Procedura : 2015/2281(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0176/2016

Teksty złożone :

A8-0176/2016

Debaty :

PV 22/06/2016 - 22
CRE 22/06/2016 - 22

Głosowanie :

PV 23/06/2016 - 8.12

Teksty przyjęte :

P8_TA(2016)0291

SPRAWOZDANIE     
PDF 595kWORD 198k
11 maja 2016
PE 573.113v03-00 A8-0176/2016

dotyczące działań następczych w związku ze strategicznymi ramami europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia (ET 2020)

(2015/2281(INI))

Komisja Kultury i Edukacji

Sprawozdawca: Zdzisław Krasnodębski

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 GŁOSOWANIE KOŃCOWE W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

dotyczącej działań następczych w związku ze strategicznymi ramami europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia (ET 2020)

(2015/2281(INI))

Parlament Europejski,

–  uwzględniając art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE),

–  uwzględniając art. 165 i 166 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 14,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 12 maja 2009 r. w sprawie strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia (ET 2020)(1),

–  uwzględniając wspólne sprawozdanie Rady i Komisji z 2012 r. z wdrażania strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia (ET 2020) – „Kształcenie i szkolenia na rzecz inteligentnego i trwałego rozwoju Europy sprzyjającego włączeniu społecznemu” (2012/C 70/05)(2),

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 26 sierpnia 2015 r. do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów zatytułowany „Projekt wspólnego sprawozdania Rady i Komisji z 2015 r. w sprawie wdrażania strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia (ET 2020) – Nowe priorytety europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia” (COM(2015)0408)(3),

–  uwzględniając wspólne sprawozdanie Rady i Komisji z 2015 roku w sprawie wdrażania strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia (ET 2020) – „Nowe priorytety europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia” (2015/C 417/04)(4),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 28 i 29 listopada 2011 r. na temat poziomu odniesienia w dziedzinie mobilności edukacyjnej(5),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 19 listopada 2010 r. w sprawie edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju(6),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 17 lutego 2014 r. w sprawie inwestowania w kształcenie i szkolenie – odpowiedź na komunikat zatytułowany „Nowe podejście do edukacji: Inwestowanie w umiejętności na rzecz lepszych efektów społeczno-gospodarczych” oraz na roczną analizę wzrostu gospodarczego 2013 (2013/C 64/06)(7),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie skutecznego kształcenia nauczycieli(8),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie zapewniania jakości w celu wspierania kształcenia i szkolenia(9),

–  uwzględniając konkluzje Rady w sprawie przedsiębiorczości w kształceniu i szkoleniu(10),

–  uwzględniając konkluzje Rady w sprawie roli wczesnej edukacji i kształcenia podstawowego w stymulowaniu kreatywności, innowacyjności i kompetencji cyfrowych (2015/C 172/05)(11),

–  uwzględniając konkluzje Rady w sprawie ograniczania zjawiska wczesnego kończenia nauki i sprzyjania sukcesom szkolnym (2015/C 417/05)(12),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów zatytułowany „Nowe podejście do edukacji: Inwestowanie w umiejętności na rzecz lepszych efektów społeczno-gospodarczych” (COM(2012)0669)(13),

–  uwzględniając zalecenie Rady z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego (2012/C 398/01)(14),

–  uwzględniając zalecenie 2006/962/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie(15),

–  uwzględniając deklarację w sprawie promowania – poprzez edukację – postaw obywatelskich oraz wspólnych wartości, którymi są wolność, tolerancja i niedyskryminacja, przyjętą podczas nieformalnego posiedzenia ministrów edukacji państw członkowskich Unii Europejskiej w dniu 17 marca 2015 r. (deklaracja paryska)(16),

–  uwzględniając konkluzje z Rygi przyjęte w dniu 22 czerwca 2015 r. przez ministrów odpowiedzialnych za kształcenie i szkolenie zawodowe(17),

–  uwzględniając zieloną księgę Komisji z dnia 3 lipca 2008 r. zatytułowaną „Migracja i mobilność: wyzwania i szanse dla wspólnotowych systemów edukacyjnych” (COM(2008)0423)(18),

–  uwzględniając sprawozdanie, które w lutym 2010 r. sporządziła dla Komisji grupa ekspertów ds. nowych umiejętności w nowych miejscach pracy, zatytułowane „Nowe umiejętności w nowych miejscach pracy: czas na działanie”(19),

–  uwzględniając zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie mobilności transnarodowej we Wspólnocie w celach edukacji i szkolenia: Europejska karta na rzecz jakości mobilności(20),

–  uwzględniając sprawozdanie 6. Forum UE na rzecz dialogu uczelni i przedsiębiorstw z marca 2015 r.(21),

–  uwzględniając prognozę Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego z 2012 r. zatytułowaną „Future skills supply and demand in Europe” („Przyszłe zapotrzebowanie na umiejętności oraz ich podaż na rynkach pracy w Europie”)(22),

–  uwzględniając swoje rezolucje z dnia 8 września 2015 r. w sprawie promowania przedsiębiorczości młodzieży przez kształcenie i szkolenie(23) oraz z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie kontynuacji wdrażania procesu bolońskiego(24),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie edukacji dzieci w sytuacjach nadzwyczajnych i w czasie przedłużających się kryzysów(25),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 kwietnia 2016 r. w sprawie programu Erasmus+ i innych narzędzi wspomagania mobilności w kształceniu i szkoleniu zawodowym – podejście zakładające uczenie się przez całe życie(26),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Kultury i Edukacji (A8-0176/2016),

A.  mając na uwadze, że wszelkie następne odniesienia do „kształcenia i szkolenia” powinny być rozumiane jako obejmujące ich formalne, nieformalne i pozaformalne formy, ze względu na ich komplementarność w dążeniu do „uczącego się społeczeństwa” oraz ich ukierunkowanie na określone grupy docelowe, dzięki czemu ułatwiają integrację osób mających mniej możliwości w zakresie edukacji;

B.  mając na uwadze, że kształcenie i szkolenie nie mogą być ukierunkowane wyłącznie na zaspokojenie potrzeb rynku, ale powinny same w sobie stanowić wartość, ponieważ kształcenie odgrywa jednakowo ważną rolę zarówno w kształtowaniu wartości etycznych i obywatelskich oraz ogólnie pojmowanych wartości humanistycznych zapisanych w traktatach, jak i w umacnianiu zasad demokratycznych, które stanowią podwaliny Europy;

C.  mając na uwadze, że kształcenie powinno przyczyniać się do rozwoju osobistego, wzajemnego poszanowania i dojrzewania młodych ludzi, aby mogli oni stać się proaktywnymi, odpowiedzialnymi i świadomymi obywatelami o przekrojowych kompetencjach obywatelskich, społecznych i międzykulturowych, a także wykwalifikowanymi specjalistami;

D.  mając na uwadze, że kształcenie powinno być uznawane za podstawowe prawo człowieka i dobro publiczne, które powinno być dostępne dla wszystkich;

E.  mając na uwadze, że kształcenie i szkolenie odgrywają ważną rolę w przeciwdziałaniu ubóstwu i wykluczeniu społecznemu, a zapewnienie szerszego dostępu do uczenia się przez całe życie może otworzyć nowe możliwości przed osobami nisko wykwalifikowanymi, bezrobotnymi, osobami o specjalnych potrzebach, osobami starszymi oraz migrantami;

