Πρόεδρος. Η ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση της έκθεσης (A6-0073/2006) της κ. Sophia in't Veld, εξ ονόματος της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Θεμάτων, σχετικά με τις τομεακές πτυχές του σχεδίου δράσης για τις κρατικές ενισχύσεις: ενισχύσεις για την καινοτομία (2006/2044(INI)).

  Sophia in 't Veld (ALDE), εισηγήτρια. – (NL) Κύριε Πρόεδρε, κυρία Επίτροπε, επιτρέψτε μου να ξεκινήσω εκφράζοντας την υποστήριξή μου για το ρητό της Επιτροπής που στηρίζετε, δηλαδή λιγότερες, αλλά καλύτερες, κρατικές ενισχύσεις. Μολονότι μόνο επαίνους έχω να εκφράσω για την Επιτροπή, φοβάμαι ότι πρέπει να ξεκινήσω με ένα μικρό στοιχείο επίκρισης.

Εξάλλου, είναι λυπηρό, κατά τη γνώμη μου, το γεγονός ότι η Επιτροπή υποβάλει ήδη προτάσεις, έστω και υπό μορφή σχεδίου, μία εβδομάδα πριν εμείς στο Κοινοβούλιο ψηφίσουμε επί της θέσης μας και των συστάσεών μας. Κατά τη γνώμη μου, αν θεωρούμε ότι είμαστε σύμμαχοι στον αγώνα για μια ισχυρότερη οικονομία, πρέπει να συνεργαζόμαστε και να σεβόμαστε αλλήλους εξίσου. Συνεπώς, το θεωρώ δεδομένο ότι ακόμα και αν καταθέσουμε προτάσεις σε αυτό το στάδιο, αυτές θα ληφθούν υπόψη.

Το κεντρικό μήνυμα της έκθεσης, την οποία ελπίζω ότι θα εγκρίνουμε αύριο, είναι ότι οι κρατικές ενισχύσεις θα πρέπει να αποτελούν την εξαίρεση. Πρόκειται για ένα μέσο για τη διόρθωση ανισορροπιών όταν η αγορά δεν παρέχει τα επιθυμητά αποτελέσματα. Οι κρατικές ενισχύσεις δεν αποτελούν ένα σύνηθες μέσο πολιτικής με το οποίο η κυβέρνηση μπορεί να δημιουργήσει καινοτομία, ως έχει, και ασφαλώς δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να αντισταθμίσει την αποτυχία εφαρμογής διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Όλες οι μελέτες συμφωνούν στο συμπέρασμα ότι οι κρατικές ενισχύσεις δεν αποτελούν αποφασιστικό παράγοντα στις επιχειρηματικές αποφάσεις ή στον ανταγωνισμό.

Είναι πολύ πιο σημαντική η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την καινοτομία, τον πειραματισμό, την ανάληψη κινδύνων και, πάνω απ’ όλα, τις επενδύσεις. Πράγματι, οι επενδυτές από την αγορά θα έλθουν πρόθυμα σε εμάς αν υπάρχει αντικείμενο κέρδους και αν καταργηθούν οι φραγμοί. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εργαστούμε για τη δημιουργία ενός σωστού καθεστώς διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, δίκαιου ανταγωνισμού και ελεύθερου εμπορίου στην εσωτερική αγορά και σε αυτό το πλαίσιο είναι λυπηρό –και θα ήθελα να το πω αυτό άλλη μία φορά– ότι δεν καταφέραμε να ανοίξουμε πραγματικά την αγορά των υπηρεσιών. Πρέπει να εργαστούμε για την πολιτική μετανάστευσης σε μια προσπάθεια να βοηθήσουμε την Ευρώπη να διατηρήσει τις καλύτερες δυνάμεις και να προσελκύσει άτομα με ικανότητες από το εξωτερικό. Πρέπει να εργαστούμε για ένα καλό φάσμα χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, ένα σωστά καταρτισμένο εργατικό δυναμικό, κλπ.

Εξάλλου, δεν τίθεται θέμα στρέβλωσης της αγοράς από τις κρατικές ενισχύσεις σε τέτοιον βαθμό ώστε να εμποδίσουν τις εξελίξεις στον τομέα της καινοτομίας και γι’ αυτό η προτεινόμενη δοκιμασία εξισορρόπησης στο έγγραφό σας εκτιμώ ότι αποτελεί καλό μέσο και η έμφαση στην εκτίμηση των αποτελεσμάτων προηγούμενων ενισχύσεων είναι σύμφωνη με τη θέση του Κοινοβουλίου, η οποία εγκρίθηκε επίσης στην έκθεση του κ. Hökmark.

Με ενδιαφέρει μάλιστα ιδιαίτερα να μάθω ποια είναι η θέση της Επιτροπής για τη διάθεση κρατικών ενισχύσεων σε περιπτώσεις όπου υπάρχει σαφής ανάγκη για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, αλλά τα κράτη μέλη απλώς δεν τα καταφέρνουν σε αυτόν τον τομέα. Θα ήθελα, σε αυτό το σημείο, να κάνω έναν παραλληλισμό με μια πρωτοβουλία που εκτιμώ ότι είναι κάπως παράλογη, δηλαδή το ταμείο παγκοσμιοποίησης. Αν δεν καταφέρουμε να κάνουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση ανταγωνιστική, δεν θα πρέπει να καταφύγουμε σε προσωρινά μέτρα. Επίσης, ένα ενδιαφέρον παράδειγμα σε αυτό το πλαίσιο είναι το γεγονός ότι σήμερα η κυβέρνηση ενός από τα μεγάλα κράτη μέλη ανακοίνωσε μια νέα ένεση 600 εκατ. ευρώ για την καινοτομία –γεγονός πολύ θετικό από μόνο του– αλλά αυτό συνέβη την ίδια ακριβώς ημέρα που ο ΟΟΣΑ εξέδωσε μια επικριτική έκθεση για τα αποτελέσματα του προηγούμενου προγράμματος κρατικών ενισχύσεων του ίδιου αυτού κράτους μέλους. Η έκθεση αποτελεί βεβαίως ένα πολύ ενδιαφέρον ανάγνωσμα.

Είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένη για το γεγονός ότι στις προτάσεις της Επιτροπής, όπως και στις επερχόμενες συστάσεις του Κοινοβουλίου, γίνεται επίσης μνεία στη μη τεχνολογική καινοτομία, διότι αυτή είναι αναμφίβολα μια σημαντική εξέλιξη στην οικονομία των υπηρεσιών μας. Όσον αφορά την πρακτική υλοποίηση και τα κριτήρια, εντούτοις, οι κανόνες φαίνεται ότι βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στους τεχνολογικούς τομείς και, ως εκ τούτου, θα επέμενα στη δυνατότητα χρήσης των κανόνων και για τη μη τεχνολογική καινοτομία.

Κατά τη χθεσινή συνεδρίαση, εξέφρασα την ανησυχία μου για τη λεγόμενη ρήτρα ισοδυναμίας. Το έλεγξα προσεκτικά και το κείμενο όντως αναφέρει ότι το ποσοστό επιτρεπόμενης ενίσχυσης μπορεί να αυξηθεί αν ένας ανταγωνιστής από χώρα εκτός ΕΕ λάβει μεγαλύτερη επιδότηση. Δεν νομίζω ότι θα πρέπει να συμβαίνει αυτόματα αυτό, διότι αν υπάρχει μια ρήτρα ισοδυναμίας για τις κρατικές ενισχύσεις, τότε θα ήθελα να δω την εισαγωγή της και σε όλους τους άλλους τομείς πολιτικής που μόλις ανέφερα και οι οποίοι είναι πολύ πιο σημαντικοί ως παράγοντες ανταγωνισμού.

