Πρόεδρος. Η ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση της έκθεσης (Α6-0048/2006) του κ. Berg, εξ ονόματος της Επιτροπής Ανάπτυξης, σχετικά με την αποτελεσματικότητα της βοήθειας και τη διαφθορά στις αναπτυσσόμενες χώρες [2005/2141(INI)].

  Margrietus van den Berg (PSE), εισηγητής. – (NL) Κύριε Πρόεδρε, κυρία Επίτροπε, είμαι ευτυχής που είμαστε στην αίθουσα αυτή σήμερα, διεξάγοντας αυτή τη συζήτηση για ένα θέμα το οποίο δεν είναι εύκολο να συζητηθεί στο πλαίσιο μιας συζήτησης για την αναπτυξιακή συνεργασία. Μιλώντας με ποσοτικούς όρους, η Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος δωρητής του κόσμου, αλλά υπάρχει μια ενισχυόμενη παγκόσμια συνειδητοποίηση τα τελευταία χρόνια ότι ο τρόπος στόχευσης της βοήθειας είναι τουλάχιστον τόσο σημαντικός όσο και το ύψος αυτής.

Η διακήρυξη των Παρισίων για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για δράση σε αυτό το μέτωπο και η Επιτροπή ανταποκρίθηκε πρόσφατα σε αυτή μέσω ενός πακέτου μέτρων σχετικά με την αποτελεσματικότητα της βοήθειας, το οποίο λίαν προσεχώς θα συζητήσουμε στην Επιτροπή Αναπτυξιακής Συνεργασίας.

Η έκθεση πρωτοβουλίας μου επί της οποίας ψηφίζουμε σήμερα, διατυπώνει ορισμένες σοβαρές συστάσεις για το πως πρέπει να καταστήσουμε τη βοήθεια αποτελεσματική. Η αποτελεσματικότητα της βοήθειας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την χρηστή διακυβέρνηση, απαλλαγμένη από τη διαφθορά, διότι αυτό που συμβαίνει δεν είναι μόνον ότι τα χρήματα της βοήθειας δίνονται σε μίζες, αλλά ότι η διαφθορά αποτελεί επίσης εμπόδιο στην ανάπτυξη και έχει δυσανάλογες συνέπειες στα φτωχότερα μέλη της κοινωνίας. Καθιστά την πρόσβαση σε ουσιώδεις υπηρεσίες, όπως η πρωτοβάθμια εκπαίδευση και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ακόμη δυσκολότερη και ορισμένες φορές αδύνατη.

Η διαφθορά είναι ένα τεράστιο πρόβλημα σε παγκόσμια κλίμακα. Εκτιμήσεις από την Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμούν ότι, πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ΗΠΑ δηλαδή, με δικούς μας όρους 1 000 δισεκατομμύρια καταβάλλεται σε δωροδοκίες. Στην Αφρική, την φτωχότερη ήπειρο του κόσμου, το ποσό που εκτιμάται ότι χάνεται 148 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ αντιστοιχεί περίπου στο 25% του ΑΕγχΠ και η διαφθορά είναι παρούσα σε κάθε επίπεδο της κοινωνίας και σχεδόν όλοι πλήττονται από αυτήν: πολιτικοί, δημόσιοι υπάλληλοι, τα μέσα ενημέρωσης, οι πολυεθνικές εταιρείες και η κοινότητα των διεθνών δωρητών. Η ευθύνη για χρηστή διακυβέρνηση και αποτελεσματική βοήθεια ανήκει τόσο στην κοινότητα των διεθνών δωρητών όσο και στις ίδιες τις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς «για το ταγκό χρειάζονται δύο». Οι προτάσεις μου κατά συνέπεια αφορούν αυτό που εμείς η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη μπορούμε να κάνουμε από πρακτική άποψη, κατά προτίμηση μαζί τη διεθνή κοινότητα στο σύνολό της.

Η βασική πρότασή μου είναι να συνταχθεί μια μαύρη λίστα διεφθαρμένων καθεστώτων, τα οποία δεν θα λαμβάνουν περαιτέρω δάνεια από τράπεζες ή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Όσοι χορηγούν δάνεια σε κυβερνήσεις που βρίσκονται σε αυτή τη λίστα θα εκτίθενται στον κίνδυνο χρέους και δεν θα έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν από τη διεθνή κοινότητα βοήθεια για να βγουν από τη δύσκολη θέση. Ένα τέτοιο μέτρο θα προλάμβανε τον κίνδυνο να γίνονται οι άνθρωποι τα τελικά θύματα ατόμων όπως ο Marcos, ο Kabila, ο Abacha ή των διαδόχων τους.

Προτείνω λοιπόν ένα μικρό ποσοστό 0,5% του ποσού που καταβάλλεται άμεσα σε κυβέρνηση μιας χώρας να απαιτείται να καταβάλλεται ως δημοσιονομική ενίσχυση σε μηχανισμούς ελέγχου από την κοινωνία των πολιτών. Αυτές οι ομάδες, οι οποίες ανήκουν στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, δραστηριοποιούνται στον δημόσιο έλεγχο των εσόδων και δαπανών της κυβέρνησης όσον αφορά τους στόχους της ανάπτυξης. Πρέπει επίσης να υπάρχει οικονομική στήριξη καταβαλλόμενη από το ίδιο ποσό για τα εθνικά κοινοβούλια, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να εκπληρώνουν καλύτερα τα καθήκοντα ελέγχου που έχουν σε συνεργασία με τους μηχανισμούς ελέγχου.

Μια άλλη πρόταση αφορά στις επιχειρήσεις που διαπιστώνεται ότι εμπλέκονται σε διαφθορά όσον αφορά προγράμματα στις αναπτυσσόμενες χώρες αυτές θα πρέπει εφεξής να αποκλείονται από ευρωπαϊκούς διαγωνισμούς. Και εδώ επίσης προτείνω τη σύνταξη μαύρης λίστας αυτών των επιχειρήσεων. Όσες εξ αυτών μπορούν να αποδείξουν ότι έχει σημειωθεί βελτίωση, για παράδειγμα, με αλλαγές στη διοίκηση, θα έχουν μια δεύτερη ευκαιρία και θα είναι δυνατή η διαγραφή τους από τη λίστα.

Τέλος, όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν πρέπει να καθυστερήσουν περισσότερο να επικυρώσουν τη Σύμβαση του ΟΗΕ κατά της διαφθοράς της 31ης Οκτωβρίου 2003. Σήμερα, μόνον δύο εξ αυτών την έχουν επικυρώσει: η Γαλλία και η Ουγγαρία. Αυτή η κατάσταση πραγμάτων πρέπει να αλλάξει. Η σύμβαση αυτή είναι η πρώτη διεθνής συμφωνία που χρησιμοποιεί το διεθνές δίκαιο ως μέσο καταπολέμησης της διαφθοράς, προλαμβάνοντας, για παράδειγμα, και ποινικοποιώντας το ξέπλυμα μαύρου χρήματος, παγώνοντας άμεσα περιουσιακά στοιχεία που διατηρούνται σε τράπεζες του εξωτερικού και κατάσχοντας αυτά τα περιουσιακά στοιχεία στην περίπτωση που αποδειχθεί διαφθορά.

Αυτές είναι ορισμένες από τις προτάσεις που υποβάλω στην έκθεσή μου. Αντιπροσωπεύουν φυσικά, μερικά μόνο από τα μέτρα που μπορεί να λάβει η Ευρώπη για την αντιμετώπιση του τεράστιου προβλήματος που δημιουργεί η διαφθορά στην κοινωνία, αλλά εμείς η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη πρέπει να τα καταστήσουμε προτεραιότητα, έτσι ώστε να μην επιρρίπτουμε πλέον ευθύνες μόνο προς την κατεύθυνση των αναπτυσσόμενων χωρών, αλλά να αναλάβουμε και τις δικές μας ευθύνες. Αναμένω με μεγάλο ενδιαφέρον να δω με ποιον τρόπο η Επιτροπή θα απαντήσει σε αυτές τις πρακτικές προτάσεις, καθώς, ας μην ξεχνάμε, «για το ταγκό χρειάζονται δύο».

  Mariann Fischer Boel, Επιτροπή. (ΕΝ) Κύριε Πρόεδρε, καταρχάς θα ήθελα να ευχαριστήσω τον εισηγητή για την εξαιρετική έκθεσή του. Η Επιτροπή επιθυμεί έντονα να διασφαλίσει ότι η βοήθεια που διαχειρίζεται εξυπηρετεί τους στόχους της καταπολέμησης και τελικώς της εξάλειψης της φτώχειας και, για την επίτευξη του στόχου αυτού, η ορθή διαχείριση των δημοσιονομικών πόρων είναι ζωτικής σημασίας. Για αυτόν τον λόγο αποφασίσαμε να καταστήσουμε τη διακυβέρνηση γενικώς ένα οριζόντιο και κεντρικό θέμα κατά τον προγραμματισμό του δέκατου ΕΤΑ, επειδή η καταπολέμηση της διαφθοράς μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα ανάπτυξης δυνατοτήτων.

Σε αυτό το πλαίσιο, συμμεριζόμαστε την άποψη του εισηγητή, κ. Van den Berg, σχετικά με τη σημασία και την έκταση του προβλήματος. Η διαφθορά πράγματι αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για την ανάπτυξη. Πλήττει περισσότερο τους φτωχότερους στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ευθύνεται για την πολιτική αστάθεια και την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μειώνει το ύψος των διαθέσιμων πόρων για αναπτυξιακή χρηματοδότηση.

Κατά δεύτερο λόγο, συμφωνούμε ότι η διαφθορά αποτελεί ένα πολύ σύνθετο φαινόμενο, η αντιμετώπιση του οποίου απαιτεί την εφαρμογή μιας ολόκληρης σειράς διαφορετικών μέτρων. Οι διεθνείς συμφωνίες είναι σημαντικές και σύμφωνα με την έκθεση αρκετά από τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν έχουν ακόμη κυρώσει τη Σύμβαση των ΗΕ για τη διαφθορά. Οφείλουμε να συνεργαστούμε με οργανισμούς του ιδιωτικού τομέα και χρειαζόμαστε φορείς ελέγχου προερχόμενους από την κοινωνία των πολιτών.

Στα προγράμματά μας παροχής βοήθειας περιλαμβάνονται ποικίλα μέτρα για τη στήριξη της χρηστής διακυβέρνησης, όπως η μεταρρύθμιση του νομικού συστήματος, η στήριξη των Ανώτατων Οργάνων Ελέγχου, η ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών και η στήριξη των εθνικών κοινοβουλίων, η οποία αποτέλεσε το θέμα συζήτησης στην πρόσφατη Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ. Υποστηρίζουμε ήδη φορείς ελέγχου προερχόμενους από την κοινωνία των πολιτών, όπως για παράδειγμα τμήματα της οργάνωσης «Διεθνής Διαφάνεια» σε ορισμένες χώρες.

