σχετικά με την κοινωνική οικονομία

(2008/2250(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

-   έχοντας υπόψη τα άρθρα 3, 48, 125 έως 130 και 136 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

-   έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1435/2003 του Συμβουλίου, της 22ας Ιουλίου 2003, περί του καταστατικού της ευρωπαϊκής συνεταιριστικής εταιρείας(1), και την οδηγία 2003/72/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Ιουλίου 2003, για τη συμπλήρωση του καταστατικού όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων(2),

-   έχοντας υπόψη την οδηγία 2006/123/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά(3),

-   έχοντας υπόψη την απόφαση 2008/618/ΕΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2008, σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών(4),

-   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 30ης Ιανουαρίου 2008 «Πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη 2008» (COM(2008)0042), το συνοδευτικό έγγραφο της ανακοίνωσης της Επιτροπής «Πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη 2008» (SEC(2008)0091), και την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2007/2008, όπως εγκρίθηκε από το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 13-14 Μαρτίου 2008,

-   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 6ης Μαΐου 1994 σχετικά με την εναλλακτική οικονομία αλληλεγγύης(5),

-   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 18ης Σεπτεμβρίου 1998 για το ρόλο των συνεταιρισμών στην αύξηση της γυναικείας απασχόλησης(6),

–   έχοντας υπόψη τη θέση του της 17ης Ιουνίου 2008 σχετικά με την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το ευρωπαϊκό έτος καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (2010)(7),

–   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 23ης Μαΐου 2007 σχετικά με την προώθηση της αξιοπρεπούς εργασίας για όλους(8),

–   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 9ης Οκτωβρίου 2008 σχετικά με την προώθηση της κοινωνικής ένταξης και την καταπολέμηση της φτώχειας, συμπεριλαμβανομένης της παιδικής φτώχειας, στην ΕΕ(9),

-   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 23ης Φεβρουαρίου 2004, σχετικά με την προώθηση των συνεταιριστικών εταιρειών στην Ευρώπη (COM(2004)0018),

-   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 4ης Ιουνίου 1997 για την προώθηση του ρόλου των σωματείων και των ιδρυμάτων στην Ευρώπη (COM(1997)0241) και το ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 2ας Ιουλίου 1998(10),

-   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 7ης Απριλίου 2000 «Τοπική δράση για την απασχόληση: η τοπική διάσταση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση» (COM(2000)0196),

–   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 6ης Νοεμβρίου 2001 «Ενδυνάμωση της τοπικής διάστασης της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση» (COM(2001)0629) και το σχετικό ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 4ης Ιουλίου 2002(11),

-   έχοντας υπόψη τις γνωμοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την κοινωνική οικονομία, ιδίως «Η κοινωνική οικονομία και η εσωτερική αγορά»(12), «Οικονομική διαφοροποίηση στις υπό ένταξη χώρες – Ρόλος των ΜΜΕ και των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας»(13) και «Η ικανότητα προσαρμογής των ΜΜΕ και των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας στις αλλαγές που επιβάλλονται από τη δυναμική της οικονομίας»(14),

–   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 22ας Απριλίου 2008 σχετικά με τη συμβολή του εθελοντισμού στην οικονομική και κοινωνική συνοχή(15),

-   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 6ης Σεπτεμβρίου 2006 σχετικά με ένα Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Μοντέλο για το μέλλον(16),

-   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 2ας Ιουλίου 2008 «Ανανεωμένη κοινωνική ατζέντα: Ευκαιρίες, πρόσβαση και αλληλεγγύη στην Ευρώπη του 21ου αιώνα» (COM(2008)0412),

–   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 2ας Ιουλίου 2008 «Ανανεωμένη δέσμευση για την κοινωνική Ευρώπη: ενίσχυση της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική ένταξη» (COM (2008)0418) και την πρώτη διετή έκθεση για τις κοινωνικές υπηρεσίες γενικού συμφέροντος (SEC (2008) 2179/2),

-   έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

-   έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Θεμάτων (A6-0015/2009),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο έχει οικοδομηθεί ιδίως μέσω ενός υψηλού επιπέδου υπηρεσιών, προϊόντων και θέσεων εργασίας που δημιουργούνται από την κοινωνική οικονομία καθώς και με τη στήριξη των ικανοτήτων πρόβλεψης και καινοτομίας που αναπτύσσονται από τους υποστηρικτές του,

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η κοινωνική οικονομία στηρίζεται σε κοινωνικό πρότυπο που συμβαδίζει με τις θεμελιώδεις αρχές του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου και του κράτους πρόνοιας, και λαμβάνοντας υπόψη ότι η κοινωνική οικονομία παίζει σήμερα βασικό ρόλο στη διατήρηση και ενίσχυση του μοντέλου αυτού μέσω της ρύθμισης της παραγωγής και της παροχής πολλών κοινωνικών υπηρεσιών γενικού συμφέροντος,

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά συνέπεια, τα μοντέλα κοινωνικής οικονομίας καλό είναι να αξιοποιούνται ώστε να επιτυγχάνονται οι στόχοι της οικονομικής μεγέθυνσης, της απασχολησιμότητας, της κατάρτισης και των υπηρεσιών προς τους πολίτες, στόχοι που υιοθετούν όλες οι ευρωπαϊκές πολιτικές,

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ευημερία και η ισορροπία μιας κοινωνίας προέρχεται από την ποικιλομορφία της και ότι η κοινωνική οικονομία συμβάλλει ενεργά στην ποικιλομορφία αυτή βελτιώνοντας και ενισχύοντας το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο και παρέχοντας ένα διαφορετικό επιχειρηματικό μοντέλο που επιτρέπει στην κοινωνική οικονομία να συμβάλει σε μια σταθερή και αειφόρο ανάπτυξη,

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αξίες της κοινωνικής οικονομίας είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό συμβατές με τους κοινούς στόχους της ΕΕ για την κοινωνική ένταξη και ότι η αξιοπρεπής απασχόληση, η κατάρτιση και η ένταξη θα πρέπει να συνδέονται με την οικονμία αυτή· λαμβάνοντας υπόψη ότι η κοινωνική οικονομία έχει δείξει ότι μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την κοινωνική κατάσταση των μειονεκτούντων ατόμων (όπως καταδείχθηκε, για παράδειγμα, από τους συνεταιρισμούς μικροπίστωσης που σχεδιάστηκαν από τον κάτοχο του βραβείου Νόμπελ, Καθηγητή Mohammed Yunus και που, διευκολύνοντας τη χρηματοπιστωτική ένταξη, αύξησαν την επιρροή των γυναικών) και ότι η κοινωνική οικονομία προσφέρει μια πολύ σημαντική δυναμική για κοινωνική καινοτομία, διευκολύνοντας όσους αντιμετωπίζουν δυσκολίες να βρίσκουν λύσεις στα κοινωνικά τους προβλήματα, όσον αφορά για παράδειγμα στον συνδυασμό της επαγγελματικής ζωής με την προσωπική, στην ισότητα των φύλων, στην ποιότητα της οικογενειακής τους ζωής και στην ικανότητά τους να φροντίζουν τα παιδιά, τους ηλικιωμένους και τα άτομα με αναπηρίες,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η κοινωνική οικονομία αντιπροσωπεύει 10% του συνόλου των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ήτοι 2 εκατομμύρια επιχειρήσεις, ή 6% της συνολικής απασχόλησης και έχει αυξημένες δυνατότητες να δημιουργεί και να διατηρεί σταθερή απασχόληση, χάρις κυρίως στο ό τι δεν προσφέρεται για μετεγκατάσταση των δραστηριοτήτων της,