F.  mając na uwadze, że dostępne dla wszystkich kształcenie i szkolenie wysokiej jakości mają zasadnicze znaczenie dla kulturowego, gospodarczego i społecznego rozwoju Europy;

G.  mając na uwadze, że kształcenie i szkolenie w Europie powinno przyczyniać się do realizacji unijnych strategii i inicjatyw, w tym strategii „Europa 2020”, inicjatywy w zakresie jednolitego rynku cyfrowego, Europejskiej agendy bezpieczeństwa oraz planu inwestycyjnego dla Europy;

H.  mając na uwadze, że nie wszystkie państwa członkowskie zmagają się z wyzwaniami o takim samym charakterze i o takiej samej skali, w związku z czym jakiekolwiek zalecenia w odniesieniu do kształcenia i szkolenia powinny być elastyczne oraz uwzględniać krajowe i regionalne uwarunkowania gospodarcze, społeczne, demograficzne, kulturowe i inne czynniki, a jednocześnie służyć poprawie sytuacji w całej UE;

I.  mając na uwadze, że współpraca w ramach ET 2020 powinna uzupełniać krajowe działania i wspierać państwa członkowskie w ich wysiłkach na rzecz rozwoju systemów kształcenia i szkolenia, przy jednoczesnym poszanowaniu kompetencji państw członkowskich;

J.   mając na uwadze, że rozwój gospodarczy i spójność społeczną należy traktować równorzędnie przez kombinację polityki służącą zapewnieniu bardziej sprawiedliwego podziału wiedzy w społeczeństwie w celu przeciwdziałania zwiększającym się różnicom wynagrodzeń, które są skutkiem ubocznym rozwoju technologicznego opartego na nierównomiernym podziale umiejętności;

K.  mając na uwadze, że skuteczne inwestowanie w wysokiej jakości kształcenie i szkolenie jest jednym ze źródeł trwałego wzrostu gospodarczego;

L.   mając na uwadze, że obecny niski poziom wiedzy i podstawowych umiejętności budzi niepokój i wymaga edukacji na poziomie podstawowym i średnim zapewniającej niezbędną podstawę dla dalszego kształcenia i integracji na rynku pracy;

M.  mając na uwadze tendencje wskazujące na niski poziom podstawowych umiejętności wśród osób dorosłych, co sprawia, że konieczne jest wspieranie kształcenia dorosłych, które jest narzędziem do podnoszenia kwalifikacji i przekwalifikowywania się;

N.   mając na uwadze, że w rocznej analizie wzrostu gospodarczego na 2014 r. Komisja wyraziła opinię, że w odniesieniu do wydatków państwa członkowskie powinny znaleźć sposoby na ochronę i wspieranie długoterminowych inwestycji w kształcenie, badania, innowacje, działania związane z energią i klimatem oraz że zasadnicze znaczenie mają inwestycje w modernizację systemów kształcenia i szkolenia, w tym uczenia się przez całe życie;

O.   mając na uwadze, że budżety publiczne są wciąż narażone na ogromną presję, a wiele państw członkowskich ograniczyło wydatki na kształcenie i szkolenie, w związku z czym należy obecnie zwiększyć skuteczność dalszych inwestycji w tej dziedzinie, będącej decydującym czynnikiem zwiększania produktywności, konkurencyjności i wzrostu gospodarczego;

P.  mając na uwadze, że pomimo poprawy wyników związanych z dążeniem do osiągnięcia celów ET 2020 w sektorze kształcenia wyższego, na europejskim obszarze szkolnictwa wyższego odnotowano problemy dotyczące skuteczności inwestycji oświatowych państw członkowskich, położenia nacisku przede wszystkim na wskaźniki ilościowe, warunków nauczania, jakości kształcenia, ograniczeń w wolności akademickiej oraz sceptycyzmu wobec pewnych aspektów procesu bolońskiego i jego realizacji w niektórych państwach;

Q.   mając na uwadze, że „Monitor ET 2020” wskazuje, iż główne wyzwania, z jakimi dziś musimy się zmierzyć, to zubożenie edukacyjne i słaba integracja osób ze środowisk o niskim statusie społeczno-gospodarczym, co wymaga poświęcenia większej uwagi kwestiom społecznym w dążeniu do osiągnięcia celów ET 2020 oraz zwiększenia integracyjnego charakteru i jakości systemów kształcenia i szkolenia;

Strategiczne ramy ET 2020

1.   z zadowoleniem przyjmuje przegląd ET 2020 i podkreśla potrzebę wykorzystania zawartych w nim wniosków i ich szybkiego wdrożenia w celu zwiększenia wartości dodanej i zoptymalizowania skuteczności tych ram dzięki większemu uwzględnieniu realiów poszczególnych państw członkowskich oraz położeniu większego nacisku na wzajemne uczenie się;

2.   ubolewa, że w dziedzinie kształcenia i szkolenia wciąż nie rozwiązano istotnych problemów dotyczących jakości, dostępności i dyskryminacji społeczno-gospodarczej, i uważa, że należy zapewnić ambitniejsze, bardziej skoordynowane i skuteczne środki z zakresu polityki zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym;

3.   ponownie podkreśla znaczenie przyjętej w Paryżu w marcu 2015 r. deklaracji w sprawie promowania – poprzez edukację – postaw obywatelskich oraz wspólnych wartości, którymi są wolność, tolerancja i niedyskryminacja;

4.   z zadowoleniem przyjmuje zmniejszenie liczby obszarów priorytetowych ET 2020 do sześciu, zawierających wyliczenie konkretnych kwestii, o których realizacji mogą zadecydować państwa członkowskie wedle własnych potrzeb i uwarunkowań, ale zwraca uwagę, że należy zwiększyć skuteczność oraz usprawnić działanie ET 2020, a także przyjąć program prac;

5.   z zadowoleniem przyjmuje proponowane wydłużenie cyklu prac z trzech do pięciu lat, aby lepiej zrealizować długoterminowe cele strategiczne i skupić się na takich kwestiach jak niedostateczne wyniki wśród uczniów w pewnych dziedzinach nauczania, niski współczynnik uczestnictwa dorosłych w kształceniu, przedwczesne kończenie nauki, włączenie społeczne, uczestnictwo w życiu publicznym, różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn oraz wskaźniki zatrudnienia wśród absolwentów;

6.   z zadowoleniem przyjmuje nową generację grup roboczych ds. ET 2020 i wzywa Komisję do zwiększenia reprezentacji różnych zainteresowanych stron w tych grupach, w szczególności przez włączenie do nich większej liczby ekspertów ds. kształcenia, osób pracujących z młodzieżą, przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, nauczycieli i pracowników uczelni, których praktyczne doświadczenie ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia celów wyznaczonych w ET 2020; podkreśla potrzebę szerszego upowszechniania wyników prac tych grup na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i unijnym;

7.   z zadowoleniem przyjmuje wzmocnienie funkcji kierowniczej organów nieformalnych w ET 2020, jak również utworzenie systemu wymiany informacji zwrotnych między grupą wysokiego szczebla, grupami dyrektorów generalnych i grupami roboczymi; docenia rolę organizacji społeczeństwa obywatelskiego w przybliżaniu zainteresowanym stronom na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym i obywatelom współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia oraz apeluje o udzielenie im wsparcia finansowego w ramach programu Erasmus+ (KA3) i Europejskiego Funduszu Społecznego;