Τρίτον, σχετικά με τη δημοσιονομική στήριξη, ο κ. Van den Berg δίνει ιδιαίτερη προσοχή σε αυτήν και ορθώς πράττει, όχι επειδή είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στη διαφθορά, αλλά επειδή αποτελεί μέρος της λύσης. Το μεγάλο της πλεονέκτημα είναι ότι αφορά άμεσα μια σημαντική πηγή διαφθοράς, δηλαδή την άτολμη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών.

Η δημοσιονομική μας στήριξη απευθύνεται μόνο στις χώρες εκείνες που έχουν σαφώς αναλάβει να προβούν στη μεταρρύθμιση τους συστήματος των δημοσίων οικονομικών τους και συμβάλλει σημαντικά στην καταπολέμηση της διαφθοράς ενδυναμώνοντας ευαίσθητους τομείς, όπως ο τομέας των δημοσίων συμβάσεων. Η βοήθεια μέσω προγραμμάτων, από την άλλη πλευρά, βασίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στις δημόσιες συμβάσεις αλλά αδυνατεί να αντιμετωπίσει τις αδυναμίες του συστήματος.

Είστε ενήμεροι για την ειδική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών στο πλαίσιο της δημοσιονομικής στήριξης στις χώρες ΑΚΕ, η οποία υποστηρίζει την προσέγγιση που υιοθετεί η Επιτροπή. Θα ήθελα επίσης να επισημάνω τη σημασία του προγράμματος εναρμόνισης, στο οποίο επικεντρώθηκε το Φόρουμ του Παρισιού για την Αποτελεσματικότητα της Βοήθειας που διεξήχθη τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους και τονίζει τη σημασία της ενίσχυσης των συστημάτων δημοσιονομικής διαχείρισης και ελέγχου των δικαιούχων χωρών, που αυτό ακριβώς που κάνουμε, μεταξύ άλλων. Μια προειδοποίηση, όμως: η δημοσιονομική στήριξη δεν προορίζεται μόνο για έναν συγκεκριμένο τομέα, αλλά τα συγκεκριμένα μέτρα και οι στόχοι τομεακής μεταρρύθμισης μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση κονδυλίων που καταβάλλονται στο πλαίσιο φυσικά του γενικού προϋπολογισμού.

Τέταρτον, η Δήλωση του Παρισιού για την Αποτελεσματικότητα της Βοήθειας επίσης υπογραμμίζει τη σημασία της βελτίωσης της διαφάνειας των διαδικασιών δημόσιων συμβάσεων στις χώρες εταίρους μας. Οι διαδικασίες αυτές συχνά αποτελούν πηγή διαφθοράς.

Το τελευταίο σημείο που θα ήθελα να θίξω αφορά τους συναδέλφους μας στις εν λόγω χώρες. Ένας από τους κυριότερους στόχους της διαδικασίας αποκέντρωσης είναι να διασφαλιστεί ότι η βοήθεια παρακολουθείται στενότερα επί τόπου και να αξιοποιήσουμε στο μέγιστο βαθμό τις εκτενείς γνώσεις του επιτόπιου προσωπικού μας για τα εγχώρια ζητήματα. Οι αντιπροσωπείες μπορούν να ελέγχουν αν η βοήθεια χρησιμοποιείται ορθά. Επιπλέον, για ορισμένα είδη συμβάσεων απαιτούμε πλέον εξωτερικούς λογιστικούς ελέγχους πριν προβούμε στην τελική πληρωμή και το 2003 δημιουργήθηκε ένα ολοκληρωμένο σύστημα προγραμματισμού των εξωτερικών λογιστικών ελέγχων, το οποίο καλύπτει τόσο τους ελέγχους που πραγματοποιούνται από τα κεντρικά γραφεία όσο και τους ελέγχους που διεξάγουν οι αντιπροσωπείες.

Συνοπτικά, συμφωνούμε με μεγάλο μέρος της ανάλυσης του κ. Van den Berg. Πιστεύουμε ότι πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή στα ζητήματα που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις και ότι ορισμένα από τα λεπτομερή μέτρα που προτάθηκαν πρέπει να αναθεωρηθούν και να αποτελέσουν το αντικείμενο περαιτέρω συζητήσεων.

  Nirj Deva, εξ ονόματος της Ομάδας PPE-DE. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να αρχίσω συγχαίροντας τον συνάδελφό μου κ. Van den Berg για την εξαιρετική και πολύτιμη έκθεσή του. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η εξάλειψη της διαφθοράς στη διάθεση αναπτυξιακής βοήθειας αποτελεί ένα από τα κυριότερα εμπόδια που αντιμετωπίζουμε στην επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας.

Ενώ αυξάνεται η ανησυχία για την ανεπαρκή χρηματοδότηση των ΑΣΧ, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η βοήθεια πράγματι χορηγείται στις αναπτυσσόμενες χώρες και ότι κατανέμεται αποτελεσματικά. Όσο αυξάνεται το ύψος της βοήθειας, υπάρχει ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία ότι πολιτικοί και αξιωματούχοι θα καταχραστούν τα χρήματα που προορίζονται για τους φτωχούς του κόσμου. Όπως είπε ο κ. Van den Berg, η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη και επηρεάζει κάθε τομέα και κάθε γραφειοκρατικό σύστημα.

Πρέπει ωστόσο να θυμόμαστε ότι σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για ένα πρόβλημα που αφορά μόνο τις αναπτυσσόμενες χώρες. Πολλοί συμμερίζονται την άποψη ότι η βοήθεια δεν πρέπει να χορηγείται μέσω της κυβέρνησης. Ωστόσο, αυξάνουμε τη στήριξη από τον προϋπολογισμό και άκουσα με μεγάλη χαρά όσα είπε ο κ. Επίτροπος σχετικά με την ενίσχυση των θεσμών προκειμένου να εξαλειφθεί η διαφθορά μέσω της στήριξης από τον προϋπολογισμό και της μεταρρύθμισης του δημόσιου τομέα.

Χρειάζεται ριζική αναδιάρθρωση των δημοσίων υπηρεσιών και της διαχείρισης των δημοσίων οικονομικών. Συχνά, η ευθύνη αυτών των μεταρρυθμίσεων βαραίνει λίγους μόνο επίλεκτους δημόσιους υπαλλήλους. Οι δημόσιοι υπάλληλοι στις αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίοι ζουν με τους χαμηλούς μισθούς του δημοσίου, αγωνίζονται να κρατήσουν τις οικογένειές τους μακριά από τη φτώχεια. Είναι επιρρεπείς στον χρηματισμό και συχνά είναι υποχρεωμένοι να εργάζονται και σε δεύτερη, νυκτερινή, εργασία για να ενισχύσουν το εισόδημά τους. Πώς μπορούμε να περιμένουμε από αυτούς τους ανθρώπους να εφαρμόσουν τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις όταν δεν αμείβονται ανάλογα;

Εισηγούμαι στον κ. Επίτροπο να αναγνωρίσουμε και να ομολογήσουμε ότι περίπου 200 δημόσιοι υπάλληλοι σε κάθε αναπτυσσόμενη χώρα πρωταγωνιστούν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και να τους συμπεριλάβουμε στη στήριξη από τον προϋπολογισμό. Γιατί δεν ακολουθούμε το παράδειγμα της Σιγκαπούρης και δεν παρέχουμε σε αυτούς τους δημόσιους υπαλλήλους επιπλέον συμπληρωματικά έσοδα, συγκρίσιμου ύψους προς τα δικά μας, ώστε να μην δελεάζονται από δωροδοκίες προκειμένου να διατηρήσουν τον τρόπο ζωής που έχει υιοθετήσει η οικογένειά τους;

Πρέπει επίσης να προβούμε σε κατάργηση των ρυθμίσεων. Η επιβολή ρυθμίσεων είναι η μητέρα της διαφθοράς. Η ισχύς των γραπτών ρυθμίσεων εξωθεί τους ανθρώπους στο να ζητούν άδειες και αυτό οδηγεί στον χρηματισμό και τη διαφθορά. Αν καταργήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο τις ρυθμίσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες, θα έχουμε μια πιθανότητα να επιλύσουμε αυτό το πρόβλημα. Εξάλλου, οι ρυθμίσεις χρησιμοποιήθηκαν ως αποικιακό όργανο: η ισχύς των γραπτών ρυθμίσεων αντικατέστησε τον στρατό στα χωριά, για την επιβολή της βούλησης των αποικιοκρατών. Όταν απέκτησαν την ανεξαρτησία τους, οι χώρες αυτές διατήρησαν τους εν λόγω ελέγχους. Δεν κατάργησαν τις ρυθμίσεις των αυτοκρατορικών ελέγχων, με αποτέλεσμα οι κανόνες να διαδέχονται ο ένας τον άλλο και η διαφθορά να καταστεί ενδημικό φαινόμενο. Πρέπει να μεριμνήσουμε ώστε τα εθνικά κοινοβούλια των αναπτυσσόμενων χωρών να αποκτήσουν πλήρεις δυνατότητες ελέγχου της διαφθοράς σε αυτές τις διοικήσεις.

Βρισκόμαστε σε καλό δρόμο. Συγχαίρω τον κ. Van den Berg για την εξαιρετική του έκθεση και άκουσα με ιδιαίτερη χαρά όσα είπε η κ. Επίτροπος.

  Ana Gomes, εξ ονόματος της Ομάδας PSE. – (PT) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα καταρχάς να συγχαρώ τον κ. van den Berg για την εξαιρετική, επίκαιρη και σημαντική έκθεσή του. Η ΕΕ, και τα κράτη μέλη της, συνεισφέρουν συνολικά άνω του ημίσεως της δημόσιας βοήθειας για την ανάπτυξη. Μετά την απόφαση που ελήφθη από το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2005 και τη σύνοδο κορυφής της ομάδας G8 στο Gleneagles, η διεθνής βοήθεια προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια των προσεχών δέκα ετών.

Σε αυτό το πλαίσιο, προκειμένου να εκπληρώσουμε σωστά τους στόχους της Χιλιετίας, πρέπει να θεσπιστούν κατάλληλοι μηχανισμοί διαφάνειας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η βοήθεια φθάνει πραγματικά στον ντόπιο πληθυσμό τον οποίο προορίζεται να βοηθήσει. Όπως αναφέρει και η έκθεση van den Berg, η αρμόζουσα διαχείριση της αναπτυξιακής βοήθειας είναι ουσιώδης για τη χρηστή διακυβέρνηση των δικαιούχων χωρών. Θα ήθελα να στραφώ στο παράδειγμα της Αιθιοπίας, όπου παρά το γεγονός ότι είναι η μεγαλύτερη δικαιούχος χώρα εξωτερικής βοήθειας, η οποία αντιπροσωπεύει το 25% του δημόσιου προϋπολογισμού της χώρας, έχουν ωστόσο υπάρξει σοβαρές διαταράξεις του κράτους δικαίου, της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Σύμφωνα με τα άρθρα 96 και 97 της αναθεωρημένης Συμφωνίας του Κοτονού, οι σοβαρές περιπτώσεις διαφθοράς μπορούν να οδηγήσουν σε πολιτικές διαβουλεύσεις Η ΕΕ δεν θα πρέπει να διστάζει να χρησιμοποιεί αυτό το εργαλείο. Φυσικά, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, είναι κρίσιμης σημασίας να ενθαρρυνθεί μια δυναμική κοινωνία των πολιτών με ελεύθερα, ισορροπημένα μέσα ενημέρωσης. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο οι πολίτες των ανεπτυγμένων χωρών θα μπορέσουν να εκθέσουν τις διεφθαρμένες κυβερνήσεις και να απαλλαγούν από αυτές. Σε ένα πιο πρακτικό επίπεδο, η ΕΕ πρέπει να ασκεί πίεση στα κοινοβούλιο και τις κυβερνήσεις των αναπτυσσόμενων χωρών προκειμένου να επιταχυνθεί ο έλεγχος επί των στρατιωτικών δαπανών.

