Procedura : 2008/2102(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A6-0455/2008

Teksty złożone :

A6-0455/2008

Debaty :

Głosowanie :

PV 18/12/2008 - 6.10
CRE 18/12/2008 - 6.10
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P6_TA(2008)0625

SPRAWOZDANIE     
PDF 208kWORD 143k
20 listopada 2008
PE 409.772v03-00 A6-0455/2008

w sprawie uczenia się przez całe życie na rzecz wiedzy, kreatywności i innowacji – realizacja programu prac „Edukacja i szkolenie 2010”

(2008/2102(INI))

Komisja Kultury i Edukacji

Sprawozdawczyni: Ljudmila Novak

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia
 WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie uczenia się przez całe życie na rzecz wiedzy, kreatywności i innowacji – realizacja programu prac „Edukacja i szkolenie 2010”

(2008/2102(INI))

Parlament Europejski,

–   uwzględniając art. 149 oraz art. 150 traktatu WE,

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 12 listopada 2007 r. zatytułowany „Uczenie się przez całe życie na rzecz wiedzy, kreatywności i innowacji – projekt wspólnego sprawozdania 2008 Rady i Komisji z postępów w realizacji programu prac Edukacja i szkolenie 2010 (COM(2007)0703), a także towarzyszący dokument roboczy służb Komisji (SEC(2007)1484),

–   uwzględniając szczegółowy program prac dotyczący realizacji celów stawianych europejskim systemom kształcenia i szkolenia(1) oraz kolejne tymczasowe wspólne sprawozdania z postępów w jego wdrażaniu,

–   uwzględniając rezolucję Rady z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie kształcenia i szkolenia jako sił napędowych strategii lizbońskiej(2),

–   uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1720/2006/WE z dnia 15 listopada 2006 r. ustanawiającą program działań w zakresie uczenia się przez całe życie(3),

–   uwzględniając rezolucję Rady z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie nowych umiejętności w nowych miejscach pracy(4),

–   uwzględniając dokument roboczy służb Komisji z dnia 28 sierpnia 2007 r. zatytułowany „W stronę polityki i praktyki w kształceniu i szkoleniu opartych w większym stopniu na wiedzy” (SEC(2007)1098),

–   uwzględniając zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie(5),

–   uwzględniając zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lutego 2006 r. w sprawie dalszej europejskiej współpracy w zakresie zapewniania jakości w szkolnictwie wyższym(6),

–   uwzględniając Europejską kartę na rzecz jakości mobilności(7),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie roli sportu w edukacji(8),

–   uwzględniając zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie(9),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 stycznia 2008 r. w sprawie kształcenia dorosłych: „Nigdy nie jest za późno na naukę” (10),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 września 2008 r. w sprawie procesu bolońskiego i mobilności studentów(11),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 września 2008 r. w sprawie w sprawie poprawy jakości kształcenia nauczycieli(12)

–   uwzględniając konkluzje prezydencji z posiedzenia Rady Europejskiej z dni 13-14 marca 2008 r.,

–   uwzględniając art. 45 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Kultury i Edukacji oraz opinię Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A6-0455/2008),

A.  mając na uwadze, że Unia Europejska dąży do stania się do 2010 r. światowym liderem w dziedzinie jakości systemów edukacji i szkolenia, jako że takie systemy są kluczowe dla dalszego postępu procesu lizbońskiego,

B.   mając na wadze, że poczyniono postępy w kwestii zwiększenia niezależności i zakresu odpowiedzialności uniwersytetów, a także mając na wadze, że należy zwiększyć wsparcie udzielane im w ramach tego procesu,

C.  mając na uwadze, że systemy kształcenia i szkolenia zawodowego powinny zapewniać kobietom i mężczyznom równe szanse,

D.  mając na uwadze, że włączenie wymiaru równości płci w politykę kształcenia i szkolenia jest konieczne dla pomyślnej realizacji strategii lizbońskiej, której jednym z celów jest zresztą rozwiązanie problemu nierówności kobiet i mężczyzn na europejskich rynkach pracy, a w szczególności osiągnięcie do roku 2010, 60% stopy zatrudnienia kobiet,

E.   mając na uwadze, że poprzez wspólną pracę oraz wymianę doświadczeń w zakresie dobrych praktyk państwa członkowskie muszą przeprowadzać reformy swoich krajowych systemów kształcenia i szkolenia,

F.   mając na uwadze, że spójne i całościowe strategie i instrumenty dotyczące uczenia się przez całe życie, na które przystały Parlament Europejski i Komisja, winny być wdrażane systematycznie celem osiągnięcia celów z Lizbony oraz wzmocnienia trójkąta wiedzy,

G.  mając na uwadze, że Europa potrzebuje wyższego poziomu umiejętności, i mając na uwadze, że kreatywność i innowacyjność powinny być promowane na wszystkich etapach kształcenia i szkolenia,

H.  mając na uwadze, że należy zapewnić możliwość sprostania przyszłym potrzebom w dziedzinie ochrony środowiska i spraw społecznych, na przykład poprzez uczynienie kwestii zmian klimatu oraz innych zagadnień związanych ze środowiskiem tematami pojawiającymi się we wszystkich rodzajach uczenia się,

I.    mając na uwadze, że programy nauczania winny przyczyniać się do indywidualnego rozwoju ucznia poprzez uwzględnianie nauczania w zakresie praw człowieka i europejskich wartości,