8.   wzywa do ustanowienia nieformalnego organu koordynującego, w skład którego weszliby dyrektor generalny Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury (DG EAC) Komisji, dyrektorzy odpowiadający za kształcenie w ramach pozostałych dyrekcji generalnych, przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego i Komisji Kultury Parlamentu Europejskiego, a który to organ organizowałby posiedzenia na wysokim szczeblu w celu zapewnienia ściślejszej koordynacji prac, spójności polityki oraz działań następczych w związku z zaleceniami wydawanymi przez formalne i nieformalne organy w ramach ET 2020; uważa, że taka koordynacja jest niezbędna w związku z zaniepokojeniem brakiem prawdziwego dialogu między Komisją a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz podziałem kompetencji związanych z ET 2020 między szereg dyrekcji generalnych Komisji i różnych komisarzy; apeluje o to, by o wnioskach z tych prac odpowiednio poinformowano zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym;

9.   przypomina, że bez względu na to, jak ważne jest nabywanie umiejętności zwiększających szanse na zatrudnienie, należy zachować wartość wiedzy i dyscypliny naukowej, a także ich jakość i praktyczne wykorzystanie; podkreśla, że, mając na uwadze odmienną sytuację społeczno-gospodarczą poszczególnych państw i różne tradycje oświatowe, należy unikać stosowania w sposób nakazowy jednolitych wzorców; podkreśla, że mimo iż przyszły europejski program na rzecz umiejętności słusznie skupia się na wyzwaniach gospodarczych i wyzwaniach związanych z zatrudnieniem, powinien on w równej mierze poświęcać uwagę znajomości przedmiotu, wynikom akademickim, myśleniu krytycznemu i kreatywności; jednocześnie wzywa państwa członkowskie do wspierania inicjatyw, w ramach których uczniowie mogliby prezentować swoje umiejętności przed publicznością i potencjalnymi pracodawcami;

10.  zwraca uwagę na zagrożenia związane ze wzrostem radykalizacji, przemocy, nękania oraz nasilaniem zaburzeń zachowań już na poziomie szkoły podstawowej; apeluje do Komisji o przeprowadzenie badania na szczeblu UE oraz o zaprezentowanie przeglądu sytuacji we wszystkich państwach członkowskich, ze wskazaniem ich reakcji na takie tendencje i podaniem informacji, czy i w jaki sposób państwa członkowskie włączyły do swoich programów nauczania kształcenie z zakresu etyki, a także kształcenie indywidualne i społeczne jako instrument, który do tej pory okazał się skuteczny w wielu szkołach, w tym wsparcie dla nauczycieli w odniesieniu do tych przekrojowych umiejętności; zachęca państwa członkowskie do wymiany najlepszych praktyk w tym obszarze;

11.   zwraca uwagę na wartość opartego na wspólnocie podejścia do formalnego, pozaformalnego i nieformalnego kształcenia oraz na silne związki między placówkami edukacyjnymi a rodziną;

12.   wzywa wszystkie odnośne podmioty do większego udziału w pracach realizowanych w ET 2020;

13.  jest zdania, że należy koniecznie zachęcać samych uczniów do aktywnego uczestnictwa w zarządzaniu ich placówkami edukacyjnymi, bez względu na ich wiek i rodzaj kształcenia;

14.   zachęca państwa członkowskie do wzmacniania powiązań między szkolnictwem wyższym a kształceniem i szkoleniem zawodowym, instytutami badawczymi i sektorem gospodarki, a także do zapewnienia zaangażowania partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego; zwraca uwagę, że partnerstwo to zwiększy oddziaływanie ET 2020 i znaczenie systemów nauczania dla zwiększenia potencjału innowacyjnego Europy;

15.   podkreśla, że strategie komunikacji między szkołą a rodzicami, kształtowanie charakteru i inne programy rozwoju osobistego wdrażane w placówkach edukacyjnych we współpracy z rodzinami i innymi odnośnymi partnerami społecznymi mogą przyczynić się do większej konwergencji społecznej, promowania aktywnego obywatelstwa i europejskich wartości zapisanych w traktatach, a także do zapobiegania radykalizacji; podkreśla, że wsparcie w środowisku domowym jest kluczowe dla wykształcenia w dzieciach biegłego posługiwania się podstawowymi umiejętnościami, i zwraca uwagę na zalety kursów dla rodziców, które mogą okazać się skuteczne w przeciwdziałaniu zubożeniu edukacyjnemu;

16.  zachęca do wymiany najlepszych praktyk w ramach ET 2020;

17.   podkreśla, że współpraca w ramach ET 2020 zasadniczo uzupełnia środki krajowe, takie jak uczenie się od siebie nawzajem, gromadzenie danych, grupy robocze i wymiana dobrych praktyk krajowych, które zostaną wzmocnione dzięki poprawie ich przejrzystości, koordynacji i rozpowszechnianiu wyników;

18.   podkreśla rolę zewnętrznych stowarzyszeń i organizacji pozarządowych w docieraniu do szkół w celu przekazania dzieciom dodatkowych umiejętności i kompetencji społecznych, takich jak twórczość artystyczna czy zdolności manualne, a także w celu ułatwienia ich integracji, lepszego zrozumienia ich otoczenia, solidarności w nauce i życiu oraz ułatwiania całym klasom nabywania kompetencji w zakresie nauki;

19.   wyraża zaniepokojenie faktem, że jakość kształcenia i szkolenia nauczycieli pod względem zakresu i stopnia złożoności w niektórych państwach członkowskich nie dorównuje poziomowi kwalifikacji potrzebnych obecnie do tego, aby uczyć, takich jak kwalifikacje w zakresie radzenia sobie z rosnącą różnorodnością uczniów, korzystanie z innowacyjnych metod pedagogicznych i narzędzi ICT;

20.  zachęca państwa członkowskie, by dostosowały swoje programy wstępnego kształcenia i ustawicznego doskonalenia zawodowego nauczycieli, lepiej wykorzystywały współpracę państw członkowskich w zakresie partnerskiego uczenia się oraz wspierały współpracę i partnerstwa między kolegiami nauczycielskimi a szkołami;

21.  z zadowoleniem przyjmuje nowy priorytet ET 2020, jakim jest zwiększenie wsparcia dla nauczycieli i podniesienie ich statusu, tak by byli w stanie wzbudzać konieczny w ich zawodzie szacunek, co sprawi, że zawód ten stanie się atrakcyjniejszy; uważa, że realizacja tego celu będzie wymagała lepszego przygotowania i przeszkolenia nauczycieli, a także poprawy warunków ich pracy, w tym zwiększenia wynagrodzeń w niektórych państwach członkowskich, ponieważ pensje nauczycieli często są niższe niż średnie pensje absolwentów wyższych uczelni;

22.  odnotowuje z niepokojem, że w niektórych państwach członkowskich, w szczególności tych, które borykają się z problemami, przygotowanie nauczycieli i jakość kształcenia pogorszyły się w związku z brakami kadrowymi i cięciami w środkach przeznaczonych na edukację;

23.  zwraca uwagę, że zapewnienie otwartego i innowacyjnego kształcenia i szkolenia jest jednym z priorytetowych obszarów ET 2020; podkreśla znaczenie opracowywania i propagowania nowatorskich i elastycznych metod nauczania, szkolenia i przekazywania wiedzy, w których uczący się są aktywnymi uczestnikami;