Οι σκιώδεις και οι παράλληλοι προϋπολογισμοί αποτελούν από μόνοι τους μια μορφή διαφθοράς που επηρεάζει άμεσα την εσωτερική, περιφερειακή και ακόμη και την παγκόσμια ασφάλεια. Η έλλειψη διαφάνειας σε αυτόν τον τομέα αποτελεί σαφές παράδειγμα της σχέσης μεταξύ διαφθοράς, πτωχευμένων χωρών και ασφάλειας. Με άλλα λόγια, όταν μιλάμε για διαφθορά, μιλάμε επίσης για πόλεμο και ειρήνη και αυτό το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις αναπτυσσόμενες χώρες, δεδομένου ότι οι κυβερνήσεις μας της ΕΕ και οι δυτικές κυβερνήσεις μας αρκετά συχνά διαδραματίζουν κάποιο ρόλο σε αυτό. Οι χώρες της ομάδας G8, για παράδειγμα, ευθύνονται για περισσότερο από το 80% των παγκόσμιων εξαγωγών όπλων.

Χαιρετίζω τις προσπάθειες που καταβάλλονται από τα κράτη μέλη της ΕΕ προς την κατεύθυνση της διασφάλισης της συμβατότητας ανάμεσα στις εξαγωγές όπλων από την Ένωση και την τεχνική και οικονομική ικανότητα των χωρών εισαγωγής βάσει του κώδικα συμπεριφοράς για τις εξαγωγές όπλων. Είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί ότι τα χρήματα για την ανάπτυξη δεν εκτρέπονται προς την αγορά όπλων Δυστυχώς, αναμένουμε ακόμη αναλυτικές εκθέσεις από τα κράτη μέλη σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων αυτού του κώδικα.

Σε αυτόν τον αδιαφανή τομέα του εμπορίου όπλων, διαφθοράς και βίας, η Ευρώπη έχει την ευθύνη να εγγυάται ότι τα όπλα που πωλούν ευρωπαϊκές εταιρείες και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φθάνουν στους νόμιμους αποδέκτες τους, και μόνον σε αυτούς, και δεν πέφτουν στα χέρια εγκληματιών, πολιτοφυλακών και καταπιεστικών κυβερνήσεων. Η μερική εφαρμογή από τα κράτη μέλη, περιλαμβανομένου του δικού μου, της κοινής θέσης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με τη διαμεσολάβηση με αντικείμενο όπλα σημαίνει ότι υπάρχουν ακόμη νομικά κενά στον τομέα αυτόν στην Ευρώπη. Αν δεν αρχίσουμε να είμαστε αυστηρότεροι σχετικά με τον έλεγχο του εμπορίου όπλων εντός των δικών μας συνόρων, θα είναι δύσκολο να καταπολεμηθεί η διαφθορά στον τομέα αυτόν στις αναπτυσσόμενες χώρες.

  Μάριος Ματσάκης, εξ ονόματος της Ομάδας ALDE. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να συγχαρώ θερμά τον κ. Van den Berg για την εξαιρετική του έκθεση. Η μάστιγα της διαφθοράς δεν είναι ούτε νέα ούτε σπάνια. Συνόδευε τις ανθρώπινες δραστηριότητες από αρχαιοτάτων χρόνων και είναι ευρέως διαδεδομένη τόσο στις αναπτυσσόμενες όσο και στις αναπτυγμένες χώρες — η μόνη διαφορά είναι ότι στις αναπτυγμένες χώρες ασκείται με μεγαλύτερο επαγγελματισμό και μεγαλύτερη κομψότητα οπότε είναι δυσκολότερο να εντοπιστεί.

Δεδομένου λοιπόν ότι η διαφθορά είναι τόσο κοινή και εκτεταμένη, πόσο αποτελεσματικές υπήρξαν πράγματι οι προσπάθειες εξάλειψής της σε διεθνές επίπεδο; Φοβάμαι πως όχι και πολύ. Το ποσό του 1 τρισεκατομμυρίου αμερικανικών δολαρίων που υπολογίζεται ότι καταβάλλεται σήμερα για δωροδοκίες δεν είναι μικρότερο από τα αντίστοιχα ποσά των προηγούμενων ετών — για την ακρίβεια είναι μεγαλύτερο μάλιστα. Ο λόγος είναι απλός: η διαφθορά δεν μπορεί να τεθεί υπό έλεγχο μόνο με την υπογραφή συμβάσεων και διακηρύξεων, χρειάζεται και η αυστηρή εφαρμογή αυτών των συμβάσεων και των διακηρύξεων από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Για αυτό, εμείς στον αναπτυγμένο κόσμο πρέπει να δώσουμε το καλό παράδειγμα.

Ενώ κατηγορούμε τον αναπτυσσόμενο κόσμο για διαφθορά, ας ρίξουμε μια ματιά και σε μας τους ίδιους. Επίσης, ας εξετάσουμε σοβαρά τη δική μας κατάσταση και ας αναλύσουμε τα του οίκου μας θέτοντας ορισμένα απλά ερωτήματα. Πόσο αδιάφθορο είναι ένα σύστημα το οποίο επιτρέπει σε ανώτατους αξιωματούχους της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως για παράδειγμα ο Cheney και ο Rumsfeld, να έχουν, όπως εικάζεται, ανάμιξη σε εταιρείες και προσωπικό συμφέρον από την ανάθεση συμβάσεων πολλών εκατομμυρίων στις εταιρείες αυτές στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν; Πόσο εκτός πεδίου διαφθοράς είναι το ότι η σύζυγος του Πρωθυπουργού της Βρετανίας, η κ. Blair εργάζεται για ένα μεγάλο δικηγορικό γραφείο και αναλαμβάνει ιδιαίτερα λεπτές από πολιτική άποψη υποθέσεις οι οποίες σχετίζονται και επηρεάζονται άμεσα από τις πολιτικές αποφάσεις που λαμβάνει ο σύζυγός της; Δεν θα έπρεπε να ισχύει εδώ η ρωμαϊκή παροιμία σύμφωνα με την οποία η γυναίκα του Καίσαρα πρέπει όχι μόνο να είναι τίμια αλλά και να φαίνεται τίμια; Πόσο αδιάφθορο είναι ένα σύστημα που επιτρέπει σε αξιωματούχους των Ηνωμένων Εθνών και σε άλλα συναφή πρόσωπα, περιλαμβανομένου του υιού του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, να κατηγορούνται για ανάμιξη σε σκάνδαλα σχετικά με το πρόγραμμα «πετρέλαιο σε αντάλλαγμα βοήθειας»;

Αλλά ας μην πάμε πολύ μακριά. Πόσο αδιάφθορο μπορεί να είναι ένα σύστημα στο οποίο βουλευτές ή στενοί συγγενείς βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ που συμμετέχουν στη θέσπιση της νομοθεσίας, είναι ταυτόχρονα μέλη διοικητικών συμβουλίων εταιρειών ή μέτοχοι εταιρειών που αποκομίζουν τεράστια κέρδη χάρη σε αυτή τη νομοθεσία; Είναι πράγματι αρκετή μια απλή εκδήλωση ενδιαφέροντος;

Τέλος, επιτρέψτε μου να επιστήσω την προσοχή σας σε δύο τροπολογίες που κατέθεσε ο κ. Kristovskis, σχετικά με το εδάφιο N και την παράγραφο 22. Οι τροπολογίες αυτές διορθώνουν ένα λάθος που έγινε στην αιτιολογική σκέψη N της αρχικής έκθεσης και αφορά την παράλειψη της Κύπρου από τον κατάλογο των κρατών μελών της ΕΕ που δεν έχουν ακόμη κυρώσει την Σύμβαση του ΟΟΣΑ του 1997. Στην πραγματικότητα, η Κύπρος επιχείρησε επανειλημμένως να συμμετάσχει στον ΟΟΣΑ, όμως η Τουρκία, για πολιτικούς λόγους που δεν σχετίζονται με το θέμα, εμπόδισε τη συμμετοχή της. Υπερψηφίζοντας αυτές τις δύο τροπολογίες, θα καταστήσουμε δυνατή την κύρωση της Σύμβασης του ΟΟΣΑ από τη Μάλτα, τη Λιθουανία, τη Λετονία και την Κύπρο.

  Marie-Helene Aubert, εξ ονόματος της Ομάδας Verts/ALE. – (FR) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα με τη σειρά μου να ευχαριστήσω τον κ. van den Berg για την εξαιρετική έκθεσή του. Θα επαινεθεί ως εκ τούτου ιδιαίτερα, και αυτό είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε. Είναι σαφές ότι η καταπολέμηση της διαφθοράς είναι εξαιρετικά σημαντική, όχι μόνο όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής βοήθειας αλλά και την αξιοπιστία της. Με ποιον τρόπο μπορούμε να πείσουμε τους συμπολίτες μας ή τα κράτη μέλη να δώσουν περισσότερα, αν η διαφθορά εξακολουθεί να ενδημεί; Αυτό αποτελεί και την προϋπόθεση βιωσιμότητας ενός συνταγματικού κράτους και μιας οικονομίας. Πρόκειται λοιπόν για μια κρίσιμη μάχη που πρέπει να δώσουμε μέχρι το τέλος, η οποία έχει καταστεί κάπως πιο περίπλοκη με την έλευση της οικονομικής παγκοσμιοποίηση, λόγω της εύκολης κυκλοφορίας των κεφαλαίων, όπως και λόγω της νέας διαδικασίας δημοσιονομικής βοήθειας σε επίπεδο ΕΕ.

Ο εισηγητής ορθά υπογραμμίζει όλα τα προβλήματα που θέτει αυτό το νέο σύστημα δημοσιονομικής βοήθειας σχετικά με την καταπολέμηση της διαφθοράς, όπως και τη μεγάλη δυσχέρεια στο σύγχρονο πλαίσιο, εξαιτίας της συνεχώς αυξανόμενης πίεσης που ασκείται στις πρώτες ύλες και κυρίως στα μειωμένα αποθέματα πετρελαίου. Υπάρχει λοιπόν λόγος να φοβόμαστε τόσο ότι θα εμφανιστούν εκ νέου απόπειρες διαφθοράς με σκοπό την πρόσβαση στα τελευταία αποθέματα ορυκτών καυσίμων όσο και ότι θα αυξηθούν οι συγκρούσεις που συνδέονται με την εμπορία και το λαθρεμπόριο όπλων. Τα όπλα και το πετρέλαιο είναι πράγματι οι δύο σημαντικοί τομείς, σε μακροοικονομική κλίμακα, στους οποίους σημειώνονται υψηλά επίπεδα διαφθοράς.

