebeuren? De EU heeft geen helpende hand toegestoken. Ze zitten nu in Albanië en worden waarschijnlijk alsnog uitgeleverd aan China, met de vraag of ze hiermee nou echt heel erg veel zijn opgeschoten. Wat bent u bereid te doen voor een grote groep die nog steeds in Guantanamo Bay is, waarvan gezegd wordt dat ze niet kunnen worden voorgeleid aan de rechter omdat er geen bewijs is dat ze schuldig zijn. Is het niet een optie dat de Europese Unie de helpende hand reikt en zegt, wij kunnen aan deze mensen eventueel bescherming bieden.

Mijn laatste punt, Voorzitter, is dat het wel heel erg makkelijk is om ons te concentreren op Guantanamo Bay. Dat is een overzichtelijke plek met een beperkt aantal gevangenen, maar de rechteloosheid is natuurlijk ook in de rest van de wereld, want er worden steeds meer gevangenen getransporteerd, ook naar andere delen van Europa - daar werd net ook al iets over gezegd - en ik hoop dat ook de regeringen bereid zijn om te kijken wat eventueel passief hun eigen aandeel hierin is geweest.

 
  
MPphoto
 
 

  Giusto Catania, namens de GUE/NGL-Fractie. - (IT) Mijnheer de Voorzitter, dit Parlement heeft verscheidene malen gepleit voor sluiting van de gevangenis in Guantanamo Bay en ook vandaag vragen wij daar weer om. In Guantanamo worden de mensenrechten met voeten getreden, martelingen zijn er aan de orde van de dag en wij hebben onlangs zelfs ontdekt dat zestig minderjarigen daar op illegale wijze zijn vastgehouden.

Guantanamo is een oord dat buiten de wet is geplaatst. Terroristen en vermeende terroristen worden er opgesloten zonder dat ze in aanmerking komen voor de normale gerechtelijke procedures. Guantanamo is het symbool van de overwinning van de barbaarsheid op de rechtsstaat. Maar helaas is Guantanamo geen uitzondering, mevrouw Plassnik. Guantanamo is slechts het topje van de ijsberg. De laatste tijd gelooft men namelijk dat het terrorisme het best bestreden kan worden door dezelfde barbaarse middelen te hanteren als het terrorisme doet. Dat is ronduit vragen om een nederlaag! Als wij bedenken hoezeer de oorlog tegenwoordig een voedingsbodem voor het internationaal terrorisme is, krijgen wij een helder inzicht in wat er momenteel gaande is.

De terroristische aanslagen zijn de duidelijkste manifestatie van de overgang van de rechtsstaat naar een rimboestaat. Wij zouden dan ook de democratische regels en het primaat van de politiek moeten herstellen en de rechtsstaat verdedigen. Maar in plaats daarvan heeft men verkozen de tegenstander op zijn eigen terrein te bevechten, er is een ware rivaliteit met de tegenstander op het vlak van loochening van de mensenrechten, militaire onderdrukking van de burgerbevolking, ontkenning van de sleutelbeginselen van de democratie en absolute prioriteit van de veiligheid.

De beelden van Guantanamo en de gevangenis van Abu Ghraib zijn emblematisch voor de cultuur van de terreur. Ze tonen dat het terrorisme zegeviert over de rechtsstaat en dat degenen die het terrorisme zeggen te bestrijden, aan het kortste eind trekken; temeer omdat die door televisiestations in de hele wereld uitgezonden beelden een ideale voedingsbodem zijn voor het extremistische fundamentalisme. Ditzelfde geldt voor de geheime gevangenissen en de ontvoeringen door de Amerikaanse geheime dienst CIA op Europees grondgebied.

Wij mogen daar niet medeplichtig aan zijn, net zomin als wij dit soort barbaarse toestanden mogen gedogen. Afsluitend wil ik stellen dat het een misvatting is te denken dat het terrorisme met ieder middel verslagen moet worden. Er is maar één manier om het terrorisme te bestrijden en dat is de rechtsstaat te vrijwaren.