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας είναι συνήθως μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) που συμβάλλουν σε ένα βιώσιμο οικονομικό μοντέλο στο πλαίσιο του οποίου τα άτομα είναι πιο σημαντικά από το κεφάλαιο και λαμβάνοντας υπόψη ότι οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις έχουν συχνά ενεργό ρόλο στην ενιαία αγορά και ως εκ τούτου πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι δραστηριότητές τους είναι συμβατές με το σχετικό δίκαιο,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η κοινωνική οικονομία αναπτύχθηκε μέσω ιδιαίτερων οργανωτικών ή/και νομικών επιχειρηματικών μορφών όπως οι συνεταιρισμοί, οι ενώσεις κοινωνικής αλληλεγγύης, τα σωματεία, οι κοινωνικές επιχειρήσεις και οργανώσεις, τα ιδρύματα και άλλες μορφές που υπάρχουν σε κάθε κράτος μέλος,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει ανάγκη αναγνώρισης του καθεστώτος ορισμένων τύπων οργανώσεων που αποτελούν μέρος της κοινωνικής οικονομίας σε επίπεδο ΕΕ συνυπολογίζοντας τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς, έτσι ώστε να μειωθούν τα γραφειοκρατικά εμπόδια για την απόκτηση κοινοτικής χρηματοδότησης,

Ι.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η κοινωνική οικονομία αναδεικνύει ένα επιχειρηματικό μοντέλο που δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ούτε από το μέγεθος ούτε από τους τομείς δραστηριότητάς του, αλλά από το σεβασμό κοινών αξιών όπως η υπεροχή της δημοκρατίας, της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων, του ατόμου και των κοινωνικών στόχων έναντι του κεφαλαίου· η προάσπιση και η εφαρμογή των αρχών της αλληλεγγύης και της υπευθυνότητας· η σύνδεση των συμφερόντων των μελών χρηστών με το γενικό συμφέρον· ο δημοκρατικός έλεγχος από τα μέλη· η εθελοντική και ανοικτή προσχώρηση· η αυτονομία στη διαχείριση και η ανεξαρτησία σε σχέση με τις δημόσιες αρχές· και η αξιοποίηση του μεγαλύτερου μέρους του πλεονάσματος των κερδών για την επιδίωξη στόχων της αειφόρου ανάπτυξης και την παροχή υπηρεσιών στα μέλη· σύμφωνα με το γενικό συμφέρον,

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρά την αυξανόμενη σημασία της και των οργανώσεων που αποτελούν μέρος της, η κοινωνική οικονομία δεν είναι ακόμη ευρέως γνωστή και συχνά αποτελεί στόχο επικρίσεων που οφείλονται σε εσφαλμένες τεχνικές προσεγγίσεις· και λαμβάνοντας υπόψη ότι ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια που αντιμετωπίζει η κοινωνική οικονομία στην ΕΕ και σε ορισμένα κράτη μέλη της είναι η θεσμική της αδιαφάνεια που εν μέρει οφείλεται στα ιδιότυπα εθνικά λογιστικά συστήματα,

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η διακομματική ομάδα για την κοινωνική οικονομία του Κοινοβουλίου έχει αναλάβει λεπτομερές έργο,

Γενικές παρατηρήσεις

1.  υπογραμμίζει ότι η κοινωνική οικονομία διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην ευρωπαϊκή οικονομία , συνδυάζοντας την κερδοφορία με την αλληλεγγύη, δημιουργώντας ποιοτικές θέσεις εργασίας, ενισχύοντας την κοινωνική, οικονομική και περιφερειακή συνοχή, δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο, προάγοντας την ενεργό συμμετοχή των πολιτών, την αλληλεγγύη, και ένα τύπο οικονομίας με δημοκρατικές αρχές που δίνει προτεραιότητα στον άνθρωπο, υποστηρίζοντας συγχρόνως την αειφόρο ανάπτυξη και την κοινωνική, περιβαλλοντική και τεχνολογική καινοτομία·

2.  θεωρεί ότι τόσο από συμβολικής άποψης όσο και για τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν, η κοινωνική οικονομία είναι σημαντική για την ενίσχυση της βιομηχανικής και της οικονομικής δημοκρατίας·

3.  αναγνωρίζει ότι η κοινωνική οικονομία θα μπορέσει να ευημερήσει και να υλοποιήσει στο έπακρο τις δυνατότητές της μόνο εάν της εξασφαλιστούν οι κατάλληλες πολιτικές, νομοθετικές και επιχειρησιακές συνθήκες και προϋποθέσεις, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τον πλούτο της ποικιλότητας των θεσμικών οργάνων της κοινωνικής οικονομίας και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους·

4.  θεωρεί ότι οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας δεν θα πρέπει να υπόκεινται στην ίδια εφαρμογή των κανόνων του δικαίου περί ανταγωνισμού όπως άλλες επιχειρήσεις και ότι χρειάζονται ένα ασφαλές νομικό πλαίσιο που θα βασίζεται στην αναγνώριση των ιδιαίτερων αξιών τους, έτσι ώστε να μπορούν να δραστηριοποιούνται με ίσους όρους ανταγωνισμού με τις αντίστοιχες άλλες επιχειρήσεις·

5.   υπογραμμίζει το γεγονός ότι ένα οικονομικό σύστημα στο οποίο οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας διαδραματίζουν πιο σημαντικό ρόλο, μειώνει την έκθεση στην κερδοσκοπία στο εσωτερικό των χρηματοπιστωτικών αγορών όπου ορισμένες ιδιωτικές εταιρείες δεν υπόκεινται στην εποπτεία μετόχων και ρυθμιστικών φορέων·

Αναγνώριση της έννοιας της κοινωνικής οικονομίας

6.  υπενθυμίζει ότι οι εναλλακτικές μορφές επιχειρήσεων αναγνωρίζονται στη Συνθήκη ΕΚ καθώς και από τη θέσπιση του καταστατικού της ευρωπαϊκής συνεταιριστικής εταιρείας·

7.  υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή έχει ήδη αναγνωρίσει επανειλημμένα την έννοια της κοινωνικής οικονομίας·

8.  καλεί την Επιτροπή να υλοποιήσει την προώθηση της κοινωνικής οικονομίας μέσω των νέων πολιτικών της και να προασπίσει την έννοια της 'διαφορετικής προσέγγισης της επιχειρηματικότητας' της κοινωνικής οικονομίας, κινητήρια δύναμη της οποίας δεν είναι κυρίως η κερδοφορία αλλά το κοινωνικό όφελος, κατά τέτοιον τρόπο ώστε οι ιδιαιτερότητες της κοινωνικής οικονομίας να λαμβάνονται δεόντως υπόψη κατά τη εκπόνηση του νομοθετικού πλαισίου·

9.  θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναγνωρίσουν την κοινωνική οικονομία και τους φορείς της - συνεταιρισμούς, ταμεία αλληλασφάλισης, ενώσεις και ιδρύματα - στην νομοθεσία και στις πολιτικές τους· συστήνει στα μέτρα αυτά να περιλαμβάνεται η εύκολη πρόσβαση σε πιστώσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις, η ανάπτυξη των μικροπιστώσεων, η κατάρτιση ευρωπαϊκών καταστατικών για ενώσεις, ιδρύματα και εταιρείες αλληλασφάλισης, καθώς επίσης και χρηματοδοτήσεις και κίνητρα της ΕΕ που θα έχουν ως στόχο να υποστηρίξουν καλύτερα τους οργανισμούς κοινωνικής οικονομίας που λειτουργούν εντός εμπορικών και μη εμπορικών τομέων, οι οποίοι δημιουργούνται με σκοπό την κοινή ωφέλεια·