J.    mając na uwadze, że jakość i skuteczność systemów kształcenia i szkolenia, a także ich dostępność dla obywateli muszą być postrzegane jako podstawowe cele polityki na szczeblu europejskim,

K.  mając na uwadze, że kształcenie i szkolenie muszą się zawsze odnosić do możliwości, uwarunkowań i potrzeb o charakterze lokalnym i regionalnym,

1.  z zadowoleniem przyjmuje wspomniany komunikat Komisji z dnia 12 listopada 2007 r. i wyszczególnione w nim postępy;

2.   odnotowuje, że działania w dziedzinie kształcenia i szkolenia powinny być konsekwentnie wspierane przy pomocy dodatkowych środków o charakterze społeczno-ekonomicznym w celu podniesienia ogólnego standardu życia europejskich obywateli;

3.   podkreśla potrzebę integracji osób migrujących oraz mniejszości (zwłaszcza Romów) oraz prac nad uwzględnieniem grup o szczególnych potrzebach (przede wszystkim kobiet, osób niepełnosprawnych i starszych) na wszystkich etapach i we wszystkich dziedzinach edukacji; uważa, że dodatkowe wsparcie powinno być udzielane migrantom, podczas gdy mniejszości etniczne oraz ludność romska powinny otrzymywać pomoc ze strony przeszkolonego personelu należącego do tej właśnie mniejszości lub przynajmniej władającego jej językiem ojczystym;

4.   podkreśla znaczenie sportu w kształceniu i szkoleniu oraz potrzebę poświęcenia kwestii sportu szczególnej uwagi, na przykład poprzez zapewnianie większej liczby zajęć z wychowania fizycznego oraz zajęć sportowych na wszystkich etapach kształcenia: od przedszkolnego do uniwersyteckiego oraz domaga się, aby w programie nauczania przewidziane były co najmniej trzy godziny zajęć sportowych w tygodniu oraz aby w miarę możliwości udzielano wsparcia szkołom, by przekraczały to ujęte przepisami minimum;

5.   kładzie nacisk na kluczową rolę rodziny oraz otoczenia społecznego w każdym aspekcie kształcenia i szkolenia;

6.   zauważa, że kształcenie ma podstawowe znaczenie dla sukcesu społecznego i rozwoju indywidualnego zarówno kobiet, jak i mężczyzn; dlatego też podkreśla wagę wzmocnienia kształcenia i szkolenia zawodowego jako podstawowy w celu osiągnięcia celu promowania równości kobiet i mężczyzn;

7.   wyraża ubolewanie nad faktem, że systemy szkolnictwa nie zachęcają bardziej dziewcząt do zajmowania się dziedzinami studiów i szkolenia zawodowego tradycyjnie zdominowanymi przez mężczyzn i odwrotnie; przychylnie odnosi się do działań wspierających równouprawnienie i wzywa państwa członkowskie do uruchomienia programów, których celem jest zróżnicowana orientacja zawodowa kobiet i dalsze wsparcie na rynku pracy;

8.   podkreśla, że nierówne szanse w zakresie wysokiej jakości kształcenia i uczenia się przez całe życie kobiet i mężczyzn, są jeszcze bardziej wyczuwalne na wyspach oraz w regionach niekorzystnych pod względem geograficznym i społecznym; wzywa zatem do lepszego promowania inicjatyw edukacyjnych w ramach polityki regionalnej;

9.   odnotowuje trwały zbyt niski udział kobiet w niektórych dziedzinach studiów na wszystkich szczeblach, a także w sektorze badań naukowych; dlatego też zachęca do podejmowania konkretnych działań pozytywnych w celu zaradzenia tej sytuacji;

10. zauważa, że studenci, którzy przerywają naukę, zwłaszcza młode matki, mogą być ofiarami dyskryminacji i apeluje o przyjęcie bardziej elastycznego systemu, umożliwiającego im wznowienie studiów lub szkoleń po urodzeniu dziecka i godzenie studiów z życiem zawodowym i rodzinnym;

11. zauważa, że należy ogólnie podnieść jakość programów szkolnych oraz nauczania, zwiększyć bezpieczeństwo socjalne nauczycieli i zwrócić szczególną uwagę na ich dalsze szkolenie i mobilność;

12. zaznacza, że powinno się mocno promować umiejętność posługiwania się mediami oraz wiedzę z zakresu technologii ICT, a także zaleca zarówno, aby edukacja medialna stanowiła integralny element programu nauczania na wszystkich szczeblach oświaty, jak również aby nauczyciele i osoby starsze miały dostęp do modułów z zakresu pedagogicznych aspektów mediów;

13. zauważa, że należy ułatwić przejście pomiędzy różnymi systemami kształcenia i szkolenia oraz pomiędzy uczeniem się formalnym, pozaformalnym i nieformalnym;

14. nalega, aby Rada monitorowała praktyczne wdrażanie europejskiej polityki w zakresie kształcenia i uczenia się przez każde państwo członkowskie; uważa, że rządy krajowe powinny wytyczyć w sposób przejrzysty krajowe cele w tej dziedzinie oraz powinny wprowadzić stosowne przepisy i odpowiednie środki w celu zapewnienia osiągnięcia europejskich poziomów odniesienia, a w szczególności dopilnować stosowania przyjętych na szczeblu UE instrumentów takich jak zalecenie w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie, europejskie ramy kwalifikacji oraz Europass;