Οι μεγάλες επιχειρήσεις αποτελούν άλλο ένα δυνητικό θέμα συζήτησης και, αν και διαπιστώνω ότι υπάρχουν διαφόρων ειδών προληπτικά μέτρα που μας εμποδίζουν να επιδοτήσουμε τις μεμονωμένες μεγάλες επιχειρήσεις, μπορώ να βρω έναν μικρό λόγο ανησυχίας. Παρατήρησα στις προτάσεις ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις δικαιούνται έναν επανεφοδιασμό, μια πριμοδότηση 15% κρατικής ενίσχυσης αν δύο ή περισσότερες επιχειρήσεις ενώσουν τις δυνάμεις τους διασυνοριακά. Μπορεί αυτό να σημαίνει –και αυτή είναι η τελική παρατήρησή μου– ότι θα επιδοτούμε τις πολυεθνικές; Δεν μπορεί να είναι αυτή η πρόθεση, αλλά, καθώς έχω ήδη εξαντλήσει τον χρόνο μου, θα πρέπει να σταματήσω εδώ.

  Neelie Kroes, Μέλος της Επιτροπής. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, με ιδιαίτερη χαρά προσέρχομαι απόψε στη συζήτηση της έκθεσης της κ. in ’t Veld σχετικά με την ανακοίνωση όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για την καινοτομία. Στην έκθεση παρουσιάζεται η πολύ ενδιαφέρουσα και εποικοδομητική άποψη του Κοινοβουλίου σχετικά με το σχέδιο δράσης για τις κρατικές ενισχύσεις. Εκτιμώ ιδιαιτέρως το ενδιαφέρον και τη συμμετοχή των βουλευτών του ΕΚ στη διαδικασία μεταρρύθμισης των κανόνων που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις. Όπως γνωρίζετε, είναι αναγκαίο να διαθέτουμε τους ενδεδειγμένους κανόνες προκειμένου να βοηθήσουμε τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν το μέσο των κρατικών ενισχύσεων κατά τρόπο εστιασμένο και συνετό για την επίτευξη των κοινών στόχων μας όσον αφορά την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Όλες και όλοι γνωρίζετε το περιεχόμενο των προτάσεων της Επιτροπής σχετικά με την καινοτομία. Τονίζουμε –όπως ορθώς επεσήμανε η κ. in ’t Veld– ότι οι κρατικές ενισχύσεις είναι ένα μόνο από τα διάφορα μέσα πολιτικής που έχουμε στη διάθεσή μας για την προαγωγή της καινοτομίας στην οικονομία μας. Συμφωνώ απολύτως με την κ. in ’t Veld όσον αφορά την κεντρική σημασία των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν να συμβάλουν στην προσπάθεια, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι το μόνο διαθέσιμο μέσο – απεναντίας μάλιστα. Επικεντρώνουμε την προσοχή μας σε συγκεκριμένα μέτρα, και όχι σε κάποιον γενικό ορισμό της καινοτομίας. Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε η κ. in ’t Veld, προτείνουμε μέτρα για την υποστήριξη της ανάληψης κινδύνων και του πειραματισμού, καθώς και για τη δημιουργία επιχειρηματικού περιβάλλοντος που θα προάγει την καινοτομία. Παρεμπιπτόντως, προτεραιότητα δίνεται στις ΜΜΕ και την τεχνολογική καινοτομία, αλλά και πάλι όχι αποκλειστικά.

Χαίρομαι ιδιαιτέρως που το Κοινοβούλιο και η μεγάλη πλειονότητα των ενδιαφερομένων υποστηρίζουν εν γένει τα σχέδια της Επιτροπής.

Κυρία in ’t Veld, η έκθεσή σας χαρακτηρίζεται από ισορροπία και υψηλή ποιότητα. Συγχαίρω και εσάς προσωπικά και την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή για την εκπόνησή της. Επιπλέον, η έκθεση παρουσιάζεται την κατάλληλη στιγμή. Οι υπηρεσίες μου μόλις απέστειλαν στα κράτη μέλη ένα πρώτο έγγραφο εργασίας σχετικά με τους νέους κανόνες. Οι απόψεις που εξέφρασε η εισηγήτρια ήταν σαφείς. Εντούτοις, το θέμα έχει προϊστορία.

Κατά την έναρξη της αυστριακής Προεδρίας είχα μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον αυστριακό Υπουργό Οικονομίας. Συζητήσαμε τα θέματα που άπτονται του χαρτοφυλακίου μου στο πλαίσιο της αυστριακής Προεδρίας. Μου δήλωσε ότι η καινοτομία, η έρευνα και η ανάπτυξη, καθώς και οι ΜΜΕ, είχαν ιδιαίτερη σημασία για την αυστριακή Προεδρία. Μου ζήτησε να του επιβεβαιώσω ότι θα ήταν δυνατή η συζήτηση αυτών των θεμάτων κατά την άτυπη εαρινή διάσκεψη του Συμβουλίου – η οποία, όπως γνωρίζετε, διεξήχθη στο Γκρατς την περασμένη Παρασκευή και Σάββατο. Του υποσχέθηκα λοιπόν ότι υπήρχε κάτι που θα μπορούσαμε να συζητήσουμε λεπτομερώς.

Επιτρέψτε μου να γίνω πιο σαφής: το έγγραφο εργασίας το οποίο απέστειλα είναι μια προκαταρκτική έκθεση για την έναρξη διαβούλευσης. Αυτό είναι άκρως σημαντικό. Θα λάβουμε υπόψη τα συμπεράσματα, τα αποτελέσματα και το κλίμα αυτής της συζήτησης, καθόσον η στάση του Κοινοβουλίου έναντι αυτής της έκθεσης για τις κρατικές ενισχύσεις έχει καίρια σημασία.

Το έγγραφο εργασίας, το οποίο είναι διαθέσιμο στο Διαδίκτυο, αποτελεί στην πραγματικότητα ένα πρώτο στάδιο, ενώ προετοιμάζει το έδαφος για τη διαβούλευση. Θα αναθεωρηθεί και θα εξειδικευτεί περαιτέρω μετά τα σχόλια που θα λάβουμε, περιλαμβανομένων των δικών σας σκέψεων και σχολίων.

Ευελπιστώ ότι θα μπορέσω να οριστικοποιήσω το νέο πλαίσιο για την έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία φέτος το φθινόπωρο. Σας διαβεβαιώ ότι, στην προσπάθεια αυτή, θα προσεγγίσω με ανοικτό μυαλό τις εποικοδομητικές επισημάνσεις του Κοινοβουλίου για θέματα όπως οι ενισχύσεις για την προαγωγή της καινοτομίας σε μεγάλες επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο ευρύτερων συνεργασιών, καθώς και η πολύ χρήσιμη τυπολογία και οι όροι τους οποίους προτείνετε για τη διάκριση μεταξύ καθημερινής λειτουργίας και δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την καινοτομία.

Προτείνετε να είναι επιλέξιμα για κρατικές ενισχύσεις με σκοπό την προαγωγή της καινοτομίας ορισμένα περιορισμένα είδη μη τεχνολογικής καινοτομίας. Είμαι διατεθειμένη να εξετάσω περαιτέρω αυτή την πτυχή, ενώ αντιλαμβάνομαι τη θέση σας όσον αφορά, για παράδειγμα, τις διαδικαστικές και οργανωτικές καινοτομίες στον τομέα των υπηρεσιών.

Θα εξετάσω πολύ προσεκτικά όλες τις χρήσιμες επισημάνσεις και ιδέες σας. Δεν ισχυρίζομαι ότι διαθέτω κάποια μαγική λύση, και χαίρομαι για την πολύ δραστήρια συμβολή του Κοινοβουλίου στη διαδικασία με σκοπό να διασφαλιστεί ότι τα τελικά αποτελέσματα θα προσφέρουν το υψηλότερο επίπεδο προστιθέμενης αξίας όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα στην Ευρώπη.

  Corien Wortmann-Kool, εξ ονόματος της Ομάδας PPE-DE. – (NL) Κύριε Πρόεδρε, είναι καλό ότι αυτό το σημαντικό θέμα περιλαμβάνεται στη σημερινή ημερήσια διάταξη, διότι όσον αφορά την καινοτομία, είναι λυπηρό το γεγονός ότι στην Ευρώπη έχουμε μείνει πίσω σε σχέση με τους ανταγωνιστές μας και γι’ αυτό αποτελεί λόγο ικανοποίησης το ότι η Επιτροπή, στα μεταρρυθμιστικά της σχέδια για την πολιτική κρατικών ενισχύσεων, έδωσε μεγάλη έμφαση σε μέτρα, ειδικά για τις ΜΜΕ, τα οποία θα δώσουν ώθηση στην καινοτομία και στην καινοτόμο επιχειρηματικότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αυτή η έκθεση της κ. in’t Veldcan μπορεί να υπολογίζει στην ομόφωνη υποστήριξη της Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (Χριστιανοδημοκράτες) και των Ευρωπαίων Δημοκρατών και εγώ ευχαριστώ την εισηγήτρια για την εμπεριστατωμένη της έκθεση και για την καλή συνεργασία. Η έκθεση διατυπώνει με σαφήνεια τις βασικές αρχές που διέπουν τη χορήγηση ενισχύσεων για την καινοτομία και καθορίζει τις ομάδες στις οποίες θα πρέπει να χορηγούνται αυτές οι ενισχύσεις.

