Πρόεδρος. Η ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση της ερώτησης που υπέβαλε ο Marcin Libicki, εξ ονόματος της Επιτροπής Αναφορών, όσον αφορά την προφορική απάντηση σχετικά με την ένταξη της επιστροφής των Βαροσίων στους νόμιμους κατοίκους αυτών στα συνολικά μέτρα για τον τερματισμό της απομόνωσης της τουρκοκυπριακής κοινότητας (O-0106/2006-B6-0446/2006).

  Marcin Libicki (UEN), συντάκτης. – (PL) Κύριε Πρόεδρε, αναμέναμε για αρκετό καιρό να συμπεριληφθεί στην ημερήσια διάταξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η προφορική ερώτηση για τα Βαρόσια, της περιοχής της Αμμοχώστου. Συμβαίνει να συζητούμε ζητήματα που αφορούν την Επιτροπή Αναφορών, για δεύτερη φορά σήμερα. Σήμερα το πρωί, η επιτροπή μας παρουσίασε την έκθεσή της όσον αφορά την έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή.

Εκφράζω την έντονη ικανοποίησή μου που, παρόλο που αναμέναμε αρκετό καιρό για τη συζήτηση αυτών των δύο θεμάτων, έχουν τεθεί και τα δύο την ίδια ημέρα. Προς μεγάλη μας ικανοποίηση, εφόσον περιγράφουμε την Επιτροπή Αναφορών ως ένα όργανο που αποσκοπεί στη συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολιτών, μπορούμε σήμερα να συζητήσουμε για μια εξαιρετικά σημαντική αναφορά. Εκφράζω επίσης την έντονη ικανοποίησή μου που ορισμένοι από τους συντάκτες της αναφοράς βρίσκονται στο Κοινοβούλιο και παρακολουθούν τη συζήτηση από τα θεωρεία. Με μεγάλη μου χαρά καλωσορίζω τον κ. Αυξεντίου και τον κ. Χριστοφίδη, οι οποίοι, όπως προανέφερα, είναι οι δύο συντάκτες της αναφοράς και παρακολουθούν σήμερα τη συζήτηση.

Κύριε Πρόεδρε, η απόφαση της υποβολής προφορικής ερώτησης ελήφθη στην επιτροπή μας κατά τη διάρκεια της συνεδρίασής της στις 14 Ιουλίου 2005. Οι συντάκτες της αναφοράς, συμπεριλαμβανόμενων αυτών που είναι παρόντες σήμερα, ήταν επίσης παρόντες σε εκείνη τη συνεδρίαση. Εκπροσωπούν μια οργάνωση που είναι πολύ σημαντική στην Κύπρο και ονομάζεται Κίνημα των προσφύγων της Αμμοχώστου. Το κίνημα αυτό δημιουργήθηκε το 1976 από εκτοπισθέντες κατοίκους της Αμμοχώστου. Δυστυχώς, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέβαλε τη συζήτηση πολλές φορές. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα σημαντικές καθυστερήσεις στην παρουσίαση της σημερινής συζήτησης. Στο μεταξύ, το συνολικό πρόβλημα κατέστη ακόμη περισσότερο επείγον.

Οι συντάκτες της αναφοράς τόνισαν ότι έχουν περάσει 30 χρόνια από τότε που ο τουρκικός στρατός κατέλαβε την Αμμόχωστο και αποκλείστηκε η περιοχή της πόλης που είναι γνωστή ως Βαρόσια. Κατά την παρουσίαση των προβλημάτων και της αναφοράς τους στη συνεδρίαση της επιτροπής μας, οι συντάκτες της αναφοράς επεσήμαναν ότι τα Βαρόσια, τα οποία έχουν μετατραπεί σε μια απόλυτη πόλη-φάντασμα, προκαλούν μια σοβαρή διάσταση μεταξύ των εκτοπισθέντων κατοίκων και των απογόνων τους. Πρόκειται για ένα εμπόδιο για τη γενική οικονομική αναζωογόνηση της πόλης και δεν συμβάλλει με κανέναν τρόπο στην προώθηση καλύτερης κατανόησης μεταξύ των κοινοτήτων στην Κύπρο.