Kształcenie przedszkolne

15. podkreśla konieczność przeznaczenia większych środków na poprawę ogólnych warunków materialnych i wyposażenia pomieszczeń oraz stałych środków w zakresie dalszego kształcenia wychowawców, a także przeznaczenia większych środków na inwestycje, przez co zwiększa się jakość nauczania przedszkolnego, przy czym powszechny dostęp do nauczania przedszkolnego o wysokiej jakości jest właściwym sposobem na umożliwienie dostępu do uczenia się przez całe życie wszystkim dzieciom, a w szczególności dzieciom wywodzącym się z mniej uprzywilejowanych środowisk społecznych lub należącym do mniejszości;

16. kładzie nacisk na znaczenie rozwijania podstawowych umiejętności u dzieci, uczenia się przez nie ich języka ojczystego bądź języka kraju, w którym mieszkają, oraz jak najwcześniejszego nabycia umiejętności czytania i pisania;

17. sądzi, że uczenie się drugiego języka powinno rozpoczynać się na tym wczesnym etapie, jednak kontakt z językami w okresie wczesnego dzieciństwa powinien przybierać postać zabaw i być pozbawiony presji związanej z wynikami;

18. wzywa państwa członkowskie do uczynienia kształcenia przedszkolnego obowiązkowym;

Kształcenie podstawowe i ponadpodstawowe

19. podkreśla potrzebę zwrócenia szczególnej uwagi na osoby, które mogłyby w innym wypadku porzucić naukę na którymś z dalszych poziomów; sądzi, że powinno się stworzyć szczególne programy i podjąć szczególne środki celem zmniejszenia liczby osób porzucających naukę oraz że w tych przypadkach, w których takie odejścia są nieuniknione i wciąż następują, dane osoby powinny otrzymywać wsparcie oraz możliwość ponownego zintegrowania ze społeczeństwem i podążania ścieżkami edukacji, które są dla nich odpowiednie;

20. podkreśla, że kształcenie podstawowe i ponadpodstawowe powinno rozwijać u dzieci zdolność niezależnego, kreatywnego i innowacyjnego myślenia oraz czynić z nich obywateli zdolnych do krytycznego posługiwania się mediami i do samodzielnych refleksji;

21. podkreśla znaczenie programów nauczania każdego państwa członkowskiego, które powinny obejmować kursy mające na celu wspieranie i rozwijanie u dzieci kreatywności i ducha innowacji;

22. sądzi, że programy nauczania wraz z ich treścią muszą być stale uaktualniane, tak by zawsze odpowiadały bieżącym potrzebom oraz uwypuklały ważną rolę zdolności przedsiębiorczych i wolontariackich w celu wspierania indywidualnego rozwoju, podkreśla również, że wszystkie państwa członkowskie muszą przykładać większą wagę do kształcenia nauczycieli i przeznaczać na nie więcej środków w celu poczynienia znaczących postępów w realizacji celów strategii lizbońskiej w ramach programu prac „Edukacja i szkolenia 2010” oraz w celu wspierania uczenia się przez całe życie w Unii Europejskiej;

23. wyraża przekonanie, że dzieci powinny uczyć się drugiego języka obcego tak wcześnie, jak to możliwe;

24. opowiada się stanowczo za nauczaniem języków obcych od wczesnego wieku oraz włączeniem nauczania języków obcych do wszystkich programów nauczania w szkołach podstawowych; podkreśla, że dla osiągnięcia tego celu należy przeznaczyć wystarczające środki na zatrudnienie i szkolenie nauczycieli języków obcych;

25. uważa, że rozwijanie indywidualnych talentów, szczególnych zdolności oraz naturalnych umiejętności uczniów musi stanowić podstawowy cel tego etapu edukacji; zauważa, że zdolności te mogą później stanowić podstawę do znalezienia pracy i zatrudnienia;

26. podkreśla, że szczególną uwagę należy zwrócić na tych uczniów, którzy nie posiedli bądź nie nabywają podstawowych umiejętności, w takiej samej mierze jak na wyjątkowo uzdolnionych uczniów, aby mogli oni w dalszym ciągu możliwie najlepiej rozwijać swoje ponadprzeciętne umiejętności i talenty;

27. zaleca, aby państwa członkowskie znacznie poprawiły jakość akademickich i zawodowych kwalifikacji nauczycieli, jak również ich szkolenie i uczenie się przez całe życie;

28. stanowczo opowiada się za wspieraniem trwałego i spójnego dalszego kształcenia zawodowego nauczycieli w okresie ich czynności zawodowej; jest zdania, że wszyscy nauczyciele powinni mieć regularnie możliwość uzupełniania swoich umiejętności i kwalifikacji, jak również fachowej wiedzy pedagogicznej;

29. proponuje, aby w programach nauczania jak najszybciej przewidzieć zajęcia z europejskiego wychowania obywatelskiego, aby wykształcić nowe pokolenie świadome wartości europejskich w odniesieniu do tematów i zagadnień takich jak prawa człowieka, różnorodność kulturowa, tolerancja, ochrona środowiska, zmiany klimatyczne;

Kształcenie i szkolenie zawodowe (VET)

30. zauważa, że muszą zostać podniesione zarówno jakość, jak i atrakcyjność kształcenia i szkolenia zawodowego;

31. zauważa, że kształcenie i szkolenie zawodowe powinny być silniej powiązane i w bardziej spójny sposób włączone zarówno w europejską, jak i krajową gospodarkę w celu lepszego dopasowania procesu edukacji do rynku pracy;

