Procedura : 2011/2147(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A7-0409/2011

Teksty złożone :

A7-0409/2011

Debaty :

PV 14/12/2011 - 23
CRE 14/12/2011 - 23

Głosowanie :

PV 15/12/2011 - 9.11
CRE 15/12/2011 - 9.11
Wyjaśnienia do głosowania
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :


SPRAWOZDANIE     
PDF 306kWORD 240k
1 grudzień 2011
PE 469.808v03-00 A7-0409/2011

w sprawie śródokresowej analizy europejskiej strategii na lata 2007-2012 na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy

(2011/2147(INI))

Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych

Sprawozdawczyni: Karima Delli

ERRATY/ADDENDA
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności
 WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie śródokresowej analizy europejskiej strategii na lata 2007–2012 na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy

(2011/2147(INI))

Parlament Europejski,

–   uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego preambułę oraz art. 3 i 6,

–   uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 3, 6, 9, 20, 151, 152, 153, 154, 156, 159 oraz 168,

–   uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 1, 3, 27, 31, 32, i 33(1),

–   uwzględniając Europejską kartę społeczną z dnia 3 maja 1996 r., w szczególności jej część I oraz art. 3 jej części II,

–   uwzględniając deklarację z Filadelfii z dnia 10 maja 1944 r., dotyczącą celów Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP),

–   uwzględniając konwencje i zalecenia MOP w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy,

–   uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1338/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie statystyk Wspólnoty w zakresie zdrowia publicznego oraz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy(2),

–   uwzględniając dyrektywę Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy (dyrektywa ramowa) oraz jej dyrektywy szczegółowe(3),

–   uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/88/WE z dnia 4 listopada 2003 r., dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy(4),

–   uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2007/30/WE z dnia 20 czerwca 2007 r. zmieniającą dyrektywę Rady 89/391/EWG, jej dyrektywy szczegółowe oraz dyrektywy Rady 83/477/EWG, 91/383/EWG, 92/29/EWG i 94/33/WE w celu uproszczenia i racjonalizacji sprawozdań z praktycznego wdrażania dyrektyw(5),

–   uwzględniając dyrektywę Rady 2010/32/UE z dnia 10 maja 2010 r. w sprawie wykonania umowy ramowej dotyczącej zapobiegania zranieniom ostrymi narzędziami w sektorze szpitali i opieki zdrowotnej zawartej między HOSPEEM a EPSU(6),

–   uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Podniesienie wydajności i jakości w pracy: wspólnotowa strategia na lata 2007-2012 na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy (COM(2007) 0062),

–   uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Odnowiona agenda społeczna: możliwości, dostęp i solidarność w Europie XXI wieku” (COM(2008)0412),

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji dotyczące wykonania umowy ramowej w sprawie stresu w miejscu pracy, przyjętej przez partnerów społecznych (SEC(2011)0241),

–   uwzględniając strategię „EUROPA 2020: Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” (COM(2010)2020) oraz jej najważniejszy cel, jakim jest zwiększenie poziomu zatrudnienia w Unii Europejskiej o 75% do końca obecnego dziesięciolecia,

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie promowania zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy(7),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 6 lipca 2006 r. z zaleceniami dla Komisji w sprawie ochrony europejskich pracowników opieki zdrowotnej przed zakażeniami krwiopochodnymi wynikającymi ze zranień igłą(8),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 maja 2007 r. w sprawie upowszechniania godnej pracy dla wszystkich(9),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie wspólnotowej strategii na lata 2007–2012 na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy(10),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie społecznej odpowiedzialności podwykonawców w łańcuchu produkcji(11),

–   – uwzględniając swoje stanowisko z dnia 7 lipca 2011 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Roku Aktywności Osób Starszych (2012)(12),

–   uwzględniając dokument roboczy służb Komisji Europejskiej z dnia 24 kwietnia 2011 r. zatytułowany „Ocena śródokresowa europejskiej strategii na lata 2007-2012 na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy” (SEC(2011)0547),

–   – uwzględniając swoją rezolucję w sprawie nękania w miejscu pracy(13),

–   uwzględniając art. 48 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A7-0409/2011),

A. mając na uwadze, że prawo do zdrowia jest prawem podstawowym oraz że każdy pracownik ma prawne gwarancje dotyczące warunków pracy gwarantujących mu zdrowie, bezpieczeństwo i godność;

B.  mając na uwadze, że celem strategii „Europa 2020” jest osiągnięcie 75% poziomu zatrudnienia wśród osób w wieku od 20 do 64 lat do roku 2020, poprzez promowanie zatrudnienia kobiet, młodych osób, starszych pracowników, osób o niskich kwalifikacjach oraz legalnych imigrantów, wraz ze zwiększeniem spójności społecznej;

C. mając na uwadze, że ewolucja technologiczna i przekształcenie warunków społeczno-ekonomicznych stale powodują zmiany w miejscu pracy i praktykach tam stosowanych, a także mając na uwadze, że szybka reakcja polityczna, administracyjna i techniczna ma zatem zasadnicze znaczenie dla zapewnienia wysokiego poziomu zdrowia i bezpieczeństwa w pracy;

D. mając na uwadze, że niezbędne jest zapobieganie zagrożeniom w celu obniżenia wskaźnika wypadków w pracy i chorób zawodowych; mając na uwadze pozytywne skutki dobrego zarządzania zdrowiem i bezpieczeństwem w pracy, jak również na szczeblu krajowym i europejskim oraz w przedsiębiorstwach;

E.  mając na uwadze, że odpowiednia prewencja dotycząca pracowników sprzyja dobremu samopoczuciu, jakości pracy i wydajności; mając na uwadze ponoszony przez przedsiębiorstwa i systemy zabezpieczeń społecznych koszt chorób zawodowych i wypadków w miejscu pracy, szacowany na 5,9%(14) PKB;

F.  mając na uwadze, że z uwagi na brak pracowników pożądane byłoby wydłużenie czasu pracy pracowników w starszym wieku oraz odpowiednio wczesne wprowadzanie działań na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy;

G. mając na uwadze, że ochrona młodych pracowników pozwala uniknąć problemów zdrowotnych związanych z pracą, które mogą wystąpić w późniejszym okresie życia;

H. mając na uwadze, że w sektorze usług młodzi pracownicy i kobiety są w niewystarczającym stopniu objęci polityką reintegracji i utrzymania na rynku pracy(15);

I.   mając na uwadze, że zlecanie pracy na zewnątrz w formie podwykonawstwa oraz praca tymczasowa mogą pociągać za sobą zatrudnianie mniej wykwalifikowanej lub nielegalnej siły roboczej i rozluźnienie stosunków pracy, co jeszcze bardziej utrudnia określenie odpowiedzialności w odniesieniu do przepisów w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy;

J.   mając na uwadze, że dyrektywa ramowa 89/391/EWG nakłada na pracodawców odpowiedzialność prowadzenia regularnej polityki zapobiegania zagrożeniom odnośnie do ryzyka wszelkiego rodzaju niezależnie od statusu pracownika i zagwarantowania zatrudnionym pracownikom ochrony przed szkodami spowodowanymi pracą, w tym szkodami będącymi skutkiem mobbingu;

K. mając na uwadze, że wypadki, zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego i stres związany z pracą stanowią w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy główne źródła zaniepokojenia przedsiębiorstw europejskich(16);

L.  mając na uwadze, że w strategii „Europa 2020” wyznacza się jako cel 75-procentowy wskaźnik zatrudnienia w grupie wiekowej 20-64 lat; mając na uwadze, że pracownicy z chorobami przewlekłymi lub długotrwałymi często nie wracają do miejsca pracy, mimo iż pozwalałby na to ich stan zdrowia,

M. mając na uwadze nasilające się skutki problemów zdrowotnych związanych z pracą, takich jak zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego oraz zagrożenia psychospołeczne;

N. mając na uwadze, że zagrożenia psychospołeczne oznaczają ryzyko związane ze stresem, przemocą symboliczną i molestowaniem w pracy; że stres jest związany z niepewnością zatrudnienia, konfliktami etnicznymi, słabą organizacją pracy (np. praca pod presją czasu, nadmierne obciążenie pracą), konfliktami w kontaktach z klientami, brakiem wsparcia w pracy, niestabilnością stosunków pracy, jak również brakiem równowagi między życiem zawodowym a życiem prywatnym,

O. mając na uwadze starzenie się społeczeństwa w UE, tendencję do wydłużania życia zawodowego i potrzebę zwiększenia liczby lat zdrowego życia; mając na uwadze nierówności w średnim trwaniu życia ze względu na kategorię społeczno-zawodową i ciężar pracy; mając na uwadze, że poza zaburzeniami układu mięśniowo-szkieletowego pracownicy w wieku powyżej 55 lat są szczególnie narażeni na choroby nowotworowe, kardiologiczne, zaburzenia układu oddechowego i snu(17);

P.  uważa, że brak regularności w planowaniu pracy na nocną zmianę powoduje często problemy, które mogą prowadzić do chorób zawodowych;

Q. mając na uwadze, że co roku 168 000 obywateli europejskich umiera z powodu wypadków lub chorób związanych z pracą(18), a 7 mln jest rannych w wypadkach oraz że jak dotąd nie jest możliwe dokładne określenie wpływu wypadków związanych z wykorzystywaniem nowych technologii i nowych form pracy;

R.  mając na uwadze, że nie istnieją dowody na istnienie związku między liczbą wypadków a rozmiarem przedsiębiorstwa, podczas gdy związek taki zachodzi między rodzajem zatrudnienia a sektorem, w którym działa przedsiębiorstwo i w którym przeważa praca fizyczna i ścisły związek pracy człowieka i urządzeń mechanicznych;

S.  mając na uwadze, że z rozwojem technologii wiążą się nowe zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, które należy zbadać;

T.  mając na uwadze, że choroby nowotworowe stanowią główną przyczynę śmiertelności związaną z pracą, kolejną przyczyną są choroby układu krążenia i układu oddechowego, natomiast wypadki w pracy powodują jedynie znikomy odsetek zgonów(19);

U. mając na uwadze, iż niezależnie od wykonywanej pracy kobiety zgłaszają więcej problemów zdrowotnych związanych z pracą niż mężczyźni(20); mając na uwadze jednakże, że w działaniach na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy należy przyjąć podejście uwarunkowane płcią i uwzględniające cykl życiowy;