24.  zachęca państwa członkowskie do wykorzystania w pełni potencjału, jaki oferuje digitalizacja, ICT i nowe technologie, w tym platformy otwartych danych oraz masowe otwarte kursy internetowe, w celu poprawy jakości i dostępu do uczenia się i nauczania; apeluje do UE i do państw członkowskich o podjęcie wysiłków niezbędnych do poprawy umiejętności cyfrowych i kompetencji w zakresie ICT, również przez organizowanie specjalnych szkoleń z korzystania z tych narzędzi dla nauczycieli i uczniów szkół, w tym szkół wyższych; zachęca do wymiany najlepszych praktyk i aktywniejszej współpracy transgranicznej w tej dziedzinie;

25.   wyraża uznanie dla Komisji za to, że przywiązuje ona dużą wagę do umiejętności cyfrowych; podkreśla, że umożliwienie młodym ludziom w XXI w. zdobycia tych umiejętności jest kwestią o podstawowym znaczeniu;

26.  podkreśla, że w ramach ET 2020 należy zwrócić większą uwagę na kwestię poprawy wyników nauczania przy uwzględnieniu dostępnych zasobów, zwłaszcza w odniesieniu do uczenia się dorosłych;

27.  zachęca Komisję i państwa członkowskie do dokonania przeglądu obowiązujących zasad oceny programów kształcenia i szkolenia finansowanych z wykorzystaniem europejskich instrumentów finansowych, przy czym należy zwrócić większą uwagę na ocenę skutków opartą na jakości i wyniki w odniesieniu do priorytetów przewidzianych w ramach ET 2020;

28.   wzywa państwa członkowskie do wspierania za pomocą stypendiów i pożyczek tych kierunków nauczania i studiów, których struktura może pomóc zmniejszyć rozbieżności między kształceniem a potrzebami praktycznymi;

29.  podkreśla potrzebę lepszego skoncentrowania wysiłków w dziedzinie kształcenia i szkolenia przez połączenie i racjonalizację istniejących programów i inicjatyw;

30.   wzywa Komisję, by w stosownych przypadkach traktowała mniejszości jako odrębne grupy, aby skuteczniej reagować na konkretne problemy każdej z nich;

31.   wyraża zdecydowane przekonanie, że inwestowanie we wczesną edukację i opiekę nad dzieckiem, dostosowaną do wrażliwości i poziomu dojrzałości poszczególnych grup docelowych, przynosi większe korzyści niż inwestycje na dalszych etapach edukacji; zwraca uwagę, iż dowiedziono, że inwestycje we wczesnych latach nauki pozwalają obniżyć koszty na późniejszych etapach;

32.  uważa też, że powodzenie kształcenia na wszystkich szczeblach zależy od dobrze wyszkolonych nauczycieli oraz od ich ustawicznego doskonalenia zawodowego, co wymaga wystarczających inwestycji w szkolenie nauczycieli;

Jakość kształcenia i szkolenia

33.   wzywa do poświęcania większej uwagi jakości kształcenia, począwszy od przedszkoli i następnie przez całe życie;

34.   wzywa do wypracowywania dobrych praktyk w zakresie oceny postępu jakościowego oraz do inwestowania w wykorzystywanie wysokiej jakości danych wspólnie z zainteresowanymi stronami na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym, niezależnie od adekwatności wskaźników i poziomów odniesienia stosowanych w ramach ET 2020;

35.  podkreśla znaczenie nauczania i uczenia się ogólnych umiejętności podstawowych, takich jak ICT, matematyka, myślenie krytyczne, języki obce, mobilność itp., które pozwolą młodym ludziom łatwo dostosowywać się do zmieniającego się środowiska społecznego i gospodarczego;

36.  zwraca uwagę na bezprecedensowo wysoką liczbę osób kształcących się w ramach edukacji formalnej; wyraża niepokój w związku z faktem, że poziom bezrobocia młodzieży w UE jest nadal wysoki i że spadła stopa zatrudnienia absolwentów uczelni wyższych;

37.  podkreśla, że do osiągnięcia celów w dziedzinie kształcenia i szkolenia wyznaczonych w strategii „Europa 2020”, w tym w szczególności obniżenia odsetka osób przedwcześnie kończących naukę do poniżej 10% oraz zagwarantowania, by 40% osób z młodszego pokolenia miało wykształcenie wyższe, nie można dążyć kosztem jakości kształcenia, lecz raczej realizować je, biorąc pod uwagę pierwszy cel ET 2020, którym są odpowiednie i wysokiej jakości umiejętności i kompetencje; zwraca uwagę, że można to osiągnąć między innymi dzięki rozwijaniu projektów dualnego systemu kształcenia;

38.  zwraca uwagę na fakt, że standardowe testy oraz podejście ilościowe stosowane przy rozliczaniu osiągnięć edukacyjnych w najlepszym wypadku umożliwiają pomiar wąskiego zakresu tradycyjnych umiejętności i mogą prowadzić do tego, że szkoły będą musiały dostosowywać program nauczania do materiału ujętego w testach i będą w konsekwencji zaniedbywać wartości nieodłącznie związane z edukacją; podkreśla, że kształcenie i szkolenie odgrywają ważną rolę w rozwoju wartości etycznych, obywatelskich i ogólnoludzkich oraz że w wynikach testów nie uwzględnia się osiągnięć nauczycieli i uczniów w tej dziedzinie; podkreśla w związku z tym potrzebę elastyczności, innowacji i kreatywności w placówkach edukacyjnych, co może przyczynić się do poprawy jakości uczenia się i osiągnięcia celów edukacyjnych;

39.   podkreśla potrzebę rozwijania podstawowych umiejętności, aby zapewnić wysoką jakość edukacji;

40.   podkreśla znaczenie zapewniania wysokiej jakości edukacji wczesnoszkolnej oraz jej terminowej modernizacji; podkreśla ogromne znaczenie podejścia skupiającego się na jednostce w systemach kształcenia i szkolenia, co przyczynia się do rozwoju kreatywności i myślenia krytycznego, a także umożliwia skupienie się na indywidualnych zainteresowaniach, potrzebach i umiejętnościach uczniów;

41.  wzywa państwa członkowskie do ukierunkowywania inwestycji na kształcenie sprzyjające włączeniu społecznemu, które odpowiada na wyzwania społeczne dotyczące zapewnienia równego dostępu i szans dla wszystkich; podkreśla, że kształcenie i szkolenie wysokiej jakości, w tym możliwości i programy uczenia się przez całe życie w celu wyeliminowania wszelkich form dyskryminacji, nierówności gospodarczej i społecznej oraz przyczyn wykluczenia są kluczowe dla zwiększenia spójności społecznej i poprawy jakości życia młodych ludzi, którzy znajdują się w gorszej sytuacji społecznej i ekonomicznej, a także osób należących do grup mniejszości, oraz podkreśla potrzebę nieustannego dążenia do ograniczenia liczby osób, które należą do wspomnianych grup i które przedwcześnie rezygnują z nauki;

42.  wzywa do nadania bardziej integracyjnego charakteru kształceniu i szkoleniu z myślą o osobach niepełnosprawnych oraz o osobach o specjalnych potrzebach, a jednocześnie wzywa do poprawy szkolenia nauczycieli, tak aby wyposażyć ich w umiejętności, dzięki którym będą zdolni do włączania i integracji uczniów niepełnosprawnych oraz do udzielania im pomocy;