32. nalega na znaczne zwiększenie mobilności (nie tylko geograficznej, ale także możliwości poruszania się pomiędzy ofertami w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego a szkolnictwa wyższego) studentów i nauczycieli;

Szkolnictwo wyższe

33. uważa, że programy akademickie powinny zostać zmodernizowane, aby sprostać obecnym i przyszłym potrzebom społeczno-gospodarczym;

34. zaleca, aby w ramach szkolnictwa wyższego priorytetowo opracowano interdyscyplinarne programy nauczania na granicy pomiędzy różnymi dziedzinami nauki, w celu wykształcenia specialistów będących w stanie rozwiązać bardziej złożone problemy dzisiejszego świata;

35. podkreśla, że należy zwiększyć zainteresowanie studentów i uczniów naukami przyrodniczymi i problematyką ochrony środowiska naturalnego oraz zakres związanych z tym programów nauczania;

36. wzywa państwa członkowskie do skutecznego promowania partnerstw pomiędzy uniwersytetami i przedsiębiorstwami, a ponadto między uniwersytetami a wieloma innymi zainteresowanymi stronami na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym;

37. odnotowuje, że współpraca pomiędzy europejskimi instytucjami szkolnictwa wyższego musi zostać znacznie zwiększona, a ponadto, że przenoszenie kwalifikacji powinno stać się możliwie najmniej skomplikowane;

38. zauważa, że należy bezustannie uakutalniać pracę nauczycieli i wykładowców, a także programy, treści i metody pracy;

39. sugeruje powiązanie działań Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii z procesem bolońskim oraz wzięcia ich pod uwagę w ramach reformy europejskiego szkolnictwa wyższego;

40. zdecydowanie zaleca, aby państwa członkowskie zwiększyły mobilność uczniów i nauczycieli, łącznie z mobilnością pomiędzy krajami, programami i dyscyplinami; podkreśla w związku z tym znaczenie przyjęcia Europejskiej karty na rzecz jakości mobilności dla utworzenia prawdziwej europejskiej przestrzeni uczenia się przez całe życie, dalszego kształcenia, jak i dla wspierania współpracy gospodarczej, społecznej i regionalnej;

Uczenie się przez całe życie

41. uważa, że pracodawcy powinni być konsekwentnie zachęcani do zapewniania swoim pracownikom kształcenia i szkolenia, jak również powinni otrzymywać zachęty do umożliwiania pracownikom o niskich kwalifikacjach uczestnictwa w programach uczenia się przez całe życie;

42. odnotowuje, że pod uwagę należy wziąć zwłaszcza osoby pozostające długo bezrobotnymi znajdujące się w trudnej sytuacji socjalnej, osoby o szczególnych potrzebach, byłych wychowanków domów wychowawczych oraz byłych więźniów;

43. podkreśla, że w pierwszej kolejności należy zachęcać kobiety do korzystania z ofert w zakresie szkoleń i dalszego kształcenia i że w związku z tym trzeba oferować i wspierać szczególne programy na rzecz promowania uczenia się kobiet przez całe życie;

44. podkreśla, że pracownicy o niskich kwalifikacjach i starsi pracownicy powinni otrzymywać szczególne zachęty do uczestnictwa w programach w zakresie uczenia się przez całe życie;

45. wzywa, by programy kształcenia dla dorosłych i uczenia się przez całe życie zwracały szczególną uwagę osoby w najbardziej niekorzystnej sytuacji na rynku pracy, w szczególności młodzież i kobiety, a zwłaszcza te ze środowisk wiejskich oraz osoby starsze;

46. wzywa do uwzględnienia faktu, że przygotowanie kobiet i mężczyzn do bycia rodzicem ma podstawowe znaczenie dla dobra ludzi, walki z ubóstwem i spójności społecznej; wyraża nadzieję, że wszechstronne programy uczenia się przez całe życie i kształcenia edukatorów rodzicielstwa zostaną wprowadzone w życie w ramach edukacji i nauki;

47. podkreśla, że wiedza i kwalifikacje zdobyte w trakcie uczenia się przez całe życie powinny być o wiele szersze i łatwiej uznawalne i w tym celu uważa, że należy przeforsować również wdrożenie europejskich ram kwalifikacji i Europass jako instrumentów na rzecz wspierania uczenia się przez całe życie;

48. uważa, że zarówno władze europejskie, jak i krajowe powinny zapewniać większe finansowanie środków służących promowaniu mobilności na wszystkich etapach uczenia się przez całe życie;

49. domaga się, aby uznano i wykorzystano korzyści, jakie daje europejska karta jakości mobilności, aby państwa członkowskie wprowadziły je w życie oraz by Komisja dokonała oceny ich wdrożenia w państwach członkowskich;

50. podkreśla, że uczniom oraz pracownikom wraz z rodzinami należy zagwarantować tak wiele usług socjalnych oraz środków wsparcia (np. dodatek na opiekę nad dzieckiem), jak to możliwe;

51. sądzi, że przy wdrażaniu programu prac „Edukacja i szkolenia 2010” należy włączyć, a także uznać usługi wolontariackie;

52. wyraża przekonanie, że należy zwiększyć wymianę poglądów oraz wzajemne nauczanie pomiędzy różnymi grupami wiekowymi;

53. podkreśla, że programy uczenia się przez całe życie muszą wspierać przedsiębiorczość, umożliwiając obywatelom zakładanie małych i średnich przedsiębiorstw oraz zaspokojenie potrzeb zarówno społecznych, jak i gospodarczych;

54. zwraca uwagę na fakt, że celem wsparcia wyżej wymienionych celów należy wdrożyć odnoszące się do uczenia się przez całe życie usługi związane z dostarczaniem wytycznych oraz udzielaniem informacji uczniom należącym do wszystkich grup wiekowych;

o

o o

55. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1)

Dz.U. C 142 z 14.6.2002, s. 1.