V. mając na uwadze, iż kobiety są w równym – jeśli nie większym – stopniu narażone na zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego, nawet jeśli pracują w sektorze usług;

W. mając na uwadze, że starsze kobiety są szczególnie narażone na dolegliwości związane z wiekiem, które powinny być przedmiotem odpowiedniej polityki w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy;

X. uwzględniając problemy zdrowotne zagrażające zdolnościom rozrodczym, związane z wpływem, jaki zanieczyszczenie środowiska i czynniki ryzyka występujące w środowisku pracy mogą mieć na przyszłego rodzica lub nienarodzone dziecko;

Śródokresowa ocena strategii

1.  przypomina, że europejskie ramy odniesienia w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy nie umożliwiają automatycznej poprawy warunków pracy, ponieważ kluczowe znaczenie mają właściwa realizacja zwłaszcza poprzez udział pracowników, podobnie jak mechanizmy rozmów trójstronnych, gromadzenie i rozpowszechnianie danych, kampanie informacyjne i oferowanie sieciowych usług szkoleniowych i informacyjnych, a także kontrola stosowania przepisów w państwach członkowskich; wzywa Komisję do szybkiego działania w przypadku stwierdzenia naruszeń oraz w razie potrzeby do zaostrzenia sankcji;

2.  przypomina, że jednym z zasadniczych celów strategii wspólnotowej na lata 2007-2012 jest nie tylko zagwarantowanie właściwego wdrożenia prawodawstwa Unii Europejskiej, ale także polepszenie i uproszczenie prawodawstwa już obowiązującego, w szczególności poprzez zastosowanie instrumentów niewiążących; ponadto przypomina, że w związku z art. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w dziedzinie zatrudnienia i zdrowia publicznego Unii Europejskiej przysługują jedynie kompetencje dzielone z państwami członkowskimi oraz że w komunikacie z 2007 r. Komisja Europejska nalega na opracowywanie i wdrażanie strategii krajowych; w związku z tym podkreśla konieczność spójnego dostosowania prawodawstwa europejskiego do zmian w społeczeństwie oraz że nie należy uchwalać niepotrzebnego prawodawstwa na szczeblu europejskim;

3.  wyraża ubolewanie z powodu tego, że w 2009 r. kilka państw członkowskich nie skoncentrowało swoich strategii krajowych na trzech priorytetach strategii UE: stres i wypalenie w pracy, zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego oraz regularne badania i gromadzenie danych na temat nowych zagrożeń; uważa, że w krajowych strategiach powinno się przewidzieć więcej starań i środków na prewencję;

4.  jest zdania, że przyjęcie, zaplanowanie i wdrożenie krajowych strategii powinno uwzględniać konkretną sytuację danego państwa członkowskiego oraz skupiać się na sektorach i przedsiębiorstwach najbardziej narażonych na wypadki przy pracy;

5.  uważa, że konieczne jest powiązanie, zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym, strategii politycznych w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia w pracy i ich pełne odzwierciedlenie w innych strategiach publicznych: na rzecz zdrowia, zatrudnienia, przemysłu, badań, środowiska, transportu, bezpieczeństwa drogowego, edukacji, energii, rozwoju regionalnego, zamówień publicznych i rynku wewnętrznego; należy uwzględniać w poszczególnych kierunkach polityki aspekt płci, aby zapewnić lepsze odzwierciedlenie zagrożeń, na jakie są narażone pracujące kobiety;

6.  przypomina, że poza wizerunkiem firmy i czynnikami ekonomicznymi przymus prawny i żądania pracowników są dwoma głównymi czynnikami motywującymi pracodawców do podejmowania działań;

7.  zachęca do tego, by przy udzielaniu zamówień publicznych zwracano większą uwagę na poziom bezpieczeństwa i praktyki zapobiegania nieszczęśliwym wypadkom;

8.  uważa, że europejska polityka dotycząca zagrożeń chemicznych, zapobiegania chorobom nowotworowym związanym z pracą i ochrony zdolności rozrodczych musi być bardziej ambitna i reaktywna;

9.  podkreśla znaczenie pełnego wdrożenia rozporządzenia REACH oraz konieczność większej synergii między nim a polityką na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy zarówno na szczeblu europejskim, jak i w poszczególnych państwach członkowskich;

10. żąda, aby w przyszłej strategii europejskiej określono więcej możliwych do zmierzenia celów, którym towarzyszyłyby wiążący harmonogram oraz okresowa ocena; pragnie, żeby zalecany przez MOP cel powoływania jednego inspektora pracy na 10 000 pracowników stał się wiążący;

11. zaznacza, że środki oszczędnościowe w sytuacji kryzysu gospodarczego nie mogą prowadzić do zaniedbywania kwestii bezpieczeństwa i higieny pracy i podkreśla, że oszczędnościowa polityka budżetowa oraz cięcia wydatków socjalnych nie powinny szkodzić działaniom na rzecz poprawy zdrowia i bezpieczeństwa w pracy;

12. uważa, że skutki gospodarcze kryzysu oraz poważna recesja w kilku państwach członkowskich nie powinny służyć za pretekst do stosowania prawa uwzględniającego w niskim stopniu zdrowie i bezpieczeństwo w pracy lub niekorzystnego dla polityki zapobiegania zagrożeniom zawodowym;

13. uważa, że państwa członkowskie i przedsiębiorstwa muszą inwestować więcej w politykę zapobiegania zagrożeniom oraz zagwarantować udział w niej pracowników; jest zdania, że zwrot z tych inwestycji jest zagwarantowany w postaci zwiększenia wydajności w pracy, poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw oraz zmniejszenia wydatków systemów zabezpieczeń społecznych oraz że pozwala to poza tym na zapewnienie stabilności systemów ochrony socjalnej;

14. jest zdania, że prawdziwie skuteczne zapobieganie nieszczęśliwym wypadkom musi mieć swój początek już na etapie projektowania, tak aby innowacje zapewniały lepsze bezpieczeństwo zarówno produktu, jak i całego procesu produkcji; zachęca też Komisję i państwa członkowskie do wspierania i promocji badań w tej dziedzinie;

15. uznaje za niezbędne rozwiązanie problemu bezpieczeństwa w miejscu pracy poprzez realizację strategii na dwóch poziomach i skoncentrowanie się zwłaszcza na eliminowaniu zagrożeń środowiskowych oraz jednoczesnym wprowadzaniu usprawnień w dziedzinie pracy psychospołecznej; jest zdania, że sukces strategii zależy przede wszystkim od zaangażowania w nią pracowników i wszystkich partnerów społecznych na szczeblu krajowym i lokalnym oraz w miejscu pracy; wzywa Komisję do kontynuowania i zintensyfikowania dyskusji oraz konsultacji z partnerami społecznymi w celu wypracowania wspólnego i spójnego działania w poszczególnych kwestiach;

16. podkreśla, że stres w miejscu pracy uznawany jest za ważną przeszkodę dla wydajności w Europie; wyraża ubolewanie z powodu ciągłego wzrostu liczby schorzeń i wypadków spowodowanych problemami psychospołecznymi pracowników; ponownie przypomina zjawisko samobójstw w miejscu pracy oraz rzeczywisty wpływ, jaki wywiera niepewność pracy na czynnik stresu; wyraża ubolewanie z powodu niejednakowego wdrażania w obrębie UE umowy ramowej dotyczącej stresu w miejscu pracy z dnia 8 października 2004 r.; wzywa Komisję do przyjęcia wszelkich środków koniecznych do zapewnienia stosowania tej umowy we wszystkich państwach członkowskich, a także wzywa partnerów społecznych do zwiększenia działań na rzecz podnoszenia poziomu świadomości i zrozumienia wśród pracodawców, pracowników i ich przedstawicieli w kwestii stresu w miejscu pracy;

17. zauważa mnożenie się niestandardowych form pracy (praca tymczasowa, sezonowa, w niedzielę, w niepełnym wymiarze godzin, telepraca), które wymagają bardziej ukierunkowanego podejścia w celu ochrony pracowników;

18. podchodzi krytycznie do tego, że Komisja nie uwzględniła wystarczająco aspektu płci ani zajmując się kwestiami dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa w pracy, ani we wspólnotowej strategii na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy, ani w przeglądzie śródokresowym; popiera w związku z tym inicjatywę Komisji wzywającą do opracowania specjalnych metod oceny wpływu w zakresie bhp uwzględniających specyfikę płci; wzywa Komisję do zbadania, czy istnieją wspólnotowe dane statystyczne o chorobach związanych z pracą (tych śmiertelnych i tych mniej groźnych) z podziałem według płci; zachęca państwa członkowskie do zwrócenia uwagi w polityce zapobiegania i metodach oceny ryzyka na szczególne zagrożenia, na które są narażone pracujące kobiety;

19. ze względu na to, że wzrost poziomu zatrudnienia w Unii Europejskiej powinien wynosić średnio 1% rocznie, priorytetem musi być ochrona zdrowia pracowników starszych, niepełnosprawnych lub upośledzonych, z wprowadzeniem i zapewnieniem warunków pracy dostosowanych do ich potrzeb;

20. zauważa, że ani sektor publiczny, ani sektor prywatny nie są naprawdę gotowe do stawienia czoła sytuacji demograficznej i brania pod uwagę możliwości wzrostu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, przewlekle chorych na choroby chroniczne lub o ograniczonej zdolności do pracy; uznaje za konieczne zwrócenie większej uwagi na to, aby zapewnić odpowiednio przystosowane i bezpieczne miejsca pracy takim pracownikom;

21. wyraża ubolewanie z powodu opóźnień w działaniu Komisji, jeżeli chodzi o przedstawienie nowego wniosku legislacyjnego dotyczącego minimalnych wymogów dotyczących bezpieczeństwa i zdrowia w dziedzinie narażenia pracowników na ryzyko związane z polami elektromagnetycznymi po opóźnieniu wdrożenia dyrektywy 2004/40/WE, i apeluje o wdrożenie omawianych aktów prawnych niezwłocznie po ich przyjęciu;

22. uważa, że społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw to ważny i skuteczny instrument, również przy zapewnianiu bezpieczniejszych warunków pracy i lepszego środowiska pracy i dlatego uznaje, iż należy ją wspomagać;

23. uważa, że konieczne jest zacieśnienie współpracy między UE, MOP i WHO w celu znalezienia rozwiązań dotyczących konkurencyjności socjalnej pracowników europejskich i pracowników z krajów trzecich;