Οι συντάκτες της αναφοράς προτείνουν κυρίως να επιστραφούν τα Βαρόσια στους αρχικούς κατοίκους τους, βάσει κανονισμών που πρέπει να θεσπιστούν από τη διεθνή κοινότητα και κυρίως την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι συντάκτες της αναφοράς δηλώνουν την υποστήριξή τους όσον αφορά τις προσπάθειες ενίσχυσης των τουρκοκυπρίων οι οποίοι, από νομικής και κοινωνικής άποψης, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της Κύπρου. Εκφράζουν επίσης ανησυχίες σχετικά με τους κανονισμούς που εγκρίθηκαν και οι οποίοι ευνοούν την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Οι ανησυχίες τους αφορούν το γεγονός ότι αυτά τα μέτρα προκαλούν την απομόνωση και τον διαχωρισμό από την υποκείμενη στρατηγική που αποσκοπεί στην επανένωση της Κύπρου.

Οι συντάκτες της αναφοράς τόνισαν ότι, παρόλο που αυτός ο στόχος περιλαμβάνεται στην αιτιολογική έκθεση του κανονισμού του Συμβουλίου, ο οποίος αποσκοπεί στη δημιουργία ενός χρηματοδοτικού μέσου για την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης της τουρκοκυπριακής κοινότητας, αυτή η δέσμη επιδιώκει να διευκολύνει την επανένωση της Κύπρου μέσω της υποστήριξης της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, εστιάζοντας κυρίως στην οικονομική ολοκλήρωση.

Δεν υπήρξε συνεκτική πολιτική για την επίτευξη αυτών των στόχων. Από την πλευρά τους, οι συντάκτες της αναφοράς προτείνουν, πρώτα από όλα, μέτρα για τη διευκόλυνση της προαγωγής του εμπορίου και του τουρισμού, τα οποία θα μπορούσαν να αυξήσουν την ευημερία της κοινότητας και να βελτιώσουν την οικονομική της κατάσταση, καθώς και για την πλήρη χρήση του δυναμικού του λιμανιού της Αμμοχώστου, γεγονός που θα είχε ως αποτέλεσμα την αναγέννηση της συνολικής γειτονικής περιοχής.

Οι συντάκτες της αναφοράς πρότειναν επίσης, ένα μέρος της χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προορίζεται για την παροχή υποστήριξης στους Τουρκοκύπριους, να καταβάλλεται σε ένα ειδικό ταμείο που θα διαχειρίζεται μια μη κυβερνητική οργάνωση, στο οποίο και οι δύο κοινότητες θα είναι ίσοι ενδιαφερόμενοι φορείς, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πρότειναν επίσης αυτά τα ταμεία να προορίζονται για την ανακαίνιση, τον εκσυγχρονισμό και τη χρήση του λιμανιού της Αμμοχώστου.

Η Επιτροπή Αναφορών υπέβαλε, εξ ονόματος των συντακτών, μια ερώτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σχετικά με τα μέσα που προτίθεται να χρησιμοποιήσει η Επιτροπή προκειμένου να διασφαλίσει ότι τα ζητήματα που έθεσαν οι συντάκτες της αναφοράς έχουν επιλυθεί.

Στις 27 Φεβρουαρίου 2006, το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων αποφάσισε να ζητήσει από την Επιτροπή να καταβάλλει περισσότερες προσπάθειες στον τομέα του άμεσου εμπορίου προς όφελος των κοινοτήτων των Τουρκοκυπρίων, βάσει των διαπραγματεύσεων που διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Λουξεμβούργου, όταν τέθηκε το ζήτημα της αποκλεισμένης περιοχής των Βαροσίων και του λιμανιού, μαζί με θέματα που αφορούν το ελεύθερο εμπόριο. Την ίδια στιγμή, ειπώθηκε επίσης ότι αυτό το τμήμα της Αμμοχώστου, τα Βαρόσια, δεν χρησιμοποιείται αυτή τη στιγμή. Πρόκειται για μια εξαιρετικά οδυνηρή κατάσταση για τους εκτοπισθέντες κατοίκους και τους απογόνους τους. Καθιστά επίσης δυσχερή την οικονομική αναγέννηση της πόλης και δεν συμβάλλει με κανέναν τρόπο στην οικοδόμηση της εμπιστοσύνης μεταξύ των κοινοτήτων της Κύπρου. Ποια μέτρα λοιπόν, προτίθεται να λάβει η Επιτροπή σχετικά με την προαναφερθείσα απόφαση, προκειμένου να διασφαλίσει ότι η αποκλεισμένη περιοχή της Αμμοχώστου μπορεί να επιστραφεί στους νόμιμους κατοίκους της;