(2)

Dz.U. C 300 z 12.12.2007, s. 1.

(3)

Dz.U. L 327 z 24.11.2006, s. 45.

(4)

Dz.U. C 290 z 4.12.2007, s. 1.

(5)

Dz.U. C 111 z 6.5.2008, s. 1.

(6)

Dz.U. L 64 z 4.3.2006, lk 60.

(7)

Dz.U. L 394 z 30.12.2006, s. 5.

(8)

Dz.U. C 282 E z 6.11.2008, s. 131.

(9)

Dz.U. L 394 z 30.12.2006, s. 10.

(10)

Teksty przyjęte P6_TA(2008)0013.

(11)

Teksty przyjęte P6_TA(2008)0423.

(12)

Teksty przyjęte P6_TA(2008)0422.


UZASADNIENIE

Komunikat Komisji

W listopadzie 2007 r. Komisja przedstawiła komunikat zatytułowany „Uczenie się przez całe życie na rzecz wiedzy, kreatywności i innowacji(1). Dokument ten, zawierający wniosek Komisji w sprawie trzeciego wspólnego sprawozdania Rady i Komisji na temat postępów we wdrażaniu programu prac „Edukacja i szkolenie 2010”, publikowany jest co dwa lata i powinien być zasadniczo postrzegany jako przegląd sytuacji w zakresie otwartej metody koordynacji w kształceniu i szkoleniu w ramach celów strategii lizbońskiej.

Dokument zawiera sprawozdanie na temat statusu polityki w zakresie kształcenia i szkolenia na szczeblu europejskim i opisuje inicjatywy w tej dziedzinie, które zakończyły się sukcesem, oraz te, które się nie powiodły. Jednak w komunikacie nie tylko przedstawiono poczynione postępy i określono obszary, w których postęp pozostaje niewystarczający, ale także zaproponowano środki, które należy podjąć, aby dokonać dalszych ulepszeń: jest to zatem oświadczenie polityczne, które może być również postrzegane jako plan na nadchodzące lata.

Komunikat opiera się na analizie krajowych sprawozdań państw członkowskich w sprawie wdrażania programu prac „Edukacja i szkolenie 2010” (szczegółową analizę tych sprawozdań można znaleźć w dodatkowym dokumencie roboczym(2)) oraz zestawu wskaźników statystycznych i poziomów odniesienia.

Stan aktualny:

Mimo że postęp nie jest jednolity (tempo przeprowadzania reform powinno być większe i stałe, wciąż zatem niezbędne są intensywne wysiłki), w ciągu kilku ostatnich lat odnotowano postępy w następujących obszarach:

· Strategie uczenia się przez całe życie i systemy kwalifikacji:

a) jasno sprecyzowane strategie w tym zakresie zostały opracowane przez większość krajów, z ogólnym uwzględnieniem całościowej wizji kształcenia i szkolenia oraz spójniejszego do nich podejścia;

b) w większości państw członkowskich opracowywane są krajowe ramy kwalifikacji, co pociąga za sobą nowy cel, jakim jest nastawienie na wyniki uczenia się; wprowadzone zostały również systemy zatwierdzania kształcenia pozaformalnego i nieformalnego, mimo że rozwijają się one wolniej i wciąż znajdują się w fazie eksperymentalnej.

· Kształcenie przedszkolne: kształcenie przedszkolne zyskuje coraz większe uznanie w nowych podejściach i nowej polityce, mimo że w większej części odbywa się to w ramach projektów pilotowych. Wiele krajów wdraża obecnie nowe środki w tym zakresie, łącznie z obowiązkowym statusem dla części kształcenia przedszkolnego, przeglądem treści nauczania, budowaniem umiejętności nauczycieli, oceną jakości oraz zwiększaniem inwestycji.

· Szkolnictwo wyższe: potrzeba modernizacji europejskiego szkolnictwa wyższego oraz znaczenie uzupełnienia reform bolońskich (np. poprzez usprawnienie zarządzania, zwiększenie finansowania oraz atrakcyjności uniwersytetów) w coraz większym stopniu postrzegane są jako kwestie kluczowe. Nastąpił zasadniczy postęp w odniesieniu do autonomii uniwersytetów i testowane są nowe formy zaangażowania zainteresowanych stron. Ponadto wprowadzono instrumenty służące stymulowaniu prywatnych inwestycji (takie jak ulgi i reformy podatkowe, partnerstwa publiczno-prywatne oraz prywatny sponsoring). Jeśli chodzi o równouprawnienie płci, na uniwersytetach w kilku państwach studentki przewyższają liczebnie studentów, a postęp ten związany jest częściowo z wprowadzonymi przepisami dotyczącymi równych szans.