Κυρία Επίτροπε, είναι γνωστό ότι πάντα λαμβάνετε πολύ σοβαρά υπόψη τη γνώμη αυτού του Σώματος. Γι’ αυτό, παρά τη δήλωσή σας, συμμεριζόμενη την άποψη της κ. in’t Veld, απογοητεύτηκα από την υποβολή του προκαταρκτικού πλαισίου της Επιτροπής ήδη από την προηγούμενη εβδομάδα. Μπορεί αυτό να συνέβη για τους σκοπούς του άτυπου Συμβουλίου, αλλά θα ήταν πρέπον να αναβάλετε αυτή τη διαβούλευση προκειμένου να λάβετε υπόψη τη γνώμη του Κοινοβουλίου, κάτι που θα οδηγούσε σε μια καθυστέρηση μόλις λίγων εβδομάδων.

Η έκθεση περιέχει διάφορα σημεία τα οποία θα σας ζητούσα να λάβετε υπόψη τώρα και να τα τονίσετε ακόμα περισσότερο στο μέλλον. Ευτυχώς, δύο από αυτά συζητήθηκαν ήδη σήμερα, συνεπώς θα μπορέσουμε να συμφωνήσουμε επί της ουσίας. Αν και με απασχολεί ιδιαίτερα η συνδρομή των μεγάλων επιχειρήσεων, όπως είπατε, αναφορικά με τα δίκτυα ομοειδών ή συμπληρωματικών επιχειρήσεων, φυσικά, δεν θα πρέπει να υποτιμούμε την καινοτόμο δύναμή τους ή τη στήριξη που μπορεί να απαιτηθεί σε επίπεδο δικτύων.

Θα ήθελα επίσης να αναφέρω και πάλι τη μη τεχνολογική καινοτομία και η τρίτη και τελευταία παρατήρησή μου είναι ότι υπάρχει ανάγκη για περισσότερες διευκρινίσεις σχετικά με το πώς εφαρμόζονται οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα.

  Elisa Ferreira, εξ ονόματος της Ομάδας PSE. – (PT) Κύριε Πρόεδρε, κυρία Επίτροπε, κυρίες και κύριοι, η πρωτοβουλία της Επιτροπής για αναθεώρηση των κρατικών ενισχύσεων για την καινοτομία αποτελεί, σε γενικές γραμμές, μια θετική και επίκαιρη δράση. Η καινοτομία είναι ένα από τα βασικά μέσα για την αναζωογόνηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και για την εφαρμογή των στόχων ανάπτυξης και απασχόλησης που καθορίστηκαν στη Λισαβόνα.

Σε μια ατελή αγορά, ωστόσο, όπως αυτή της καινοτομίας, αυτό δεν συμβαίνει φυσικά και πρέπει να ενθαρρυνθεί. Εντούτοις, παρά τη σημασία αυτού του τομέα, δεν υπάρχει μια σταθερή ευρωπαϊκή πολιτική ενισχύσεων ούτε για την καινοτομία ούτε για την έρευνα και την ανάπτυξη. Επιπροσθέτως, οι κοινοί δημοσιονομικοί πόροι είναι τραγικά ανεπαρκείς, όπως αποδεικνύεται από τις δημοσιονομικές προοπτικές επί των οποίων θα ψηφίσουμε σύντομα.

Εξαρτώμαστε λοιπόν από τις πολιτικές που χαράσσονται σε κάθε κράτος μέλος. Αυτό απαιτεί συνδιαλλαγή με την πολιτική ανταγωνισμού και με τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, κάτι που δεν είναι πάντα εύκολο. Οι τεράστιες ανισορροπίες που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών και περιφερειών μπορούν, επιπλέον, να οδηγήσουν σε σοβαρές διαφορές στην ποιότητα και στην ποσότητα των ενισχύσεων.

Οι εταιρείες και τα ιδρύματα από τις πλέον απομακρυσμένες περιφέρειες δεν πρέπει να στερούνται της πρόσβασης στην Ευρώπη της γνώσης και της καινοτομίας. Γνωρίζουμε τη δυσκολία αυτού του έργου, αλλά και τη σημασία του για το μέλλον της Ευρώπης. Συνεπώς, ελπίζουμε ότι οι ανησυχίες των ευρωπαίων πολιτών που εκφράζονται από τους αντιπροσώπους τους σε αυτό το Σώμα θα λάβουν τη δέουσα προσοχή από την Επιτροπή, παρά τις εκθέσεις που υποβλήθηκαν και που αναφέρθηκαν από προηγούμενους ομιλητές.

Η ανά χείρας έκθεση είναι το αποτέλεσμα συνδιαλλαγής και εποικοδομητικής διαπραγμάτευσης σε επίπεδο Κοινοβουλίου. Ως σκιώδης εισηγήτρια για την Σοσιαλιστική Ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θέλω να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου για την ειλικρίνεια που επέδειξαν οι βουλευτές που συμμετείχαν στην προσπάθεια, συμπεριλαμβανομένων ατόμων από την Ομάδα μου και άλλων, και θα ήθελα να συγχαρώ την κ. in 't Veld για την έκθεσή της.

Από τις προτάσεις που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Θεμάτων, θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή αυτού του Σώματος και της Επιτροπής σε διάφορα θέματα: το πρώτο από αυτά είναι η ανάγκη τόσο για απλούστευση όσο και για βελτίωση της διαφάνειας και της συγκρισιμότητας των γραφειοκρατικών διαδικασιών που απαιτούνται για τη χορήγηση των κρατικών ενισχύσεων.

Η σαφήνεια είναι σημαντική, όχι μόνο για να επιτρέπει στην Επιτροπή να εκτιμά τη συμμόρφωση με αυτές τις διαδικασίες, αλλά κυρίως για να καθίστανται σαφή τα κριτήρια και η επίδραση των κρατικών ενισχύσεων στις επιχειρήσεις, στους πολίτες και ειδικά στις ΜΜΕ. Όροι όπως «δυσλειτουργία της αγοράς» έναντι της «αναποτελεσματικότητας της αγοράς» δεν είναι ίσως ιδιαίτερα σαφείς στους πολίτες.

Πιο συναφής είναι ίσως η ανασκόπηση ορισμένων μέσων πολιτικής υπό το πρίσμα της διαθέσιμης εμπειρίας. Επιτρέψτε μου να αναφέρω ορισμένα από αυτά τα μέσα: πρώτον, ο ρόλος των δημόσιων κεφαλαίων έναντι των ιδιωτικών κεφαλαίων στις ενισχύσεις για τις διαδικασίες καινοτομίας πρέπει να αποσαφηνιστεί. Η αντίληψη του κινδύνου και των μη ισορροπημένων πληροφοριών συχνά απομακρύνουν τις ιδιωτικές επενδύσεις σε ορισμένα από τα μεγαλύτερα έργα και ο ρόλος των δημόσιων επενδύσεων δεν μπορεί να αντικατασταθεί σε αυτή την περίπτωση.

Δεύτερον, η ιδέα της καινοτομίας πρέπει να υπερβαίνει την τεχνολογική καινοτομία, όπως αναφέρθηκε ήδη. Η καινοτομία θα έχει νόημα μόνο αν περιλαμβάνει και μη τεχνολογικές πτυχές, τόσο στη βιομηχανία όσο και στις υπηρεσίες. Τρίτον, η τυπολογία των επιχειρήσεων που είναι επιλέξιμες για ενίσχυση πρέπει να επανεξεταστεί. Δεν υπάρχει λόγος να αποτελούν βασικά κριτήρια το μέγεθος και η διάρκεια της ενίσχυσης, για παράδειγμα. Στην περίπτωση κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου, δεν έχει νόημα να υπάρχει υπερβολική οροθέτηση στα πρώιμα στάδια των νέων επιχειρήσεων και αργότερα να μην υπάρχει καθόλου, όταν θα ήταν ίσως πιο απαραίτητη και πιο χρήσιμη.