Gromadzenie danych statystycznych

24. podkreśla, że Komisja powinna mieć metody statystyczne uwzględniające płeć i wiek, służące ocenie zapobiegania nie tylko w odniesieniu do wypadków, ale także do chorób oraz procentu pracowników narażonych na działanie czynników chemicznych, fizycznych lub biologicznych i na sytuacje niebezpieczne z punktu widzenia organizacji pracy;

25. podkreśla istotne znaczenie działań uwarunkowanych płcią oraz podejścia uwzględniającego cykl życiowy, mających na celu wyeliminowanie ryzyka wcześniejszego odejścia na emeryturę z uwagi na problemy zdrowotne;

26. podkreśla trudności w gromadzeniu danych w wielu państwach członkowskich; żąda, żeby prace agencji EU-OSHA oraz Eurofund (Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy) zostały usprawnione i szeroko rozpowszechniane;

27. żąda, żeby Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA) zgromadziła krajowe wskaźniki w dziedzinie zagrożenia chorobami nowotworowymi i podsumowała stan wiedzy dotyczącej narażenia pracowników szczególnie zagrożonych;

28. podkreśla istotne znaczenie współpracy między Europejską Agencją Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy a komitetami specjalnymi Komisji Europejskiej, takimi jak Komitet Starszych Inspektorów Pracy i Komitet Doradczy ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy, na rzecz osiągania lepszych wyników i przedstawiania wniosków;

29. wzywa Unię Europejską i państwa członkowskie, żeby opracowały europejski program monitorowania ryzyka zawodowego, w szczególności zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego i zaburzeń psychospołecznych, który zostanie oparty na wskaźnikach zdrowotnych, definicjach i narzędziach epidemiologicznych wspólnych dla 27 państw członkowskich; podkreśla konieczność zastosowania zintegrowanego podejścia do monitoringu, z uwzględnieniem zarówno kariery zawodowej obecnych pracowników, jak i stanu zdrowia pracowników na emeryturze;

30. stwierdza spadek liczby wypadków w miejscu pracy w UE i wzywa Komisję do zbadania, w jakiej mierze spowodowany jest on niższym wskaźnikiem działalności oraz nieustającym rozwojem sektora usług; ma nadzieję, że określone na szczeblach europejskim i krajowych cele, a także ocena ich realizacji, będą lepiej uwzględniały ten wymiar makroekonomiczny;

31. przyjmuje do wiadomości wyniki projektu Komisji „Scoreboard 2009”, ilustrującego osiągnięcia państw członkowskich; uważa, że niezbędne jest objęcie nim wszystkich obszarów strategii europejskiej na lata 2007–2012; wyraża ubolewanie, że dokładność i wyczerpujący charakter tych danych nie są poddawane bezstronnej weryfikacji i że dane te są dostarczane w sposób całkowicie fakultatywny; wzywa Komisję do dopilnowania, aby wszystkie państwa członkowskie dostarczały wiarygodnych i kompleksowych danych, uprzednio sprawdzonych przez niezależny organ krajowy;

32. krytykuje to, że nie wszystkie państwa członkowskie wyznaczyły wymierne cele w ramach swoich krajowych strategii w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy, a przeważająca większość z nich nie wyznaczyła celów dotyczących chorób zawodowych, problemów i schorzeń zdrowotnych związanych z pracą, czynników ryzyka zawodowego oraz sektorów wysokiego ryzyka; podkreśla, że ani śródokresowa ocena, ani projekt „Scoreboard 2009” odnoszące się do wspólnotowej strategii na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy nie dostarczają istotnych informacji o sytuacji państw członkowskich w kontekście jedynego wymiernego celu europejskiej strategii, którym jest 25-procentowy spadek liczby wypadków przy pracy najpóźniej do 2012 r.; zaleca, aby przyszłe sprawozdania z oceny skuteczniej ukazywały stopień przestrzegania przez państwa członkowskie w praktyce europejskich przepisów dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa;

33. podkreśla, że ważne jest, aby na wstępie podać jasną definicję wypadku i choroby zawodowej, również wypadku w drodze do pracy (trasa z domu do miejsca pracy), jak również stresu w pracy, który powinno się móc mierzyć zgodnie ze szczegółowymi wskaźnikami;

34. uważa, że konieczne jest zbadanie zwłaszcza związku miedzy cierpieniem w pracy a organizacją pracy, łącznie z czasem pracy; wzywa do uwzględnienia podczas badania problemów zdrowotnych całościowego podejścia, które obejmie organizację pracy, dane statystyczne i indywidualne słabości;

35. wzywa Komisję do poszukiwania i przekazywania danych statystycznych dotyczących tego, w jaki sposób na zmniejszenie liczby wypadków wpływają badania naukowe skupione na zapobieganiu zagrożeniom już na etapie projektowania;

36. podkreśla problem wprowadzenia zasad BHP w odniesieniu do pracowników prowadzących działalność niezadeklarowaną; jest zdania, że tego rodzaju bezprawnym praktykom można przeciwdziałać tylko poprzez stosowanie ostrzejszych kontroli i nakładanie stosownych sankcji i domaga się zdecydowanych środków przeciw organizowaniu tego rodzaju działalności; podkreśla, że zdrowie i bezpieczeństwo w pracy jest prawem przysługującym niezależnie od statusu pracownika, a korzystanie z niego musi być możliwe dzięki lepszemu wdrażaniu obowiązujących przepisów;

37. podkreśla istotne znaczenie przekazania danych naukowych przedsiębiorstwom w celu zapobiegania nowym lub już występującym zagrożeniom;

38. stwierdza, że państwa europejskie o najniższym wskaźniku wypadków w pracy są również najbardziej konkurencyjne(21); uznaje, że niezbędne jest zgromadzenie większej ilości danych oceniających wpływ odpowiedniego zapobiegania zagrożeniom na konkurencyjność przedsiębiorstw;

39. wzywa Europejską Agencję Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy i Europejską Fundację na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy do zbadania przyczyn wcześniejszego odchodzenia na emeryturę przez kobiety i mężczyzn;

40. wzywa Europejską Agencję Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy do przeprowadzenia badań nad wpływem „pracy dwuzmianowej” na zdrowie kobiet, czyli sytuacji, gdy kobiety muszą nieodpłatnie wykonywać pracę w domu po uprzednim wykonaniu pracy w ramach stałego, uznanego zatrudnienia, za które otrzymują wynagrodzenie;

41. apeluje o poprawę transgranicznej wymiany informacji między różnymi organami krajowymi w celu osiągnięcia skuteczniejszej kontroli w odniesieniu do delegowania pracowników do innych państw członkowskich UE.

W stronę postępowania opartego na prewencji

42. wyraża ubolewanie z powodu braku informacji dotyczących zagrożeń i rozwiązań wśród pracowników, pracodawców, partnerów społecznych, a nawet służb opieki zdrowotnej; przypomina pozytywną rolę uczestnictwa i reprezentacji pracowników w tym względzie;

43. uważa, że reprezentacja pracowników wywiera pozytywny wpływ na zdrowie i bezpieczeństwo w pracy, szczególnie w MŚP i jeżeli taka reprezentacja jest sformalizowana; uważa, że udział pracowników stanowi kluczowy warunek udanego zarządzania ryzykiem związanym ze zdrowiem i bezpieczeństwem w pracy(22);

44. przypomina, że prewencja w pracy ma charakter multidyscyplinarny, ponieważ obejmuje medycynę pracy, bezpieczeństwo, ergonomię, epidemiologię, toksykologię, higienę przemysłową, a w szczególności psychologię;

45. uważa, że ważne jest usprawnenie wdrażania istniejącego już prawodawstwa poprzez wykorzystanie instrumentów niewiążących, takich jak wymiana dobrych praktyk, kampanie na rzecz podnoszenia świadomości i lepsze informowanie;

46. wzywa państwa członkowskie i Komisję Europejską do dbania, by dyrektywy dotyczące ochrony pracowników były łatwiejsze do stosowania w praktyce, jednak bez osłabiania przepisów odnoszących się do bezpieczeństwa i higieny pracy;

47. zwraca uwagę, że ok. 50% pracowników w UE nadal nie ma dostępu do usług prewencyjnych, zwłaszcza w przypadku MŚP i łańcuchów podwykonawstwa; podkreśla, że większość istniejących usług nie jest w pełni interdyscyplinarna i wiele z nich nie odzwierciedla prawidłowo hierarchii środków prewencyjnych określonych w dyrektywie ramowej; uważa, że wszyscy pracownicy, ci z sektora publicznego oraz sektora prywatnego, powinni być objęci systemem zapobiegania zagrożeniom, a także skuteczną polityką prewencji, łącznie z rozwiązaniami w zakresie dostępności, szkoleniami i warsztatami dla pracowników oraz że należy zwrócić szczególną uwagę na sytuację pracowników szczególnie narażonych, m.in. osób muszących brać udział w obowiązkowych systemach pracy bez wcześniejszego przeszkolenia i niezbędnych umiejętności; jest ponadto zdania, że należy uwzględnić nowe formy zatrudnienia, tak aby środki zapobiegawcze i kontrolne obejmowały wszystkich pracowników, zwłaszcza pracowników szczególnie narażonych niezależnie od rodzaju wykonywanej pracy oraz formy zatrudnienia; ma nadzieję, że celem będzie powoływanie jednego doradcy ds. bezpieczeństwa na każde 3 000 pracowników;

48. uważa, że społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw ma do odegrania rolę w dziedzinie promowania zdrowia i bezpieczeństwa w pracy;

49. jest zdania, że należy zagwarantować niezależność działów prewencji od pracodawców; uznaje, że w odniesieniu do zdrowia w pracy ostrzeżenia, alarmy, ekspertyzy w dziedzinie zdrowia i wynikające z nich przemyślane porady mogą być udzielane wyłącznie przez niezależnych ekspertów w dziedzinie zdrowia; wyraża ubolewanie, że zarządzanie działami opieki zdrowotnej w miejscu pracy w niektórych państwach członkowskich pozostaje w rękach stowarzyszeń pracodawców, które są zarazem sędzią i stroną, a których faktycznym organem decyzyjnym jest walne zgromadzenie;

50. podkreśla, że ze względu na postęp badań w dziedzinie zdrowia, ciągłe zmiany sytuacji społeczno-ekonomicznej, rozwój nowych technologii i zmiany na rynku pracy władze europejskie i krajowe powinny zachować czujność wobec występowania nowych rodzajów zagrożeń zawodowych i czuwania nad aktualizacją, w stosownym czasie, odpowiedniego ustawodawstwa, jego zastosowań oraz wykazu zawodów trudnych i niebezpiecznych;