Ο εισηγητής λοιπόν ορθώς τονίζει δύο ζητήματα: τη διαφάνεια και την ευθύνη. Η διαφάνεια πράγματι αποτελεί ένα κρίσιμο στοιχείο αν θέλουμε να έχουμε μια συγκεκριμένη και σαφή ιδέα των προϋπολογισμών που χρησιμοποιούνται. Σε αυτό το πεδίο, όντως, πρέπει να στηρίξουμε με πολύ μεγαλύτερο ενθουσιασμό ορισμένες πρωτοβουλίες όπως την Publish what you pay (Δημοσίευσε τι πληρώνεις) ή την πρωτοβουλία των εξορυκτικών βιομηχανιών, που έχουν ωστόσο το μειονέκτημα ότι βασίζονται αποκλειστικά στην εθελοντική συμμετοχή. Πρέπει να σημειωθεί πρόοδος σε αυτόν τον τομέα της νομοθεσίας, και να μην βασιστούμε απλώς στην καλή προαίρεση των οικονομικών ή πολιτικών φορέων για τη δημοσιοποίηση, εφόσον το επιθυμούν, των ποσών ή των δανείων που δίνουν στις ενδιαφερόμενες κυβερνήσεις.

Η ένταξη στον προϋπολογισμό των εσόδων από το πετρέλαιο και τα ορυκτά αποτελεί επίσης κρίσιμη πτυχή της δημοσιονομικής διαφάνειας, από την πλευρά όμως της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυτό μπορεί να αποτελεί μια απαίτηση για τη μη χορήγηση δημοσιονομικής βοήθειας σε κυβέρνηση που δεν δημοσιοποιεί με σαφήνεια τα κέρδη που αποκομίζει από τις πετρελαιοβιομηχανίες και τις εξορυκτικές ή τις δασικές βιομηχανίες. Η κοινή γνώμη δεν μπορεί να κατανοήσει τον λόγο για τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να βοηθά τις χώρες που λογικά θα έπρεπε να διαθέτουν έναν σημαντικό προϋπολογισμό, ικανό να χρηματοδοτεί την εύρυθμη λειτουργία ενός κράτους.

Τέλος, στην έκθεση τονίζεται ότι πρέπει επίσης να δημοσιεύονται οι στρατιωτικές δαπάνες μιας κυβέρνησης. Ο ρόλος των εθνικών κοινοβουλίων και της κοινωνίας των πολιτών πρέπει απλώς να ενισχυθεί, και από δημοσιονομικής άποψης, μέσω μιας αυξημένης στήριξης που να επιτρέπει τόσο στα κοινοβούλια όσο και στην κοινωνία των πολιτών να διαδραματίζουν τον ρόλο τους σε αυτόν τον τομέα.

Το τελευταίο σημείο στο οποίο θα σταθώ είναι η διαφάνεια όσον αφορά τους διάφορους δωρητές. Οι κυβερνήσεις αυτών των χωρών δέχονται επίσης βοήθεια από πόλεις, περιοχές ή κράτη σε όλα τα επίπεδα και δεν διαθέτουμε μια βάση δεδομένων που θα υποδείκνυε τι ακριβώς παρέχεται από κάθε χώρα σε κάθε κράτος, περιοχή ή πόλη. Δεν έχουμε σήμερα πρόσβαση σε αυτού του είδους την πληροφόρηση, γεγονός που επίσης συμβάλλει ση διαφθορά.

Συμπερασματικά, πιστεύω επομένως ότι πρέπει να εξομαλυνθεί η κατάσταση, όπως ειπώθηκε, και ότι οι υποθέσεις διαφθοράς αποτελούν μέρος των τρεχόντων ζητημάτων που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ζήτημα της άσκησης εξουσίας και της χρηματοδότησης της πολιτικής ζωής, τίθεται τόσο στον Βορρά όσο και στον Νότο.

ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ κ. ONESTA
Αντιπροέδρου

  Luisa Morgantini, εξ ονόματος της Ομάδας GUE/NGL. – (IT) Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, θεωρώ πως η παρέμβαση του κ. van den Berg ήταν εξαιρετική. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία: η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί πρωταρχικό στόχο εάν θέλουμε να διασφαλίσουμε την αποτελεσματικότητα της βοήθειας και ο κ. van den Berg παρουσίασε τα κατάλληλα μέτρα για να καταστεί αυτό δυνατό: διαφάνεια, συμμετοχή και υπευθυνότητα.

Ο ρόλος των κοινοβουλίων και της κοινωνίας των πολιτών είναι θεμελιώδης, ενώ αναγκαίες είναι επίσης οι πιο διαφανείς διαδικασίες και η διάθεση των πληροφοριών. Απαιτείται επίσης εντονότερη παρουσία όλων των κοινωνικών παραγόντων στη διαδικασία εκπόνησης των στρατηγικών καταπολέμησης της φτώχειας, στην οποία η συμμετοχή εξακολουθεί να είναι μικρή ακόμη και σε εθνικό επίπεδο. Τέλος, είναι αναγκαίοι ειδικοί πόροι για την παρακολούθηση των δράσεων συνεργασίας

Πιστεύω πως δεν μπορούμε να μιλάμε για διαφθορά στις αναπτυσσόμενες χώρες χωρίς να βλέπουμε την άλλη όψη του νομίσματος: πόσο υπεύθυνοι είμαστε εμείς, οι ανεπτυγμένες χώρες, για τη διαφθορά τους και ποια είναι τα πλεονεκτήματα που αποκομίζουμε από αυτή; Ο κ. Ματσάκης ανέφερε συγκεκριμένα παραδείγματα, αν και αυτό δεν σημαίνει ασφαλώς μείωση της πίεσης όσον αφορά την πραγματική διαφθορά στελεχών και κυβερνήσεων των αναπτυσσόμενων χωρών και, συχνά, των ΜΚΟ.

Η καταπολέμηση της διαφθοράς στις λήπτριες χώρες πρέπει να επεκταθεί και στις επιχειρήσεις των βιομηχανικών χωρών που διαφθείρουν και ο αγώνας κατά των «διεφθαρμένων διαφθορέων» πρέπει να διεξάγεται στο πλαίσιο μιας αποτελεσματικής και διαφανούς εταιρικής σχέσης. Τα όργανα των χωρών που προσφέρουν οικονομική βοήθεια και είναι παρόντα στις λήπτριες χώρες, πρέπει να καταβάλουν προσπάθειες για την καταπολέμηση του φαινομένου επί τόπου, εντοπίζοντας και απομονώνοντας –όπως είπε και ο κ. van den Berg– τις επιχειρήσεις που διαφθείρουν, σε όποια χώρα και αν ανήκουν, αντιδρώντας με σθένος ακόμη και όταν η διαφθορά εμφωλεύει στις τοπικές αντιπροσωπείες των οργάνων μας. Εκτός από το ζήτημα της ηθικής, το κόστος της διαφθοράς είναι ένα κόστος που επιβαρύνει τους πάντες, συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαίων φορολογούμενων.

Η αποσύνδεση της βοήθειας είναι ένα άλλο καίριο σημείο της σχέσης μεταξύ διαφθοράς και αποτελεσματικότητας της βοήθειας. Η αποσυνδεδεμένη βοήθεια – αναγκαία για λόγους ηθικής – διασφαλίζει μεγαλύτερη διαφάνεια των διαδικασιών, της κατακύρωσης και της διεξαγωγής των διαγωνισμών, ενώ παράλληλα θα αυξήσει και το μέγεθος της βοήθειας. Τα στοιχεία είναι σαφή: η εξαρτημένη βοήθεια προκαλεί μέση αύξηση του κόστους των αγαθών και των υπηρεσιών από 15% έως 30%, ενώ φθάνει ακόμη και το 40% για την επισιτιστική βοήθεια.

Θα ήταν ευχής έργο να φτάσουμε στο σωστό ορισμό της διαδικασίας APS. Πιστεύω πως η αναπτυξιακή βοήθεια –η οποία συχνά επιβαρύνεται από τεράστια ποσά για τη διαγραφή του χρέους, για επιχειρήσεις τήρησης και επιβολής της ειρήνης και πρόληψης των συγκρούσεων, για τον επαναπατρισμό των προσφύγων και τον έλεγχο των συνόρων– πρέπει να παραμείνει αμετάβλητη.

Σε ένα σκηνικό αυτού του τύπου, οι δημοσιονομικές ενισχύσεις μπορούν να αποτελέσουν ένα σημαντικό δίαυλο στήριξης των φτωχότερων χωρών με το μεγαλύτερο χρέος, με σκοπό την καταπολέμηση της φτώχειας και την επίτευξη των στόχων ανάπτυξης της χιλιετίας. Ωστόσο, όπως αναφέρει εξάλλου και το έγγραφο της τρόικας σχετικά με την ευρωπαϊκή συναίνεση για τις πολιτικές ανάπτυξης, πιστεύω πως είναι αναγκαίο οι κυβερνήσεις των κρατών μελών και τα ευρωπαϊκά όργανα να επιδιώξουν τον συντονισμό και την εναρμόνιση των πολιτικών τους στο πλαίσιο και των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, προκειμένου να μην είμαστε απλώς οι μεγαλύτεροι δωρητές του κόσμου, αλλά και οι πλέον υπεύθυνοι και αποτελεσματικοί στη θέσπιση πολιτικών που θέτουν τέλος στη συνεχή αύξηση του χρέους του Νότου, συμβάλλοντας στην καταπολέμηση της φτώχειας και, γιατί όχι, των αδικιών και των πολέμων.

  Hélène Goudin, εξ ονόματος της Ομάδας IND/DEM. – (SV) Κύριε Πρόεδρε, η διεθνής αλληλεγγύη και, μέσω αυτής, η δυνατότητα παροχής βοήθειας στους πληθυσμούς των αναπτυσσόμενων χωρών αποτελούν για εμένα θέματα ιδιαίτερα προσφιλή. Πιστεύω ότι η βοήθεια είναι ένα σημαντικό μέσο σε αυτόν τον αγώνα για έναν καλύτερο κόσμο. Η πολιτική βοήθειας της ΕΕ είναι από μόνη της πολύ περιορισμένη. Ωστόσο, αυτή υπονομεύεται και από άλλους τομείς πολιτικής. Πρώτον, η ΕΕ διεξάγει μια γεωργική πολιτική βάσει της οποίας χορηγούνται παράλογες επιδοτήσεις σε σχετικά εύπορους καλλιεργητές. Αυτό, μαζί με τους υπόλοιπους δασμούς που η ΕΕ επιβάλλει σε αγροτικά προϊόντα προέλευσης φτωχών χώρών, οδηγεί σε μια κατάσταση στην οποία η γεωργική πολιτική αντιμάχεται ενεργά τη χορηγούμενη βοήθεια.