Τέταρτον, αξίζει να προσαρμοστεί η πολιτική συνοχής σε στόχους που συνάδουν περισσότερο με τη Στρατηγική της Λισαβόνας, όπως η ενδυνάμωση της άυλης ενίσχυσης και ενίσχυση της εκτίμησης και παρακολούθησης αυτής.

Τέλος, το Κοινοβούλιο θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην ανταγωνιστικότητα των ευρωπαίων παραγωγών στην παγκόσμια σκηνή σε σχέση με τις κρατικές ενισχύεις που χορηγούνται από τρίτες χώρες στους νέους ανταγωνιστές σε διάφορους τομείς της βιομηχανίας. Αυτό το θέμα θα πρέπει να λάβει υψηλότερη προτεραιότητα στην ατζέντα των διεθνών εμπορικών διαπραγματεύσεων της Ένωσης. Παρά ταύτα, τα ποσά των ενισχύσεων που χορηγούνται σε ανταγωνιστές εκτός της Ευρώπης θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στον καθορισμό του ευρωπαϊκού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις.

Ανέφερα λίγα μόνο από τα θέματα και θα ήθελα να προσθέσω άλλα δύο: το πρώτο αφορά την αποσαφήνιση των κρατικών ενισχύσεων στην περίπτωση των δικτύων συμπληρωματικών ή ομοειδών επιχειρήσεων και χάρηκα που σας άκουσα να αναφέρεστε ειδικά σε αυτό το θέμα στην ομιλία σας, κυρία Επίτροπε. Αναφέρομαι στην ενίσχυση σε δίκτυα συμπληρωματικών ή ομοειδών επιχειρήσεων που σχετίζονται με την καινοτομία και σε υπάρχοντα δίκτυα, πολλά εκ των οποίων θα επιβιώσουν μόνο αν καταφέρουν να υιοθετήσουν μια δυναμική καινοτομίας. Όντας συχνά οριζόντιας φύσης, αυτή η διαδικασία καινοτομίας απαιτεί κρατική ενίσχυση. Αυτή η ενίσχυση αποτελεί καίριο παράγοντα για την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ φορέων και για την άρση των εμποδίων που παρουσιάζονται σε αυτήν.

Το δεύτερο από αυτά τα τελευταία θέματα αφορά την ανάγκη να συνδυαστούν με περισσότερη συνέπεια οι κρατικές ενισχύσεις για την καινοτομία με την πολιτική συνοχής, προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι δεν οικοδομούμε στην πραγματικότητα μια Ευρώπη δύο επιπέδων όσον αφορά τη Στρατηγική της Λισαβόνας.

Θεωρούμε τις κρατικές ενισχύσεις βασικό στοιχείο για την αντιμετώπιση του ελλείμματος καινοτομίας στην Ευρώπη, αν και δεν αποτελούν ούτε μέσο προτεραιότητας ούτε καν απλό μέσο. Τούτου λεχθέντος, η επιτυχία της Ευρώπης ως δυναμικός, ανταγωνιστικός και συνεκτικός χώρος εξαρτάται από την ποιότητα αυτών των ενισχύσεων. Είμαι πεπεισμένη ότι το πνεύμα συνεργασίας ανάμεσα στο Κοινοβούλιο και στην Επιτροπή θα οδηγήσει σε θετικές λύσεις προόδου ως προς τους στόχους που είναι σημαντικοί για εμάς.

  Marian Harkin, εξ ονόματος της Ομάδας ALDE. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, θέλω καταρχάς να συγχαρώ την εισηγήτρια για την πολύ εμπεριστατωμένη και τεκμηριωμένη έκθεσή της. Σε γενικές γραμμές συμφωνώ με τη θέση της, παρότι δεν είμαι βέβαιη ότι συμφωνώ με την αντικατάσταση της φράσης «δυσλειτουργία της αγοράς» από τη φράση «αναποτελεσματικότητα της αγοράς». Δυσλειτουργίες της αγοράς μπορούν να εμφανιστούν, και όντως εμφανίζονται. Ένα παράδειγμα είναι οι απομακρυσμένες περιφέρειες ο πληθυσμός των οποίων συχνά δεν επαρκεί για να στηρίξει την αγορά. Παρότι σε μια τέτοια αγορά μπορεί να υπάρχουν ακόμη ορισμένες δυσλειτουργίες, αυτές σίγουρα δεν αντικατοπτρίζουν τη συνολική εικόνα.

Ειδικότερα, συμφωνώ με το αίτημα της εισηγήτριας να λάβει υπόψη η Επιτροπή τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται από τους διεθνείς ανταγωνιστές της ΕΕ. Συμφωνώ επίσης με την τροπολογία 9, η οποία κινείται προς την ίδια κατεύθυνση.

Σύμφωνα με το σχέδιο δράσης για τις κρατικές ενισχύσεις, πρέπει να διασφαλίσουμε ίσους όρους ανταγωνισμού για όλες τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εντός της ενιαίας αγοράς. Αν και αυτό συνάδει με τις διατάξεις της Συνθήκης, δεν ζούμε αποκομμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο: οι εξωτερικές επιδράσεις και πολιτικές έχουν αντίκτυπο στις εσωτερικές ισορροπίες και ελέγχους της Ευρώπης. Πρέπει να είμαστε σε θέση να ανταποκριθούμε σε αυτή την πρόκληση.

Μια ανησυχία μου όσον αφορά το έγγραφο της Επιτροπής είναι ότι εστιάζεται πολύ στις ενισχύσεις για την προαγωγή καινοτομιών σε ΜΜΕ. Πρέπει να προσέξουμε ώστε να μην εφαρμόσουμε διακρίσεις εις βάρος των μεγάλων επιχειρήσεων, καθότι έτσι ενδέχεται να εμποδίσουμε τις προσπάθειες δημιουργίας δικτύων και συνδέσεων μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών με τα συστήματα καινοτομίας της ΕΕ. Πρέπει να βρισκόμαστε σε διαρκή εγρήγορση έτσι ώστε να μην ενθαρρύνουμε μεγάλες εταιρείες να μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης και της καινοτομίας εκτός της ΕΕ.

Υποστηρίζω θερμά την πρόταση να εντείνει η ΕΕ τις προσπάθειές της ώστε να επιτύχει τον στόχο της χρησιμοποίησης του 3% του ΑΕγχΠ για επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη. Θέλω μάλιστα να εκφράσω την απογοήτευσή μου για το γεγονός ότι η χώρα μου, η Ιρλανδία, έχει θέσει πολύ χαμηλότερο στόχο.

Δεύτερον, υποστηρίζω τη χρήση των κρατικών ενισχύσεων με σκοπό την ενθάρρυνση καινοτόμων ερευνών για την τεχνολογική ανάπτυξη στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ειδικότερα όσον αφορά την προμήθεια εξοπλισμού για την επεξεργασία βιομάζας, βιοκαυσίμων κ.ο.κ. Έχουμε την ευκαιρία και φρονώ ότι μπορούμε να καταστούμε παγκόσμιοι ηγέτες σε αυτόν τον τομέα.

  John Whittaker, εξ ονόματος της Ομάδας IND/DEM. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, σύμφωνα με το πρόγραμμα αυτό, οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης μπορούν να βελτιωθούν με την άντληση φόρων από άτομα και επιχειρήσεις, οι οποίοι στη συνέχεια διοχετεύονται σε επιχειρήσεις προκειμένου να χρησιμοποιηθούν για έρευνα η οποία διαφορετικά δεν θα διεξαγόταν. Μήπως υπάρχει κάποιο σφάλμα σε αυτή τη συλλογιστική; Αν η εν λόγω έρευνα δεν επρόκειτο διαφορετικά να διεξαχθεί, αυτό πιθανότατα συμβαίνει διότι το αναμενόμενο κέρδος ήταν υπερβολικά χαμηλό ώστε να δικαιολογηθεί η δαπάνη. Η ΕΕ αυταπατάται αν πιστεύει ότι γνωρίζει πώς να προωθήσει τη χρηματοδότηση των σωστών καινοτομιών. Το πιθανότερο είναι ότι οι πόροι αυτοί θα ευνοήσουν τη σπατάλη και τη γραφειοκρατία.