· Znaczenie kształcenia i szkolenia w ramach trójkąta wiedzy, strategii lizbońskiej oraz w kontekście polityki UE w szerszym pojęciu: kształcenie, szkolenie oraz rozwijanie umiejętności zyskują centralną pozycję w krajowych programach reform większości państw członkowskich. Jednocześnie osiągnięto niezwykłe postępy w łączeniu programów operacyjnych w ramach funduszy strukturalnych z priorytetami programu prac „Edukacja i szkolenie 2010”, jak również w tworzeniu europejskich narzędzi odniesienia w celu wspierania reform, takich jak zalecenia w dziedzinie kompetencji kluczowych, jakości mobilności oraz zapewnienia jakości w szkolnictwie wyższym oraz europejskich ram kwalifikacji.

Obszary, w których konieczne są usprawnienia:

Ogólnie w sprawozdaniu określone zostały trzy obszary niosące ze sobą wyzwania, i które wymagają szczególnej uwagi: kwestia niskich kwalifikacji, strategie uczenia się przez całe życie oraz trójkąt wiedzy (kształcenie, badania i innowacje). Na bardziej konkretnym poziomie w komunikacie Komisji określa się pewne braki i potrzeby oraz wzywa się do pewnych usprawnień.

· Istnieje potrzeba trwałych wysiłków, większego rozpowszechniania oraz wzmocnionych inwestycji w zakresie wdrażania spójnych strategii uczenia się przez całe życie, łączących politykę sektorową w zakresie kształcenia przedszkolnego, podstawowego, ponadpodstawowego i wyższego, kształcenia i szkolenia zawodowego oraz kształcenia dorosłych.

· Zarówno w obszarze wydatków publicznych, jak i prywatnych inwestycji w zakresie kształcenia pozytywne trendy zakończyły się w 2004 r., a poziomy tych wydatków i inwestycji wciąż ogromnie różnią się w poszczególnych krajach.

· Jeśli chodzi o porzucanie nauki i kluczowe kompetencje, zbyt wielu młodych ludzi opuszcza szkołę, kończąc edukację szkolną na etapie nie wyższym niż gimnazjalny, a zatem bez kluczowych umiejętności i kompetencji (np. znajomości języków obcych czy umiejętności czytania, w przypadku których dane wskazują na tendencję zniżkową jeśli chodzi o wyniki, w związku z czym poziom odniesienia UE określony na rok 2010 nie zostanie osiągnięty), które są niezbędne dla uczestnictwa tych osób w życiu społeczeństwa wiedzy oraz skutecznego unikania bezrobocia.

· Szczególną uwagę należy zwrócić na ogólnie gorsze wyniki imigrantów, mniejszości etnicznych oraz grup znajdujących się w gorszej sytuacji społeczno-gospodarczej.

· Szkolenie nauczycieli (rosnąca potrzeba zyskiwania nowych kompetencji, umiejętności i wykonywania nowych zadań, która związana jest częściowo z rosnącą autonomią szkół), unowocześnienie zawodu nauczyciela i kontynuowanie szkolenia nauczycieli, łącznie z uczeniem się przez całe życie i rozwojem zawodowym.

· Szkolnictwo wyższe:

a) zwiększenie kluczowej roli uniwersytetów nie tylko w kształceniu i nauczaniu, ale również badaniach, innowacjach oraz przekazywaniu wiedzy;

b) promowanie publicznych, a zwłaszcza prywatnych inwestycji w uniwersytety;

c) udzielenie poparcia pracownikom uniwersytetów i ich zarządzającym w odniesieniu do zwiększonej niezależności oraz większego zakresu odpowiedzialności uniwersytetów.

· Zwiększyć należy w szczególności udział w uczeniu się przez całe życie starszych i migrujących dorosłych pracowników oraz pracowników o niskich kwalifikacjach (poziom odniesienia UE w tej dziedzinie nie zostanie osiągnięty).

· Trzeba poprawić atrakcyjność kształcenia i szkolenia zawodowego i sprawić, by bardziej odpowiadały one wymogom rynku pracy. Państwa członkowskie powinny zatem zapewniać możliwość zdobywania szczególnych umiejętności i kwalifikacji, które będą niezbędne w nadchodzących latach dla europejskiego społeczeństwa i europejskiej gospodarki. Ponadto kształcenie i szkolenie zawodowe muszą być o wiele lepiej zintegrowane z pozostałymi elementami systemu szkolnictwa, a ich jakość musi zostać nie tylko poprawiona, ale i zagwarantowana.

· Transgraniczną mobilność uczniów należy umożliwić nie tylko poprzez programy UE, ale także przy wykorzystaniu środków krajowych. Obszar kształcenia i szkolenia zawodowego wymaga szczególnych starań na rzecz zwiększenia mobilności.

Komentarze sprawozdawczyni:

W ramach tego obejmującego szeroki zakres zagadnień dokumentu Komisji sprawozdawca uznaje, że zarówno spójne i całościowe strategie i instrumenty dotyczące uczenia się przez całe życie, na które przystały Parlament Europejski i Komisja (takie jak europejskie ramy kwalifikacji, Europass, ramy odnoszące się do kompetencji kluczowych oraz zalecenia dotyczące mobilności i zapewnienia jakości w szkolnictwie wyższym), winny być systematycznie wdrażane przez każde państwo członkowskie z myślą o osiągnięciu celów z Lizbony, jak również wzmocnieniu trójkąta wiedzy oraz zwiększeniu uznawalności kształcenia pozaformalnego i nieformalnego oraz kwalifikacji zawodowych. Należy podejmować dalsze działania związane z zagadnieniami horyzontalnymi, takimi jak uczenie się przez całe życie, potrzeby Europy dotyczące wyższego poziomu umiejętności, trwałe finansowanie i promowanie niezależności, kreatywności i innowacji na wszystkich etapach kształcenia i szkolenia.