Δεύτερον, η εμπορική πολιτική της ΕΕ έχει ως αποτέλεσμα οι φτωχές χώρες να στερούνται της δυνατότητας εισόδου στην αγορά μας με τα ανταγωνιστικά προϊόντα τους. Συγκεκριμένα, ένα επίκαιρο και διδακτικό παράδειγμα βλαπτικού προστατευτισμού αυτού του τύπου είναι η πρόσφατη επιβολή δασμών από την ΕΕ σε είδη υπόδησης από, το Βιετνάμ. Τρίτον, και τελευταίο, πιστεύω ότι η συνεργασία για την ανάπτυξη θα πρέπει να διεξάγεται σε επίπεδο κρατών μελών. Αν θέλουμε η βοήθεια να είναι όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη, είναι, φυσικά, πάντοτε εξαιρετικά σημαντικό, οι προσπάθειες να συντονίζονται.

Αυτός ο συντονισμός θα πρέπει, ωστόσο, να λαμβάνει χώρα σε επίπεδο ΟΗΕ όπου οι δωρητές από ολόκληρο τον κόσμο, και όχι μόνον από την ΕΕ, θα συνεργάζονται προκειμένου να επιτευχθεί μια αποτελεσματική βοήθεια, η οποία, πραγματικά, θα οδηγεί στη μείωση της φτώχειας. Αυτή η διαδικασία πράγματι θα μπορούσε να οδηγήσει τις φτωχιές χώρες του κόσμου να λαμβάνουν μια καλύτερη συμφωνία κατανομής βοήθειας, μια έκβαση που θα έπρεπε να αποτελεί τον κύριο σκοπό της βοήθειας.

  Eoin Ryan, εξ ονόματος της Ομάδας UEN. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, χαιρετίζω θερμά την έκθεση του κ. Van den Berg για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας και τη διαφθορά στις αναπτυσσόμενες χώρες και θα ήθελα να τον συγχαρώ για αυτήν.

Η διαφθορά αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για την κατανομή της βοήθειας στους φτωχούς. Οφείλουμε να αναρωτηθούμε γιατί η ΕΕ εξακολουθεί να παρέχει βοήθεια σε διεφθαρμένα καθεστώτα. Πώς μπορούμε να παρακολουθούμε με απάθεια τους λαούς πολλών αφρικανικών χωρών να λιμοκτονούν, ενώ είναι εξόφθαλμη η εξαιρετικά πλούσια ζωή των ηγετών τους; Η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει αυστηρή στάση απέναντι στις κυβερνήσεις που εφαρμόζουν κατάφωρα διεφθαρμένες μεθόδους διακυβέρνησης.

Χρειάζεται μεγαλύτερη διαφάνεια. Η ΕΕ αποτελεί τον μεγαλύτερο δωρητή βοήθειας στον κόσμο. Η ΕΕ έχει ευθύνη να ελέγχει και να εγκρίνει τη χρήση αυτής της βοήθειας. Είναι προτιμότερο να χορηγείται μεγαλύτερη βοήθεια απευθείας σε συγκεκριμένα έργα παρά να διοχετεύεται σε εθνικά θησαυροφυλάκια, ώστε να είναι απόλυτα σαφές το πού δαπανώνται τα χρήματα. Πρέπει να εξεταστεί σοβαρά το ενδεχόμενο της εγκατάστασης στις αναπτυσσόμενες χώρες φορέων ελέγχου προερχόμενων από την κοινωνία των πολιτών και καλώ την Επιτροπή να διαθέσει το κατάλληλο ποσοστό βοήθειας από τον προϋπολογισμό για αυτούς τους φορείς ελέγχου.

Η εκπαίδευση και η κατάρτιση πρέπει να βελτιωθούν και ο αριθμός των γυναικών στην ανώτατη εκπαίδευση πρέπει να αυξηθεί, ώστε να τους παρασχεθεί η δυνατότητα να έχουν μεγαλύτερη ανάμιξη στην πολιτική. Όποιος έχει επισκεφθεί την Αφρική γνωρίζει πόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν εκεί οι γυναίκες. Θα μπορούσαν να διαδραματίσουν πολύ σημαντικότερο ρόλο αν τους επιτρεπόταν, επομένως αυτό το ζήτημα θα πρέπει να εξεταστεί και να προωθηθεί.

Ένα σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι αναπτυσσόμενες χώρες είναι η κατάχρηση δημόσιων κονδυλίων από κυβερνητικούς αξιωματούχους, οι οποίοι καταθέτουν τα χρήματα αυτά σε υπεράκτιους λογαριασμούς. Απευθύνω έκκληση προς τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα που κρατούν αυτά τα κλεμμένα χρήματα, να παγώσουν τους λογαριασμούς ή να τους δεσμεύσουν. Γνωρίζουν από πού προέρχονται αυτά τα χρήματα. Αν καταθέσω 10 000 ευρώ στον τραπεζικό μου λογαριασμό στην Ιρλανδία, ο διευθυντής της τράπεζας είναι υποχρεωμένος να με ρωτήσει από πού προήλθαν τα χρήματα. Στις χώρες αυτές καταθέτουν εκατομμύρια και κανείς δεν τους ρωτά τίποτα.

Απευθύνω έκκληση να καταρτιστεί «μαύρη λίστα» με διεφθαρμένα καθεστώτα ή άτομα, ώστε να μην μπορούν να δανείζονται μεγάλα χρηματικά ποσά από ευημερούσες χώρες. Μόνο όταν θα έχουν πραγματοποιήσει αξιόλογα βήματα προς τη δημοκρατία θα πρέπει να αφαιρούνται από αυτόν τον κατάλογο.

Πρέπει επίσης να ελέγξουμε τα του οίκου μας. Ας πάρουμε για παράδειγμα την υπόθεση της Κένυας και το σκάνδαλο με την εταιρεία «Anglo Leasing». Ο κ. John Githongo, ο οποίος είναι ο επικεφαλής της υπηρεσίας για την καταπολέμηση της διαφθοράς, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα λόγω των ευρημάτων του και έχει ζητήσει να ανακριθούν βρετανοί πολίτες σχετικά με το εν λόγω σκάνδαλο.

Υπάρχουν άνθρωποι στην Ευρώπη που είναι αναμεμειγμένοι σε απάτες και σε εικονικές εταιρείες που δανείζουν ή δίνουν χρήματα στην Αφρική και αυτό πρέπει να σταματήσει. Πριν από ορισμένα χρόνια πραγματοποιήθηκε μια εκστρατεία σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ιρλανδία θεσπίσαμε νομοθεσία σύμφωνα με την οποία μπορούν να απαγγελθούν στην πατρίδα τους κατηγορίες σε όσους εμπλέκονται σε εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας σε χώρες του Τρίτου Κόσμου . Το ίδιο είδος νομοθεσίας θα μπορούσε να θεσπιστεί στην Ευρώπη όσον αφορά τη διαφθορά, ώστε αν κάποιος ευρωπαίος πολίτης εμπλέκεται σε υποθέσεις διαφθοράς ή δωροδοκίας αξιωματούχων στην Αφρική ή σε οποιαδήποτε άλλη χώρα του Τρίτου Κόσμου, να είναι εφικτό και να πρέπει να του απαγγέλλονται κατηγορίες σύμφωνα με τη νομοθεσία της πατρίδας του.

Αυτού του είδους τα ζητήματα είναι που πρέπει να διευθετήσουμε αν θέλουμε να απαλλαγούμε από τη διαφθορά. Δεν μπορούμε απλώς να επιρρίπτουμε την ευθύνη στους Αφρικανούς. Οφείλουμε να ασκήσουμε αυτοκριτική και να εξακριβώσουμε ποια είναι η ανάμιξή μας σε αυτού του είδους τις πλεκτάνες.

  Koenraad Dillen (NI). – (NL) Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, όλες σχεδόν τις χώρες ΑΚΕ θα τις βρούμε κοντά στις τελευταίες θέσεις κατάταξης στην τελευταία έκδοση του «Δείκτη Αντίληψης της Διαφθοράς», αυτό το πολυχρησιμοποιημένο μέτρο σύγκρισης που εκδίδει η Διεθνής Διαφάνεια, και η κατάταξη αυτή δεν πρέπει να μας εκπλήσσει. Αυτό που πραγματικά είναι απογοητευτικό είναι η θέση που βρίσκονταν πριν και η θέση που βρίσκονται τώρα οι χώρες ΑΚΕ, αφού ελάχιστη έως ανύπαρκτη είναι η πρόοδος που έχουν σημειώσει στη διάρκεια των τελευταίων πέντε ετών.

Η παρούσα έκθεση είναι εξαιρετική και καθιστά σαφές ότι η εξάλειψη της διαφθοράς θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα μια σημαντική αύξηση στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της Αφρικής. Όταν κάποιος διαπιστώνει ότι η διαφθορά πλήττει πρωτίστως τους φτωχότερους, προκύπτει ότι, για πολλούς Αφρικανούς, η βοήθεια κάνει τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου, και, κατά συνέπεια, είναι ζήτημα ζωής και θανάτου η καταπολέμηση της διαφθοράς να διεξάγεται με επαρκείς πόρους, παρά να αποδεχόμαστε να δραστηριοποιούνται σε αυτήν μόνον μερικές εξέχουσες προσωπικότητες και η καταπολέμηση της διαφθοράς να είναι κατά συνέπεια δευτερεύουσας σημασίας.

Αυτό που είναι εξίσου σημαντικό είναι ότι την άμεση δημοσιονομική στήριξη πρέπει να τη χειριζόμαστε με προσοχή, διότι υπάρχει κίνδυνος η ΕΕ να εκδίδει λευκές επιταγές σε αλλοδαπά όργανα επί των οποίων αυτή δεν έχει έλεγχο. Ας θέσουμε ως προτεραιότητα να χορηγούμε βοήθεια σε προγράμματα ΜΚΟ που δεν είναι μόνον ικανά να παράγουν απτά αποτελέσματα, αλλά από τα οποία πρέπει να ζητείται εγγύηση γι’ αυτά τα αποτελέσματα καθώς και να εφαρμόζουν πρότυπα ποιότητας.

  Michael Gahler (PPE-DE). – (DE) Κύριε Πρόεδρε, θα ακολουθήσω το παράδειγμα των προηγούμενων ομιλητών και θα εκφράσω την εκτίμησή μου για τον κ. van den Berg και την εξαίρετη έκθεσή του, στην οποία γίνεται σαφές με πόσους πολλούς και διαφορετικούς τρόπους μπορούν οι συνθήκες να συμβάλουν στη μείωση της αποτελεσματικότητας της βοήθειάς μας, την ίδια στιγμή που ευδοκιμούν δομές διαφθοράς.