Νομική αναγνώριση: ευρωπαϊκά καταστατικά για τα σωματεία, τα ιδρύματα και τις ενώσεις κοινωνικής αλληλεγγύης

10. διαπιστώνει ότι η αναγνώριση του ευρωπαϊκού καταστατικού για τα σωματεία, τα ιδρύματα και τις ενώσεις κοινωνικής αλληλεγγύης είναι απαραίτητη για να διασφαλισθεί ότι οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας θα έχουν ίση αντιμετώπιση όσον αφορά τη νομοθεσία της εσωτερικής αγοράς· θεωρεί ότι η απόσυρση των προτάσεων της Επιτροπής για το ευρωπαϊκό καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρίας κοινωνικής αλληλεγγύης(17) και το καταστατικό του ευρωπαϊκού σωματείου (18)συνιστά σοβαρή οπισθοδρόμηση για την ανάπτυξη αυτών των μορφών κοινωνικής οικονομίας στο εσωτερικό της ΕΕ· ως εκ τούτου, παροτρύνει την Επιτροπή να αναθεωρήσει αναλόγως το πρόγραμμα εργασίας της·

11. καλεί την Επιτροπή να δώσει συνέχεια στη μελέτη σκοπιμότητας σχετικά με το καταστατικό του ευρωπαϊκού ιδρύματος που πρόκειται να δημοσιευτεί πριν το τέλος του 2008 και να δρομολογήσει μια μελέτη επιπτώσεων για το καταστατικό του ευρωπαϊκού σωματείου και της ευρωπαϊκής ένωσης κοινωνικής αλληλεγγύης·

12. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν ένα νομικό πλαίσιο που θα αναγνωρίζει την κοινωνική οικονομία ως έναν τρίτο τομέα·

13. καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι η ευρωπαϊκή ιδιωτική εταιρεία θα είναι μια μορφή εταιρείας την οποία θα μπορούν να αποκτήσουν όλων των ειδών οι επιχειρήσεις·

14. καλεί την Επιτροπή να επεξεργαστεί σαφείς κανόνες για να καθοριστεί ποιες οντότητες μπορούν νόμιμα να δραστηριοποιούνται ως επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας και να θεσπισθούν αποτελεσματικοί νομικοί φραγμοί πρόσβασης ούτως ώστε μόνον οι οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας να μπορούν να επωφεληθούν από τη χρηματοδότηση που προορίζεται για τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας ή από δημόσιες πολιτικές που έχουν στόχο την ενθάρρυνση των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας·

Στατιστική αναγνώριση

15. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να στηρίξουν τη δημιουργία εθνικών στατιστικών μητρώων των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, να συστήσουν εθνικούς δορυφορικούς λογαριασμούς ανά θεσμικό τομέα και ανά κλάδο δραστηριότητας και να επιτρέψουν την εισαγωγή αυτών των δεδομένων στη Eurostat, χρησιμοποιώντας μεταξύ άλλων δεξιότητες που είναι διαθέσιμες στα πανεπιστήμια·

16.  επισημαίνει ότι το πεδίο εφαρμογής της κοινωνικής οικονομίας συμπληρώνει το πεδίο δραστηριότητας των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων (ΜΚΙ), καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη χρήση του μη κερδοσκοπικού εγχειριδίου του ΟΗΕ και να επεξεργαστούν δορυφορικούς λογαριασμούς που θα βελτιώσουν τον διακριτό ρόλο των ΜΚΙ και των οργανώσεων κοινωνικής οικονομίας·

Αναγνώριση της ιδιότητας κοινωνικού εταίρου

17. υποστηρίζει το γεγονός ότι οι συνιστώσες της κοινωνικής οικονομίας θα πρέπει να αναγνωριστούν στον ευρωπαϊκό διατομεακό κοινωνικό διάλογο και συνιστά ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί σθεναρά τόσο από την Επιτροπή όσο και από τα κράτη μέλη η διαδικασία ένταξης των παραγόντων της κοινωνικής οικονομίας στις κοινωνικές διαβουλεύσεις και το διάλογο με τους πολίτες·

Η κοινωνική οικονομία ως φορέας-κλειδί για την υλοποίηση των στόχων της Λισσαβόνας

18. επισημαίνει το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας συμβάλλουν στην ενδυνάμωση του επιχειρηματικού πνεύματος, διευκολύνουν την καλύτερη δημοκρατική λειτουργία του επιχειρηματικού κόσμου, ενσωματώνουν την κοινωνική ευθύνη και προωθούν την ενεργό κοινωνική ένταξη των ευπαθών ομάδων·

19.  υπογραμμίζει ότι οι εργοδότες της κοινωνικής οικονομίας είναι καθοριστικοί παράγοντες για την επανένταξη και επικροτεί τις προσπάθειές τους για τη δημιουργία και τη διατήρηση καλών και σταθερών θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας και για την επένδυση σε συνεργάτες· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν και να ενισχύσουν την κοινωνική οικονομία στον ρόλο της ως καλού εργοδότη και να σέβονται το ιδιαίτερο καθεστώς της·

20. τονίζει ότι η κοινωνική οικονομία βοηθά στη διόρθωση τριών βασικών ανισορροπιών στην αγορά εργασίας: την ανεργία, την εργασιακή αστάθεια και τον κοινωνικό και εργασιακό αποκλεισμό των ανέργων· σημειώνει επίσης ότι η κοινωνική οικονομία παίζει ρόλο στη βελτίωση της απασχολησιμότητας και δημιουργεί θέσεις εργασίας που συνήθως δεν αποτελούν αντικείμενο μετεγκατάστασης, γεγονός το οποίο συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής της Λισαβόνας·

21. φρονεί ότι η στήριξη των κρατών προς τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας θα πρέπει να ερμηνευθεί ως μια πραγματική επένδυση για τη δημιουργία δικτύων αλληλεγγύης τα οποία να μπορούν να ενδυναμώσουν τον ρόλο των τοπικών κοινοτήτων και αρχών κατά την ανάπτυξη κοινωνικών πολιτικών·

22. θεωρεί ότι τα κοινωνικά προβλήματα χρειάζονται σκέψη, αλλά, υπό τις παρούσες περιστάσεις, είναι κυρίως αναγκαίο να αναληφθεί περισσότερη δράση· φρονεί ότι το μεγαλύτερο μέρος των κοινωνικών προβλημάτων θα πρέπει να προσεγγίζεται μέσω τοπικών λύσεων, κατά τρόπο που να αντιμετωπίζει τις συγκεκριμένες καταστάσεις και τα προβλήματα· θεωρεί ότι η δράση αυτή, προκειμένου να είναι αποτελεσματική, απαιτεί αυστηρούς κανόνες σχετικά με τον συντονισμό, πράγμα που σημαίνει στενή συνεργασία μεταξύ των δημοσίων αρχών και των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας·