51. przypomina, że inspekcja pracy – edukując, perswadując i zachęcając – odgrywa zasadniczą rolę w sprawdzaniu stosowania obowiązujących przepisów, a zatem w prewencji, szczególnie poprzez kontrolę poszanowania godnych warunków pracy grup pracowników narażonych na ryzyko lub w zajęciach, które często są wykonywane „na czarno”; podkreśla, że państwa członkowskie powinny zapewnić inspektorom pracy wysokiej jakości kształcenie i szkolenia; zachęca państwa członkowskie do zwiększenia liczby pracowników i zasobów, którymi dysponuje inspekcja pracy, aby zrealizować cel, jakim jest powoływanie jednego inspektora na 10 000 pracowników, zgodnie z zaleceniami MOP; zachęca do zaostrzenia sankcji wobec przedsiębiorstw, które nie przestrzegają zobowiązań w zakresie praw podstawowych pracowników i uważa, że sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające;

52. zobowiązuje państwa członkowskie do walki z obciążeniami biurokratycznymi i skomplikowanymi mechanizmami kontroli krajowej w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy, jak również w dziedzinie inspekcji pracy, dzięki zwiększeniu dynamiki i uproszczeniu nadmiernie skomplikowanych wewnętrznych procedur postępowania, co umożliwi przeprowadzanie liczniejszych kontroli o większym stopniu skuteczności;

53. zwraca się do państw członkowskich o bardziej rygorystyczną kontrolę niezgłaszania wypadków w pracy;

54. domaga się, aby Komisja przedstawiła wniosek dotyczący dyrektywy chroniącej osoby, które słusznie zgłaszają zagrożenia nieuznawane w obrębie przedsiębiorstwa poprzez zawiadomienie właściwego inspektoratu pracy; osoby te powinny zostać objęte ochroną, aby zapobiec wszelkiej wywieranej na nie presji (grożenie zwolnieniem lub inne); wzywa w związku z tym Komisję do położenia kresu wpisywaniu takich pracowników na czarne listy poprzez dopilnowanie, że tego rodzaju naruszeniom podstawowych praw pracowniczych zapobiegają skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje;

55. nalega na potraktowanie zapobiegania problemom dotyczącym zdrowia i bezpieczeństwa w pracy z równą uwagą w sektorze prywatnym i w sektorze publicznym; przypomina o wiążącym charakterze zasady niedyskryminacji;

56. wyraża ubolewanie z powodu braku koordynacji w licznych państwach członkowskich między polityką dotyczącą zdrowia publicznego a polityką w zakresie zdrowia w pracy;

57. wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia lepszego uregulowania okresowych kontroli lekarskich i analizy wyników takich kontroli, tak aby zapewnić pracownikom stan zdrowia odpowiedni do wymagań związanych z ich pracą;

58. wzywa Komisję Europejską do opracowania kodeksów dobrej praktyki w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy; podkreśla, że niezbędne jest, aby państwa członkowskie podjęły wymianę dobrych praktyk w celu zwiększenia wydajności pracy pracowników;

59. jest zdania, że państwa członkowskie można wesprzeć w badaniach nad nowymi zagrożeniami i wprowadzaniu nowych praktyk przyczyniających się do skuteczniejszego stosowania zasad bezpieczeństwa poprzez realizację siódmego programu ramowego w zakresie badań i innowacji;

60. uważa, że ocena zagrożeń powinna być przeprowadzana w sposób multidyscyplinarny i z udziałem pracowników;

61. stwierdza, że większość przedsiębiorstw przeprowadza ocenę zagrożeń, ale rzadziej dzieje się to w małych przedsiębiorstwach i w niektórych państwach członkowskich(23);

62. jest zdania, że same MŚP nie są mniej pewne, lecz że zagrożenia są raczej związane z wadliwą organizacją pracy, jak również z mniejszymi środkami przeznaczonymi na zdrowie i bezpieczeństwo w pracy; uważa za istotne udzielenie pomocy MŚP we wprowadzeniu strategii zapobiegania zagrożeniom, podkreśla pozytywną rolę inicjatyw takich jak OiRA, jak również zachęt ekonomicznych; wzywa państwa członkowskie do wymiany najlepszych praktyk;

63. uznaje za istotne, aby właściwy organ publiczny odpowiedzialny za wdrożenie prawodawstwa w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa w państwach członkowskich dołożył wszelkich starań, aby pomóc ocenić i zminimalizować wszystkie zagrożenia oraz zapewnić właściwą ochronę pracowników; uważa, że ważne jest, aby pomóc MŚP we wprowadzaniu polityki zapobiegania zagrożeniom; podkreśla pozytywną rolę takich inicjatyw, jak OiRA, prostych, nieodpłatnych i odpowiednio ukierunkowanych; jest zdania, że ocena zagrożeń na poziomie przedsiębiorstwa musi być dokonywana okresowo i musi być stopniowo dostosowywana do nowych warunków i pojawiających się zagrożeń;

64. przypomina, jak duże znaczenie ma udzielanie informacji i prowadzenie kampanii w celu uświadomienia przedsiębiorstwom, a w szczególności MŚP, zagrożeń i przedstawiania możliwości skutecznego prowadzenia odpowiednich działań prewencyjnych;

65. jest zaniepokojony skutkami podwykonawstwa, np. w dziedzinie cywilnych i wojskowych instalacji atomowych, i podkreśla, że każdy pracodawca, w tym podwykonawcy, ponosi odpowiedzialność za swoich pracowników i że pracowników tych należy objąć działaniami prewencyjnymi;

66. jest zdania, że wszyscy pracownicy, a zwłaszcza pracownicy tymczasowi, pracujący w niepełnym wymiarze godzin oraz na zasadzie podwykonawstwa, potrzebują specjalnego szkolenia w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa, aby podnieść poziom bezpieczeństwa w miejscu pracy; jest zaniepokojony rosnącą liczbą chorób związanych ze stresem i zwraca uwagę na brak edukacji w dziedzinie postępowania ze stresem w pracy; wzywa do podjęcia przy udziale partnerów społecznych działań prewencyjnych dla wszystkich, a zwłaszcza dla ludzi młodych, poprzez organizowanie szkoleń w zakresie postępowania ze stresem, które powinny obejmować umiejętności społeczne, w tym komunikację interpersonalną oraz ćwiczenia umiejętności radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych, a także poprzez kampanie na rzecz podnoszenia świadomości w szkołach i miejscu pracy; zachęca państwa członkowskie do skuteczniejszego wykorzystywania Europejskiego Funduszu Społeczneg w tym celu;

67. zachęca państwa członkowskie do inwestowania w wiedzę o pracy; wzywa do zwiększenia liczby badań w tej dziedzinie na szczeblu wspólnotowym i krajowym;

68. podkreśla, że podstawowymi przeszkodami dla uwzględnienia zagrożeń psychospołecznych w pracy są postrzegana drażliwość tej kwestii, jak również brak uświadomienia, brak zasobów oraz brak wiedzy fachowej(24);

69. zwraca się do Komisji Europejskiej o wspieranie rozwoju europejskich norm bezpieczeństwa i higieny pracy w przedsiębiorstwach; w tym zakresie podkreśla konieczność współpracy między państwami członkowskimi w celu zbadania przyczyn wypadków przy pracy, ale także w celu wymiany najlepszych praktyk;

70. zwraca się do państw członkowskich o to, by uwzględniały zdrowie i bezpieczeństwo w pracy od kształcenia wstępnego, a także później dzięki kształceniu przez całe życie; uważa za pożądane to, by kształcenie na temat zagrożeń było częścią niektórych programów technologicznych, naukowych, artystycznych i sportowych, a także szkoleń w dziedzinie zarządzania przedsiębiorstwem; zachęca państwa członkowskie do włączenia zdrowia i bezpieczeństwa w pracy do nauczania uniwersyteckiego, aby dotrzeć z tą tematyką do przyszłych inżynierów, architektów, przedsiębiorców, kadry kierowniczej itp.;

71. jest przekonany, że aby zmniejszyć natężenie stresu w pracy, należy wprowadzić i rozwijać specjalne szkolenia dotyczące umiejętności pracy w warunkach stresu, a także warsztaty dotyczące umiejętności pracy w grupie i poprawy integracji danej grupy pracowników;

72. wzywa państwa członkowskie do oceny jakości szkoleń krajowej kadry kierowniczej w dziedzinie zapobiegania zagrożeniom w pracy i popiera wymianę dobrych praktyk;

73. podkreśla konieczność wspierania – poprzez usprawnienie koordynacji polityki wspólnotowej – programów szkoleniowych na rzecz rozwoju polityki zapobiegania zagrożeniom dzięki wzmocnieniu programów już istniejących oraz wykorzystaniu doświadczeń lokalnych, regionalnych i krajowych;

74. podkreśla, że pojawienie się nowych rodzajów zatrudnienia (np. zielonych miejsc pracy) stanowi źródło nowych możliwości ochrony pracowników(25) i dostosowania szkoleń zawodowych;

75. uważa, że zapobieganie ryzyku choroby przewlekłej wiąże się ze ścisłym poszanowaniem prawa w dziedzinie urlopu chorobowego i macierzyńskiego, gdyż presja wywierana przez pracodawcę w tym okresie może powodować przedłużenie takiego urlopu;

76. przypomina, że miejsce pracy ma być postrzegane jako jedna z głównych platform wspierania strategii UE i państw członkowskich w zakresie profilaktyki chorób zarówno zakaźnych, jak i niezakaźnych, oraz że pracodawcy, organizacje pracownicze i pozostali partnerzy społeczni mają do odegrania ważną rolę w promowaniu wśród pracujących zdrowego trybu życia i wiedzy na temat zdrowia;

77. zwraca się do Komisji i państw członkowskich o bardziej zdecydowane zwalczanie nierówności w dziedzinie zdrowia oraz o zmniejszanie różnic w warunkach pracy i dostępie do usług ukierunkowanych na poprawę zdrowia pracowników, a także na zapobieganie oraz ochronę zdrowia w miejscu pracy;