Εκείνοι που κατά κανόνα προβαίνουν σε εγκληματικές ενέργειες είναι, φυσικά, εκείνοι που κατέχουν τον πλούτο στις χώρες αυτές, ωστόσο πολύ γρήγορα γίνεται σαφές ότι τα χρήματα που καταχρώνται πρέπει να κατατεθούν κάπου, και στο σημείο αυτό εμείς στην Ευρώπη ερχόμαστε πολύ γρήγορα στο προσκήνιο. Είναι συχνά οι δικές μας τράπεζες που προσφέρουν λογαριασμούς σε δικτάτορες για να κρύψουν τα χρήματά τους και είναι συχνά ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που συνεργούν με δομές στις χώρες τους σε βάρος τελικά των ανθρώπων που ζουν εκεί.

Ας φροντίσουμε, λοιπόν, να εξακριβώσουμε πού πηγαίνει η δημοσιονομική βοήθεια· διατηρώ τις αμφιβολίες μου για το αν εμείς στην ΕΕ μπορούμε να χορηγούμε δημοσιονομική βοήθεια σε 28 χώρες, για το αν υφίστανται στις χώρες αυτές τέτοιες δομές, ώστε να παρέχουμε βοήθεια χωρίς ενδοιασμούς. Ας χρησιμοποιήσουμε τα νομικά μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας για να διεξάγουμε έρευνες στις τράπεζες, προκειμένου να εξακριβώσουμε πού έχει πάει το παράνομο χρήμα και ας διασφαλίσουμε ότι θα επιστραφεί στις χώρες αυτές για το καλό των ανθρώπων που ζουν εκεί. Ας τροποποιήσουμε τη νομοθεσία μας για να εμποδίσουμε τις επιχειρήσεις να αφαιρούν τις δωροδοκίες από τον φόρο ως λειτουργικές δαπάνες και ας καταγγείλουμε και εξευτελίσουμε δημόσια όσους στην Ευρώπη ενεργούν τοιουτοτρόπως, διότι η καταγγελία και ο εξευτελισμός είναι μια καλή μέθοδος για να αποξηράνουμε τον βούρκο της διαφθοράς. Ας χρησιμοποιήσουμε επίσης το άρθρο 96 της συμφωνίας του Κοτονού για να λάβουμε μέτρα κατά των διαβόητων διεφθαρμένων καθεστώτων. Θέλω να υπογραμμίσω αυτό που είπε η κ. Gomes σχετικά με το εν λόγω θέμα. Εύχομαι να μην επιτραπεί ποτέ σε όλους αυτούς τους ανθρώπους –καθώς και στις συζύγους τους– να αποκτήσουν θεωρήσεις για να κάνουν τα ψώνια τους στην Ευρώπη, δαπανώντας τα χρήματα που έκλεψαν από τον λαό τους.

  Karin Scheele (PSE). – (DE) Κύριε Πρόεδρε, η αποτελεσματικότητα της βοήθειας και η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί το κεντρικό θέμα πολλών συζητήσεων, ειδικότερα δε των συζητήσεων που διεξάγουμε από εχθές το βράδυ. Στη σημερινή διάταξη των εργασιών περιλαμβάνεται η έκθεση του κ. van den Berg σχετικά με την αποτελεσματικότητα της βοήθειας και την καταπολέμηση της διαφθοράς στις αναπτυσσόμενες χώρες, και θα ήθελα και εγώ με τη σειρά μου να τον συγχαρώ και να τον ευχαριστήσω· η έκθεσή του και τα όσα δήλωσε στην εισαγωγική ομιλία του καταδεικνύουν με πολύ σαφή τρόπο την ανάγκη να καταπολεμηθεί η διαφθορά και να παύσει πλέον να αποτελεί τροχοπέδη για την ανάπτυξη.

Σε μια εποχή, κατά την οποία πρέπει να κατανοήσουμε ότι οι δαπάνες που προορίζονται για την αναπτυξιακή συνεργασία πρέπει να αυξηθούν σημαντικά, είναι απαραίτητο να συζητήσουμε σοβαρά για την καταπολέμηση της διαφθοράς ούτως, ώστε να μην μπορεί πλέον να χρησιμοποιείται ως εύκολη δικαιολογία.

Η διαφθορά, ως φαινόμενο, είναι εξίσου παγκόσμιο και σύνθετο· τα αίτια της εμφάνισής της δεν πρέπει να αναζητούνται μόνο στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η σύμβαση του ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση της δωροδοκίας αλλοδαπών δημοσίων υπαλλήλων αποτελεί σημαντικό μέσο για την καταπολέμηση των σχέσεων μεταξύ της διαφθοράς στις χώρες μας και της διαφθοράς στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Πιστεύω ότι εμείς –με άλλα λόγια, η Ευρωπαϊκή Ένωση– πρέπει να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν, ώστε η Λετονία, η Λιθουανία και η Μάλτα –που είναι κράτη μέλη της ΕΕ– να επικυρώσουν τη σύμβαση αυτή το ταχύτερο δυνατόν.

Θα ήθελα να προσθέσω κάτι ακόμα σχετικά με την άμεση δημοσιονομική στήριξη. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουμε ολοένα και περισσότερο την τάση να επιλέγουμε την άμεση δημοσιονομική στήριξη από τα σχέδια και, όσο κατανοητό και αν είναι κατά βάση αυτό, υπάρχουν πάρα πολλές αμφιβολίες επί του προκειμένου, οι οποίες πράγματι διατυπώθηκαν σήμερα. Υπάρχουν αμφιβολίες για το αν διαθέτουμε επαρκή ικανότητα και επαρκές προσωπικό για να εξασφαλίσουμε τον συνολικό έλεγχο που θα καταστεί αναγκαίος στο μέλλον.

  Gabriele Zimmer (GUE/NGL). – (DE) Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα και εγώ με τη σειρά μου να συγχαρώ τον κ. van den Berg για την έκθεσή του, στην οποία καταπιάνεται με μία από τις πλέον «καυτές πατάτες» στον τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας. Το πόσο σημαντικό είναι να ληφθούν μέτρα για να αντιμετωπιστεί το ζήτημα αυτό καθίσταται σαφές από τις εκτιμήσεις της Αφρικανικής Ένωσης, σύμφωνα με τις οποίες η διαφθορά υπεξαιρεί από τις αφρικανικές εθνικές οικονομίες γύρω στα 150 δισ. δολάρια ετησίως, ποσό που ανέρχεται στο ένα τέταρτο του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος τους.

Θα ήθελα να ξεκινήσω με την ίδια ακριβώς πτυχή στην οποία αναφέρθηκε ο κ. Gahler – να επισημάνω δηλαδή την ανάγκη να αναλαμβάνουμε δράση ακόμα και όταν είναι εξαιρετικά επώδυνο για εμάς. Κάθε χρόνο καταβάλλονται δωροδοκίες ύψους ενός δισεκατομμυρίου – από ποιον; Ποιος είναι αυτός που θεωρεί επένδυση την καταβολή τέτοιων χρημάτων και τα εμβάζει σε καλά προστατευμένους λογαριασμούς με την προσδοκία για ακόμη μεγαλύτερα κέρδη; Παρότι είναι σημαντικό να παρακινήσουμε τους εταίρους μας να καταπολεμήσουν τη διαφθορά και να τους υποστηρίξουμε σε αυτήν τους την προσπάθεια, πρωταρχικό μας καθήκον είναι να απομακρύνουμε από τον τομέα όσους στις ίδιες μας τις χώρες είναι κατά κύριο λόγο σε θέση να καταβάλλουν τόσα υπέρογκα ποσά σε δωροδοκίες και να τα χρησιμοποιούν για να καταστρέψουν την Αφρική και άλλα μέρη του κόσμου.

Θέλω συγκεκριμένα να επισημάνω το άρθρο 15 της σύμβασης του ΟΗΕ κατά της διαφθοράς, σύμφωνα με το οποίο τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχρεούνται να χαρακτηρίσουν τη δωροδοκία ποινικό αδίκημα. Στη χώρα μου, τη Γερμανία, μέχρι πρότινος οι δωροδοκίες μπορούσαν να εκπέσουν από τη φορολογία, και τα άτομα που τις καταβάλλουν εξακολουθούν να μην τιμωρούνται.

Εμείς, στο Σώμα αυτό, πρέπει να εξορκίσουμε αυτό το δεινό πρώτα από το δικό μας κατώφλι. Μαζί με εσάς και όλους στην Επιτροπή Ανάπτυξης, υποστηρίζω την εκστρατεία «δημοσίευσε τι πληρώνεις», και μάλιστα ζητώ επιτακτικά να υποχρεώνονται οι πολυεθνικές εταιρείες να δημοσιοποιούν πληροφορίες σχετικά τις πληρωμές που καταβάλλουν σε κυβερνήσεις.

Μεταξύ των άλλων που επωφελούνται από τις δωροδοκίες και στις ενέργειες των οποίων πρέπει να βάλουμε ένα τέλος, είναι εκείνες οι τράπεζες που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους για τη διεκπεραίωση τέτοιων συναλλαγών και οι οποίες μπορούν να χαίρονται για φουσκωμένους με δωροδοκίες λογαριασμούς. Η κατάσταση αυτή είναι ανεπίτρεπτη στο εσωτερικό της Ένωσης και, για τον λόγο αυτό, πρέπει να ζητήσουμε από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να αποκλείσουν τους διαύλους παράνομου χρήματος και έξω από τα σύνορα της Ένωσης. Όταν ποινικοποιήσουμε τη δωροδοκία στις δικές μας χώρες, όταν παύσουμε να χρηματοδοτούμε, έστω και μερικώς, το βιοτικό μας επίπεδο με κέρδη που προέρχονται από τη διαφθορά, όταν παύσουμε να εξαίρουμε τους τραπεζικούς μας οίκους που πραγματοποιούν κέρδη από τη διαχείριση της διαφθοράς και όταν εξοπλίσουμε τις ερευνητικές μας υπηρεσίες με τα μέσα ώστε να κυνηγούν όσους δωροδοκούν, τότε μόνον θα μπορέσουμε με υπερηφάνεια να στραφούμε στους εταίρους μας και να τους ζητήσουμε να συμβάλουν με τον ίδιο τρόπο στην καταπολέμηση της διαφθοράς.

  Bastiaan Belder (IND/DEM). – (NL) Κύριε Πρόεδρε, η έκθεση του κ. van den Berg έχει βεβαίως την υποστήριξή μου. Η διαφθορά αποτρέπει την παροχή όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικής βοήθειας και για τον λόγο αυτόν η αντιμετώπισή της θα πρέπει να συνεχιστεί. Η έκθεση αυτή λοιπόν προσφέρει συγκεκριμένα και ορθολογικά μέσα για την ενίσχυση του μηχανισμού ελέγχου, με αποτέλεσμα ένα βελτιωμένο νομικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Το νομικό πλαίσιο, ωστόσο, δεν αποτελεί τον μόνο παράγοντα. Η απόρριψη της διαφθοράς ως κοινωνικό φαινόμενο έχει να κάνει εξίσου και με τις επικρατούσες στην κοινωνία αξίες. Άρα, αυτοί που πρέπει να τεθούν προ των ευθυνών τους όσον αφορά τον ρόλο τους στην προαγωγή της χρηστής διακυβέρνησης και της καταπολέμησης της διαφθοράς είναι οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ειδικά οι θρησκευτικοί ηγέτες.