43.  podkreśla, że należy przeanalizować skutki uboczne procesu bolońskiego i mobilności studentów oraz dokonać ich oceny; zachęca państwa członkowskie do podjęcia większych starań na rzecz osiągnięcia celów i skutecznego wdrażania reform uzgodnionych w ramach procesu bolońskiego i programów mobilności, a także do skuteczniejszego zaangażowania i współpracy w celu korygowania ich niedoskonałości, tak aby w większym stopniu odzwierciedlały one potrzeby studentów oraz całej społeczności akademickiej, a także stymulowały i wspierały poprawę jakości szkolnictwa wyższego;

44.  zaleca większe zaangażowanie społeczności uniwersyteckiej w cykl prac w ramach ET 2020

45.   zauważa, że proces boloński umożliwił znaczące osiągnięcia, oraz uważa, że instytucje oświatowe powinny podchodzić elastycznie do wykorzystywania modułów oraz europejskiego systemu transferu i akumulacji punktów w szkolnictwie wyższym (ECTS);

46.  z zadowoleniem przyjmuje wysiłki na rzecz szerzenia zainteresowania takimi dyscyplinami jak nauki ścisłe, technologia, inżynieria i matematyka, ale nie kosztem nauk humanistycznych, które są niezbędne, aby właściwie wykorzystywać możliwości stwarzane przez te dyscypliny;

47.  podkreśla, że osiąganie wyników finansowych nie powinno być warunkiem wstępnym działalności akademickiej, w związku z czym apeluje o to, by dołożyć wszelkich starań, by naukom humanistycznym nie zagrażało wyeliminowanie ze sfery badawczej;

48.  opowiada się za bardziej holistycznym podejściem, w którym kładzie się nacisk na znaczenie różnych dyscyplin w kształceniu i badaniach naukowych;

49.  zaleca przystąpienie do tworzenia programów mobilności w oparciu o wyniki jakościowe, które odpowiadają priorytetom i służą wyznaczonym celom kształcenia i szkolenia; wzywa do należytego wdrożenia propozycji zawartych w Europejskiej karcie na rzecz jakości mobilności oraz do lepszego wykorzystania wszystkich dostępnych narzędzi edukacyjnych, aby przygotować studentów do odpowiedniego rodzaju mobilności, jakiej potrzebują; zachęca państwa członkowskie do pełnego wykorzystania w kraju możliwości, jakie zapewnia umiędzynarodowienie szkolnictwa, aby zapewnić studentom, którzy wolą nie uczestniczyć w mobilności zagranicznej, międzynarodowy wymiar wybranych przez nich studiów;

50.  ponownie stwierdza, że należy zapewnić dostęp do ofert mobilności, w szczególności w odniesieniu do szkoleń zawodowych, młodzieży znajdującej się w niekorzystnej sytuacji oraz osobom dotkniętym różnymi formami dyskryminacji; podkreśla ważną rolę, jaką programy mobilności, np. Erasmus+, odgrywają w stymulowaniu rozwoju umiejętności i kompetencji przekrojowych u ludzi młodych; podkreśla potrzebę wzmocnienia odnowionej europejskiej agendy w zakresie uczenia się dorosłych;

51.  podkreśla znaczenie ogólnych ram uznawania kwalifikacji i dyplomów jako podstawy zagwarantowania edukacyjnej i zawodowej mobilności transgranicznej;

52.  apeluje o podjęcie większych wysiłków w zakresie uznawania kształcenia pozaformalnego i nieformalnego, w tym wolontariatu, oraz o wypracowanie instrumentów uznawania wiedzy i kompetencji zdobytych za pośrednictwem internetu;

53.  stwierdza, że należy poświęcić szczególną uwagę upraszczaniu i racjonalizacji istniejących już instrumentów unijnych dotyczących umiejętności i kwalifikacji skierowanych do ogółu ludności, aby rozszerzyć ich zasięg zgodnie z wynikami badania dotyczącego europejskiego obszaru umiejętności i kwalifikacji przeprowadzonego przez Komisję w 2014 r.;

Migracja a kształcenie

54.  podkreśla, że wyzwania, z jakimi borykają się europejskie systemy kształcenia w związku z przepływami migracyjnymi wewnątrz Europy i spoza niej oraz w związku z obecnym kryzysem uchodźczym i humanitarnym, należy rozwiązać na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym;

55.  podkreśla, że niezapewnienie migrantom, uchodźcom i osobom ubiegającym się o azyl kształcenia i szkolenia wpłynie ujemnie na ich szanse zatrudnienia, możliwości zdobycia wiedzy na temat kanonów kultury i wartości kraju przyjmującego, a w konsekwencji na ich możliwości integracji i udziału w społeczeństwie;

56.  wzywa do aktywniejszej współpracy pomiędzy UE a władzami krajowymi, aby wypracować właściwe podejście do szybkiego, pełnego i zrównoważonego włączenia uchodźców i migrantów do systemów kształcenia i szkolenia;

57.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję o włączeniu kwestii kształcenia migrantów w prace grup roboczych ds. ET 2020, a także decyzję o prowadzeniu odnośnych działań w zakresie partnerskiego uczenia się na wstępnym etapie tych prac;

58.   podkreśla, że ministerstwa edukacji państw członkowskich oraz DG EAC Komisji Europejskiej muszą współpracować na rzecz zapewnienia równego dostępu do kształcenia wysokiej jakości, w szczególności przez docieranie do osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, wywodzących się z różnych środowisk, w tym do nowo przybyłych migrantów, a także poprzez włączenie ich w otoczenie sprzyjające kształceniu;

59.  apeluje o środki służące włączaniu do systemów kształcenia i szkoleń zawodowych dzieci migrantów, uchodźców i osób ubiegających się o azyl pochodzących zarówno z Europy, jak i spoza niej, oraz środki pomagające im w dostosowaniu się do programów i standardów nauczania w przyjmującym państwie członkowskim, przez wspieranie nowatorskich metod nauczania i zapewnienie dzieciom nauki języka, a także, w miarę potrzeby, zapewnienie wsparcia socjalnego, jak również umożliwienie im poznania kultury i wartości państwa przyjmującego przy jednoczesnym zachowaniu ich własnego dziedzictwa kulturowego;

60.  zachęca państwa członkowskie do rozważenia możliwości włączenia nauczycieli i pracowników akademickich pochodzących z migracji do europejskich systemów edukacji oraz do wykorzystania ich umiejętności językowych i zdolności w zakresie nauczania;

61.  zaleca, by państwa członkowskie i placówki edukacyjne udzielały porad i wsparcia dzieciom migrantów, uchodźców i osób ubiegających się o azyl pragnącym uzyskać dostęp do usług edukacyjnych, przekazując im jasne informacje oraz wykorzystując do tego celu znajdujące się w widocznych miejscach punkty kontaktowe;

62.  wyraża zaniepokojenie faktem, że połowa osób szkolących nauczycieli w krajach OECD jest zdania, iż studia pedagogiczne nie przygotowują przyszłych nauczycieli w wystarczającym stopniu, by skutecznie radzili sobie z różnorodnością, dlatego też zachęca państwa członkowskie, których to dotyczy, do zagwarantowania nauczycielom ciągłego wsparcia zawodowego w tej dziedzinie dzięki wyposażeniu ich w odpowiednie umiejętności pedagogiczne związane z migracją i akulturacją oraz umożliwieniu im wykorzystania różnorodności jako bogatego źródła nauki w klasie; apeluje o lepsze wykorzystanie potencjału partnerskiego uczenia się między państwami członkowskimi;