Pracownicy narażeni na ryzyko i szczególne zagrożenia

78. podkreśla, że oprócz pracowników wykonujących pracę w uciążliwych warunkach także migranci, młodzież, ludzie starsi, kobiety w wieku rozrodczym, osoby niepełnosprawne, przedstawiciele mniejszości etnicznych, pracownicy nisko wykwalifikowani oraz osoby długotrwale bezrobotne powracające na rynek pracy stanowią grupy szczególnie narażone na zagrożenia; podkreśla potrzebę wprowadzenia zachęt do skuteczniejszego stosowania zasad BHP w miejscu pracy, zwłaszcza w odniesieniu do tych grup; jest zdania, że przed podjęciem przez te osoby zatrudnienia w stosownych przypadkach konieczne jest szkolenie przygotowawcze;

79. stwierdza, że młodzi pracownicy w wieku od 15 do 24 lat narażeni są na szczególnie duże ryzyko obrażeń(26), a choroby lub obrażenia w młodym wieku mogą mieć znaczne długotrwałe konsekwencje; wzywa więc do tego, by Komisja uwzględniła również ochronę młodych pracowników w wieku powyżej 18 lat w dyrektywie 94/33/WE; podkreśla ponadto konieczność włączania kwestii zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy w obowiązujące programy UE, takie jak „Mobilna młodzież”;

80. domaga się, by Komisja i państwa członkowskie poprzez lepsze dopasowanie działań na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy do potrzeb starszych pracowników odpowiadały na zachodzące zmiany demograficzne; podkreśla pozytywny wpływ, jaki uczenie się przez całe życie wywiera na podtrzymanie motywacji do pracy, a także działań mających na celu przeciwdziałanie spadkowi sił fizycznych, na przykład poprzez ergonomiczną organizację miejsca pracy; podkreśla, że konstruktywnym impulsem byłaby w tym zakresie umowa ramowa między partnerami społecznymi;

81. jest zdania, że pracownicy niewykwalifikowani i długotrwale bezrobotni nie powinni podejmować zatrudnienia bez niezbędnego szkolenia przygotowawczego w zakresie zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy;

82. jest zaniepokojony wzrostem liczby nietypowych umów o pracę, takich jak praca w ograniczonym wymiarze godzin, telepraca, przerywany czas pracy, praca w niedzielę i praca nocna; domaga się, aby dokonać naukowej oceny zagrożeń stwarzanych przez takie niedobrowolne formy zatrudnienia, zwłaszcza dla kobiet, zauważa jednak, że takie formy zatrudnienia swobodnie wybrane mogą być pozytywnie przyjmowane przez pracowników;

83. ubolewa nad brakiem inicjatyw zmierzających do rozpatrzenia sytuacji pracowników niezależnych, tymczasowych, domowych lub objętych krótkoterminowymi umowami, gdyż wszyscy oni mają prawo do poszanowania ich zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy;

84. przypomina, że tymczasowe formy zatrudnienia są rozpowszechnione w sektorach takich jak budownictwo lub rolnictwo, w których występuje wysoki wskaźnik wypadków i chorób zawodowych, oraz w sektorze usług, o którym informacje są ograniczone(27);

85. uważa, że promowanie niepełnego wymiaru czasu pracy wśród najstarszych pracowników stanowiłoby etap przejściowy przed emeryturą i poprawiło warunki życia i możliwości pracowników w starszym wieku;

86. ponawia zalecenie wyrażone w sprawozdaniu europejskim HIRES zmierzające do zagwarantowania pracownikom tymczasowym i pracownikom zatrudnianym przez przedsiębiorstwa takich samych praw w dziedzinie ochrony zdrowia, jeżeli ich praca ma charakter długoterminowy i jest wykonywana pod kierownictwem głównego pracodawcy;

87. podkreśla, że ryzyko zawodowe – niezależnie od tego, czy ma charakter psychospołeczny czy fizyczny (w szczególności zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego) – w odmienny sposób dotyczy mężczyzn i kobiet; ponadto przypomina, że można wskazać na powiązanie między umowami niegwarantującymi pewności zatrudnienia, w szczególności umowami o pracę tymczasową i na niepełny etat, i zwiększeniem ryzyka zawodowego o charakterze fizycznym i psychospołecznym; wzywa w związku z tym państwa członkowskie do uwzględniania w swoich strategiach krajowych wymiaru płci i ryzyka związanego z różnymi rodzajami umowy o pracę;

88. wyraża niepokój w związku z niewystarczającą oceną ryzyka, na jakie w miejscu pracy są narażone kobiety w ciąży; zaleca przeprowadzenie pogłębionych badań dotyczących skutków narażenia kobiet w ciąży na określone warunki występujące w miejscu pracy (w tym narażenie na działanie substancji chemicznych, promieniowanie jonizujące, fale elektromagnetyczne, stres, zbyt wysokie temperatury, konieczność dźwigania zbyt dużych ciężarów itp.), w związku z czym zachęca do przestudiowania zależności między przypadkami poronień, komplikacji przy porodzie, dzieci urodzonych z problemami zdrowotnymi z jednej strony a warunkami pracy kobiet w ciąży związanymi z ryzykiem z drugiej;

89. domaga się sporządzenia oceny wpływu potencjalnego zagrożenia związanego z nowymi technologiami, substancjami szkodliwymi i czynnikami zagrożenia, w tym z organizacją w miejscu pracy; jest zdania, że w skuteczniejszym identyfikowaniu i ocenie potencjalnych nowych zagrożeń pomaga zwiększenie ilości badań naukowych, wymiana wiedzy i praktyczne wykorzystywanie wyników; domaga się, aby działania ustawodawcze zagwarantowały, że nanomateriały będą całkowicie objęte obowiązującymi europejskimi przepisami w dziedzinie BHP;

90. uważa, że nadmiernie długi czas pracy oraz niewystarczające okresy odpoczynku, podobnie jak nieproporcjonalnie wysokie wymagania wobec wyników stanowią główny czynnik zwiększający liczbę wypadków przy pracy i chorób zawodowych; podkreśla, że takie przepisy naruszają podstawowe zasady zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy; apeluje o zapewnienie odpowiedniej równowagi między życiem zawodowym a życiem rodzinnym; wzywa państwa członkowskie do pełnego wdrożenia dyrektywy 2003/88/WE;

91. uważa, że w unijnym prawodawstwie w sprawie czasu pracy jako dzień wolny od pracy należałoby ustanowić niedzielę, o ile można naukowo udowodnić, że ze względu na ochronę zdrowia pracowników niedziela nadaje się do tego celu lepiej niż jakikolwiek inny dzień tygodnia;

92. jest zdania, że w trybie pilnym należy przeprowadzić rozstrzygające naukowe badanie wpływu pracy w niedziele na zdrowie pracowników; Komisja Europejska powinna obecnie zlecić wykonanie niezależnego badania, w którym sprawdzone zostaną dotychczasowe wyniki i określić ostateczne stanowisko naukowe w tej sprawie;

93. ubolewa nad brakiem wspólnej i jednolitej definicji zjawiska mobbingu na szczeblu europejskim; apeluje do Komisji i państw członkowskich, żeby opracowały skuteczne krajowe strategie walki z przemocą w miejscu pracy, oparte na wspólnej dla 27 państw członkowskich definicji mobbingu;

94. uważa, że stres powodowany często przez nękanie psychiczne stanowi czynnik zwiększający liczbę zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, jak również zagrożeń psychospołecznych oraz że wskazane byłoby, aby czynniki te zostały wnikliwie zbadane przez Komisję Europejską;

95. domaga się, aby przyszły wniosek ustawodawczy w sprawie zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego obejmował wszystkich pracowników;

96. popiera inicjatywę ustawodawczą dotyczącą ochrony pracowników przed dymem papierosowym w miejscu pracy, gdyż kompleksowa ochrona nie została dotąd zagwarantowana;

97. zwraca się do Komisji o przedstawienie w 2012 r. Parlamentowi i Radzie wniosku w sprawie zakazu palenia we wszystkich miejscach pracy, w tym w pomieszczeniach restauracyjnych, we wszystkich środkach transportu publicznego i zamkniętych budynkach publicznych w UE;

98. wzywa Komisję do rozpoczęcia szeroko zakrojonych konsultacji z europejskimi partnerami społecznymi w sprawie sporządzenia wykazu chorób zawodowych w oparciu o dogłębne naukowe i medyczne analizy głównych uznanych obecnie zagrożeń (zwłaszcza zaburzeń psychicznych i azbestu); zachęca Komisję do wszechstronnej oceny potencjalnych korzyści, jakie dla zdrowia pracowników wynikłyby z aktualizacji i obowiązkowego charakteru zalecenia 2003/670/WE dotyczącego europejskiego wykazu chorób zawodowych;

99. jest zdania, że należy dalej rozwijać badania nad wpływem – również długofalowym – niektórych rodzajów pracy na zdrowie, aby zapobiegać w najwyższym możliwym stopniu przypadkom chorób pojawiających się dopiero po zakończeniu działalności zawodowej; jest przekonany, że przy ustalaniu wykazu zawodów, w przypadku których trzeba przeprowadzić więcej badań dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa, należy uwzględnić najpilniejsze priorytety zgłoszone przez partnerów społecznych;

100.  wzywa Komisję do tego, aby jeśli nowe badania lub dowody naukowe wykażą wysoki stopień zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa w przypadku niektórych zawodów, niezwłocznie przedsięwzięła odpowiednie środki ochrony zdrowia i bezpieczeństwa tych pracowników;

101.  jest zdania, że istotnym elementem jest podejmowanie rehabilitacji i powrót do pracy po przebytej chorobie lub wypadku w miejscu pracy, w związku z czym należy zwiększyć zachęty w tym zakresie;

102.  wzywa państwa członkowskie do niezwłocznego wdrożenia dyrektywy 2010/32/UE dotyczącej zapobiegania zranieniom ostrymi narzędziami u pracowników opieki zdrowotnej oraz do zapewnienia pacjentom i pracownikom służby zdrowia najwyższego poziomu ochrony przed narażeniem na zakażenia związane z opieką zdrowotną;

103.  jest zaniepokojony utrzymującą się liczbą chorób nowotworowych przypisywanych wykonywaniu zawodu; ubolewa, że duża liczba pracowników wciąż jest narażona na działanie azbestu, szczególnie w sektorze konserwacji i oczyszczania; wzywa w związku z tym ponownie Komisję do przedstawienia inicjatywy dotyczącej kwestii azbestu, w tym do zorganizowania przesłuchania na temat sposobów rozwiązania ogromu problemów bhp związanych z azbestem znajdującym się w budynkach i innych obiektach, takich jak statki, pociągi i maszyny; wzywa również państwa członkowskie do działań związanych z eliminowaniem azbestu, np. do określenia miejsc występowania azbestu w budynkach i zapewnienia jego bezpiecznego usunięcia;