Κύριε Πρόεδρε, το Κοινοβούλιο έχει συζητήσει αρκετές φορές ζητήματα που αφορούν την Κύπρο, την Τουρκία και τα προβλήματα που δημιουργεί η τουρκική επιθετικότητα έναντι της Κύπρου. Αυτή η αναφορά και η προφορική ερώτηση που ακολούθησε, θέτει αυτό το πρόβλημα, το οποίο αποτελεί θεμελιώδες ζήτημα για αυτό το τμήμα της Ευρώπης και έχει επιπτώσεις για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο θα ήμουν ευγνώμων αν λάμβανα μια απάντηση σχετικά με αυτό το θέμα, αλλά και αν διαπίστωνα την υποβολή προτάσεων από διάφορα ευρωπαϊκά όργανα, καθώς και την έγκριση των αιτημάτων των συντακτών της αναφοράς.

Το θέμα είναι σημαντικό, καθώς η λύση για την τουρκική, ελληνική και κυπριακή κοινότητα γενικά, θα χρησιμεύσει στο να υποδείξει τον αποτελεσματικό τρόπο με τον οποίο μπορούν τα ευρωπαϊκά όργανα να επιλύσουν προβλήματα που αφορούν τις ελπίδες των ευρωπαίων πολιτών.

Κύριε Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, θα ήθελα πολύ να λάβω μια απάντηση και ελπίζω πως αυτή η απάντηση θα ικανοποιήσει τους συντάκτες των αναφορών, καθώς και την Επιτροπή Αναφορών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

  Olli Rehn, Επιτροπή. (EN) Κύριε Πρόεδρε, καταρχάς θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Libicki και την Επιτροπή Αναφορών που έθεσαν αυτό το θέμα. Προσωπικοί φίλοι, τους οποίους γνωρίζω εδώ και πολύ καιρό, είναι πρόσφυγες από τα Βαρόσια, επομένως αντιλαμβάνομαι τη σημασία του θέματος όχι μόνο λόγω του χαρτοφυλακίου μου αλλά και λόγω των προσωπικών μου επαφών.

Τα Ηνωμένα Έθνη φέρουν την ευθύνη και έχουν την αρμοδιότητα να επιδιώξουν μια συνολική διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος. Η Επιτροπή στηρίζει τα Ηνωμένα Έθνη σε αυτές τις προσπάθειες και ενθαρρύνει τα ενδιαφερόμενα μέρη να επαναλάβουν τις συνομιλίες για μια τέτοια διευθέτηση.

Η επιστροφή των Βαροσίων στους νόμιμους κατοίκους τους είναι ένα από τα βασικά στοιχεία της διαδικασίας που τελεί υπό την εποπτεία του ΟΗΕ. Αν συμφωνήσουν τα μέρη, η επιστροφή των Βαροσίων θα πρέπει να πραγματοποιηθεί υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.

Το σχέδιο Ανάν προέβλεψε την έγκαιρη επιστροφή των Βαροσίων στους νόμιμους κατοίκους τους. Ωστόσο το σχέδιο, που είχε την υποστήριξη των Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απορρίφθηκε το 2004.

Η επιστροφή των Βαροσίων είναι ένα θέμα που διαχωρίζεται από αυτό της καθιέρωσης του άμεσου εμπορίου μεταξύ της τουρκοκυπριακής κοινότητας και της υπόλοιπης Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το άμεσο εμπόριο εμπίπτει στην αρμοδιότητα της ΕΕ. Η Επιτροπή πρότεινε ένα σχέδιο κανονισμού για αυτόν τον λόγο, τον Ιούλιο του 2004.