Działania w dziedzinie kształcenia i szkolenia powinny być konsekwentnie wspierane przy pomocy dodatkowych środków o charakterze społeczno-ekonomicznym, takich jak polityka na rzecz podniesienia ogólnego standardu życia europejskich obywateli, jak również integracja osób migrujących oraz mniejszości (zwłaszcza ludności romskiej) oraz włączenie grup o szczególnych potrzebach (zwłaszcza osób niepełnosprawnych i starszych) we wszystkie etapy i we wszystkie obszary kształcenia. Ponadto niezwykle potrzebne są inicjatywy na rzecz zwiększenia mobilności nie tylko uczniów, ale także nauczycieli oraz naukowców. Szczególną uwagę należy zwrócić na zajęcia sportowe i powinno się je zintensyfikować na każdym etapie kształcenia przedszkolnego, podstawowego i ponadpodstawowego. Należy także położyć nacisk na rolę rodziny w odniesieniu do każdego aspektu kształcenia i szkolenia, począwszy od kluczowego znaczenia jej wsparcia dla uczniów (zwłaszcza wśród migrantów i mniejszości), aż do potrzeby świadczenia uczniom oraz pracownikom mającym rodziny szerokiej gamy usług społecznych.

Podczas gdy trzeba ogólnie podnieść poziom nauczania i zwiększyć jego jakość, o wiele więcej uwagi należy poświęcić programom nauczania, które powinny skutecznie przyczyniać się do kształtowania ogólnie pojętej osobowości uczniów, jak również uczenia ich poszanowania praw człowieka oraz takich europejskich wartości, jak demokracja, różnorodność kulturowa, pokój oraz równouprawnienie płci. Jako że istnieje konieczność przewidzenia przyszłych potrzeb dotyczących zarówno społeczeństwa, jak i gospodarki, kompetencje kluczowe takie jak zdolności techniczne, naukowe i umiejętność czytania powinny zyskać szczególny priorytetowy charakter, podczas gdy ogólnie pojęta umiejętność posługiwania się technologią ICT oraz mediami powinna być szczególnie promowana wśród nauczycieli i osób starszych. Ponadto należy poddać pod rozwagę szczególne umiejętności związane z kwestiami ekologicznymi, np. poprzez rozszerzenie skutecznego kształcenia w dziedzinie ochrony środowiska oraz zmian klimatycznych na wszystkie rodzaje uczenia się oraz poprzez wezwanie państw członkowskich do uznania istnienia potrzeby wczesnej pracy nad zagadnieniami związanymi z ochroną środowiska w przedszkolach, szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Co więcej, kluczowe jest także ułatwienie przemieszczania się pomiędzy różnymi systemami kształcenia i szkolenia (w obrębie szkół, instytucji kształcenia i szkolenia zawodowego, kształcenia dorosłych i szkół wyższych) oraz pomiędzy uczeniem się formalnym, pozaformalnym i nieformalnym.

Na ogólniejszym poziomie kształcenie i szkolenie zawsze muszą być powiązane z lokalnymi i regionalnymi możliwościami, na przykład poprzez uwzględnienie ich w ramach planów i strategii rozwoju. Prawdą jest, że na poziomie europejskim na tym bardzo zróżnicowanym polu można dokonać więcej, a należy również podkreślić, że rządy państw członkowskich winny odgrywać o wiele bardziej dynamiczną rolę we wprowadzaniu w życie polityki i narządzi, które już zagwarantowała Unia Europejska, na przykład poprzez obranie konkretnych celów dotyczących zreformowania ich krajowych programów kształcenia i szkolenia.

Na zakończenie sprawozdawczyni czyni pewne uwagi i wyznacza określone priorytety dla każdego z poszczególnych etapów kształcenia i szkolenia.

1. Kształcenie przedszkolne:

Zdaniem sprawozdawczyni, nauka języków (to jest języka ojczystego i /lub języka kraju zamieszkania oraz co najmniej pierwszego języka obcego) powinna zostać zintensyfikowana i mocno promowana na tym wczesnym etapie, zwłaszcza celem propagowania integracji osób migrujących oraz mniejszości takich jak ludność romska w ramach społeczeństw europejskich.

2. Kształcenie podstawowe i ponadpodstawowe:

Szczególną uwagę należy zwrócić na większą liczbę przypadków odejścia ze szkoły, który to problem można rozwiązać poprzez takie środki, jak uaktualnienie programów nauczania, umożliwienie w większym stopniu samodzielnego myślenia, zwiększenie kreatywności i innowacyjności oraz motywowanie uczniów zgodnie z ich indywidualnymi talentami i specyficznymi potrzebami.

3. Kształcenie i szkolenie zawodowe (VET):

Część wyznaczonych przez sprawozdawczynię priorytetów w tej dziedzinie stanowi poprawianie jakości oraz atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego, a także ich bardziej praktyczne ukierunkowanie.

4. Szkolnictwo wyższe:

Sprawozdawczyni uważa, że partnerstwa pomiędzy uniwersytetami a przedsiębiorstwami, mobilność nauczycieli, uczniów i badaczy oraz uaktualnione treści nauczania odpowiadające zarówno bieżącym, jak i przyszłym potrzebom społeczno-gospodarczym, stanowią kluczowe elementy w ramach reform systemów szkolnictwa wyższego.