23. διαπιστώνει ότι, χάρις στα ισχυρά θεμέλιά τους σε τοπικό επίπεδο, οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας επιτρέπουν τη δημιουργία δεσμών μεταξύ των πολιτών και των περιφερειακών, εθνικών και ευρωπαϊκών οργάνων εκπροσώπησής τους και είναι έτσι σε θέση να συμβάλουν σε μια αποτελεσματική ευρωπαϊκή διακυβέρνηση για την κοινωνική συνοχή· αντιμετωπίζει πολύ ευνοϊκά τις προσπάθειες των επιχειρήσεων και των οργανώσεων κοινωνικής οικονομίας να ενταχθούν σε συντονιστικές πλατφόρμες σε επίπεδο ΕΈ·

24. υπογραμμίζει τον καίριο ρόλο της κοινωνικής οικονομίας για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής της Λισαβόνας για αειφόρο ανάπτυξη και πλήρη απασχόληση, καθώς η οικονομία αυτή εξουδετερώνει τις πολυάριθμες ανισότητες της αγοράς εργασίας, κυρίως μέσω της ενίσχυσης της γυναικείας απασχόλησης, δημιουργεί και παρέχει υπηρεσίες υποστήριξης και τοπικές υπηρεσίες (όπως κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες και υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας), ενώ παράλληλα δημιουργεί και διατηρεί τον οικονομικό ιστό της κοινωνίας συμβάλλοντας έτσι στην τοπική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή·

25. είναι της γνώμης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αναλάβει δράση να θεσπίσει ένα πλαίσιο για την ατζέντα της κοινωνικής οικονομίας καθώς αυτό θα ενίσχυε την τοπική ανταγωνιστικότητα και την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και την ικανότητα καινοτομίας, δεδομένης της ικανότητας της κοινωνικής οικονομίας να δημιουργεί σταθερότητα μέσα σε ένα πλαίσιο οικονομιών που επηρεάζονται καθοριστικά από κυκλικές διακυμάνσεις, μέσω της αναδιανομής και της επανεπένδυσης των κερδών σε τοπικό επίπεδο, όπου ενδείκνυται, μέσω της προώθησης της επιχειρηματικότητας, μέσω της σύνδεσης των οικονομικών δραστηριοτήτων με τις τοπικές ανάγκες, μέσω της διατήρησης των δραστηριοτήτων που βρίσκονται σε κίνδυνο (π.χ. βιοτεχνία) και μέσω της παραγωγής κοινωνικού κεφαλαίου·

26. ζητεί από τις αρμόδιες αρχές και τους συντελεστές του τομέα να αξιολογήσουν και αξιοποιήσουν το ρόλο των γυναικών στην κοινωνική οικονομία, τόσο σε ποσοτικούς όρους, δεδομένου του υψηλού ποσοστού απασχόλησης των γυναικών σε όλους τους κλάδους του τομέα αυτού, περιλαμβανομένων των συλλόγων και του έργου σε εθελοντική βάση, όσο και όσον αφορά την ποιότητα και τις οργανωτικές πτυχές της εργασίας και της παροχής υπηρεσιών· εκφράζει ανησυχία για τη συνέχιση του φαινομένου της κάθετης ενσωμάτωσης, ακόμη και στην κοινωνική οικονομία, ο οποίος περιορίζει τη συμμετοχή των γυναικών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων·

27. ζητεί από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και τις τοπικές αρχές και από τους συντελεστές του τομέα να προωθήσουν και να στηρίξουν δυνητικές συνέργειες, στον τομέα των υπηρεσιών, μεταξύ των παραγόντων και των χρηστών της κοινωνικής οικονομίας, επεκτείνοντας το εύρος της συμμετοχής, της διαβούλευσης και της συνυπευθυνότητας·

28. καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη την πραγματικότητα της κοινωνικής οικονομίας κατά την αναθεώρηση της πολιτικής περί κρατικών ενισχύσεων, καθώς οι μικρές επιχειρήσεις και οργανώσεις που ασκούν δραστηριότητα σε τοπικό επίπεδο συναντούν μεγάλες δυσκολίες σε ό,τι αφορά την πρόσβασή τους στις χρηματοδοτήσεις, ιδίως στην τρέχουσα οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση· καλεί επίσης την Επιτροπή να μη φέρει κώλυμα στις εθνικές διατάξεις στους τομείς του εταιρικού δικαίου και της φορολογίας, όπως οι διατάξεις για τους συνεταιρισμούς στον τραπεζικό τομέα και στον τομέα διανομής μεγάλης κλίμακας, που λειτουργούν με βάση τις αρχές της αλληλοβοήθειας, της εταιρικής δημοκρατίας, της διαβίβασης των περιουσιακών στοιχείων από γενιά σε γενιά, του οικονομικά αδιαίρετου χαρακτήρα των αποθεματικών, της αλληλεγγύης, του εργασιακού ήθους και της ηθικής της επιχείρησης·

29. τονίζει το γεγονός ότι κάποιες από τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας είναι ή μικροεπιχειρήσεις ή μικρές επιχειρήσεις που μπορεί να στερούνται των απαραίτητων μέσων για να δράσουν στην εσωτερική αγορά και για να συμμετέχουν στα εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα και προτείνει στοχευμένη ενίσχυση και μέσα ώστε να τους επιτρέπεται να συμβάλλουν καλύτερα στην αειφόρο οικονομική ανάπτυξη της Ένωσης καθώς και να διευκολύνεται, σε περίπτωση επιχειρηματικής κρίσης, η μετατροπή των επιχειρήσεων σε εταιρείες των οποίων ιδιοκτήτες θα είναι οι εργαζόμενοι·

30. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν προγράμματα που θα έχουν ως άμεσο στόχο τις εν δυνάμει και τις υπάρχουσες κοινωνικές επιχειρήσεις παρέχοντας χρηματοδοτική στήριξη, ενημέρωση, συμβουλές και κατάρτιση, και να απλοποιήσουν τη διαδικασία σύστασης (συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των απαιτήσεων για το αρχικό κεφάλαιο των εταιρειών), ούτως ώστε να τις βοηθήσει να αντεπεξέλθουν σε μια οικονομία που γίνεται ολοένα και περισσότερο παγκόσμια και που επί του παρόντος πλήττεται από χρηματοπιστωτική κρίση·

31. υπογραμμίζει ότι οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες από τις μεγάλες εταιρείες σε ό,τι αφορά για παράδειγμα την κάλυψη των κανονιστικών επιβαρύνσεων, τη λήψη χρηματοδότησης και την πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες και πληροφορίες·

32. υπογραμμίζει τη σημασία της κοινωνικής οικονομίας στο πλαίσιο των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος· επισημαίνει την προστιθέμενη αξία της δημιουργίας ολοκληρωμένων δικτύων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, αλλά και τον κίνδυνο εκμετάλλευσης, π.χ. υπό μορφήν εξωτερικών αναθέσεων που θα βοηθήσουν τις δημόσιες αρχές να περικόψουν τις δαπάνες τους, αλλά και χρησιμοποιώντας τις υπό μορφήν εθελοντικής εργασίας συνεισφορές·

33. παροτρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειες διαλόγου και διασαφήνισης με τα ενδιαφερόμενα μέρη καθώς και στήριξης των κρατών μελών όσον αφορά τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος και τις κοινωνικές υπηρεσίες γενικού συμφέροντος και να κάνει χρήση της μεθόδου της δέσμης κριτηρίων·