Διαδοχικές προεδρίες στην ΕΕ, αναζητώντας την επίτευξη συναίνεσης στο Συμβούλιο σχετικά με τον κανονισμό άμεσου εμπορίου, εξέτασαν πιθανές λύσεις, χωρίς ωστόσο επιτυχία έως τώρα. Η φινλανδική προεδρία καταβάλλει σημαντικές διπλωματικές προσπάθειες για την άρση του παρόντος αδιεξόδου και η Επιτροπή στηρίζει πλήρως την προεδρία στις προσπάθειές της. Η φινλανδική φόρμουλα θα δημιουργήσει μια κατάσταση πραγματικά προς όφελος όλων, και των δύο κοινοτήτων και όλων των ενδιαφερόμενων μερών. Θα αποτελούσε εξαιρετικό μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης προς μια συνολική διευθέτηση, σηματοδοτώντας επίσης κατά συνέπεια μια προοπτική για την επιστροφή των Βαροσίων. Η δημιουργία μιας κατάστασης προς όφελος όλων, υπήρξε η ουσία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης από την εποχή του Robert Schuman και του Konrad Adenauer, οι οποίοι ένωσαν τη Γαλλία και τη Γερμανία μόλις πέντε έτη μετά τον πιο σκληρό και καταστροφικό πόλεμο στον κόσμο που διεξήχθη στο έδαφός τους.

Τα τελευταία 42 χρόνια διεξήχθησαν αρκετές συζητήσεις για τις «κόκκινες γραμμές» και τους «εκβιασμούς» στην ανατολική Μεσόγειο. Αυτή είναι μια προμοντέρνα συζήτηση σε μια μεταμοντέρνα Ευρώπη. Είναι πλέον καιρός να αντικατασταθούν οι κόκκινες γραμμές με ένα σκεπτικό γεφύρωσης των διαφορών και προς όφελος όλων των μερών, γιατί αυτός είναι ο λόγος ύπαρξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

  Παναγιώτης Δημητρίου, εξ ονόματος της Ομάδας PPE-DE. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, το θέμα της Αμμοχώστου είναι πρωτίστως ανθρωπιστικό. Αυτή ήταν ακριβώς η βάση στην οποία το κίνημα προσφύγων της Αμμοχώστου υπέβαλε την αναφορά του στην Επιτροπή Αναφορών.

Εδώ και 32 χρόνια, περισσότεροι από 30 000 άνθρωποι ονειρεύονται μέρα και νύχτα την επιστροφή τους στα σπίτια τους. 32 χρόνια είναι πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Η όμορφη πόλη της Αμμοχώστου παραμένει ακατοίκητη. Πρόκειται για μια πόλη-φάντασμα. Η Τουρκία επιμένει με κυνικό τρόπο να τη διατηρεί ως ένα εργαλείο διαπραγμάτευσης. Φυσικά, το ερώτημα που θέτουν οι κάτοικοι της Αμμοχώστου είναι τι κάνει η διεθνής κοινότητα και τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για να τους βοηθήσει να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Ο Επίτροπος είπε ότι όλοι καταβάλλουν προσπάθειες. Ωστόσο, το θέμα είναι πολύ απλό. Υπάρχει μια άδεια πόλη που πρέπει να δοθεί στους νόμιμους κατοίκους της. Υπάρχουν άλλα εργαλεία διαπραγμάτευσης που μπορεί να χρησιμοποιήσει η Τουρκία.

Η Τουρκία δεν λαμβάνει το σωστό μήνυμα σχετικά με το τι πρέπει να γίνει. Οι διαβουλεύσεις για την Αμμόχωστο αποτελούν το πρώτο βήμα προς τη σωστή επίλυση του κυπριακού προβλήματος που θα βασίζεται σε ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και στις ευρωπαϊκές αξίες. Η Τουρκία πρέπει να κάνει αυτό το βήμα τώρα, προς το συμφέρον της δικαιοσύνης, προς το συμφέρον της Τουρκίας και χάριν των συμφερόντων των ελληνοκυπρίων και των τουρκοκυπρίων, όπως είπε ο κ. Libicki.