63.  popiera pomysł utworzenia punktów informacyjnych i opracowania wytycznych dla nauczycieli mających zapewnić im w odpowiednim czasie wsparcie w radzeniu sobie w pozytywny sposób z różnymi rodzajami odmienności w klasie i promowaniu dialogu międzykulturowego, a także zapewnić wskazówki postępowania w sytuacji, gdy mają do czynienia z uczniami zagrożonymi radykalizacją;

64.  wzywa do zapewnienia zróżnicowanej synergii między grupami roboczymi ds. ET 2020 a sieciami takimi jak grupa robocza ds. kształcenia w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw;

65.  wzywa do powołania odpowiedniej grupy ekspertów, jak przewidziano w europejskim planie prac Unii Europejskiej na rzecz młodzieży na lata 2016–2018;

66.  podkreśla potrzebę zapewnienia programów uczenia się bardziej ukierunkowanych na naukę języków;

67.  wzywa państwa członkowskie do podjęcia starań o sprawne utworzenie i wdrożenie mechanizmów umożliwiających zrozumienie i zidentyfikowanie kwalifikacji migrantów, uchodźców oraz osób ubiegających się o azyl, ponieważ wielu z nich w chwili przybycia na terytorium UE nie posiada dowodów, które potwierdzałyby ich formalne kwalifikacje;

68.  wzywa państwa członkowskie do rozważenia możliwości usprawnienia istniejących systemów uznawania kwalifikacji zawodowych, aby uwzględnić w nich odpowiednie weryfikowanie zdobytego wykształcenia;

69.  jest zdania, że kształcenie nieformalne i pozaformalne może stać się skutecznym narzędziem pomyślnej integracji uchodźców na rynku pracy i w społeczeństwie;

70.  podkreśla ważną rolę kształcenia nieformalnego i pozaformalnego, a także udziału w imprezach sportowych i wolontariacie, w stymulowaniu rozwoju kompetencji obywatelskich, społecznych i międzykulturowych; podkreśla, że niektóre państwa poczyniły znaczne postępy pod względem rozwoju odnośnych ram prawnych, zaś inne mają trudności w opracowywaniu kompleksowych strategii walidacji; podkreśla w związku z tym potrzebę opracowywania kompleksowych strategii umożliwiających walidację;

71.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do ułatwiania studentom będącym migrantami, uchodźcami i studentom ubiegającym się o azyl podejmowania studiów na poziomie uniwersyteckim, z zastrzeżeniem krajowych zasad i uprawnień warunkujących dostęp do kształcenia i szkoleń zawodowych; z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy przyjęte w tym celu przez liczne uniwersytety europejskie i zachęca do wymiany wzorców w tej dziedzinie;

72.  wzywa do utworzenia „korytarzy edukacyjnych”, dzięki którym studenci będący uchodźcami lub pochodzący ze stref konfliktów będą mogli być przyjmowani przez uniwersytety europejskie, również za pośrednictwem kursów na odległość;

73.   wzywa państwa członkowskie do ułatwienia studentom będącym migrantami dostępu do kształcenia na wszystkich poziomach;

74.  uważa, że należy dokonać oceny programu Science4Refugees i, w razie potrzeby, wprowadzić w nim dalsze zmiany; zaleca wspieranie na szczeblu unijnym i krajowym instytucji niekomercyjnych zapewniających pomoc migrantom, uchodźcom i osobom ubiegającym się o azyl, którzy są nauczycielami akademickimi w dziedzinie nauk ścisłych oraz w innych dziedzinach;

75.  zauważa, że efekt drenażu mózgów związany z mobilnością stwarza ryzyko dla państw członkowskich, zwłaszcza w Europie Środkowo-Wschodniej i Południowej, w których na emigrację decyduje się rosnąca liczba młodych absolwentów; wyraża zaniepokojenie faktem, że grupy robocze ds. ET 2020 nie zdołały odpowiednio uregulować zagadnienia nierównomiernej mobilności, i zwraca uwagę na potrzebę rozwiązania tego problemu na szczeblu krajowym i unijnym;

76.  podkreśla kluczową rolę kształcenia i szkolenia w umocnieniu pozycji kobiet we wszystkich sferach życia; zwraca uwagę na potrzebę niwelowania różnic w traktowaniu płci oraz uznania szczególnych potrzeb kobiet przez włączenie aspektu płci do ET 2020; podkreśla, że ponieważ równość kobiet i mężczyzn stanowi jedną z wartości leżących u podstaw UE, wszystkie instytucje oświatowe muszą przyjąć i stosować tę zasadę w odniesieniu do swoich studentów w celu promowania tolerancji, niedyskryminacji, aktywnego obywatelstwa, spójności społecznej i dialogu międzykulturowego;

77.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1)

Dz.U. C 119 z 28.5.2009, s. 2.

(2)

Dz.U. C 70 z 8.3.2012, s. 9.

(3)

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52015DC0408&from=EN

(4)

Dz.U. C 417 z 15.12.2015, s. 25.

(5)

Dz.U. C 372 z 20.12.2011, s. 31.

(6)

Dz.U. C 327 z 4.12.2010, s. 11.

(7)

Dz.U. C 64 z 5.3.2013, s. 5.

(8)

Dz.U. C 183 z 14.6.2014, s. 22.

(9)

Dz.U. C 183 z 14.6.2014, s. 30.

(10)

Dz.U. C 17 z 20.1.2015, s. 2.

(11)

Dz.U. C 172 z 27.5.2015, s. 17.

(12)

Dz.U. C 417 z 15.12.2015, s. 36.

(13)

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?qid=1389778594543&uri=CELEX%3A52012DC0669

(14)

Dz.U. C 398 z 22.12.2012, s. 1.

(15)

Dz.U. L 394 z 30.12.2006, s. 10.

(16)

http://ec.europa.eu/education/news/2015/documents/citizenship-education-declaration_en.pdf

(17)

http://ec.europa.eu/education/policy/vocational-policy/doc/2015-riga-conclusions_en.pdf

(18)

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52008DC0423&from=de

(19)

http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/thematic_reports/125en.pdf

(20)

Dz.U. L 394 z 30.12.2006, s. 5.

(21)

http://ec.europa.eu/education/tools/docs/university-business-forum-brussels_en.pdf

(22)

http://www.cedefop.europa.eu/files/3052_en.pdf

(23)

Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0292.

(24)

Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0107.

(25)

Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0418.

(26)

Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0107.


UZASADNIENIE

W 2014 r. Komisja we współpracy z państwami członkowskimi dokonała oceny sytuacji w obszarze ET 2020. Aby zwiększyć wartość dodaną i zoptymalizować przedmiotowe ramy strategiczne, Komisja i Rada wzięły pod uwagę szereg zaleceń sformułowanych przez zainteresowane strony. Warto podkreślić, że we wspólnym sprawozdaniu, które Komisja i Rada opublikowały w listopadzie 2015 r., opisano problem skomplikowanej sytuacji w obszarze ET 2020, niekiedy nie do końca zrozumiałej dla niektórych uczestników i części społeczeństwa. Umocniono rolę nieformalnych organów zarządzających oraz utworzono system wymiany informacji zwrotnych między grupami roboczymi a dyrekcjami generalnymi lub grupami wysokiego szczebla. Niektóre państwa członkowskie powinny jeszcze poprawić sposób współdziałania ze strukturami formalnymi i nieformalnymi, dbając o to, by na odpowiednie spotkania wysyłać właściwe osoby i jak najrzadziej korzystać z zastępstwa.