Τα απαραίτητα μέσα για την επίτευξη των στόχων

34. καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι τα χαρακτηριστικά της κοινωνικής οικονομίας (στόχοι, αξίες και μέθοδοι εργασίας) λαμβάνονται υπόψη στη χάραξη ευρωπαϊκών πολιτικών και ιδίως να ενσωματώσει την κοινωνική οικονομία στις άλλες πολιτικές και στρατηγικές της για ζητήματα κοινωνικής, οικονομικής και επιχειρηματικής ανάπτυξης, κυρίως στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις μικρές επιχειρήσεις («Small Business Act»)· ζητεί να γίνονται αξιολογήσεις επιπτώσεων και να θεωρείται προτεραιότητα και να γίνεται σεβαστό το συμφέρον της κοινωνικής οικονομίας στα θέματα που την αφορούν· παροτρύνει εξάλλου την Επιτροπή να επανεξετάσει τη δυνατότητα σύστασης διυπηρεσιακής μονάδας κοινωνικής οικονομίας με τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων γενικών διευθύνσεων·

35. ζητεί από την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι το Παρατηρητήριο για τις ευρωπαϊκές μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα συμπεριλαμβάνει συστηματικά στις μελέτες του και τις επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας και θα συνιστά τη λήψη μέτρων που συμβάλλουν στη λειτουργία και ανάπτυξή τους· καλεί επίσης την Επιτροπή να λάβει τα κατάλληλα μέτρα ώστε να είναι δυνατόν οι επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας να συνδεθούν και να προωθούνται από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Στήριξης e-Business·

36. καλεί τα κράτη μέλη να υποστηρίζουν τις μικρές και μεσαίες οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας που φιλοδοξούν να μειώσουν τις εξαρτήσεις τους και να ενισχύσουν την αειφορία·

37. καλεί την Επιτροπή να παροτρύνει τους συμμετέχοντες στην κοινωνική οικονομία να ενταχθούν σε μόνιμα όργανα διαλόγου και όχι μόνο να συμμετέχουν στις εργασίες ομάδων εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου που είναι πολύ πιθανόν να εξετάζουν θέματα σχετικά με την κοινωνική οικονομία, αλλά και να συνεργάζονται με αυτές, και καλεί την Επιτροπή να συμμετέχει στην ενδυνάμωση των δομών αντιπροσώπευσης της κοινωνικής οικονομίας σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και να δημιουργήσει νομικό πλαίσιο με στόχο την προώθηση ενεργού εταιρικής σχέσης μεταξύ των τοπικών αρχών και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας·

38. καλεί την Επιτροπή να προαγάγει τον διάλογο μεταξύ των δημόσιων φορέων και των αντιπροσώπων της κοινωνικής οικονομίας τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, ενισχύοντας έτσι την αλληλοκατανόηση και προωθώντας τις καλές πρακτικές·

39. καλεί την Επιτροπή να υποστηρίξει την ομάδα προβληματισμού σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τις συνεταιριστικές τράπεζες, την οποία συνέστησε το σωματείο του κλάδου, ή και άλλες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που ενδεχομένως αφορούν τις οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας, η οποία θα μελετήσει αφενός τον μέχρι σήμερα τρόπο λειτουργίας των εν λόγω οντοτήτων κοινωνικής οικονομίας στην ΕΕ –ιδίως κατά τη διάρκεια της τρέχουσας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης– αφετέρου δε τον τρόπο με τον οποίο οι συγκεκριμένες οντότητες θα αποτρέψουν την εμφάνιση ανάλογων κινδύνων στο μέλλον·

40. ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει την εκ νέου ενεργοποίηση του κονδυλίου του προϋπολογισμού που αφορά την κοινωνική οικονομία·

41. ζητεί να θεσπισθούν προγράμματα που προάγουν τη δοκιμαστική εφαρμογή νέων οικονομικών και κοινωνικών μοντέλων, να εγκαινιαστούν ερευνητικά προγράμματα πλαίσια με την ένταξη των θεμάτων κοινωνικής οικονομίας στις προσκλήσεις για υποβολή προτάσεων του έβδομου προγράμματος πλαισίου, να προβλεφθεί η χρήση «πολλαπλασιαστή» για εφαρμογή στα επίσημα στατιστικά δεδομένα και να θεσπισθούν εργαλεία μέτρησης της οικονομικής μεγέθυνσης από ποιοτικής και ποσοτικής άποψης·

42. ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν μια διάσταση «κοινωνικής οικονομίας» στην κατάρτιση των κοινοτικών και εθνικών πολιτικών και στα προγράμματα της ΕΕ που απευθύνονται σε επιχειρήσεις στον τομέα της έρευνας, της καινοτομίας, της χρηματοδότησης, της περιφερειακής ανάπτυξης και της συνεργασίας για την ανάπτυξη και να στηρίξουν την εφαρμογή προγραμμάτων κατάρτισης στην κοινωνική οικονομία των υπαλλήλων της ευρωπαϊκής, εθνικής και τοπικής διοίκησης, καθώς και να διασφαλίσουν την πρόσβαση των επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας σε προγράμματα και δράσεις για την ανάπτυξη και τις εξωτερικές σχέσεις·

43. ζητεί από τα κράτη μέλη να εκπονήσουν σχέδια κατάρτισης, στον τομέα της ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, με στόχο να διαδοθούν οι γνώσεις για την κοινωνική οικονομία και οι επιχειρηματικές πρωτοβουλίες που βασίζονται στις αξίες της·

44. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν την ανάπτυξη δεξιοτήτων και επαγγελματισμού σε αυτόν τον τομέα, ούτως ώστε να ενισχυθεί ο ρόλος της κοινωνικής οικονομίας στην ολοκλήρωση της αγοράς εργασίας·

45. ζητεί από την Επιτροπή να εκπονήσει ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο που θα ευνοεί τη σύσταση και τη διατήρηση περιφερειακών εταιρικών σχέσεων μεταξύ του τομέα της κοινωνικής οικονομίας και των τοπικών αρχών, θεσπίζοντας κριτήρια για την αναγνώριση και την ενίσχυση της κοινωνικής οικονομίας, για την αειφόρο τοπική ανάπτυξη και την προαγωγή του γενικού συμφέροντος·

46. καλεί την Επιτροπή να διερευνήσει τις προϋποθέσεις που επιτρέπουν τη διευκόλυνση των επενδύσεων στην κοινωνική οικονομία, μέσω κυρίως επενδυτικών κεφαλαίων, μέσω της χορήγησης εγγυημένων δανείων καθώς και με τη μορφή επιδοτήσεων·

47. ζητεί από την Επιτροπή να επαναξιολογήσει:

- τις ανακοινώσεις της για τους συνεταιρισμούς και την ευρωπαϊκή συνεταιριστική εταιρεία, όπως προβλέπεται σε αυτά τα κείμενα·

- την ανακοίνωση του 1997 για την προώθηση του ρόλου των σωματείων και των ιδρυμάτων στην Ευρώπη·

o

o        o

48. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, στην Επιτροπή των Περιφερειών και στην Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας.