Έχω ένα καλύτερο σχέδιο: να φορολογούμε λιγότερο τις επιχειρήσεις μας και να σταματήσουμε να τις οδηγούμε σε ασφυξία με υπερβολικές ρυθμίσεις και παρεμβάσεις. Αν τις αφήσουμε να δρέψουν τους καρπούς των καλών ιδεών τους, φρονώ ότι θα δούμε μια έκρηξη καινοτομίας. Θα δούμε επίσης μεγαλύτερα ποσοστά απασχόλησης και οικονομικής ανάπτυξης: όλα όσα ισχυρίζεται το παρόν Σώμα ότι επιθυμεί να επιτύχει, αλλά δεν πρόκειται ποτέ να μάθει πώς μπορεί να τα επιτύχει.

  Gunnar Hökmark (PPE-DE). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, έχοντας ακούσει την εισηγήτρια, την κ. Επίτροπο και τη σκιώδη εισηγήτριά μας, οφείλω να παρατηρήσω ότι απόψε αισθάνομαι λίγο Ολλανδός. Ίσως να φταίει η προχωρημένη ώρα, αλλά συμφωνώ με πολλά από όσα υποστήριξαν εδώ απόψε.

Θέλω να υπογραμμίσω κάτι που θεωρώ σημαντικό όταν συζητούμε την πολιτική προαγωγής της καινοτομίας: δεν υπάρχει καλύτερη προϋπόθεση ή βάση για την καινοτομία από τον ανταγωνισμό. Η ευρεία και δυναμική πολιτική του ανταγωνισμού είναι η καλύτερη προϋπόθεση για την καινοτομία. Είναι καλύτερο να προσφερθεί σε χιλιάδες επιχειρηματίες και καινοτόμους η ευκαιρία να συνεργαστούν σε ισότιμη βάση παρά να υποστηριχθεί η μια πλευρά εις βάρος της άλλης. Είναι πολύ σημαντικό να το θυμόμαστε αυτό· το επεσήμαναν, άλλωστε, όλοι οι ομιλητές. Το σημαντικότερο καθήκον της Επιτροπής είναι η προαγωγή του ανταγωνισμού και η ισχυρή προάσπιση των μικρών επιχειρήσεων και επιχειρηματιών. Έτσι, θα επιτύχουμε τη δημιουργία κλίματος καινοτομίας στην ευρωπαϊκή κοινωνία.

Θέλω να υπογραμμίσω ότι η πολιτική για τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να αποσκοπεί στη μείωση των ενισχύσεων και στην ταυτόχρονη ενίσχυση της εστίασής τους. Η προαγωγή των καινοτομιών δεν πρέπει να αποτελέσει άλλοθι ή πρόφαση για τη χορήγηση περισσότερων κρατικών ενισχύσεων, καθώς οφείλουμε να κατανοήσουμε ότι η καινοτομία είναι φυσιολογική διαδικασία της επιχειρηματικότητας, και δεν μπορούμε να αποσκοπούμε μέσω των κρατικών ενισχύσεων να υποστηρίξουμε την απλή επιχειρηματική δραστηριότητα. Οι κρατικές ενισχύσεις για την καινοτομία πρέπει να χορηγούνται για καινοτομίες και διαδικασίες οι οποίες διαφορετικά δεν θα εμφανίζονταν στη συνήθη λειτουργία της αγοράς ή των επιχειρήσεων. Πρέπει να είναι προσωρινές και να απευθύνονται σε επιχειρηματικά δίκτυα τα οποία είναι ανοικτά σε όλους, χωρίς αποκλεισμούς: έτσι θα εφαρμόζουμε μια ορθή πολιτική για την καινοτομία.

  Antolín Sánchez Presedo (PSE). – (ES) Κύριε Πρόεδρε, κυρία Επίτροπε, κυρίες και κύριοι, σε μια μεταβαλλόμενη αγορά, η καινοτομία είναι ζωτικής σημασίας. Οι προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης απαιτούν να επιτύχουμε νέα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα που θα μας αποτρέψουν την απώλεια της ανταγωνιστικότητάς μας και θα κλείσουν το χάσμα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πιο αναπτυγμένων οικονομιών. Χωρίς καινοτομία, θα είναι αδύνατο να επιτευχθούν οι στόχοι αειφόρου ανάπτυξης και απασχόλησης της Στρατηγικής της Λισαβόνας.

Καινοτομία σημαίνει το πέρασμα από την κερδοσκοπία στην αλλαγή, διασφαλίζοντας ότι οι γνώσεις και η τεχνολογία εφαρμόζονται προκειμένου να βελτιώσουν τις επιχειρήσεις και να εκμεταλλευτούν τις επιχειρηματικές ευκαιρίες σε μια πλουραλιστική κοινωνία. Αν και πηγάζει από την προσωπική δημιουργικότητα και το ταλέντο, η καινοτομία δεν προκύπτει αυθόρμητα, αλλά αντίθετα προωθείται από πολλούς κοινωνικούς παράγοντες. Κατά συνέπεια, χρειαζόμαστε μια γενική προσέγγιση στην καινοτομία, η οποία θα υπερβαίνει την καθαρά τεχνολογική προσέγγιση.

Η αύξηση των ευρωπαϊκών πόρων που προορίζονται για την καινοτομία, οι οποίοι είναι σήμερα χαμηλοί σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία, μπορεί να είναι συμβατή με μια πιο αυστηρή χρήση των κρατικών ενισχύσεων. Το πρώτο είναι θέμα πόρων και προτεραιοτήτων και το δεύτερο, είναι θέμα εστίασης και αιτιολόγησης.

Οι κρατικές ενισχύσεις για την καινοτομία αποτελούν ένα θεμιτό μέσο δημόσιας δράσης που απαιτείται προκειμένου να καταργηθούν τα εμπόδια που προκαλούνται από τις ελλείψεις της αγοράς, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνω ασυμμετρίες διεθνούς χαρακτήρα. Πρέπει να σχεδιάζονται σχολαστικά· η εφαρμογή τους πρέπει να είναι διαφανής και χωρίς διακρίσεις· και τα αποτελέσματά τους καθολικά, ευνοϊκά για την ανταγωνιστικότητα και αξιολογήσιμα.

Υπό αυτές τις συνθήκες, αντί για έσχατη, οι ενισχύσεις αποτελούν την καλύτερη λύση. Οι ευκαιρίες, τα πλεονεκτήματα και τα οφέλη της καινοτομίας πρέπει να επεκταθούν σε όλους και πρέπει να είναι περιεκτικού χαρακτήρα. Οι ΜΜΕ και οι νέες επιχειρήσεις αξίζουν ειδική προσοχή στον βαθμό που αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες πρόσβασης στην καινοτομία και στην προώθησή της. Η προώθηση της καινοτομίας είναι απαραίτητη προκειμένου να επιτευχθεί η σύγκλιση των πιο μειονεκτικών περιοχών και η διασυνοριακή συνεργασία. Οι περιφερειακές ενισχύσεις και η καινοτομία πρέπει να είναι συμπληρωματικές· τα κίνητρά τους πρέπει να οργανώνονται κατά τρόπο ώστε να αποτρέπονται στρεβλωτικές επιπτώσεις.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω την εισηγήτρια για την έκθεσή της, η οποία μας επέτρεψε να σημειώσουμε πρόοδο σε αυτά τα θέματα, και ελπίζω ότι μπορούμε ακόμη να επιτύχουμε νέα συναίνεση στην Ολομέλεια.