Η απελπισμένη έκκληση που προέρχεται από αυτούς τους πρόσφυγες της Αμμοχώστου που βρίσκονται ακόμα στη ζωή είναι: «Βοηθήστε μας να επιστρέψουμε στα σπίτια μας». Ας τους βοηθήσουμε, κ. Επίτροπε. Τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή.

  Μαρία Ματσούκα, εξ ονόματος της ομάδας PSE. – Κύριε Πρόεδρε, αγαπητοί συνάδελφοι, οι περισσότεροι από εμάς έχουμε την τύχη να απολαμβάνουμε μικρές πολυτέλειες, όπως για παράδειγμα να ζούμε στο σπίτι μας, σε μια γειτονιά γνωστών και φίλων. Σήμερα όμως συζητάμε την προσπάθεια κάποιων ανθρώπων που ανήκουν στη μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια να μπορέσουν να επανακτήσουν αυτά ακριβώς που εμείς θεωρούμε εύλογα στη καθημερινότητά μας,

Το κίνημα των προσφύγων της Αμμοχώστου αποτελείται από εκτοπισμένους πολίτες μιας πόλης φάντασμα εδώ και 32 χρόνια. Οι άνθρωποι αυτοί, βεβαίως, έχουν κατορθώσει να ξαναφτιάξουν τις ζωές τους στην Κύπρο. Σκεφτείτε ωστόσο τι σημαίνει να ξέρεις πως σε απόσταση κάποιων χιλιομέτρων βρίσκεται ερημωμένο και απρόσιτο, για λόγους για τους οποίους δεν είσαι εσύ υπεύθυνος, το πρώτο σου σπίτι ή το σπίτι των γονιών σου.

Κυρίες και κύριοι, η παράδοση της πόλης της Αμμοχώστου στους νόμιμους κατοίκους της Ελληνοκυπριακής και Τουρκοκυπριακής κοινότητας θα έχει πολλά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Η Αμμόχωστος ήταν περιζήτητος τουριστικός προορισμός. Η ανοικοδόμησή της μπορεί να την επαναφέρει στην πρότερη αίγλη της, αλλά και να δημιουργήσει μεγάλες δυνατότητες για το εμπόριο, με την εκμετάλλευση και του λιμανιού της που μπορεί να επαναλειτουργήσει -σύμφωνα και με το αίτημα των αναφερόντων- χρησιμοποιώντας τις τελευταίες τεχνολογίες για την καλύτερη δυνατή αξιοποίησή του. Αν η πόλη επιστραφεί στους κατοίκους της με τρόπο που να διασφαλίζει την ενίσχυση των δεσμών των δύο κοινοτήτων, με εγγυήσεις από τη διεθνή κοινότητα και φυσικά την Ευρωπαϊκή Ένωση, κατά τη διάρκεια της αναδόμησης και της ανάπτυξης θα αναπτύσσονται εύλογα και οι δεσμοί μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Αν δημιουργηθεί ένα περιβάλλον ασφάλειας, σιγουριάς και εμπιστοσύνης για οικονομική ανάπτυξη και συνεργασία, όσο θα εξελίσσονται οι εργασιακές και οικονομικές συνεργασίες θα εξελίσσονται και οι κοινωνικοί δεσμοί.

Το ζητούμενο, εν τέλει, είναι να αναπτύξει η πόλη τη δική της δυναμική. Μια δυναμική η οποία θα λειτουργήσει ως παράδειγμα και πρόδρομος. Αναρωτιέμαι, εφόσον το αίτημα έρχεται από τους ίδιους τους κατοίκους της πόλης και με γνωστούς τους καλούς δεσμούς μεταξύ των ανθρώπων των δύο πλευρών, αν έχουμε το δικαίωμα να αρνηθούμε, αν έχουμε το δικαίωμα να μην βοηθήσουμε. Ας μη γίνει ωστόσο η δυνατότητα αυτή ευκαιρία να δυναμιτίσουμε την προσπάθεια προόδου στην Κύπρο. Θα έχουμε όλοι τις ευθύνες μας. Ευθύνες απέναντι στους ανθρώπους αλλά και ευθύνες απέναντι στην ιστορία.