Αυτό που χρειάζεται είναι αυτός ο διάλογος να μην μείνει απλά θεωρητικός. Σε κάθε περίπτωση, τόσο οι χώρες όσο και οι οργανισμοί βοήθειας που χορηγούν βοήθεια πρέπει να μπορούν να διασφαλίσουν ότι τα χρήματά τους χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά για τον προοριζόμενο σκοπό τους. Ένας εμπειρογνώμων τον οποίο συμβουλεύθηκα σχετικά με την έκθεση van den Berg μου είπε, προχθές, ότι πρόκειται για μια εξαιρετική έκθεση και ότι ήλπιζε η ολλανδική κυβέρνηση να την εγκρίνει χωρίς τροποποιήσεις. Καλύτερη φιλοφρόνηση στον κ. Van den Berg δεν θα μπορούσα να κάνω.

  Marek Aleksander Czarnecki (NI). – (PL) Κύριε Πρόεδρε, η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι δαπανάται 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ΗΠΑ ετησίως για δωροδοκίες σε ολόκληρο τον κόσμο. Η Αφρικανική Ένωση εκτιμά ότι αυτή η διαφθορά κοστίζει στην αφρικανική οικονομία σε ετήσια βάση πάνω από το 25% του ΑΕγχΠ.

Όταν, ωστόσο, συζητάμε για τη διαφθορά στις αναπτυσσόμενες χώρες, θα πρέπει να μην ξεχνάμε την επαίσχυντη πρακτική που χρησιμοποιούσαν έως πρόσφατα χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Δανία ή η Γερμανία, οι οποίες επέτρεπαν στις εταιρείες να πληρώνουν δωροδοκίες και στη συνέχεια να επιτρέπουν αυτά τα ποσά να εγγράφονται ως φορολογικά εκπιπτόμενες δαπάνες. Αυτή την πρακτική χρησιμοποιούσαν επίσης χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, περιλαμβανομένης και της Πολωνίας.

Η διαφθορά αποτελεί σοβαρή απειλή για την ανάπτυξη. Για την κατανόηση του προβλήματος και για την εξεύρεση μιας αποτελεσματικής λύσης, είναι επιτακτικό να ληφθούν αποφασιστικά μέτρα, όπως η δημιουργία μαύρης λίστας η οποία θα απέτρεπε τις τράπεζες να παρέχουν χρηματοδότηση, με τη μορφή δανείων, σε διεφθαρμένες κυβερνήσεις ή στους εκπροσώπους τους.

  Mairead McGuinness (PPE-DE). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, χθες βράδυ η λέξη «διαφθορά» αναφέρθηκε αρκετές φορές κατά τη συζήτησή μας για την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας 2006. Σήμερα το πρωί συζητούμε για τον βαθμό και την έκτασή της. Συγχαίρω τον εισηγητή για την εξαιρετική έκθεσή του.

Ορισμένοι βουλευτές αναφέρθηκαν στο παγκόσμιο πρόβλημα της διαφθοράς. Πιστεύω ότι εθελοτυφλούμε αν ισχυριστούμε ότι πρόκειται για ένα πρόβλημα που αφορά μόνο τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Θα έλεγα ότι έχουν αντλήσει διδάγματα από τον αναπτυγμένο κόσμο: αν και δεν μας τιμά, τους έχουμε διδάξει ορισμένα κόλπα. Έχουμε επομένως χρέος προς τον εαυτό μας και προς αυτούς να επανορθώσουμε για τις πράξεις μας. Υποστηρίζω τον συνάδελφό μου, κ. Ryan, ο οποίος είπε ότι πρέπει να εξετάσουμε τον ρόλο των τραπεζών και των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων σε ολόκληρη αυτή τη διαδικασία, διότι αν δεν υπήρχαν ιδρύματα που να δέχονται αυτά τα χρήματα ίσως να μην υπήρχε τόση διαφθορά.

Σήμερα το πρωί μίλησα με ορισμένες υπηρεσίες βοήθειας που έχουν μεγάλη πείρα σε αυτόν τον τομέα. Το βασικό μήνυμα που μας απευθύνουν είναι ότι πρέπει να αναπτύξουμε τις δυνατότητες των συστημάτων και των δημοσίων υπηρεσιών στον αναπτυσσόμενο κόσμο ώστε στη συνέχεια να αξιοποιηθούν αυτές οι δυνατότητες για όλα τα προγράμματα βοήθειας. Ανέφεραν επίσης ότι πρόκειται για μια μακροχρόνια διαδικασία, η οποία δεν πρόκειται να καρποφορήσει μέσα σε μια ημέρα. Πιστεύω ότι ένα μεγάλο μέρος της αντιμετώπισης της διαφθοράς είναι η εξάλειψή της πρώτα από τον αναπτυγμένο κόσμο και η συμβολή μας ύστερα ίσως στην εξάλειψή της από τον αναπτυσσόμενο κόσμο.

Ό,τι και αν κάνουμε, δεν πρέπει να τιμωρήσουμε αυτούς που έχουν περισσότερο ανάγκη τη βοήθεια, τα χρήματα και τη στήριξή μας. Όταν συζητούμε για τη διαφθορά έχω πάντα την αίσθηση ότι και πάλι αυτοί θα πληγούν. Αυτό είναι το σημαντικότερο μήνυμα. Ας το εντάξουμε στα προγράμματά μας, αλλά ας διασφαλίσουμε τη συνέχιση της χορήγησης βοήθειας και ας βεβαιωθούμε ότι αυτή η βοήθεια φθάνει στους σωστούς ανθρώπους και ότι δεν υποφέρουν.

  Robert Evans (PSE). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, στις εισαγωγικές του παρατηρήσεις ο κ. Van den Berg –αλλά και άλλοι– τόνισε ότι μιλούμε για τεράστια χρηματικά ποσά. Οφείλουμε να είμαστε ρεαλιστές σε αυτό το Κοινοβούλιο ως προς το τι μπορούμε να πράξουμε. Η έκθεση εξετάζει ορισμένες πτυχές του ζητήματος στις οποίες μπορούμε να παρέμβουμε αποτελεσματικά. Θα ήθελα να επικεντρωθώ στον ρόλο των κοινοβουλίων.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει εδραιώσει σχέσεις με τα κοινοβούλια πολλών σε πολλές από τις χώρες που μας απασχολούν, σε ολόκληρο τον κόσμο. Ορισμένες φορές το πρόβλημα έγκειται στα κοινοβούλια. Δεκτό. Άλλες φορές όμως, όπως ανέφερε ο προηγούμενος ομιλητής, τα εθνικά κοινοβούλια μπορεί να αποκλειστούν από τη διαδικασία ή να παρακαμφθούν και η βοήθεια μπορεί να περιέλθει στην κατοχή διεφθαρμένων αξιωματούχων χωρίς την ανάμιξη της κυβέρνησης. Επομένως, πιστεύω ότι πρέπει να καταβάλουμε εντονότερες προσπάθειες για να στηρίξουμε τις δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις και να τις βοηθήσουμε να ενισχύσουν τους μηχανισμούς διανομής της βοήθειας στις χώρες τους και για να διασφαλίσουν ότι χρησιμοποιούνται ευρέως τα χρηματικά ποσά που χορηγήθηκαν.

Ο κ. Ryan αναφέρθηκε σε ένα πολύ ενδιαφέρον σημείο της έκθεσης, σύμφωνα με το οποίο υπάρχουν ενδείξεις ότι η διαφθορά μειώνεται όσο αυξάνεται το ποσοστό των κοινοβουλευτικών εδρών που καταλαμβάνονται από γυναίκες. Μπορούμε να ενθαρρύνουμε αυτήν την αύξηση. Μπορούμε να πράξουμε περισσότερα στις δημοκρατίες για να διασφαλίσουμε ότι θα εκλέγονται ολοένα και περισσότερες γυναίκες. Αισθάνομαι υπερήφανος που συμμετείχα στην αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Αφγανιστάν για τη στήριξη των πρώτων βουλευτικών εκλογών της χώρας. Εκεί είδαμε γυναίκες να ψηφίζουν άλλες γυναίκες. Όσο περισσότερα κάνουμε για να βοηθήσουμε τις γυναίκες και τα κοινοβούλια να εξελιχθούν, τόσο το καλύτερο.

  Tunne Kelam (PPE-DE). – (ET) Η διαφθορά είναι το υποπροϊόν ενός αδύναμου συστήματος διακυβέρνησης, αλλά προκύπτει επίσης και από την απουσία καθιερωμένων αξιών. Είναι κατά συνέπεια μέγιστης πρακτικής σημασίας μια κοινωνία να διαθέτει ένα δεοντολογικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές προκειμένου να επιλύσει αυτό το πρόβλημα.

Οι αδύναμες ηθικές αρχές προάγουν τόσο τις συναλλαγές που εξυπηρετούν ίδια συμφέροντα όσο και την συγκάλυψη αυτών των συναλλαγών. Αυτοί που χορηγούν βοήθεια υποκύπτουν στον πειρασμό να πιστεύουν ότι τα χρήματά τους χρησιμοποιούνται για τον σωστό σκοπό. Αυτοί που λαμβάνουν βοήθεια συχνά πετυχαίνουν να μας κάνουν να πιστεύουμε ότι έτσι έχουν τα πράγματα. Η διαφθορά που συνοδεύει τη χορήγηση βοήθειας έχει ιδιαίτερα δραματικές συνέπειες διότι ο κόσμος που βρίσκεται σε ανάγκη υποφέρει διπλά. Δεν χάνει μόνον την υλική βοήθεια που θα έπρεπε να λάβει, αλλά του στερούν επίσης και την ελπίδα να βελτιώσει τη ζωή του και την ελπίδα για αλληλεγγύη.

Έχουμε λοιπόν υποχρέωση να εκθέτουμε σε σταθερή βάση και, ακόμη πιο σημαντικό, να προλαμβάνουμε τη διαφθορά και την αφέλεια που την συνοδεύει. Είναι η γνώμη του Ελεγκτικού Συνεδρίου ότι τα προγράμματα βοήθειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τους κινδύνους διαφθοράς.

Θα ήθελα να δώσω δύο παραδείγματα. Πρώτον, η βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην παλαιστινιακή αυτοδιοίκηση. Σήμερα πρέπει να παραδεχτούμε ότι ένας από τους κύριους λόγους που το εξτρεμιστικό κίνημα της Χαμάς ανήλθε στην εξουσία ήταν η βαθιά ριζωμένη διαφθορά της προηγούμενης διοίκησης. Δεύτερον, η Επιτροπή αποστέλλει ανθρωπιστική βοήθεια στην Τσετσενία. Τι έχει γίνει για να προσδιοριστεί κατά πόσον αυτά τα κονδύλια φθάνουν όντως στον ντόπιο πληθυσμό που υποφέρει από την επίσημη διαφθορά;

Τέλος, θα ήθελα να τονίσω δύο σημαντικά σημεία σε αυτή την εξαιρετική έκθεση. Τα κράτη μέλη πρέπει να επικυρώσουν τη σύμβαση του ΟΗΕ κατά της διαφθοράς. Δεύτερον, η δημοσιονομική ενίσχυση θα πρέπει να χορηγείται μόνον σε κυβερνήσεις οι οποίες σαφώς αγωνίζονται να ανεβάσουν τα πρότυπα για τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών. Είμαι ευτυχής που ο εκπρόσωπος στηρίζει αυτή την πορεία. Ένα ορισμένο ποσοστό της χορηγούμενης βοήθειας θα πρέπει να διατίθεται για την στήριξη οργανώσεων που παρακολουθούν τη λειτουργία της κοινωνίας των πολιτών.