104.  podkreśla wartość dodaną polityki wspólnotowej w odniesieniu do substancji chemicznych i potencjał poprawy, który trzeba wykorzystać w prewencji chorób nowotworowych związanych z pracą;

105.  podkreśla, że narażenie na substancje rakotwórcze obejmuje przede wszystkim pracowników sektora przemysłowego, sektorów rzemieślniczych i rolnictwa, jak również kobiety pracujące w sektorze usług, które są narażone na wielokrotny kontakt z takimi substancjami(28); wzywa do przeprowadzenia analizy wpływu narażenia pracowników sektora rolnictwa na działanie środków chemicznych;

106.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do przyspieszenia wdrażania rozporządzenia REACH, a w szczególności do zastąpienia najbardziej niebezpiecznych substancji chemicznych;

107.  uznaje, że nowa wspólnotowa strategia na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa pracy na lata 2013–2020 powinna skupiać się na wykorzystaniu potencjału rozporządzenia REACH do zwiększenia ochrony pracowników przed zagrożeniami chemicznymi, wznowieniu starań na rzecz zapobiegania chorobom związanym z pracą i na rzecz poprawiania jakości życia w pracy, wzmożeniu monitorowania i nadzoru nad wykonywaniem obowiązków przez inspektoraty pracy oraz na udziale pracowników w tworzeniu, monitorowaniu i wdrażaniu polityk zapobiegania zagrożeniom, zwiększeniu uznawania chorób zawodowych i problemach elastyczności, braku bezpieczeństwa, podwykonawstwa itp., stanowiących przeszkody we właściwym zapobieganiu zagrożeniom;

108.  wzywa Komisję Europejską do sporządzenia wniosku dotyczącego przeglądu dyrektywy 2004/37 w sprawie substancji rakotwórczych i mutagennych przed końcem roku 2012, żeby rozszerzyć jej zakres na substancje reprotoksyczne w analogii do substancji bardzo niebezpiecznych wymienionych w rozporządzeniu REACH, a także do zapewnienia lepszego stosowania zasady zastępowania; domaga się ustalenia związku ze zdrowiem rozrodczym;

109.  wzywa Komisję, aby w przyszłym prawodawstwie dotyczącym bezpieczeństwa i higieny pracy wspierała, w stosownych przypadkach, wykorzystywanie technologii, które zmniejszają ryzyko stwarzane przez substancje niebezpieczne w razie wypadków przy pracy, oraz aby w miarę możliwości technologie te zastępowały stosowanie substancji chemicznych i radioaktywnych;

110.  wzywa do tego, by Komisja Europejska i państwa członkowskie zaproponowały środki w celu lepszego dostosowania warunków pracy do potrzeb osób cierpiących na nowotwory lub inne schorzenia związane z pracą lub choroby przewlekłe;

111.  ponownie domaga się, aby Komisja badając możliwości uproszczenia przepisów, nie zmniejszała poziomu ochrony osiągniętego w europejskich dyrektywach dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy;

112.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, jak również parlamentom krajowym i rządom państw członkowskich.

(1)

Dz.U. C 303 z 14.12.2007, s. 1.

(2)

Dz.U. L 354 z 31.12.2008, s. 70.

(3)

Dz.U. L 183 z 29.6.1989, s. 1.

(4)

Dz.U. L 299 z 18.11.2003, s. 9.

(5)

Dz.U. L 165 z 27.6.2007, s. 21.

(6)

Dz.U. L 134 z 1.6.2010, s. 66.

(7)

Dz.U. C 306E z 1.12.2005, s. 400.

(8)

Dz.U. C 303E z 13.12.2006, s. 754.

(9)

Dz.U. C 102E z 24.4.2008, s. 321.

(10)

Dz.U. C 41E z 19.2.2009, s. 14.

(11)

Dz.U. C 117E z 6.5.2010, s. 176.

(12)

Teksty przyjęte, PP7_TA(2011)0332.

(13)

Dz.U. C 77 E z 28.3.2002, s. 138.

(14)

Australian Government: The Cost of Work-Related Injury and Illness for Australian Employers, Workers and the Community. Australian Safety and Compensation Council, Commonwealth of Australia 2009, 41 p. March 2009.

(15)

EU-OSHA, Młodzi pracownicy — fakty i liczby (http://osha.europa.eu/en/publications/reports/7606507/view) oraz zestawienie, (http://osha.europa.eu/fr/publications/factsheets/70), 2007; Fakty i liczby – zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego, 2010 (http://osha.europa.eu/en/publications/reports/TERO09009ENC/view); oraz Fakty i liczby – sektor transportu, 2011.

(16)

EU-OSHA, analiza Esener, 2009, http://osha.europa.eu/sub/esener/fr/front-page/document_view?set_language=fr.

(17)

Eurofound, Les conditions de travail d'une population active vieillissante (Warunki życia starzejącej się populacji aktywnej zawodowo).

(18)

Hämäläinen P, Saarela KL, Takala J: Global trend according to estimated number of occupational accidents and fatal work-related diseases at region and country level. Journal of Safety Research 40 (2009) 125–139. Elsevier B.V.

(19)

Międzynarodowa Organizacja Pracy 2005, ocena dla UE-27; http://www.ilo.org/public/english/protection/safework/wdcongrs17/index.htm .

(20)

Occupational health and safety risks for the most vulnerable workers [Zagrożenia zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy w odniesieniu do pracowników szczególnie zagrożonych], PE, Departament Tematyczny A ds. Polityki Gospodarczej i Naukowej, 2011, s. 40.

(21)

EU-OSHA i Światowe Forum Ekonomiczne 2011.

(22)

EU-OSHA, analiza Esener.

(23)

EU-OSHA, analiza Esener.

(24)

EU-OSHA, analiza Esener.

(25)

EU-OSHA, Foresight of new and emerging risks to occupational safety and health associated with new technologies in green jobs by 2020 (Prognoza nowych i pojawiających się zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa w pracy pojawiających się w związku z nowymi technologiami w zielonych miejscach pracy do roku 2020), etap 1: (http://osha.europa.eu/en/publications/reports/foresight-green-jobs-drivers-change_TERO11001ENN/view) i etap 2 (http://osha.europa.eu/en/publications/reports/foresight-green-jobs-key-technologies/view; i NIOSH http://www.cdc.gov/niosh/topics/PtD/greenjobs.html.

(26)

x Verjans M., de Broeck V., Eckelaert L., OSH in figures: Young workers - Facts and figures [Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy w liczbach: młodzi pracownicy – fakty i liczby], Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy, sprawozdanie Europejskiego Obserwatorium Ryzyka, Luksemburg, 2007, s. 133.

(27)

Health and safety at work in Europe (1999-2007) – a statistical portrait (Zdrowie i bezpieczeństwo w pracy w Europie (1999–2007) – dane statystyczne) (http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-31-09-290/EN/KS-31-09-290-EN.PDF); Causes and circumstances of accidents at work in the EU (Przyczyny i okoliczności wypadków przy pracy w UE), Komisja Europejska 2008, http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/product_details/publication?p_product_code=KS-SF-09-063.

(28)

ETUI, 2010, http://hesa.etui-rehs.org/uk/publications/pub54.htm


UZASADNIENIE

I. Usprawnienie wdrażania przepisów

W dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy istnieje znaczny dorobek wspólnotowy, m.in. w postaci dyrektywy ramowej z roku 1989 oraz dyrektyw dotyczących szczególnych zagrożeń czy sektorów, a także rozporządzenia REACH. Przepisy te umożliwiają wdrażanie traktatów europejskich oraz Karty praw podstawowych w dziedzinie zdrowia w miejscu pracy i gwarantują poszanowanie podstawowego prawa do zdrowia.

W strategii podkreśla się jednakże, że to nie wystarcza. Należy rozwijać te przepisy, aby dostosować je do nowych zagrożeń, jakimi są np. zagrożenia psychospołeczne. Zagrożeniom tym nie poświęca się wystarczającej uwagi we wspólnotowej strategii na lata 2007-2012, a także w niektórych państwach członkowskich. Tymczasem w dzisiejszej dobie jest to poważne zagrożenie dla zdrowia w miejscu pracy.

Przedsiębiorstwa na ogół zajmują się zagrożeniami psychospołecznymi, zapewniając szkolenia, ale pracownicy cierpią przede wszystkim z powodu złej organizacji pracy lub zawodnego systemu zarządzania. Należy zatem dogłębniej przeanalizować związek pomiędzy cierpieniem w pracy a organizacją pracy, jeżeli chce się znaleźć trwałe rozwiązania dla postępujących zagrożeń psychospołecznych.

Należy również zwiększać harmonizację na szczeblu europejskim, jeżeli jest to uzasadnione. Ale poza tym przepisy nie rozwiązują wszystkich problemów. Litera i duch dyrektywy ramowej i dyrektyw sektorowych muszą być w pełni przestrzegane przez państwa członkowskie przy wdrażaniu tych przepisów. Sprawdzanie właściwego stosowania przepisów w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy powoduje, że inspektorzy pracy odgrywają zasadniczą rolę w zapobieganiu zagrożeniom i ich kontroli. Ich działania pozytywnie wpływają również na polepszenie informowania i wiedzy fachowej w przedsiębiorstwie. Państwa członkowskie powinny zwiększyć liczbę swoich inspektorów pracy oraz ich środki i osiągnąć cel, jakim jest posiadanie jednego inspektora pracy na 10 000 pracowników zgodnie z zaleceniami Międzynarodowej Organizacji Pracy. Cel ten znajdował się już w sporządzonym na zlecenie Parlamentu Europejskiego sprawozdaniu G. Wilmott na temat wspólnotowej strategii na lata 2007-2012. Również Komisja Europejska ma do odegrania pewną rolę, wszczynając wobec państw członkowskich procedury o naruszenie przepisów. Wreszcie, bezpośrednio zainteresowani, tzn. pracownicy i wszystkie osoby, które znajdują się w miejscu pracy, muszą mieć możliwość udziału w procesie identyfikacji zagrożeń i zapobiegania im.