  Zita Pleštinská (PPE-DE). – (SK) Κυρίες και κύριοι, περιμένω με ανυπομονησία τις συζητήσεις μας ακόμα και σε τόσο προχωρημένη ώρα, καθώς οι ΜΜΕ είναι το βασικό στήριγμα ολόκληρης της ευρωπαϊκής οικονομίας και χρήζουν της προσοχής μας. Αποτελούν εγγύηση καινοτομίας, είναι ευέλικτες και αντιστοιχούν στα δύο τρίτα του συνόλου της απασχόλησης. Κάθε μεγάλη επιχείρηση ξεκίνησε ως μικρή – η Volkswagen, η Microsoft ή η Google, για να αναφέρω κάποιες ενδεικτικά.

Αυτό αποδεικνύει ότι η υποστήριξη των καινοτόμων επιχειρηματικών ιδεών με μια καλή εμπορική στρατηγική επιφέρει οφέλη στο σύνολο της κοινωνίας. Μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία, η ελευθέρωση του εμπορίου και οι ομοιόμορφοι κανόνες εμπορικών συναλλαγών έχουν ήδη φέρει πολλές προκλήσεις και ευκαιρίες σε πολλές επιχειρήσεις. Η μετατροπή αυτών των ευκαιριών σε συγκεκριμένα προϊόντα και υπηρεσίες απαιτεί συνθήκες που θα ενισχύσουν την επιχειρηματική δραστηριότητα.

Επεσήμανα νωρίτερα, την ώρα της έκθεση της Edit Herzog σχετικά με τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης στην εσωτερική αγορά, την ανάγκη να δημιουργηθεί ένα υγιές περιβάλλον για τις ΜΜΕ παρέχοντάς τους πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικά κεφάλαια και κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, ειδικά στα πρώιμα στάδια της ανάπτυξής τους. Θα ήθελα να ευχαριστήσω την εισηγήτρια κ. in 't Veld που επέστησε την προσοχή στην πρόσθετη χρήση κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου ως εξωτερική μακροπρόθεσμη πηγή χρηματοδότησης για τις εταιρείες. Η πρόσβαση σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου είναι σημαντική για την υποστήριξη της καινοτομίας. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται κρατική ενίσχυση, η οποία ως πρόσθετο μέσο πρέπει να είναι έγκαιρη, διαφανής και στοχοθετημένη. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να βελτιώσουμε την ανταγωνιστικότητα των εθνικών οικονομιών μας και της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς συνολικά.

Αυτή η έκθεση αποτελεί ένα σημαντικό μήνυμα προς την επιχειρηματική κοινότητα ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θέλει να αναπτύξει ένα δημιουργικό επιχειρηματικό περιβάλλον για τις νέες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που έχουν καινοτόμες ιδέες αλλά δεν διαθέτουν τους οικονομικούς πόρους που απαιτούνται για να υλοποιήσουν τα σχέδιά τους. Με αυτόν τον τρόπο θα τους παράσχουμε ένα ελπιδοφόρο μέλλον.

  Cristóbal Montoro Romero (PPE-DE). – (ES) Κύριε Πρόεδρε, κυρία Επίτροπε, καταρχάς θα ήθελα να ευχαριστήσω την εισηγήτρια για το έργο της, το οποίο ήταν πραγματικά εξαιρετικό, και να τη συγχαρώ, όπως επίσης και τους συντονιστές που ενήργησαν ως σκιώδεις εισηγητές για τις κύριες Ομάδες. Δεν πρόκειται να επαναλάβω τα επιχειρήματα που έχουν εκφραστεί εδώ, με τα οποία συμφωνώ πλήρως.

Είναι σαφές ότι χρειαζόμαστε περισσότερη καινοτομία στην Ευρώπη· είναι πολύ σαφές ότι οι ΜΜΕ είναι οι πρωταγωνιστές· είναι ακόμη πιο σαφές ότι είμαστε υπέρ του ελεύθερου ανταγωνισμού· είναι επίσης πολύ σαφές ότι οι κρατικές ενισχύσεις αποτελούν ένα έκτακτο μέτρο. Ωστόσο –και αυτό είναι που θα ήθελα να προσθέσω– οι κρατικές ενισχύσεις είναι επίσης αποτελεσματικές· είναι αποτελεσματικές σε πολλές περιπτώσεις, προκειμένου να δημιουργήσουν απασχόληση, προκειμένου να δημιουργήσουν ευημερία για μεγάλους αριθμούς ευρωπαίων πολιτών. Επομένως πιστεύω ότι, όταν μιλάμε για το ποιοι είναι οι πιθανοί δικαιούχοι αυτών των κρατικών ενισχύσεων, πρέπει να στραφούμε προς τις πιο μειονεκτικές περιοχές· πρέπει να στραφούμε προς εκείνους οι οποίοι, λόγω ανεπαρκών δημοσιονομικών προοπτικών, θα έχουν λιγότερες ευρωπαϊκές ενισχύσεις για την ανάπτυξή τους.

Σε αυτόν τον τομέα, θα ήθελα επίσης να επιμείνω ενώπιον της Επιτρόπου σχετικά με την ανάγκη να μην αποτελέσει η καινοτομία μια δικαιολογία για τις περικοπές των ενισχύσεων προς εκείνους οι οποίοι, ως Ευρωπαίοι, έχουν κάθε δικαίωμα να μοιράζονται τα οφέλη της οικονομικής ανάπτυξης, διότι έτσι δημιουργούμε την Ευρώπη, χορηγώντας ενισχύσεις που προωθούν πραγματικά την εδαφική συνοχή της Ευρώπης και τις ίσες ευκαιρίες για όλους τους Ευρωπαίους.

  David Casa (PPE-DE). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, συζητήσεις σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις και τον ρόλο τους στη σύγχρονη οικονομική δραστηριότητα πραγματοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια και πρέπει να συνεχιστούν, αν μη τι άλλο ενόψει της παρατηρούμενης αύξησης των ενισχύσεων που χορηγούν οι μεγαλύτεροι οικονομικοί ανταγωνιστές μας για την καινοτομία και την έρευνα και ανάπτυξη με σκοπό τη δημιουργία ανταγωνιστικότερου περιβάλλοντος. Η Ευρώπη σήμερα αισθάνεται ήδη τα αποτελέσματα αυτών των πρακτικών. Προκειμένου να κλείσει το χάσμα μεταξύ της Ευρώπης και των διεθνών ανταγωνιστών μας, απαιτείται περαιτέρω διευκόλυνση των δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων προς όφελος των επιχειρήσεών μας οι οποίες δραστηριοποιούνται στο πεδίο της έρευνας και ανάπτυξης, ενώ πρέπει επίσης να διευρυνθεί ο αντίκτυπος αυτής της προσπάθειας.

Τα θέματα που θίγονται στην έκθεση της συναδέλφου μας δικαιολογούν την πολύ στενή σχέση μεταξύ αυτής της έλλειψης καινοτομίας και της αδυναμίας μας να επιτύχουμε τους στόχους που ορίζονται στη στρατηγική της Λισαβόνας. Πρώτον, πρέπει να προωθήσουμε περαιτέρω το ρυθμιστικό πλαίσιο· δεύτερον, πρέπει να επενδύσουμε στην εκπαίδευση και την κατάρτιση· τρίτον, πρέπει να εξασφαλίσουμε ικανοποιητικές υποδομές· τέταρτον, πρέπει να διευκολύνουμε την πρόσβαση σε κεφάλαια υψηλού κινδύνου.

Οι τέσσερις αυτές επισημάνσεις πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη, όχι μόνον ως θέματα συζήτησης, αλλά και για την ταχεία ανάληψη σχετικής δράσης. Ενόψει του ηγετικού ρόλου που διαδραματίζουν πλέον οι ΗΠΑ και η Ασία στον τομέα της καινοτομίας, οφείλουμε να δράσουμε τώρα. Θέλω επίσης να τονίσω τη σημασία των ΜΜΕ στην οικονομία μας και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όσον αφορά την επένδυση σε δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης. Πρέπει να τους προσφέρουμε τη δυνατότητα πραγματοποίησης επενδύσεων, όχι μόνο μέσω της χορήγησης πόρων, αλλά δημιουργώντας, για παράδειγμα, κέντρα τεχνολογικής «επώασης» και διαλόγου με τα οποία θα μπορούν να διασυνδεθούν, προσφέροντάς τους έτσι ένα μέσο προώθησης της ανάπτυξης.