5. Uczenie się przez całe życie:

W odniesieniu do uczenia się przez całe życie sprawozdawczyni pragnie skoncentrować uwagę na motywowaniu pracowników do stałego uczenia się przez całe życie i w trakcie całego przebiegu kariery, jak również na skutecznym zagwarantowaniu, by każdy pracownik – łącznie z pracownikami o niskich kwalifikacjach i starszymi – uczestniczył w tym kształceniu.

(1)

COM(2007)0703, 12.11.2007.

(2)

SEC(2007)1484.


OPINIA Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (14.10.2008)

dla Komisji Kultury i Edukacji

w sprawie uczenia się przez całe życie na rzecz wiedzy, kreatywności i innowacji – realizacja programu prac „Edukacja i szkolenie 2010”

(2008/2102(INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Marie Panayotopoulos-Cassiotou

WSKAZÓWKI

Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia zwraca się do Komisji Kultury i Edukacji, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

A. mając na uwadze, że systemy kształcenia i szkolenia zawodowego powinny zapewniać kobietom i mężczyznom równe szanse,

B.  mając na uwadze, że włączenie wymiaru równości płci w politykę kształcenia i szkolenia jest konieczne dla pomyślnej realizacji strategii lizbońskiej, której jednym z celów jest zresztą rozwiązanie problemu nierówności kobiet i mężczyzn na europejskich rynkach pracy, a w szczególności osiągnięcie do roku 2010, 60% stopy zatrudnienia kobiet;

1.  zauważa, że kształcenie ma podstawowe znaczenie dla sukcesu społecznego i rozwoju indywidualnego zarówno kobiet, jak i mężczyzn; dlatego też podkreśla wagę wzmocnienia kształcenia i szkolenia zawodowego jako podstawowy w celu osiągnięcia celu promowania równości kobiet i mężczyzn;

2.  wyraża ubolewanie nad faktem, że systemy szkolnictwa nie zachęcają bardziej dziewcząt do zajmowania się dziedzinami studiów i szkolenia zawodowego tradycyjnie zdominowanymi przez mężczyzn i odwrotnie; przychylnie odnosi się do działań wspierających równouprawnienie i wzywa państwa członkowskie do uruchomienia programów, których celem jest zróżnicowana orientacja zawodowa kobiet i dalsze wsparcie na rynku pracy;

3.  podkreśla, że nierówne szanse w zakresie wysokiej jakości kształcenia i uczenia się przez całe życie kobiet i mężczyzn, są jeszcze bardziej wyczuwalne na wyspach oraz w regionach niekorzystnych pod względem geograficznym i społecznym; wzywa w związku z tym do lepszego promowania inicjatyw edukacyjnych w ramach polityki regionalnej;

4.  odnotowuje trwały zbyt niski udział kobiet w niektórych dziedzinach studiów na wszystkich szczeblach, a także w sektorze badań naukowych; dlatego też zachęca do podejmowania konkretnych działań pozytywnych w celu zaradzenia tej sytuacji;

5.  zauważa, że studenci, którzy przerywają naukę, zwłaszcza młode matki, mogą być ofiarami dyskryminacji i apeluje o przyjęcie bardziej elastycznego systemu, umożliwiającego im wznowienie studiów lub szkoleń po urodzeniu dziecka i godzenie studiów z życiem zawodowym i rodzinnym;

6.  ubolewa nad faktem, że im bardziej zaawansowany poziom studiów w szkolnictwie wyższym, tym bardziej nierówny pozostaje udział kobiet i mężczyzn; jest zdania, że wyrównanie szans wymaga fundamentalnej zmiany postaw, którą powinny wspierać konkretne i pozytywne działania;

7.  wzywa, by programy kształcenia dla dorosłych i uczenia się przez całe życie zwracały szczególną uwagę osoby w najbardziej niekorzystnej sytuacji na rynku pracy, w szczególności młodzież i kobiety, a zwłaszcza te ze środowisk wiejskich oraz osoby starsze;

8.  wzywa do uwzględnienia faktu, że przygotowanie kobiet i mężczyzn do bycia rodzicem ma podstawowe znaczenie dla dobra ludzi, walki z ubóstwem i spójności społecznej; wyraża nadzieję, że wszechstronne programy uczenia się przez całe życie i kształcenia edukatorów rodzicielstwa zostaną wprowadzone w życie w ramach edukacji i nauki.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

13.10.2008

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

12

0

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Edit Bauer, Zita Gurmai, Piia-Noora Kauppi, Astrid Lulling, Siiri Oviir, Marie Panayotopoulos-Cassiotou, Zita Pleštinská, Christa Prets, Teresa Riera Madurell, Anna Záborská

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Gabriela Creţu, Maria Petre


WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

6.11.2008

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

23

2

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Maria Badia i Cutchet, Ivo Belet, Guy Bono, Nicodim Bulzesc, Marie-Hélène Descamps, Jolanta Dičkutė, Věra Flasarová, Milan Gaľa, Vasco Graça Moura, Luis Herrero-Tejedor, Ruth Hieronymi, Ramona Nicole Mănescu, Manolis Mavrommatis, Ljudmila Novak, Dumitru Oprea, Zdzisław Zbigniew Podkański, Christa Prets, Pál Schmitt, Helga Trüpel, Thomas Wise, Tomáš Zatloukal

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Erna Hennicot-Schoepges, Ewa Tomaszewska, Cornelis Visser, Jaroslav Zvěřina

Ostatnia aktualizacja: 4 grudnia 2008Informacja prawna