 
  
MPphoto
 
 

  Gerard Batten, namens de IND/DEM-Fractie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, de VS beleefden hun eerste serieuze terroristische aanval op 11/9. De reactie daarop heette ‘De oorlog tegen het terrorisme’ - een uiterst dubieuze militaire operatie.

Groot-Brittannië heeft decennialang te maken gehad met aanhoudende terroristische aanvallen vanaf het Ierse vasteland. Die terroristen werden krachtig gesteund door Amerikaanse burgers. De regering van de VS droeg ertoe bij dat Britse regering werd gedwongen voor die terroristische campagne te capituleren.

Nu de VS zelf risico lopen, geldt een andere, dubbele moraal: de Amerikaanse regering denkt het recht te hebben om het Verdrag van Genève en alle beschaafde standaarden en normen aan zijn laars te lappen en van terrorisme verdachte personen te kidnappen, gevangen te houden, te mishandelen en te martelen. Sommige van die verdachten zijn Britse burgers. Misschien zijn ze volkomen onschuldig, misschien zijn ze schuldig. Wie zal het zeggen? Er wordt geen enkel bewijs geleverd, er vinden geen processen plaats. Als het echte terroristen zijn, moet men ze voor de rechter brengen en ze niet laten wegkwijnen in een detentiekamp dat de Amerikanen niet eens in hun eigen land durven op te zetten.

 
  
MPphoto
 
 

  Elmar Brok (PPE-DE). - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter van de Raad, mevrouw de commissaris, in de eerste plaats moet geconstateerd worden dat terreur een uiting is van mensenverachting en dat de Verenigde Staten op gruwelijke wijze door dat terrorisme zijn beschadigd. Dat mogen wij bij alle kritiek niet uit het oog verliezen. Wij moeten ook constateren dat het om terreur gaat die als doel heeft om onze waarden en ons rechtsstelsel te ondermijnen, en wij mogen de bijbehorende risico’s zeker niet onderschatten. Aan de andere kant mogen wij in de strijd tegen het terrorisme onze eigen waarden geen geweld aandoen, omdat de terreur dan zou winnen. Daarom is er een brede internationale discussie gevoerd die ook tot veranderingen heeft geleid.

Na mijn bezoek ben ik ervan overtuigd dat de omstandigheden en de beelden die wij uit 2001 en 2002 kennen, definitief tot het verleden behoren. Ik geloof ook niet dat er sprake is van de directe fysieke folteringen die naar verluidt zouden plaatsvinden, hoewel ik daarvoor uiteraard geen bewijs kan aanvoeren. Daarnaast blijkt bijvoorbeeld uit het initiatief van senator McCain dat er in de VS zelf flink geprotesteerd wordt tegen folteringen en soortgelijke misstanden en dat dit ook onderwerp van debat is. Het gaat dus niet om een typische Europese reactie tegen Amerika, maar om een debat dat in alle geledingen van onze maatschappij wordt gevoerd.

Aan de andere kant ben ik het ook volledig met de commissaris en mevrouw Plassnik eens dat het internationale humanitaire recht en de mensenrechten te allen tijde in acht moeten worden genomen. Het risico van ons waardenstelsel is dat een gevangene die wordt vrijgelaten weer in crimineel gedrag vervalt, maar als wij die waarden en normen laten varen, geven wij onze vrijheid op. In dubio pro reo is een van de basisbeginselen van onze beschaving. Het klopt dat wij in de huidige situatie minder risico lopen als wij die gevangenen niet vrijlaten, zodat zij zich ook niet kunnen aansluiten bij het groeiend leger van zelfmoordterroristen en zo een inspiratiebron vormen voor nog meer aanslagen. Puur op basis van risicoafweging is het vrijlaten van mensen niet de juiste weg.