  Paul Rübig (PPE-DE). – (DE) Κύριε Πρόεδρε, κυρία Επίτροπε, κυρίες και κύριοι, «Think global, act local», σύμφωνα με τη γνωστή ρήση, και μάθαμε ότι το Διαδίκτυο, το eBay, οι πληρωμές με κάρτα Visa και το DHL έδωσαν τη δυνατότητα για συναλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο. Σήμερα έχουν πρόσβαση σε όλα αυτά όλοι όσοι ενδιαφέρονται να τα χρησιμοποιήσουν κι έτσι είναι πολύ καλό να εξετάσουμε πώς μπορούν οι άνθρωποι να συμμετάσχουν στον κόσμο των επιχειρήσεων και πώς μπορούμε να τους υποστηρίξουμε. Στα αρχικά στάδια, οι κίνδυνοι είναι εξαιρετικά μεγάλοι και αφού το κράτος συμμετέχει αργότερα μέσω των φόρων στα κέρδη μίας επιχείρησης, μπορεί επίσης να μοιραστεί και τους κινδύνους που παρουσιάζονται στην αρχική φάση.

Ωστόσο, ακόμα πιο σημαντικό είναι αυτό που συμβαίνει όταν μία επιχείρηση περνάει από την προηγούμενη στη νέα γενιά. Σε τέτοιες φάσεις, οι επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα ευάλωτες και τότε αυτό που χρειάζεται δεν είναι η φορολογία, αλλά μάλλον μια πραγματική υποστήριξη και βοήθεια με μορφή που θα δώσει τη δυνατότητα στους νέους επιχειρηματίες να αναπτύξουν καινοτομίες και να εκσυγχρονίσουν και να ανανεώσουν τις επιχειρήσεις.

Για τον λόγο αυτόν είναι ζωτικής σημασίας να συνενωθούν μελλοντικά σε ευρύτερα δίκτυα η υποδομή, η εκπαίδευση και η ανάπτυξη δεξιοτήτων, πράγμα που θα δώσει στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να σημειώσουν επιτυχία και να μην έχουν χρέη στο τέλος του χρόνου.

  Neelie Kroes, Μέλος της Επιτροπής. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, παρακολούθησα με ευχαρίστηση τη συζήτηση. Η χορήγηση καλύτερα εστιασμένων κρατικών ενισχύσεων για την καινοτομία είναι πράγματι κεντρική πτυχή του προγράμματός μας για τη μεταρρύθμιση των κρατικών ενισχύσεων. Η Επιτροπή θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να βελτιωθούν οι γενικότερες συνθήκες. Ακούμε πολύ προσεκτικά τις απόψεις των ενδιαφερομένων και η έκθεσή σας αποτελεί συμβολή ζωτικής σημασίας. Για να το πω στα ολλανδικά: Gedane zaken nemen geen keer. Τούτου λεχθέντος, την επόμενη φορά θα λάβω υπόψη μου αυτό σας το αίτημα.

Θέλω να απαντήσω σε ορισμένα θέματα που τέθηκαν στην αποψινή μας συζήτηση. Η κ. in ’t Veld ρώτησε γιατί προτείνουμε την εστίαση στη συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων και μεταξύ των κρατών μελών. Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι: οφείλουμε να ενθαρρύνουμε αυτή τη συνεργασία καθόσον μειώνει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και αυξάνει τα οφέλη για την Κοινότητα. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι οφείλουμε επίσης να ενθαρρύνουμε τη βελτίωση της εσωτερικής αγοράς.

Ορισμένοι ομιλητές ανέφεραν το ζήτημα της επιλεξιμότητας των μεγάλων εταιρειών για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων με σκοπό την προαγωγή της καινοτομίας, ιδίως ως τμήματα ευρύτερων δικτύων. Αυτό είναι κάτι που σημειώνω προσεκτικά. Τα σχόλιά σας συμφωνούν με τις απόψεις που εξέφρασαν και άλλοι ενδιαφερόμενοι, όπως ορισμένοι υπουργοί στην άτυπη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ανταγωνισμού την περασμένη Παρασκευή και Σάββατο.

Συνεπώς, εξετάζω τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν ενδεδειγμένες τέτοιες ενισχύσεις. Μάλιστα, στο έγγραφο εργασίας που εκπόνησαν οι υπηρεσίες μου περιλαμβάνεται ήδη η δυνατότητα χορήγησης ενισχύσεων σε μεγάλες επιχειρήσεις ως τμήματα δικτύων. Θέλω, εντούτοις, να καταστήσω σαφές ότι αν ακολουθήσουμε αυτή την κατεύθυνση θα απαιτηθούν κατάλληλες δικλείδες ασφαλείας για την πρόληψη της στρέβλωσης του ανταγωνισμού, καθώς και μέτρα που θα διασφαλίζουν ότι το συνολικό αποτέλεσμα, για παράδειγμα τα οφέλη που προκύπτουν από τη συνεργασία, θα είναι θετικό.

Συμφωνώ απολύτως με τις δηλώσεις του κ. Hökmark. Σε τελευταία ανάλυση, το κλίμα διαμορφώνεται από τον ανταγωνισμό και όχι από τις κρατικές ενισχύσεις. Συνεπώς, αποτελεί ένα μέσο προαγωγής και διαμόρφωσης συνθηκών οι οποίες προσφέρουν σε όλους την ευκαιρία να δραστηριοποιούνται επικερδώς με εκμετάλλευση της καινοτομίας.

Αναφέρθηκε επίσης η παγκοσμιοποίηση – από τον κ. Casa, την κ. Ferreira και την κ. Harkin. Είναι αλήθεια ότι το σύστημα ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων που εφαρμόζουμε είναι μοναδικό στον κόσμο. Το ίδιο ισχύει και για την εσωτερική μας αγορά –το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό επίτευγμα– και αυτός είναι ο λόγος που θεσπίσαμε εξαρχής τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων.

Έχω ακούσει επανειλημμένα το επιχείρημα ότι οι κανόνες μας όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις ενδέχεται να μειώσουν τις επενδύσεις στην Ευρώπη καθώς τρίτες χώρες μπορεί να προσφέρουν πιο γενναιόδωρες ενισχύσεις από τα κράτη μέλη. Το επιχείρημα αυτό στηρίζεται σε εσφαλμένες εντυπώσεις. Όπως ανέφεραν η κ. in ’t Veld και ο κ. Casa, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν τις εσωτερικές επενδύσεις. Ο ρόλος των κρατικών ενισχύσεων είναι σαφώς δευτερεύων. Στον κατάλογο που περιλαμβάνει τα γενικά και διαρθρωτικά κριτήρια, το γενικό πολιτικό και επιχειρηματικό κλίμα, τη γραφειοκρατία, τις ρυθμίσεις, τη φορολογία, την εγγύτητα στον καταναλωτή, τη διαθεσιμότητα και την κατάρτιση του εργατικού δυναμικού, τη διαθεσιμότητα πόρων και υποδομών, κάπου στο τέλος βρίσκεται ενίοτε και το κίνητρο των κρατικών ενισχύσεων.

Λόγω των αρμοδιοτήτων μου, έχω την ευκαιρία να συναντώ μεγάλο αριθμό διευθυντικών στελεχών από τον επιχειρηματικό κόσμο και όταν θίγουμε αυτό το θέμα –ποιος είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για εσάς και την επιχείρησή σας όταν αποφασίζετε για την επιλογή μιας τοποθεσίας;– τα άλλα κίνητρα που μόλις ανέφερα είναι σαφώς σημαντικότερα. Βεβαίως, προσθέτουν επίσης ότι εφόσον προσφέρονται κρατικές ενισχύσεις τις δέχονται – θα ήταν ανόητοι αν δεν τις δέχονταν. Όμως δεν είναι αυτός ο κύριος λόγος· βρίσκεται στο τέλος του καταλόγου προτεραιοτήτων.

Συνεπώς, η χρησιμοποίηση κρατικών ενισχύσεων για τη διασφάλιση της θέσης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων είναι πολύ δαπανηρή και συχνά αυτοί που καταβάλλουν το κόστος είναι τα φτωχότερα στρώματα της κοινωνίας.