Należy także wspomnieć o pozytywnej roli odgrywanej przez tzw. „osoby alarmujące”, które słusznie zgłaszają zagrożenia nieuznawane w obrębie przedsiębiorstwa. Takie alarmowanie powinno być chronione, jak ma to miejsce w różnych krajach w Europie i na świecie. W Wielkiej Brytanii „Public Interest Disclosure Act” chroni od 1998 r. whistleblowerów (informatorów) przed zwolnieniem z pracy i naciskami. W Stanach Zjednoczonych ochrona informatorów zależy od poruszanej w denuncjacji kwestii oraz od statusu informatora, a jest to regulowane przez Whistleblower Protection Act z 1989 r.

Należy tu podkreślić, że dla sprawozdawczyni działania polepszające zdrowie i bezpieczeństwo w pracy wpisują się w logikę „nie ma przegranych”. Realizacja polityki i działań promujących zdrowie w pracy daje korzyści ekonomiczne, społeczne, osobowe oraz na poziomie wizerunku przedsiębiorstwa.

II. Objęcie wszystkich pracowników polityką prewencji

Aby znaleźć odpowiednie rozwiązania, należy przede wszystkim zidentyfikować kategorie pracowników zagrożonych oraz pracowników nieobjętych taką polityką. Należy doprowadzić do objęcia wszystkich pracowników polityką prewencji i do rzeczywistego poszanowania ich podstawowego prawa do zdrowia.

Po pierwsze istnieją różne grupy pracowników zagrożonych: pracownicy MŚP, pracownicy sektorów szczególnie niebezpiecznych, takich jak budownictwo, pracownicy niepełnosprawni, kobiety. To właśnie kobiety są najliczniejsze wśród pracowników ubogich, gdyż to im proponuje się pracę w niedobrowolnym niepełnym wymiarze godzin, w czasie dzielonym na 2 lub 3 części w ciągu dnia, a także umowy niegwarantujące pewności zatrudnienia, zwłaszcza w sektorze masowej dystrybucji, sprzątania, usług indywidualnych i w domach opieki.

Ochrona pracowników MŚP to kolejne wyzwanie, gdyż w tej dziedzinie istnieje duży margines dla postępów. Jedną z dróg poprawy może być uproszczenie procedury oceny zagrożeń w MŚP. Upowszechniany przez EU-OSHA program komputerowy OiRA ma tu do odegrania pewną rolę. Z kolei europejska analiza Esener pokazuje, że sami pracodawcy przyznają, iż z jednej strony brak im informacji i środków, a z drugiej strony to właśnie głównie przymus prawny motywuje ich do prowadzenia działań zapobiegawczych.

Po drugie, istnieją grupy nieobjęte polityką prewencji, gdyż znajdują się poza sferą prewencji: pracownicy podwykonawców, pracownicy niezarejestrowani, pracownicy domowi, pracownicy pozornie niezależni, pracownicy tymczasowi... Na europejskim rynku pracy stwierdza się postępującą eksternalizację zatrudnienia: masowe podwykonawstwo, oddelegowanie pracowników, umowy o zastępstwo itd. Przykładowo umowy tymczasowe mogą wynikać zarówno z wyboru danej osoby, jak i z sytuacji przymusowej. W każdym jednak przypadku problem informacji i szkolenia w zakresie zagrożeń pozostaje. Ilustracją może tu być przemysł atomowy.

Istotnie bowiem, zważywszy na potencjalnie katastrofalne skutki błędu człowieka w postępowaniu z odpadami radioaktywnymi i zużytym paliwem jądrowym, zasadnicze znaczenie ma opracowanie rygorystycznych norm w zakresie szkolenia, bezpieczeństwa w pracy oraz inspekcji przez niezależne podmioty. Pracownicy lub ich przedstawiciele muszą przedstawić swoją opinię i zostać zaangażowani w opracowanie i wdrażanie procedur bezpieczeństwa. Wszystkim pracownikom obiektów, gdzie przechowywane są materiały niebezpieczne, lub osobom uczestniczącym w transporcie tych materiałów należy zapewnić stałe szkolenia: Nie dotyczy to tylko personelu technicznego, ale wszystkich pracowników, bez względu na czas trwania ich umowy czy ich rolę na miejscu.

III. Uświadomienie sobie zagrożeń chemicznych i biologicznych

Zagrożenia chemiczne i biologiczne są złożone, a dane jeszcze niewystarczające, ale nie ulega wątpliwości, że mają one bardzo negatywny wpływ na pracowników. Trzeba podjąć szybkie działania dotyczące azbestu, dwutlenku krzemu i innych znanych substancji rakotwórczych. Należy ocenić i zidentyfikować produkty, które mogą zastąpić substancje rakotwórcze, a także opracować procedury kontroli tych, których nie można zastąpić. Rozporządzenie REACH ma do odegrania bardzo ważną rolę w zapobieganiu chorobom nowotworowym i innym przewlekłym chorobom związanym z pracą: jego przepisy muszą być aktualizowane i w pełni wdrożone. I wreszcie, trzeba zwrócić szczególną uwagę na kobiety w wieku rozrodczym z powodu skutków dla płodu.


OPINIA Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (27.10.2011)

dla Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych

w sprawie śródokresowej analizy europejskiej strategii na lata 2007-2012 na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy

(2011/2147(INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Karin Kadenbach

WSKAZÓWKI

Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności zwraca się do Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  podkreśla, że w ramach promowania bezpieczeństwa i higieny pracy Unia Europejska i państwa członkowskie muszą priorytetowo traktować podejście opierające się na zapobieganiu oraz umożliwić każdemu pracownikowi pełne pogodzenie życia zawodowego i prywatnego, z uwzględnieniem w krajowych planach zapobiegania opracowywanych przez publiczne służby zdrowia, higieny i bezpieczeństwa w pracy i zorientowanych na ochronę zdrowia pracowników i warunki pracy;

2.  wzywa Unię Europejską i państwa członkowskie, żeby opracowały europejski program monitorowania ryzyka zawodowego, w szczególności zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego i zaburzeń psychospołecznych, który zostanie oparty na wskaźnikach zdrowotnych, definicjach i narzędziach epidemiologicznych wspólnych dla 27 państw członkowskich; podkreśla konieczność zastosowania zintegrowanego podejścia do monitoringu, z uwzględnieniem zarówno kariery zawodowej obecnych pracowników, jak i stanu zdrowia pracowników na emeryturze;

3.  przypomina, że miejsce pracy ma być postrzegane jako platforma wyboru strategii UE i państw członkowskich w zakresie profilaktyki chorób, na której omawiane są kwestie zarówno chorób zakaźnych, jak i niezakaźnych, oraz że pracodawcy, organizacje pracownicze i pozostali partnerzy społeczni mają do odegrania ważną rolę w promowaniu wśród pracujących zdrowego trybu życia i wiedzy na temat zdrowia;

4.  zwraca się do Komisji i państw członkowskich o bardziej zdecydowane zwalczanie nierówności w dziedzinie zdrowia oraz o zmniejszanie różnic w warunkach pracy i dostępie do usług ukierunkowanych na poprawę zdrowia pracowników, a także na zapobieganie oraz ochronę zdrowia w miejscu pracy;

5.  zaznacza, że w określonych grupach, np. wśród młodych i starszych pracowników, migrantów oraz osób zatrudnionych na podstawie umów niegwarantujących pewności zatrudnienia (w szczególności zatrudnionych na czas określony, tymczasowo lub na niepełny etat), pracownicy częściej są narażeni na ryzyko zawodowe; podkreśla, że należy zwrócić szczególną uwagę na sytuację pracowników szczególnie narażonych, m.in. osób biorących udział w programach prac obowiązkowych bez wcześniejszego przeszkolenia czy niezbędnych umiejętności; apeluje zatem do Komisji Europejskiej i państw członkowskich o podjęcie konkretniejszych działań zapobiegawczych na rzecz tych grup; uważa, że należy zwrócić szczególną uwagę na kobiety i kwestie związane z macierzyństwem, oraz przypomina, że stałe zatrudnienie gwarantujące prawa pracownicze jest ważnym czynnikiem ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w pracy;

6.  podkreśla kluczowe znaczenie programów szkoleń zawodowych z zakresu bezpieczeństwa, a także nadzoru nad młodymi pracownikami w pierwszych miesiącach pracy; w tym zakresie uważa, że istotną rolę odgrywają programy szkoleń zawodowych, które dostarczają szczegółowych informacji o danym sektorze, oraz wysokiej jakości nadzór, który ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo pracowników;

7.  wzywa Komisję do przygotowania przed końcem 2012 r. wiążących przepisów w celu zagwarantowania, że prawodawstwo w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa ma w pełni zastosowanie do podwykonawców na wszystkich szczeblach, tak aby położyć kres praktyce ograniczania przez niektórych pracodawców środków profilaktycznych do własnych pracowników;

8.  przypomina, że jednym z zasadniczych celów strategii wspólnotowej na lata 2007-2012 jest nie tylko zagwarantowanie właściwego wdrożenia prawodawstwa Unii Europejskiej, ale także polepszenie i uproszczenie prawodawstwa już obowiązującego, w szczególności poprzez zastosowanie instrumentów niewiążących; ponadto przypomina, że w związku z art. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w dziedzinie zatrudnienia i zdrowia publicznego Unii Europejskiej przysługują jedynie kompetencje dzielone z państwami członkowskimi oraz że w komunikacie z 2007 r. Komisja Europejska nalega na opracowywanie i wdrażanie strategii krajowych; w związku z tym podkreśla konieczność spójnego dostosowania prawodawstwa europejskiego do zmian w społeczeństwie oraz że nie należy uchwalać niepotrzebnego prawodawstwa na szczeblu europejskim;

9.  podkreśla, że powodzenie strategii w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007-2012 oznacza „stałe zmniejszanie liczby wypadków przy pracy i chorób zawodowych w sposób zrównoważony i jednolity” i obejmuje realizację jasnego celu 25-procentowego zmniejszenia liczby wypadków w pracy; zauważa także, że realizacja strategii będzie musiała zostać poparta odpowiednimi danymi ilościowymi na temat tendencji w zakresie wypadków przy pracy i chorób zawodowych na poziomie UE;

10. zwraca się do Komisji Europejskiej o wspieranie rozwoju europejskich norm bezpieczeństwa i higieny pracy w przedsiębiorstwach; w tym zakresie podkreśla konieczność współpracy między państwami członkowskimi w celu zbadania przyczyn wypadków przy pracy, ale także w celu wymiany najlepszych praktyk;