(1)    ΕΕ L 207 της 18.8.2003, σελ. 1 (2)    ΕΕ L 207 της 18.8.2003, σελ. 25. (3)    ΕΕ L 376 της 27.12.2006, σελ. 36. (4)    ΕΕ L 198 της 26.7.2008, σελ. 47. (5)    ΕΕ C 205 της 25.7.1994, σελ. 481. (6)    ΕΕ C 313 της 12.10.1998, σελ. 234. (7)     Εγκριθέντα κείμενα Ρ6_ΤΑ (2008)0286 (8)    ΕΕ C 102 Ε της 24.4.2008, σελ. 321. (9)    Εγκριθέντα κείμενα Ρ6_ΤΑ (2008)0467 (10)  ΕΕ C 226 της 20.7.1998, σελ. 66. (11) ΕΕ C 271 της 12.11.2003, σελ.593 (12)  ΕΕ C 117 της 26.4.2000, σελ. 52. (13)  ΕΕ C 112 της 30.4.2004, σελ. 105. (14)  ΕΕ C 120 της 20.5.2005, σελ. 10. (15)   Εγκριθέντα κείμενα P6_TA(2008)0131. (16)  ΕΕ C 305E της 14.12.2006, σελ.141. (17) ΕΕ C 99, της 21.4.1992, σελ. 40 (18) ΕΕ C 99, της 21.4.1992, σελ. 1

Εισαγωγή

Η κοινωνική οικονομία διαδραματίζει ταυτόχρονα οικονομικό και κοινωνικό ρόλο. Οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας χαρακτηρίζονται από μια διαφορετική μορφή επιχειρηματικότητας σε σχέση με αυτή των κεφαλαιουχικών επιχειρήσεων. Πρόκειται για επιχειρήσεις ιδιωτικές, ανεξάρτητες από τις δημόσιες αρχές, οι οποίες ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις απαιτήσεις των μελών τους και του γενικού συμφέροντος. Η ικανότητα της κοινωνικής οικονομίας να δίνει καινοτόμες απαντήσεις στις κοινωνικές ανάγκες που προκύπτουν κατά τον ρου της ιστορίας της έχει προσδώσει σπουδαιότητα που δεν παύει να αυξάνεται.

Η κοινωνική οικονομία περιλαμβάνει συνεταιρισμούς, ενώσεις κοινωνικής αλληλεγγύης, σωματεία και ιδρύματα καθώς και άλλες επιχειρήσεις και οργανώσεις που υιοθετούν τις θεμελιώδεις αρχές της κοινωνικής οικονομίας. Η έλλειψη προβολής της κοινωνικής οικονομίας οφείλεται στο γεγονός ότι οι ιδιαιτερότητες αυτού του τύπου επιχειρηματικότητας δεν λαμβάνονται πάντα υπόψη.

Ορισμός της κοινωνικής οικονομίας

Οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας ορίζονται από τα χαρακτηριστικά και τις αξίες που έχουν ως κοινό στοιχείο:

- υπεροχή του ατόμου και των κοινωνικών στόχων έναντι του κεφαλαίου·

- προάσπιση και εφαρμογή των αρχών της αλληλεγγύης και της υπευθυνότητας·

- σύγκλιση των συμφερόντων των μελών χρηστών και του γενικού συμφέροντος·

- δημοκρατικός έλεγχος από τα μέλη·

- εθελοντική και ανοικτή προσχώρηση·

- αυτονομία στη διαχείριση και ανεξαρτησία σε σχέση με τις δημόσιες αρχές·

- αξιοποίηση του μεγαλύτερου μέρους του πλεονάσματος των κερδών για την επιδίωξη στόχων βιώσιμης ανάπτυξης και για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των μελών τους και του γενικού συμφέροντος·

Παρόλα αυτά, η κοινωνική οικονομία αντιπροσωπεύεται ελάχιστα σε θεσμικό επίπεδο αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου μάλιστα δεν τυγχάνει ούτε αναγνώρισης ούτε υποστήριξης. Η έννοια της κοινωνικής οικονομίας λαμβάνει διαφορετικές ονομασίες στις διάφορες χώρες όπως «οικονομία της αλληλεγγύης», «τρίτος τομέας», «πλατφόρμα» ή «τρίτο σύστημα»· μπορούν ωστόσο να χαρακτηριστούν «κοινωνική οικονομία» δραστηριότητες που παρουσιάζουν τα ίδια χαρακτηριστικά παντού στην Ευρώπη.

Συστάσεις της έκθεσης

1. Μια ευρωπαϊκή προσέγγιση της κοινωνικής οικονομίας: αναγνώριση της έννοιας

Η ποικιλομορφία δεν σημαίνει ότι δεν είναι εφικτή η οικοδόμηση μιας πραγματικά ευρωπαϊκής προσέγγισης της κοινωνικής οικονομίας. Αυτή προϋποθέτει τον προσδιορισμό του ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ.

Η κοινωνική οικονομία συμβάλλει στην υλοποίηση τεσσάρων κύριων στόχων της πολιτικής της απασχόλησης της ΕΕ: βελτίωση της απασχολησιμότητας του ενεργού πληθυσμού· προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος, ιδίως μέσω της δημιουργίας θέσεων εργασίας σε τοπικό επίπεδο· βελτίωση της προσαρμοστικότητας των επιχειρήσεων και των εργαζομένων τους, κυρίως με εκσυγχρονισμό της οργάνωσης της εργασίας· ενίσχυση της πολιτικής των ίσων ευκαιριών, ιδίως αναπτύσσοντας δημόσιες πολιτικές που επιτρέπουν τη συμφιλίωση της οικογενειακής και της επαγγελματικής ζωής. Οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας μπορούν να παρέχουν μια θεμελιώδη κοινωνιακή υπεραξία συμμετέχοντας στην οικονομική ανάπτυξη της ευρωπαϊκής κοινωνίας, διευκολύνοντας μια καλύτερη δημοκρατική λειτουργία του επιχειρηματικού κόσμου μέσα από τη συμμετοχή των χρηστών/ εταίρων και των μισθωτών και κάνοντας πράξη τις έννοιες της κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων και των τοπικών υπηρεσιών.

Αυτή η συμβολή της κοινωνικής οικονομίας στις πολιτικές της απασχόλησης δεν περιορίζεται στην ικανότητα επαγγελματικής ένταξης αυτής καθαυτής. Οι θέσεις εργασίας που δημιουργεί είναι θέσεις εργασίας που παρέχουν στους μισθωτούς κοινωνικές εγγυήσεις, δικαίωμα στην κατάρτιση, δυνατότητες επαγγελματικής σταδιοδρομίας και ευκαιρίες ενσωμάτωσης προσαρμοσμένες στη φύση των δραστηριοτήτων.

Τέλος, είναι σημαντικό να συνδεθεί η κοινωνική οικονομία με τους στόχους της κοινωνικής συνοχής και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών, λαμβάνοντας υπόψη τον τοπικό της χαρακτήρα και τον τρόπο λειτουργίας της ο οποίος ευνοεί την ενεργό συμμετοχή. Οι δραστηριότητές της στόχο έχουν να ενεργοποιήσουν τα κοινωνικά δίκτυα, κάτι που αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία σε έναν κόσμο όπου πολλαπλασιάζονται τα φαινόμενα της απομόνωσης και της περιχαράκωσης στα στενά όρια μιας «ταυτότητας».

2. Ένα σαφές νομικό καθεστώς: νομική αναγνώριση

Αυτός ο εννοιολογικός ορισμός της κοινωνικής οικονομίας πρέπει να συνοδεύεται από μια νομική αναγνώριση των συνιστωσών της. Η δεύτερη σύσταση της έκθεσης αφορά την εκπόνηση ευρωπαϊκών καταστατικών για τα σωματεία, τα ιδρύματα και τις ενώσεις κοινωνικής αλληλεγγύης.