Zoals het er nu voorstaat, worden mensen echter zelfs niet vrijgelaten als hun onschuld is bewezen. Als een gevangene voor 80 procent, maar nog niet voor 100 procent is debriefed wordt hij vastgehouden. Als wij een nieuwe gevangenis uit beton optrekken waar geen plaats voor ramen is, hebben wij een probleem! Hoewel het hier niet om een oorlog in de traditionele zin van het woord gaat, moeten wij toch proberen om via het Internationaal Strafhof en andere internationale methoden een oplossing voor dit probleem te vinden. Naar mijn idee wordt er op dit gebied te veel van de lidstaten verwacht.

 
  
MPphoto
 
 

  Sarah Ludford (ALDE). - (EN) Mevrouw de Voorzitter, sprekend als Europees Parlementslid uit een kiesdistrict waar een dozijn voormalige en huidige gedetineerden in Guantanamo Bay vandaan komt, juich ik het toe dat we eindelijk iets van een kritisch geluid van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken horen over Guantanamo Bay.

In een persbericht over het akkoord van afgelopen weekend om de VS te verzoeken Guantanamo te sluiten, stond het volgende: ‘De ministers waren het eens dat Europa niet langer voorbij kan gaan aan de grootscheepse internationale kritiek op het kamp’. Viereneenhalf jaar doen over het indienen van een informeel verzoek is nou niet direct vooroplopen. Voorzover ik begrepen heb, is er nog steeds geen officiële verklaring, geen gemeenschappelijk standpunt en geen gezamenlijk optreden. Toch zijn we dankbaar dat de ministers van Buitenlandse Zaken zich uiteindelijk hebben aangesloten bij de wereldopinie. Ik sta zeer positief tegenover de openbare verklaring die de fungerend voorzitter hier vandaag heeft afgelegd, waarin wordt opgeroepen tot sluiting van het kamp.

Wat we vandaag gehoord hebben, hadden we de afgelopen vier jaar al moeten horen. De beste manier waarop de EU-lidstaten een begin kunnen maken met de constructieve, doelgerichte dialoog met de VS - waartoe mevrouw Plassnik heeft opgeroepen en die ook volgens mij nodig is - is om dit Parlement te helpen de waarheid boven tafel te krijgen over het extraordinary rendition- programma en de Europese rol daarin. Ik hoop dat u in uw antwoord, fungerend voorzitter, zult zeggen dat u ons daarbij zult helpen.

Samen met de Amerikanen moeten we streven naar hernieuwde volledige eerbiediging van het internationale recht, niet naar de verwatering ervan.

 
  
MPphoto
 
 

  Raül Romeva i Rueda (Verts/ALE). - (ES) Mevrouw de Voorzitter, toen wij enkele maanden geleden debatteerden over de urgentieresolutie inzake Guantanamo en deze aannamen, betekende dit een keerpunt in het debat. Wij veroordeelden daarmee een praktijk die tot op dat moment volledig werd ontkend of eenvoudigweg genegeerd door de machten in Europa.

De strijd tegen het terrorisme - dit is reeds opgemerkt, daar ben ik het volledig mee eens en ik denk dat de meerderheid onder ons deze mening deelt - mag geen excuus zijn om marteling, ontvoering of zelfs moord te gedogen, zoals nu niet alleen in Guantanamo, maar ook in andere delen van de wereld gebeurt.

Derhalve moeten wij op alle manieren die ons ter beschikking staan, druk blijven uitoefenen op de Verenigde Staten om hen over te halen enerzijds Guantanamo te sluiten en anderzijds te garanderen dat de bijna 500 personen die zij nog gevangen houden, de wettelijke garanties krijgen die zij nodig hebben. Wij moeten er derhalve nogmaals op wijzen - zoals mevrouw Valenciano Martínez-Orozco heeft gedaan - dat gevangenen niet mogen worden vrijgelaten in de wetenschap dat zij naar landen worden gestuurd waar zij gemarteld kunnen worden. In vele gevallen kunnen zij niet eens terugkeren naar het land waar zij wonen, omdat hun verblijfsvergunning is ingetrokken.