Zgodnie z zaleceniami zainteresowanych stron w grudniu 2015 r. Komisja określiła mandaty nowej generacji grup roboczych, przedstawiając w zarysie strukturę ich pracy oraz rezultaty, do których mają dążyć. Bardzo ważne jest, aby w skład grup roboczych wchodziły różne zainteresowane strony, które dysponują specjalistyczną wiedzą na temat specyfiki każdego organu, w związku z czym informacje o publicznym zaproszeniu do składania wniosków o członkostwo należy upowszechniać wśród stowarzyszeń zainteresowanych stron na szczeblu europejskim. Równie istotne jest większe zaangażowanie niezależnych ekspertów ds. edukacji w prace grup roboczych i innych organów w ramach ET 2020. Konieczny jest bliski dialog między Komisją, państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami z obszaru kształcenia, który powinien mieć formę regularnych konsultacji oraz spotkań koordynacyjnych mających na celu dążenie do rzeczywistej realizacji działań następczych w związku z zaleceniami formułowanymi przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego zaangażowane w kwestie kształcenia. W trakcie nowego cyklu prac należy lepiej informować o wynikach europejskich i krajowych inicjatyw w obszarze kształcenia i szkolenia oraz szerzej te wyniki upowszechniać, tak aby kluczowe informacje docierały do większej grupy odbiorców, umożliwiając też wymianę wiedzy.

Kształcenie i szkolenie jest ważne, ponieważ pomaga ludziom nabywać wiedzę i kwalifikacje zawodowe, jakich potrzebują, by stać się konkurencyjnymi pracownikami, zdolnymi do innowacji. Co więcej, kształcenie i szkolenie może odgrywać ważną rolę w wychowywaniu ludzi o szerokich horyzontach, wrażliwych i dociekliwych, a także odpowiedzialnych obywateli z silnym poczuciem tożsamości, gruntowną znajomością swojej kultury i dziedzictwa, uznających i szanujących wspólne wartości europejskie. Z zadowoleniem przyjmujemy fakt, że deklaracja paryska ministrów edukacji z dnia 17 marca 2015 r. znalazła swoje odzwierciedlenie we wspólnym sprawozdaniu, a ramy strategiczne uległy zmianie pod względem stosowanych wzorców, dzięki czemu takie samo znaczenie nadano celom ukierunkowanym na umiejętność przystosowania zawodowego oraz propagowaniu spójności społecznej, równości, niedyskryminacji i kompetencjom obywatelskim.

W ostatnim dziesięcioleciu wzrosła liczba osób podejmujących kształcenie formalne, lecz jednocześnie Europa nadal doświadcza niespotykanego dotychczas poziomu bezrobocia młodzieży, z którym zmagają się nawet absolwenci. W latach 2011–2014 wzrost stopy bezrobocia w 28 państwach członkowskich UE w największym stopniu dotyczył osób młodych (w wieku 25–29 lat) posiadających pełne wykształcenie wyższe (+12,9%). Wysiłki mające na celu pielęgnowanie gospodarek opartych na wiedzy i propagowanie włączenia społecznego odzwierciedlono w podwójnym celu nadrzędnym strategii „Europa 2020”: w jednej części określono minimalny poziom wykształcenia; w drugiej skoncentrowano się na propagowaniu wyższych poziomów wykształcenia. Eksperci zwracają uwagę, że w rezultacie masowego uczestnictwa w kształceniu wyższym powstają coraz większe nierówności w systemach kształcenia. W miarę rozrastania się systemu zwiększa się różnica między instytucjami szkolnictwa poziomu najwyższego i najniższego we wszystkich państwach, co niekorzystnie wpływa na jakość kształcenia, przyszłe umiejętności przystosowania zawodowego absolwentów oraz spójność społeczną. Dążeniu do osiągnięcia poziomów odniesienia w kategoriach wykształcenia powinno zatem towarzyszyć zdecydowane skoncentrowanie się na poprawie jakości kształcenia na wszystkich poziomach. Osoby odpowiedzialne za wyznaczanie kierunków polityki powinny też wystrzegać się sztucznego przypisywania wymiaru naukowego określonym zawodom, narzucając wskaźniki odnoszące się do wykształcenia wyższego, co przynosi efekty odwrotne do zamierzonych i stanowi przykład sprzeniewierzenia środków publicznych.

Z zadowoleniem należy odnieść się do faktu, że wsparcie dla pedagogów uznano za jeden z priorytetowych obszarów ET 2020, ponieważ jakość przygotowania nauczycieli i programów ich kształcenia ustawicznego nadal nie nadążają za rosnącym zakresem i stopniem złożoności kwalifikacji wymaganych do nauczania w dzisiejszych czasach. Szczególną uwagę należy zwrócić na potrzeby poszczególnych uczących się osób, takich jak osoby z mniejszości etnicznych czy religijnych, dzieci z rodzin o niskim dochodzie lub dzieci z rodzin migrantów, które znajdują się obecnie w centrum zainteresowania z uwagi na coraz większą mobilność wewnątrzunijną oraz trwający kryzys uchodźczy.

Problemów Europy, takich jak rosnące różnice w wynagrodzeniach, segregacja kulturowa, postępująca radykalizacja religijna i polityczna po prawej i lewej stronie areny politycznej, erozja wartości i coraz większa dezorientacja aksjologiczna, nie można właściwie rozwiązać, nie wzmacniając więzi między szkołą a rodziną oraz nie uznając, że to przede wszystkim rodzice odpowiadają za kształcenie swoich dzieci. Wsparcie w domu może nie tylko pomóc w przeciwstawianiu się zubożeniu edukacyjnemu, ale również równoważyć zainteresowanie brutalnym ekstremizmem wśród młodzieży. Ważne jest, żeby rodzice wychowujący dzieci stanowili dla tych dzieci wzór do naśladowania, utrwalali w nich wartości moralne i obywatelskie, tworzyli w domu atmosferę otwartości, powierzali dzieciom obowiązki i pozwalali im na poważny udział w podejmowaniu decyzji, które dotyczą ich własnego życia. Rolę rodziców należy uwydatniać w dzisiejszej debacie na temat kształcenia, zapewniając im też odpowiednie wsparcie w nabywaniu umiejętności potrzebnych do odpowiedniego wychowywania dzieci. W związku z powyższym sprawą najwyższej wagi jest zaangażowanie stowarzyszeń rodziców w prace prowadzone w związku z ET 2020 oraz stymulowanie wymiany dobrych praktyk w zakresie współpracy między szkołą a rodziną.