Αν και οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας εκλαμβάνονται συχνά ως ισότιμες με τις κεφαλαιουχικές επιχειρήσεις, τροχοπεδούνται από την απουσία νομικών πράξεων που θα τους επέτρεπαν να δραστηριοποιηθούν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και, επομένως, αντιμετωπίζουν αθέμιτο ανταγωνισμό. Τα ευρωπαϊκά καταστατικά θα επέτρεπαν την ουσιαστική αναγνώριση αυτών των μορφών επιχειρήσεων κατά την κατάρτιση ευρωπαϊκών και διεθνών νομοθετικών κειμένων.

3. Στατιστική αναγνώριση

Μια τρίτη σύσταση της έκθεσης είναι από τούδε και στο εξής να ενισχυθούν οι στατιστικές προσπάθειες που συνδέονται με την κοινωνική οικονομία και τις θέσεις απασχόλησης που δημιουργεί και να προαχθεί μια βαθύτερη κατανόηση των ποικίλων εθνικών εμπειριών σε σχέση με την κοινωνική οικονομία. Αυτή η προσπάθεια θα μπορούσε να στηριχτεί με τη δημιουργία ενός στατιστικού μητρώου των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας σε κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να συσταθούν δορυφορικοί λογαριασμοί για τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, ανά θεσμικό τομέα και ανά κλάδο δραστηριότητας σε κάθε κράτος μέλος, και να επιτραπεί η εισαγωγή αυτών των δεδομένων στο ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα EUROSTAT. Η μέθοδος της δέσμης κριτηρίων που έχει ήδη αναπτυχθεί συνίσταται στην κατάρτιση μιας ενδεικτικής λίστας κριτηρίων που επαληθεύουμε εάν πληρούνται από την εν λόγω επιχείρηση ή οργανισμό και έτσι καθίσταται δυνατή η καθιέρωση μιας σχετικής αμεροληψίας μεταξύ των παραγόντων της κοινωνικής οικονομίας και των «κλασικών» οικονομικών παραγόντων.

4. Η κοινωνική οικονομία και ο κοινωνικός διάλογος

Η αναγνώριση της κοινωνικής οικονομίας ως συγκεκριμένου εταίρου στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί σοβαρή πρόκληση. Η κοινωνική οικονομία αναδεικνύεται κάθε μέρα και περισσότερο σε ένα μείζονα οικονομικό και κοινωνικό παράγοντα. Η ρητή αναγνώριση των συνιστωσών της κοινωνικής οικονομίας στο διατομεακό ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο αποτελεί επομένως το αντικείμενο της τέταρτης σύστασης της παρούσας έκθεσης.

5. Η κοινωνική οικονομία και οι αγορές

Οι διάφορες επιχειρήσεις και οργανώσεις που απαρτίζουν την κοινωνική οικονομία αντιμετωπίζουν την πρόκληση του συνδυασμού αφενός αποτελεσματικών παραγωγικών διαδικασιών και αφετέρου στόχων κοινωνικής ευημερίας. Οι παράγοντες της κοινωνικής οικονομίας θα πρέπει να ενθαρρύνονται να εφαρμόζουν στρατηγικές που συμμορφώνονται με τις νέες απαιτήσεις των ολοένα και πιο ανταγωνιστικών αγορών και ταυτόχρονα τους επιτρέπουν να επιτελέσουν την αποστολή τους από την άποψη της ευημερίας των μελών τους, της εξυπηρέτησης του γενικού συμφέροντος και της ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής.

Στο πλαίσιο αυτών των στρατηγικών ανταγωνιστικότητας, η δημιουργία δικτύων και συμμαχιών επιχειρήσεων θα πρέπει να καταλάβει σημαντική θέση, όπως επίσης η εξεύρεση ειδικών μέσων χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, η καινοτομία ως προς τα προϊόντα και τις διαδικασίες, ή ακόμα η ενθάρρυνση πολιτικών κατάρτισης και ανάπτυξης των γνώσεων στην κοινωνική οικονομία.

6. Η ανταλλαγή εμπειριών σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο

Η κοινωνική οικονομία συνήθως εντάσσεται σε μια τοπική και περιφερειακή δυναμική. Αρκετοί από τους πλέον καινοτόμους παράγοντες της κοινωνικής οικονομίας είναι μικρού μεγέθους και λειτουργούν σε τοπικό επίπεδο. Υπάρχει επομένως ο κίνδυνος οι εμπειρίες τους να μη μπορούν να διαχυθούν εύκολα ή γρήγορα. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό να ενεργοποιηθεί η εθνική και η ευρωπαϊκή τους διάσταση με κατάλληλη χρηματοδότηση της ανταλλαγής εμπειριών και να υπάρξει συντονισμός ώστε να συσταθούν ταμεία κοινωνικοοικονομικής καινοτομίας που θα μπορούν να στηρίξουν τα πλέον καινοτόμα σχέδια κοινωνικής οικονομίας.

7. Η κοινωνική οικονομία και το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο

Τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αναλάβουν επιπλέον συγκεκριμένες δεσμεύσεις ώστε η κοινωνική οικονομία να πάψει να αποτελεί απλώς ένα αποτελεσματικό μέσο για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων σε θέματα δημόσιας πολιτικής. Η κοινωνική οικονομία αποτελεί επίσης αυτοσκοπό, απαραίτητο για την εδραίωση των αξιών που συνδέονται με το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο. Οι αντιπροσωπευτικοί παράγοντες της κοινωνικής οικονομίας πρέπει επομένως να εξουσιοδοτούνται και να ενθαρρύνονται να υποβάλλουν προτάσεις σε θέματα κοινωνικής πολιτικής.

8. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων

Μια τελευταία σύσταση της έκθεσης αφορά την προώθηση ενός ερευνητικού προγράμματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε να εξεταστεί το σύνολο των δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στην κοινωνική οικονομία, και οι οποίες δεν μπορούν να αποδοθούν στις υπόλοιπες υπηρεσίες που παρέχονται από τον ιδιωτικό τομέα ή τις δημόσιες αρχές. Είναι σημαντικό να μην αξιολογούνται οι παράγοντες της κοινωνικής οικονομίας μόνο βάσει γενικών δεικτών όπως «αριθμός απασχολούμενων» ή «ύψος αυτοχρηματοδότησης» αλλά είναι σημαντικό να προτιμάται η μέθοδος των δεικτών βάσει δέσμης κριτηρίων.

Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την κοινωνική οικονομία βασίζεται στη διαπίστωση των ορίων των επιχειρήσεων του παραδοσιακού ιδιωτικού τομέα και του δημόσιου τομέα όσον αφορά την αντιμετώπιση ορισμένων σύγχρονων προκλήσεων όπως είναι η ανεργία, αλλά και η ποιότητα και η ποσότητα των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος.