Και τελευταίο όλων, το κύριο πρόβλημα, το οποίο αφορά την άσκηση πίεσης σε χώρες που φιλοξενούν οικονομικά κέντρα να παγώσουν και να επαναπατρίσουν παράνομα κεφάλαια που είναι κατατεθειμένα εκεί από διεφθαρμένους κυβερνήτες. Πρόκειται για μια πολύ δύσκολη απαίτηση, αλλά η εφαρμογή της αποτελεί δοκιμασία που θα αποδείξει κατά πόσον είμαστε σοβαροί ή όχι σχετικά με την πρόληψη της διαφθοράς.

  Παναγιώτης Μπεγλίτης (PSE). – Κύριε Πρόεδρε, πράγματι ο αγώνας για την καταπολέμηση της διαφθοράς είναι ένας αγώνας για την ειρήνη, για τη δημοκρατία, για την καταπολέμηση της φτώχειας και για την εμπέδωση της κοινωνίας των πολιτών στις αναπτυσσόμενες χώρες· τη σχέση μεταξύ δημοκρατίας και οικονομικής ανάπτυξης στις αναπτυσσόμενες χώρες την έχει αποδείξει και την έχει επιβεβαιώσει καλύτερα από κάθε άλλον στον έργο του ο Αμάρτια Σεν, ένας μεγάλος διανοούμενος και Βραβείο Νόμπελ Οικονομίας.

Προκαλεί πραγματικά εντύπωση το γεγονός ότι πολλές φορές, και στη διεθνή κοινότητα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το θέμα της καταπολέμησης της διαφθοράς αποτελούσε ένα ταμπού. Και αυτό γιατί επικρατούσαν οι πολιτικές σκοπιμότητες, τα συμφέροντα επιρροής των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι εθνικές πελατειακές σχέσεις.

Ο απολογισμός για την υλοποίηση των αναπτυξιακών στόχων της Χιλιετίας ήταν αρνητικός. Κανείς όμως δεν μίλησε για το ποιος ήταν ο ρόλος της διαφθοράς σ' αυτή την αποτυχία. Πιστεύω ότι πρέπει η διεθνής κοινότητα να θέσει ένα νέο αναπτυξιακό στόχο: τη δημοκρατική διακυβέρνηση και την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Τελειώνοντας, θα ήθελα να προσθέσω ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδιαίτερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πρέπει να θέσει αυστηρούς μηχανισμούς αιρεσιμότητας στη νέα αναπτυξιακή στρατηγική που έχει διαμορφώσει για την Αφρική. Πρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση να συνεργασθεί με τον ΟΗΕ, με τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς, με τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, για να αντιμετωπίσουμε από κοινού το φαινόμενο αυτό, ρίχνοντας κυρίως το βάρος στην εμπέδωση της κοινωνίας των πολιτών και των ανεξάρτητων μέσων μαζικής ενημέρωσης.

  Lidia Joanna Geringer de Oedenberg (PSE). – (PL) Κύριε Πρόεδρε, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, 1 τρισεκατομμύριο δολάρια δαπανάται ετησίως για δωροδοκίες. Σκεφτείτε πόσες θαυμάσιες πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν με αυτό το χρηματικό ποσό. Κάθε χρόνο 1 τρισεκατομμύριο δολάρια θα μπορούσε να δαπανηθεί και να χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσει αυτούς που πραγματικά χρειάζονται βοήθεια.

Η διαφθορά περιορίζει την πρόσβαση των φτωχών στα αγαθά. Μειώνει την αποτελεσματικότητα των δημοσίων υπηρεσιών και, το κυριότερο όλων, οδηγεί τους πολίτες να χάνουν την εμπιστοσύνη τους στα κέντρα εξουσίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως ο μεγαλύτερος δωρητής βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες, θα πρέπει να διαδραματίσει έναν ιδιαίτερα ενεργό ρόλο στη διασφάλιση της διαφάνειας των προγραμμάτων βοήθειας που χρηματοδοτούνται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό.

Συνεπώς, δεν αρκεί η δημιουργία μιας διεθνούς «μαύρης λίστας» διεφθαρμένων κυβερνήσεων. Πολιτικοί, δημόσιοι λειτουργοί, ΜΚΟ, διεθνείς οργανισμοί και μέσα ενημέρωσης θα πρέπει όλοι να συμμετέχουν στην καταπολέμηση της διαφθοράς. Μόνον με τον συντονισμό των δραστηριοτήτων των διεθνών δωρητών θα καταστεί δυνατή η αποτελεσματικότερη δαπάνη της βοήθειας, προλαμβάνοντας έτσι τη διασπάθιση χρημάτων ή την οικειοποίηση χρημάτων βοήθειας από διεφθαρμένους κρατικούς λειτουργούς.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η έκθεση που συνέταξε ο κ. Van den Berg είναι τόσο σημαντική και τόσο επίκαιρη. Θα ήθελα να τον συγχαρώ για το εξαιρετικό κείμενο.

  Mariann Fischer Boel, Επιτροπή. (EN) Κύριε Πρόεδρε, χαιρετίζω τη συζήτηση που διεξαγάγαμε σήμερα. Πιστεύω πως είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι το πρόβλημα της απάτης δεν μπορεί ποτέ να θεωρηθεί λήξαν. Απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση σε όλα τα επίπεδα και σε όλες τις περιστάσεις όσον αφορά το υψηλού κινδύνου πεδίο των εξωτερικών δράσεων. Οι δράσεις αυτές πραγματοποιούνται σε κράτη με κακή διακυβέρνηση, όπου η κοινωνία των πολιτών στερείται αντισταθμιστικών εξουσιών και δυνατοτήτων.

Καθώς η διαφθορά δεν είναι μόνο ζήτημα διακυβέρνησης, η προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά την πρόληψη και την καταπολέμησή της έχει δύο πτυχές. Συνίσταται στην καθιέρωση πρακτικών χρηστής διακυβέρνησης αφενός σε όλα προγράμματα και τα έργα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και αφετέρου στην πραγματοποίηση συγκεκριμένων παρεμβάσεων με προγράμματα.

Τα έγγραφα που αφορούν τη στρατηγική της χώρας και τα εθνικά ενδεικτικά προγράμματα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των δικαιούχων χωρών γενικά περιλαμβάνουν συγκεκριμένες παρεμβάσεις σε τομείς όπως το κράτος δικαίου, ο εκδημοκρατισμός, η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, η διαχείριση των δημοσίων οικονομικών και η ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών.

Θα προβώ τώρα σε ορισμένα σχόλια σχετικά με ορισμένα εκ των ζητημάτων που εθίγησαν σήμερα. Όσον αφορά τη συζήτηση για τις εταιρείες, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι εταιρείες δεν επωφελούνται από τη διαφθορά. Πρέπει να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε. Μπορούμε να αποκλείσουμε τη συμμετοχή εταιρειών σε διαγωνισμούς για δημόσιες συμβάσεις αν έχουν κριθεί ένοχες για απάτη ή διαφθορά. Μπορούμε επίσης να αναστείλουμε ένα έργο το οποίο έχει χρηματοδοτηθεί αν σε κάποιο στάδιο διαπιστώσουμε απάτη ή διαφθορά. Χρησιμοποιήσαμε αυτή την επιλογή μία φορά για ένα έργο στη Ζιμπάμπουε.

Σχετικά με τη στήριξη των εθνικών κοινοβουλίων, η Επιτροπή θεωρεί την ενίσχυση του εποπτικού ρόλου των εθνικών κοινοβουλίων ως ένα σημαντικό μέσο βελτίωσης της συνολικής αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας των προσπαθειών μας για την ανάπτυξη αυτών των χωρών. Για παράδειγμα, μέσω του ΕΤΑ και της θέσης του προϋπολογισμού για τη Νότιο Αφρική, τα εθνικά κοινοβούλια περίπου 11 χωρών ΑΚΕ ενισχύθηκαν με το συνολικό ποσό των 35 εκατομμυρίων ευρώ από το 2000.

Σχετικά με το θέμα των φορέων ελέγχου, πράγματι συνεργαζόμαστε με οργανισμούς του ιδιωτικού τομέα. Χωρίς αυτούς τους φορείς ελέγχου η κατάσταση θα ήταν πολύ χειρότερη.

Αρκετοί βουλευτές έθιξαν το ζήτημα της διαφάνειας, το οποίο είναι βασικό. Για αυτόν τον λόγο στηρίζουμε αρκετά προγράμματα στον τομέα των εποπτικών λειτουργιών του προϋπολογισμού. Η προώθηση αποτελεσματικών και διαφανών δημοσιονομικών επιλογών και δημοσίων δαπανών βρίσκεται στο επίκεντρο των προγραμμάτων μας στήριξης από τον προϋπολογισμό.

Τέλος, μέσω του μόνιμου διαλόγου με τις κυβερνήσεις-εταίρους μας και τις διάφορες περιφέρειες, η Επιτροπή ενθαρρύνει την ευρύτερη δυνατή συμμετοχή θεσμικών οργάνων σε ποικίλα επίπεδα, ιδιαίτερα σε κοινοβουλευτικό επίπεδο. Έχω λάβει υπόψη μου την άποψη σχετικά με τη θετική επίδραση της συμμετοχής των γυναικών.

  Πρόεδρος.- Η συζήτηση έληξε.

Η ψηφοφορία θα διεξαχθεί σύντομα, στις 12.00 το μεσημέρι.

  Μάριος Ματσάκης (ALDE). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, παρατήρησα ότι σήμερα τελειώσαμε 20 λεπτά νωρίτερα. Θα μπορούσα μήπως να εισηγηθώ το να έχει ο Πρόεδρος στο μέλλον στη διάθεσή του την επιλογή να συνεχίσει τη συζήτηση επί τη βάσει της διαδικασίας εκτάκτων παρεμβάσεων όταν τελειώνουμε τόσο νωρίς, ώστε να μπορούμε να χρησιμοποιούμε αποτελεσματικότερα τον χρόνο του Κοινοβουλίου;

  Πρόεδρος. – Ευχαρίστως θα διαβιβάσω την πρόταση που κάνατε. Αυτός θα ήταν πράγματι ένας αποτελεσματικός τρόπος αξιοποίησης του χρόνου εργασιών μας.

(Η συνεδρίαση διακόπτεται στις 11.40 π.μ. και συνεχίζεται στις 12.00.)

ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ κ. FRIEDRICH
Αντιπροέδρου