11. zwraca uwagę, że dyrektywa ramowa w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy (89/391/EWG) obowiązuje już ponad 20 lat i dotychczas nie została znacząco znowelizowana, w związku z czym należy ją dostosować do nowych wyzwań wynikających z faktu, że w sektorze zatrudnienia zaszły zmiany, zmieniło się zarządzanie opieką zdrowotną, m.in. wzrosła liczba przypadków zaburzeń psychicznych oraz zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, tak aby skoncentrować się na ukierunkowanych strategiach politycznych w dziedzinie zatrudnienia, które będą wspierać zdolność pracowników do pracy, ich zdrowie i dobro;

12. wzywa Komisję Europejską do nadania priorytetu zaburzeniom psychicznym, takim jak depresja, przy okazji zmiany strategii i europejskiego prawodawstwa w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa, biorąc pod uwagę rosnący problem depresji i zaburzeń funkcji poznawczych związanych z pracą;

13. wzywa Komisję do przeglądu dyrektywy 2004/37/WE w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy, tak aby zwiększyć jej zakres i objąć nim substancje, które są szkodliwe dla procesu rozrodczego; zauważa, że wartości graniczne dla substancji szkodliwych dla zdrowia określono tak naprawdę tylko w przypadku nielicznych substancji; dla dobra pracowników domaga się szybkiego wdrożenia rozporządzenia REACH, zwłaszcza skutecznego stosowania określonych w dyrektywie 2004/37/WE wymogów dotyczących wycofywania substancji;

14. wyraża niepokój w związku z niewystarczającą oceną ryzyka, na jakie w miejscu pracy są narażone kobiety w ciąży; zaleca przeprowadzenie pogłębionych badań dotyczących skutków narażenia kobiet w ciąży na określone warunki występujące w miejscu pracy (w tym narażenie na działanie substancji chemicznych, promieniowanie jonizujące, fale elektromagnetyczne, stres, zbyt wysokie temperatury, konieczność dźwigania zbyt dużych ciężarów itp.), w związku z czym zachęca do przestudiowania zależności między przypadkami poronień, komplikacji przy porodzie, dzieci urodzonych z problemami zdrowotnymi z jednej strony a warunkami pracy kobiet w ciąży związanymi z ryzykiem z drugiej;

15. przypomina, że w 2007 r. Parlament uznał obecne prawodawstwo dotyczące zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego za nieodpowiednie i w związku z tym zwrócił się do Komisji o rozważenie możliwości przedstawienia nowego wniosku dotyczącego dyrektywy; odnotowuje, że cztery lata później prawodawstwo dotyczące zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego jest nadal nieodpowiednie, ponieważ Komisja opóźniła przedstawienie wniosku dotyczącego nowej dyrektywy;

16. ubolewa nad brakiem wspólnej i jednolitej definicji zjawiska mobbingu na szczeblu europejskim; apeluje do Komisji i państw członkowskich, żeby opracowały skuteczne krajowe strategie walki z przemocą w miejscu pracy, oparte na wspólnej dla 27 państw członkowskich definicji mobbingu;

17. wyraża ubolewanie z powodu opóźnień w działaniu Komisji, jeżeli chodzi o przedstawienie nowego wniosku legislacyjnego dotyczącego minimalnych wymogów dotyczących bezpieczeństwa i zdrowia w dziedzinie narażenia pracowników na ryzyko związane z polami elektromagnetycznymi po opóźnieniu wdrożenia dyrektywy 2004/40/WE, i apeluje o wdrożenie omawianych aktów prawnych niezwłocznie po ich przyjęciu;

18. podkreśla, że ryzyko zawodowe – niezależnie od tego, czy ma charakter psychospołeczny czy fizyczny (w szczególności zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego) – w odmienny sposób dotyczy mężczyzn i kobiet; ponadto przypomina, że można wskazać na powiązanie między umowami niegwarantującymi pewności zatrudnienia, w szczególności umowami o pracę tymczasową i na niepełny etat, i zwiększeniem ryzyka zawodowego o charakterze fizycznym i psychospołecznym; wzywa w związku z tym państwa członkowskie do uwzględniania w swoich strategiach krajowych wymiaru płci i ryzyka związanego z różnymi rodzajami umowy o pracę;

19. apeluje o przeznaczenie odpowiednich środków na inspekcję pracy, wysokie normy jakości kształcenia i szkolenia inspektorów pracy oraz częstsze kontrole; domaga się zagwarantowania niezależności inspekcji pracy od kontrolowanego przedsiębiorstwa.

20. z zadowoleniem zauważa, że przedstawione dane potwierdzają tendencję zniżkową w zakresie wypadków przy pracy; wskazuje jednak, że liczba wypadków przy pracy jest ciągle za duża;

21. przypomina, że w komunikacie z 2007 r. Komisja Europejska postawiła za cel wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) we wdrażaniu prawodawstwa unijnego i ich polityki w zakresie zapobiegania zagrożeniom;

22. zwraca uwagę na fakt, że do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników znacznie przyczynia się odpowiednie ich szkolenie, zatem w przyszłości trzeba będzie zwracać na nie większą uwagę;

23. wzywa Komisję, aby w przyszłym prawodawstwie dotyczącym bezpieczeństwa i higieny pracy wspierała, w stosownych przypadkach, wykorzystywanie technologii, które zmniejszają ryzyko wypadków przy pracy z udziałem substancji niebezpiecznych, oraz aby w tym celu w miarę możliwości zapewniła wykorzystywanie zamienników substancji chemicznych i radioaktywnych;

24. apeluje o stworzenie wiążącego unijnego wykazu chorób – jako wymogu minimalnego wobec państw członkowskich – w którym za choroby zawodowe uznane zostaną także choroby będące wynikiem nowego rodzaju patogennego stresu zawodowego, takie jak schorzenia o podłożu psychicznym wynikające z pracy, oraz schorzenia mające wpływ na aparat ruchowo-mięśniowy;

25. wzywa państwa członkowskie do niezwłocznego wdrożenia dyrektywy 2010/32/UE dotyczącej zapobiegania zranieniom ostrymi narzędziami u pracowników opieki zdrowotnej oraz do zapewnienia najwyższego poziomu ochrony pacjentom i pracownikom służby zdrowia przed narażeniem na zakażenia związane z opieką zdrowotną;

26. podkreśla konieczność stałego ulepszania gromadzenia danych w celu zapewnienia porównywalności danych w całej UE;

27. wzywa państwa członkowskie i Komisję Europejską do dbania, by dyrektywy dotyczące ochrony pracowników były łatwiejsze do stosowania w praktyce, jednak bez osłabiania przepisów odnoszących się do bezpieczeństwa i higieny pracy;

28. popiera inicjatywę ustawodawczą dotyczącą ochrony pracowników przed dymem papierosowym w miejscu pracy, gdyż kompleksowa ochrona nie została dotąd zagwarantowana;

29. zaznacza, że środki oszczędnościowe w sytuacji kryzysu gospodarczego nie mogą prowadzić do zaniedbywania kwestii bezpieczeństwa i higieny pracy;

30. podkreśla spoczywający na pracodawcach obowiązek dbania o zdrowie fizyczne i psychiczne pracowników; wzywa do zawierania w przedsiębiorstwach porozumień obejmujących wiążące zalecenia dotyczące promocji zdrowia w zakładach pracy w formie certyfikowanego zakładowego systemu zarządzania w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia zgodnie z kryteriami jakości europejskiej sieci do spraw promocji zdrowia w miejscu pracy;

31. apeluje, aby wzmocnić dialog społeczny dotyczący bezpieczeństwa i higieny pracy oraz współzarządzanie przez pracobiorców na szczeblu UE;

32. apeluje o poprawę transgranicznej wymiany informacji między różnymi organami krajowymi w celu osiągnięcia skuteczniejszej kontroli w odniesieniu do delegowania pracowników do innych państw członkowskich UE.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

26.10.2011

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

55

0

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

János Áder, Elena Oana Antonescu, Kriton Arsenis, Sophie Auconie, Pilar Ayuso, Sergio Berlato, Martin Callanan, Nessa Childers, Chris Davies, Bairbre de Brún, Esther de Lange, Anne Delvaux, Bas Eickhout, Edite Estrela, Jill Evans, Karl-Heinz Florenz, Elisabetta Gardini, Gerben-Jan Gerbrandy, Julie Girling, Françoise Grossetête, Satu Hassi, Jolanta Emilia Hibner, Dan Jørgensen, Karin Kadenbach, Jo Leinen, Peter Liese, Linda McAvan, Radvilė Morkūnaitė-Mikulėnienė, Miroslav Ouzký, Gilles Pargneaux, Antonyia Parvanova, Andres Perello Rodriguez, Mario Pirillo, Pavel Poc, Anna Rosbach, Oreste Rossi, Daciana Octavia Sârbu, Carl Schlyter, Richard Seeber, Theodoros Skylakakis, Claudiu Ciprian Tănăsescu, Salvatore Tatarella, Anja Weisgerber, Åsa Westlund, Glenis Willmott, Sabine Wils, Marina Yannakoudakis

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Matthias Groote, Romana Jordan Cizelj, Philippe Juvin, Jiří Maštálka, Michail Tremopoulos, Kathleen Van Brempt, Andrea Zanoni

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Peter Šťastný


WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

23.11.2011

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

36

2

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Regina Bastos, Heinz K. Becker, Jean-Luc Bennahmias, Philippe Boulland, Milan Cabrnoch, David Casa, Alejandro Cercas, Derek Roland Clark, Sergio Gaetano Cofferati, Marije Cornelissen, Frédéric Daerden, Karima Delli, Sari Essayah, Ilda Figueiredo, Thomas Händel, Marian Harkin, Liisa Jaakonsaari, Danuta Jazłowiecka, Jean Lambert, Olle Ludvigsson, Elizabeth Lynne, Thomas Mann, Elisabeth Morin-Chartier, Csaba Őry, Konstantinos Poupakis, Sylvana Rapti, Licia Ronzulli, Jutta Steinruck, Traian Ungureanu, Andrea Zanoni

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Georges Bach, Raffaele Baldassarre, Jürgen Creutzmann, Jelko Kacin, Ria Oomen-Ruijten, Evelyn Regner, Csaba Sógor, Emilie Turunen

Ostatnia aktualizacja: 2 grudzień 2011Informacja prawna