Om die reden moeten wij er mijns inziens bij de Raad op aandringen dat deze maatregelen serieus worden genomen en dat er een proactieve aanpak moet worden gekozen om te kunnen garanderen dat deze personen - hier dring ik op aan - niet alleen een eerlijk proces krijgen, maar ook de menselijke en wettelijke garanties krijgen waar zij recht op hebben.

 
  
MPphoto
 
 

  Maria da Assunção Esteves (PPE-DE). - (PT) De belangrijkste missie van Europa is het naleven en bevorderen van het internationale recht en de humanitaire beginselen die daaraan ten grondslag liggen. Reden te meer waarom het Europese project moet slagen. De strijd tegen het terrorisme mag niet het systeem van persoonlijke waarborgen ondermijnen dat het morele fundament vormt van de democratie en de rechtsstaat. Het grootste gevaar voor de democratie is het verlies van morele integriteit, en dit is opnieuw een ernstige knieval voor het terrorisme. Veiligheidsgaranties mogen geen inbreuk plegen op de fundamentele waarden van de mensenrechten en moeten onderdeel vormen van het debat over deze waarden. Een beleid dat alleen is gericht op veiligheid, vernietigt langzaam maar zeker de verlichte architectuur van de democratische politiek en het vermogen van die politiek om de menselijke waardigheid te laten bloeien. Bovendien wordt de strijd tegen het terrorisme niet alleen gevoerd met behulp van de mechanismen van het internationale recht. Op een fundamenteler niveau wordt die strijd gevoerd door het creëren van een evenwichtigere wereldorde en het ambitieuze programma voor een bepaalde vorm van wereldwijde rechtvaardigheid.

Dientengevolge is Europa de beste partner van de Verenigde Staten als we een orde in het leven willen roepen die erop toeziet dat de beginselen van het internationale recht en de fundamentele waarden van de beschaafde wereld te allen tijde hoog gehouden worden. Tegen een dergelijke achtergrond is wat we nodig hebben een permanente betrokkenheid bij de dialoog. De lidstaten van de EU moeten ook meedoen aan het reflectieproces dat de Raad van Europa heeft geïnitieerd met het oog op verbetering van het Verdrag van Genève. Terrorismeverdachten krijgen geen wettelijke status toegekend op grond van die Verdragen, wat verkeerd is.

Guantanamo bepaalt niet de grenzen van het recht en van de politiek, maar het bepalen van de grenzen van het recht en de politiek is een basisvereiste voor het handhaven van de beginselen van rechtvaardigheid. Dat is de grootste overwinning van de democratie op het terrorisme. Om Simone de Beauvoir te citeren: “We mogen niet toestaan dat onze beulen ons slechte gewoonten aanleren”.

 
  
MPphoto
 
 

  Cem Özdemir (Verts/ALE). - (DE) Mevrouw de Voorzitter, mevrouw de fungerend voorzitter, mevrouw de commissaris, Guantanamo is uitgegroeid tot een symbool voor het schenden van de mensenrechten en de beginselen van de rechtsstaat. Voor ons Europeanen is het gemakkelijk om kritiek uit te oefenen op de situatie. Wij mogen echter niet alleen de aandacht vestigen op zaken die onverenigbaar zijn met de mensenrechten en de rechtsstaat, maar wij moeten ons ook afvragen wat onze eigen verantwoordelijkheid is en hoe wij een bijdrage aan een oplossing kunnen leveren.

Zelfs mensen die door de Amerikanen onschuldig zijn bevonden, kunnen niet naar hun eigen land terugkeren. Ook weigeren de Verenigde Staten terecht om deze mensen naar landen terug te sturen als zij een risico op folteringen of vervolging lopen. Wij moeten gezamenlijk een antwoord op de vraag zien te vinden wat het alternatief voor deze mensen is. Het lot van de mensen in Guantanamo raakt ons allemaal en kan ons niet onverschillig laten.

Tot slot - en dit is ook iets waar wij vandaag de nadruk op moeten leggen - zijn ook Europese regeringen betrokken geweest bij de uitlevering en gedeeltelijk ook bij het verhoren van gevangenen in Guantanamo Bay. Dat geldt bijvoorbeeld in het geval van Murat Kurnaz. Als wij serieus eisen dat Guantanamo Bay definitief wordt gesloten, moeten wij de daad bij het woord voegen.