Sprawozdania opublikowane przez środowisko akademickie wzbudziły obawy, że nauczyciele akademiccy, którzy kiedyś byli ogólnie pozytywnie nastawieni do procesu bolońskiego, teraz mają do niego gorszy stosunek. Z całego europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego napływają zgłoszenia dotyczące pogarszających się warunków nauczania w związku z biurokratyzacją, spadku jakości uczenia się z powodu fragmentacji programów uniwersyteckich oraz nadmiernego nacisku na „kwalifikacje” w wąskiej dziedzinie wiedzy zamiast zagłębienia się zróżnicowany wachlarz badań akademickich i, co najgorsze, zgłoszenia dotyczące ograniczenia wolności akademickiej. Pracodawcy jednocześnie narzekają na umiejętności absolwentów i wyrażają krytykę wobec nowej struktury stopni, wskazując, że czas trwania studiów licencjackich jest nieodpowiedni, by mógł zaspokoić potrzeby rynku pracy. W ocenie pozytywnych wyników procesu bolońskiego nie można lekceważyć poważnych problemów wynikających z harmonizacji praktyk w zakresie kształcenia w całej Europie, lecz powinny być one pilnie rozwiązane przez decydentów. Należy szczególnie skoncentrować się na rozwiązaniu problemu sztywnego przekładania liczby godzin w tygodniu na punkty ECTS, problemu nieuznawania licencjatu w kategoriach kwalifikacji zawodowych, obciążenia związanego ze stosowaniem nadmiernej liczby regulacji.

Program mobilności Erasmus to wielkie osiągnięcie europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i tylko w latach 2013–2014 umożliwił on 272 000 studentów oraz 57 500 pracownikom skorzystanie z wiedzy i wiedzy eksperckiej zagranicznych instytucji, poznawanie nowych kultur oraz doskonalenie umiejętności przekrojowych i znajomości języków. Badanie czynników warunkujących międzynarodową mobilność studentów jednocześnie wskazuje, że dyskusyjny jest argument, iż mobilność studentów w ramach programu Erasmus może być podyktowana w większym stopniu względami konsumpcyjnymi, czego dowodzi duże powodzenie krajów o cieplejszym klimacie, budzące wątpliwości co do faktycznej realizacji akademickich celów stworzenia tego programu. Eksperci podkreślają, że transfery między przeciętnymi uniwersytetami nie prowadzą do doskonałości akademickiej, a ponadto mogą szkodliwie wpływać na jakość kształcenia i szkolenia, a nawet na stosunek do mobilności, w związku z czym zaapelowali o zmianę jakości polityki w obszarze mobilności, która pozwoliłaby ściśle powiązać ten rodzaj mobilności z celami uczenia się.

Coraz większa mobilność wewnątrzunijna oraz trwający kryzys uchodźczy stawiają poważne wyzwania dla krajowych systemów kształcenia i szkolenia. Dzisiejsze klasy szkolne są zróżnicowane jak nigdy przedtem i są w nich uczniowie, którzy potrzebują dodatkowej pomocy w dostosowaniu się do nowych programów nauczania, wymogów formalnych, metod nauczania, a często też do nowego języka i nowych norm kulturowych. Nauczyciele potrzebują dodatkowego wsparcia zarówno na poziomie kształcenia wstępnego, jak i w trakcie kariery zawodowej, w formie kursów w ramach kształcenia ustawicznego, umożliwiającego im skuteczne nauczanie dzieci pochodzących z rodzin migrantów w celu ułatwienia im integracji ze społeczeństwem kraju przyjmującego i jednocześnie zachęcanie tych dzieci do zachowania i pielęgnowania ich dziedzictwa kulturowego. Występuje ogromne zróżnicowanie, jeśli chodzi o zubożenie edukacyjne uczniów urodzonych w danym kraju i tych urodzonych za granicą (słabe wyniki pod względem umiejętności czytania: 30,7% w stosunku do 16,2%; matematyka: 36,3% w stosunku do 20,5%; nauki przyrodnicze: 29,9% w stosunku do 15,1%), natomiast współzależność między słabymi wynikami a statusem społeczno-ekonomicznym rodziców będących migrantami wskazuje na konieczność wdrożenia szerokiego wachlarza środków z politycznych, włącznie z pomocą językową i poradnictwem dla rodziców. Należy podkreślić, że osiągnięcia poszczególnych państw członkowskich w zmniejszaniu dysproporcji pod względem wyników w nauce imigrantów w pierwszym i drugim pokoleniu znacznie się od siebie różnią, co może wskazywać na dość udaną w niektórych krajach integrację uczniów z rodzin migrantów, podczas gdy w innych państwach postępy w integracji pierwszego i drugiego pokolenia są znikome. Europejska współpraca mogłaby przynieść edukacji wartość dodaną za sprawą wykorzystania ET 2020 do wymiany przykładów dobrych praktyk między państwami, które mają historyczne doświadczenia w radzeniu sobie z różnorodnością, a państwami, dla których przepływy migracyjne są nowym doświadczeniem. Nie należy zapominać o możliwościach, jakie daje wzajemne doradztwo krajów – nowy instrument współpracy w zakresie ET 2020.

Konieczna jest zatem pilna realizacja na szczeblu krajowym i europejskim, również w zakresie ET 2020, działań w dziedzinie kształcenia i szkolenia dorosłych osób ubiegających się o azyl, które przybyły do Europy w ostatnim czasie. Edukacja to klucz do integracji i umiejętności przystosowania zawodowego, a nierozwiązanie tego problemu w ramach systemów krajowych może doprowadzić do pogłębienia podziałów społecznych i segregacji kulturowej, potęgując tym samym istniejącą już tendencję do powstawania równoległych społeczeństw. Ważne jest również, aby zapobiegać tzw. drenażowi lub marnotrawstwu mózgów wysoko wykwalifikowanych migrantów, nie tylko z uwagi na nich samych, ale również z korzyścią dla państw przyjmujących.

Godna pochwały byłaby decyzja Komisji o horyzontalnym objęciu migracji mandatami wszystkich grup roboczych oraz wdrożeniu partnerskiego uczenia się pozwalającego na wczesnym etapie funkcjonowania grup roboczych określić dobre praktyki w celu skutecznej integracji migrantów.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO

W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

Data przyjęcia

26.4.2016

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

22

3

3

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Isabella Adinolfi, Dominique Bilde, Andrea Bocskor, Nikolaos Chountis, Silvia Costa, Jill Evans, María Teresa Giménez Barbat, Giorgos Grammatikakis, Petra Kammerevert, Andrew Lewer, Svetoslav Hristov Malinov, Stefano Maullu, Luigi Morgano, Momchil Nekov, Michaela Šojdrová, Yana Toom, Helga Trüpel, Sabine Verheyen, Julie Ward, Bogdan Brunon Wenta, Bogdan Andrzej Zdrojewski, Milan Zver, Krystyna Łybacka

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Therese Comodini Cachia, Mary Honeyball, Ilhan Kyuchyuk, Martina Michels, Jadwiga Wiśniewska


GŁOSOWANIE KOŃCOWE W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO

22

+

ALDE

Maria Teresa Giménez Barbat, Ilhan Kyuchyuk, Yana Toom

ECR

Jadwiga Wiśniewska

ENF

Dominique Bilde

PPE

Andrea Bocskor, Therese Comodini Cachia , Svetoslav Hristov Malinov, Stefano Maullu, Michaela Šojdrová, Sabine Verheyen, Bogdan Brunon Wenta, Bogdan Andrzej Zdrojewski, Milan Zver

S&D

Silvia Costa, Giorgos Grammatikakis, Mary Honeyball, Petra Kammerevert, Krystyna Łybacka, Luigi Morgano, Momchil Nekov, Julie Ward

3

-

EFDD

Isabella Adinolfi

Verts/ALE

Jill Evans, Helga Trüpel

3

0

ECR

Andrew Lewer

GUE/NGL

Nikolaos Chountis, Martina Michels

Objaśnienie używanych znaków:

+  :  za

-  :  przeciwko

0  :  wstrzymali się

Ostatnia aktualizacja: 30 czerwca 2016Informacja prawna