Δυσπιστώ επίσης έναντι επιχειρημάτων σύμφωνα με τα οποία, εάν δεν λάβουν ενίσχυση, ορισμένες επιχειρήσεις θα επενδύσουν εκτός της ΕΕ. Το επιχείρημα αυτό προϋποθέτει ότι, εφόσον υπάρχει μια εναλλακτική τοποθεσία εκτός της ΕΕ με παρόμοια χαρακτηριστικά, η χορήγηση ενίσχυσης διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για τη λήψη της τελικής απόφασης. Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις που να υποστηρίζουν αυτή τη θέση, το εν λόγω επιχείρημα μπορεί κάλλιστα να θεωρηθεί αβάσιμο. Χρειαζόμαστε, όμως, βάσιμα επιχειρήματα και όχι εικασίες.

Εντούτοις, είμαι διατεθειμένη να εξετάσω περαιτέρω το ενδεχόμενο συμπερίληψης στο νέο πλαίσιο κριτηρίων αξιολόγησης του αντικτύπου των ενισχύσεων που χορηγούνται σε άλλες περιοχές. Όπως γνωρίζετε, σε προσωπικό επίπεδο δεν είμαι υπέρ μιας ρήτρας ισοδυναμίας. Οφείλω να εξετάσω το ενδεχόμενο συμπερίληψης μιας τέτοιας ρήτρας ανταποκρινόμενη σε επισημάνσεις που μου διαβιβάστηκαν από αρκετούς ενδιαφερόμενους, και θα το πράξω, αλλά σε προσωπικό επίπεδο δεν υποστηρίζω αυτό το μέσο.

Η κ. Ferreira ανέφερε την περιφερειακή διάσταση και τις πρόσφατες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις περιφερειακές ενισχύσεις, οι οποίες αποτελούν ήδη ένα ευέλικτο μέσο αντιμετώπισης των θεμάτων που άπτονται της συνοχής. Ενδέχεται να υπάρξει αντίδραση και σε αυτό το πλαίσιο προσφέρουμε τη δυνατότητα μιας νέας κατηγορίας ενίσχυσης η οποία θα μπορεί να χορηγηθεί για την υποστήριξη της ίδρυσης επιχειρήσεων παράλληλα με τις περιφερειακές επενδυτικές ενισχύσεις.

Υποστηρίζω ιδιαιτέρως την προαγωγή της ίδρυσης νέων επιχειρήσεων καθώς, όπως αναφέρω κάποιες φορές, όταν δεν χρειάζεστε χρήματα οι τράπεζες προσφέρονται να σας δανείσουν, αλλά όταν ψάχνετε χρήματα οι τράπεζες σας αποφεύγουν. Στις περισσότερες περιπτώσεις έναρξης δραστηριοτήτων είναι απολύτως αναγκαία η συνδρομή μιας τράπεζας ή η εγγύηση, μέσω κρατικής ενίσχυσης, της λήψης δανείου ή οικονομικής στήριξης για την έναρξη της δραστηριότητας.

Οι επιχειρηματικές ενισχύσεις επιτρέπουν στα κράτη μέλη να προσφέρουν έως 2 εκατ. ευρώ ανά επιχείρηση στις περιοχές του άρθρου 87, παράγραφος 3, και έως 1 εκατ. ευρώ στις περιοχές του άρθρου 87, παράγραφος 3γ. Η περιφερειακή πριμοδότηση για την έρευνα και ανάπτυξη και για την καινοτομία ουσιαστικά θα υπονόμευε τους στόχους μας ως προς τη συνοχή και θα ήταν αντιπαραγωγική. Αν ένα κράτος μέλος χρησιμοποιεί λιγότερο τις επιχειρηματικές ενισχύσεις στις ενισχυόμενες περιφέρειες ευνοώντας τις ενισχύσεις υπέρ της καινοτομίας, ενδέχεται να τεθεί σε κίνδυνο η δημιουργία και ενδυνάμωση της αναγκαίας βιομηχανικής βάσης η οποία αποτελεί προϋπόθεση για την περαιτέρω περιφερειακή ανάπτυξη.

Αν ένα κράτος μέλος προσφέρει περισσότερη από την αναγκαία ενίσχυση ως κίνητρο προκειμένου η βιομηχανία να εκτελέσει ένα δεδομένο πρόγραμμα καινοτομίας, αποθαρρύνει τις ιδιωτικές επενδύσεις και μπορεί να δημιουργήσει υπερβολικά ακούσια κέρδη.

Η κ. Harkin μίλησε για τους διάφορους τύπους δραστηριότητας στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης και της καινοτομίας στους οποίους θα εστιάζονται οι κρατικές ενισχύσεις. Σας υπενθυμίζω ότι σκοπίμως εστιάσαμε την προσοχή μας περισσότερο στις δυνατότητες παρά στο περιεχόμενο. Ειδικότερα, παρότι μπορούμε να συμβάλουμε στην εστίαση των κρατικών ενισχύσεων σε ορισμένους τομείς κοινού ενδιαφέροντος, εναπόκειται στα ίδια τα κράτη μέλη να αποφασίσουν ποια συγκεκριμένα προγράμματα επιθυμούν να ενισχύσουν, χωρίς να τους τα υπαγορεύει η Επιτροπή.

Η Επιτροπή θα προσφέρει ξεχωριστή ενημέρωση σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος το προσεχές έτος, οπότε η καινοτομία στο πλαίσιο του προγράμματος EQUAL θα έχει την αμέριστη προσοχή μου.

Σε τελική ανάλυση, μόνο μέσω της θετικής συνεργασίας και της εφαρμογής μιας ολοκληρωμένης σειράς πολιτικών προαγωγής της καινοτομίας θα μπορέσουμε να αυξήσουμε τις θέσεις απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σας ευχαριστώ για τη στήριξή σας, σας ευχαριστώ για την ανεκτίμητη συμβολή σας σε αυτή τη διαδικασία, και ευχαριστώ επίσης την κ. in ’t Veld και τη σκιώδη εισηγήτριά της για το έργο τους.

  Πρόεδρος. Η συζήτηση έληξε.

Η ψηφοφορία θα διεξαχθεί την Πέμπτη στις 11.00.

Γραπτή δήλωση (άρθρο 142 του Κανονισμού)

  Gábor Harangozó (PSE). – (EN) Η έκθεση αυτή αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου για την ανάπτυξη του κατάλληλου πλαισίου προώθησης της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας στην ΕΕ. Η σύνδεση μεταξύ της γνώσης, της τεχνολογίας και των ευκαιριών που δημιουργούν στην αγορά με την εστιασμένη στήριξή τους μέσω κρατικών ενισχύσεων έχει μείζονα σημασία για την επιστροφή στους στόχους της στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Η προώθηση των δυνατοτήτων της ΕΕ όσον αφορά την καινοτομία δεν πρέπει, προφανώς, να εμποδίσει τη διατήρηση του θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και στο εσωτερικό των ενδιαφερόμενων τομέων.

Το επίπεδο καινοτομίας και επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολείπεται δραστικά του αντίστοιχου επιπέδου των εμπορικών εταίρων και ανταγωνιστών της· συνεπώς, το ζήτημα των κρατικών ενισχύσεων πρέπει να αντιμετωπιστεί με προσοχή. Η πρόκληση που αντιμετωπίζουμε είναι να επιτύχουμε την ενδεδειγμένη μεταρρύθμιση της πολιτικής κρατικών ενισχύσεων προκειμένου να συμβάλλουν περισσότερο στην καινοτομία, στη βιώσιμη ανάπτυξη, στην κοινωνικοοικονομική συνοχή και στην προστασία του περιβάλλοντος, αποφεύγοντας συγχρόνως υπερβολικές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο λοιπόν του στόχου της «λιγότερης αλλά καλύτερα εστιασμένης κρατικής ενίσχυσης», οι κρατικές ενισχύσεις πρέπει να παραμείνουν ένα μέσο διόρθωσης των ανισορροπιών με την προσφορά πραγματικής προστιθέμενης αξίας όταν αυτό είναι αναγκαίο. Οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως αποτελεσματικό μέσο αντιμετώπισης των δυσλειτουργιών της αγοράς, αλλά μόνον εάν η κατανομή των πόρων γίνεται σύμφωνα με ανοικτά και διαφανή κριτήρια, χωρίς διακρίσεις.