 
  
MPphoto
 
 

  Ursula Plassnik, fungerend voorzitter van de Raad. - (DE) Mevrouw de Voorzitter, de Raad zal de kwestie-Guantanamo nauwlettend en met verantwoordelijkheidsbesef blijven volgen en behandelen. Dit onderwerp ligt namelijk op het snijpunt van meerdere politieke prioriteiten van de Europese Unie. Enerzijds gaat het om de universele geldigheid van de mensenrechten en het humanitaire volkenrecht en de strijd tegen de gesel van het terrorisme op basis van de beginselen van de rechtsstaat, en anderzijds zijn hier ook de goede transatlantische betrekkingen in het geding, die door deze situatie beïnvloed worden. Het moge duidelijk zijn dat deze betrekkingen een volledig open karakter moeten hebben en dat controversiële onderwerpen doelgericht aan de orde gesteld moeten kunnen worden.

Het beleid dat tijdens het Oostenrijkse voorzitterschap en ook in de periode daarvoor is gevoerd, zal absoluut worden voortgezet. In mijn inleiding heb ik wat dat betreft al een aantal essentiële aspecten genoemd en tijdens de aanstaande top van 22 juni zullen deze kwesties ook aan de orde worden gesteld.

Tot slot zou ik er nog op willen wijzen dat het voorzitterschap bij alle onderzoeken naar mogelijk illegale vluchten en geheime gevangenissen gezorgd heeft voor een optimale samenwerking met de onderzoeksautoriteiten. Wij hopen dat deze onderzoeken zo snel mogelijk afgerond zullen worden.

 
  
MPphoto
 
 

  Benita Ferrero-Waldner, lid van de Commissie. - (EN) Mevrouw de Voorzitter, fungerend voorzitter, het thema mensenrechten ligt ons allen zeer na aan het hart, omdat mensenrechten een universeel beginsel vormen en universeel van toepassing moeten zijn. Ik ben het volledig eens met alle hoofdpunten die in het debat zijn genoemd. Aan de ene kant houden daden van terrorisme een duidelijke schending van fundamentele grondrechten in, maar aan de andere kant moeten alle antiterroristische maatregelen voldoen aan de internationale humanitaire rechtsnormen en het recht inzake mensenrechten. Elke gedetineerde heeft recht op een fatsoenlijke behandeling en een eerlijk proces, en er moet ook een streng, alom geldend verbod komen op martelingen en mishandelingen. Daarom vinden we allemaal dat Guantanamo zo snel mogelijk gesloten moet worden.

Dit is ook een kwestie van geloofwaardigheid van de Europese Unie in de Arabische wereld. Wel moet worden gezegd dat we niet met twee maten meten. De Europese Unie heeft een gemeenschappelijk standpunt: vorige week hebben alle vijfentwintig lidstaten zich duidelijk uitgesproken, en we hebben de kwestie Guantanamo al heel vaak aangekaart bij de Amerikaanse regering. Zoals mevrouw Plassnik al zei, zal de dialoog worden voortgezet op basis van dit gemeenschappelijk standpunt. De kwestie zal zeker aan de orde komen tijdens de komende VS-EU-top, evenals het meer algemene vraagstuk van de noodzaak om in de strijd tegen het terrorisme onze gemeenschappelijke waarden hoog te houden. Het is in ons gemeenschappelijk belang om een snelle en gemeenschappelijke oplossing te vinden.

 
  
MPphoto
 
 

  De Voorzitter. - Tot besluit van het debat zijn zeven ontwerpresoluties(1) ingediend overeenkomstig artikel 103, lid 2 / artikel 108, lid 5, van het Reglement.

Het debat is gesloten.

De stemming vindt donderdag om 11.00 uur plaats.

 
  

(1) Zie notulen.

Laatst bijgewerkt op: 26 juli 2006Juridische mededeling