4.12.2008

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

προς την Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

σχετικά με την Κοινωνική Οικονομία

(2008/2250(INI))

Συντάκτρια γνωμοδότησης: Donata Gottardi

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Θεμάτων καλεί την Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

1.  επισημαίνει τον ουσιώδη ρόλο της κοινωνικής οικονομίας στην επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας όσον αφορά την αειφόρο ανάπτυξη και την πλήρη απασχόληση, διότι προσπαθεί να καταπολεμήσει πολλές ανισορροπίες στην αγορά εργασίας, ιδιαίτερα στηρίζοντας την γυναικεία απασχόληση, δημιουργεί και παρέχει υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας και υπηρεσίες γειτνίασης (όπως κοινωνικές υπηρεσίες, υπηρεσίες υγείας και υπηρεσίες κοινωνικής ασφάλισης) και δημιουργεί και διατηρεί τον κοινωνικό και οικονομικό ιστό συνεισφέροντας στην τοπική ανάπτυξη και κοινωνική συνοχή·

2.  θεωρεί ότι η κοινωνική οικονομία είναι σημαντική, τόσο από συμβολική άποψη όσο και από την άποψη των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται, για την ενίσχυση της βιομηχανικής δημοκρατίας και της οικονομικής δημοκρατίας·

3.  είναι της γνώμης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αναλάβει δράση να θεσπίσει ένα πλαίσιο για την ατζέντα της κοινωνικής οικονομίας καθώς αυτό θα ενίσχυε την τοπική ανταγωνιστικότητα και την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και την ικανότητα καινοτομίας, δεδομένης της ικανότητας της κοινωνικής οικονομίας να δημιουργεί σταθερότητα μέσα σε ένα πλαίσιο οικονομιών που επηρεάζονται καθοριστικά από κυκλικές διακυμάνσεις, μέσω της αναδιανομής και της επανεπένδυσης των κερδών σε τοπικό επίπεδο, όπου ενδείκνυται, μέσω της προώθησης της επιχειρηματικότητας, μέσω της σύνδεσης των οικονομικών δραστηριοτήτων με τις τοπικές ανάγκες, μέσω της διατήρησης των δραστηριοτήτων που βρίσκονται σε κίνδυνο (π.χ. βιοτεχνία) και μέσω της παραγωγής κοινωνικού κεφαλαίου·

4.  υπογραμμίζει τη σημασία της κοινωνικής οικονομίας στον τομέα των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος και επισημαίνει την προστιθέμενη αξία από τη δημιουργία ολοκληρωμένων δικτύων ιδιωτικού-δημοσίου τομέα, αλλά και τον κίνδυνο εκμετάλλευσής τους ως αφορμής για ανάθεση υπεργολαβιών με στόχο τη μείωση του κόστους που φέρουν οι δημόσιες διοικήσεις, συμπεριλαμβανομένης της προσφυγής στην εργασία που παρέχεται υπό μορφή εθελοντισμού·

5.  καλεί την Επιτροπή να ενσωματώσει την κοινωνική οικονομία στις άλλες πολιτικές και στρατηγικές της που αποσκοπούν στην κοινωνική, οικονομική και επιχειρηματική ανάπτυξη - ιδιαιτέρως στο πλαίσιο της Small Business Act - καθώς οι δομές της κοινωνικής οικονομίας που παρέχουν κοινωνικο-οικονομικές δραστηριότητες ίσως να παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις μικρές και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις και τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος· καλεί την Επιτροπή, επομένως, να επανεξετάσει το ενδεχόμενο να συστήσει εκ νέου μονάδα κοινωνικής οικονομίας·

6.  ζητεί από τις αρμόδιες αρχές και τους συντελεστές του τομέα να αξιολογήσουν και αξιοποιήσουν το ρόλο των γυναικών στην κοινωνική οικονομία, τόσο σε ποσοτικούς όρους, δεδομένου του υψηλού ποσοστού απασχόλησης των γυναικών σε όλους τους κλάδους του τομέα αυτού, περιλαμβανομένων των συλλόγων και του έργου σε εθελοντική βάση, όσο και όσον αφορά την ποιότητα και τις οργανωτικές πτυχές της εργασίας και της παροχής υπηρεσιών· εκφράζει ανησυχία για τη συνέχιση του φαινομένου του κάθετου διαχωρισμού, ακόμη και στην κοινωνική οικονομία, ο οποίος περιορίζει τη συμμετοχή των γυναικών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων·

7.  ζητεί από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και τις τοπικές αρχές και από τους συντελεστές του τομέα να προωθήσουν και να στηρίξουν δυνητικές συνέργειες, στον τομέα των υπηρεσιών, μεταξύ των παραγόντων και των χρηστών της κοινωνικής οικονομίας, επεκτείνοντας το εύρος της συμμετοχής, της διαβούλευσης και της συνυπευθυνότητας·

8.  ζητεί από τα κράτη μέλη να εκπονήσουν σχέδια κατάρτισης, στον τομέα της ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, με στόχο να διαδοθούν οι γνώσεις για την κοινωνική οικονομία και οι επιχειρηματικές πρωτοβουλίες που βασίζονται στις αξίες της·

9.  θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναγνωρίσουν την κοινωνική οικονομία και τους φορείς της - συνεταιρισμούς, ταμεία αλληλασφάλισης, ενώσεις και ιδρύματα - στην νομοθεσία και στις πολιτικές τους· συστήνει στα μέτρα αυτά να περιλαμβάνεται η εύκολη πρόσβαση σε πιστώσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις, η ανάπτυξη των μικροπιστώσεων, η κατάρτιση ευρωπαϊκών καταστατικών για ενώσεις, ιδρύματα και εταιρείες αλληλασφάλισης, καθώς επίσης και χρηματοδοτήσεις και κίνητρα της ΕΕ που θα έχουν ως στόχο να υποστηρίξουν καλύτερα τους οργανισμούς κοινωνικής οικονομίας που λειτουργούν εντός εμπορικών και μη εμπορικών τομέων, οι οποίοι δημιουργούνται με σκοπό την κοινή ωφέλεια·

10. θεωρεί ότι η διαγραφή των προτάσεων σχετικά με ένα καταστατικό της ευρωπαϊκής αλληλασφαλιστικής εταιρείας και ένα καταστατικό του ευρωπαϊκού σωματείου από το πρόγραμμα της Επιτροπής αποτέλεσε σοβαρή τροχοπέδη για την ανάπτυξη αυτών των μορφών ευρωπαϊκής εταιρείας (SE) εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ζητεί, συνεπώς, από την Επιτροπή να αναθεωρήσει το πρόγραμμά της·

11. ζητεί από την Επιτροπή να συστήσει έναν ευρωπαϊκό όμιλο προβληματισμού για τις συνεταιριστικές τράπεζες και για άλλες δομές SE που σχετίζονται με τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, προκειμένου να μελετήσει ποιες είναι οι μέχρι σήμερα επιδόσεις των εν λόγω ειδικών μορφών SE σε ευρωπαϊκό επίπεδο – ιδίως στο πλαίσιο της τρέχουσας παγκόσμιας πιστωτικής και χρηματοοικονομικής κρίσης – και πώς μπορούν να αποφύγουν στο μέλλον τέτοιους κινδύνους·

12. καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη την πραγματικότητα της κοινωνικής οικονομίας κατά την αναθεώρηση της πολιτικής περί κρατικών ενισχύσεων, καθώς οι μικρές επιχειρήσεις και οργανώσεις που ασκούν δραστηριότητα σε τοπικό επίπεδο συναντούν μεγάλες δυσκολίες σε ό,τι αφορά την πρόσβασή τους στις χρηματοδοτήσεις, ιδίως στην τρέχουσα οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση· καλεί επίσης την Επιτροπή να μη φέρει κώλυμα στις εθνικές διατάξεις στους τομείς του εταιρικού δικαίου και της φορολογίας, όπως οι διατάξεις για τους συνεταιρισμούς στον τραπεζικό τομέα και στον τομέα διανομής μεγάλης κλίμακας, που λειτουργούν με βάση τις αρχές της αλληλοβοήθειας, της εταιρικής δημοκρατίας, της διαβίβασης των περιουσιακών στοιχείων από γενιά σε γενιά, του οικονομικά αδιαίρετου χαρακτήρα των αποθεματικών, της αλληλεγγύης, του εργασιακού ήθους και της ηθικής της επιχείρησης.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