  Μάριος Ματσάκης, εξ ονόματος της Ομάδας ALDE. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, η σύλληψη ομήρων από τρομοκράτες και η επακόλουθη κράτησή τους έναντι καταβολής λύτρων δεν αποτελεί ασυνήθιστο φαινόμενο τα τελευταία χρόνια. Είναι μια κατακριτέα πράξη μιας δαιμονικής εγκληματικής διαστροφής και καταδικάζεται ευρέως και καθολικά από όλους όσους διαθέτουν έστω και την ελάχιστη κοινή λογική. Ομοίως, η κράτηση μιας πόλης ως ομήρου από μια χώρα που εισέβαλε σε μια άλλη και ύστερα χρησιμοποιεί αυτήν την πόλη για να αντλεί πολιτικά οφέλη με εκβιασμούς αποτελεί τεράστιου μεγέθους και ακατάληπτης συλλογιστικής περίπτωση ψυχοπαθητικής βαρβαρότητας. Αυτό συνέβη στην περίπτωση της Αμμοχώστου.

Έως το 1974 η Αμμόχωστος ήταν μια ακμάζουσα πόλη γεμάτη ζωή και δύναμη, με πλούσια ιστορία χιλιάδων ετών, που περιβαλλόταν από ανθισμένους δενδρόκηπους εσπεριδοειδών, που εκτείνονταν κατά μήκος μιας χρυσής αμμώδους ακτής. Ήταν μια πόλη ζηλευτής ομορφιάς. Η Αμμόχωστος θεωρούνταν ευρέως από πολλούς ως το κόσμημα της Ανατολικής Μεσογείου. Οι ειρηνόφιλοι κάτοικοί της ασχολούνταν με την καθημερινότητά τους, δουλεύοντας σκληρά για την επίτευξη προόδου και ευημερίας. Το καλοκαίρι όμως του 1974, όλα τα όνειρά τους γκρεμίστηκαν.

Μετά από επανειλημμένους, σοβαρούς και καταστροφικούς βομβαρδισμούς από αέρος, η πόλη κατακλύστηκε από ορδές τούρκων στρατιωτών, αρμάτων μάχης και τεθωρακισμένων οχημάτων, που σκόρπιζαν τον θάνατο και την καταστροφή στο διάβα τους. Τρομοκρατημένοι, οι κάτοικοι διέφυγαν, προσπαθώντας απεγνωσμένα να σώσουν τη ζωή τους καθώς και τη ζωή των αγαπημένων τους προσώπων και μεταφέροντας τα απολύτως στοιχειώδη για την επιβίωσή τους. Οι περισσότεροι κατέφυγαν σε μια ημιορεινή περιοχή λίγα χιλιόμετρα νότια της πόλης, όπου έζησαν σε πρόχειρα στρατόπεδα προσφύγων και από όπου παρακολουθούσαν τα σπίτια τους να λεηλατούνται από τούρκους στρατιώτες.

Εκτός από τα έπιπλα και τα άλλα οικιακά είδη, οι εισβολείς αφαίρεσαν πόρτες, παράθυρα, σωληνώσεις, κεραμίδια και οτιδήποτε άλλο μπορούσαν. Έπειτα περιέφραξαν με συρματοπλέγματα ολόκληρη την πόλη, την κήρυξαν στρατιωτική ζώνη και τοποθέτησαν φρουρούς γύρω από αυτήν. Αυτή η κατάσταση συνεχίζεται μέχρι σήμερα, 33 χρόνια μετά. Κάθε φορά που ένας κάτοικος, καθοδηγούμενος από την απόγνωση που του προκαλεί η νοσταλγία, προσπαθεί να πλησιάσει την περιφραγμένη του πόλη, πυροβολείται και πέφτει επιτόπου νεκρός ή συλλαμβάνεται από τούρκους στρατιώτες και δικάζεται από τουρκικό στρατοδικείο με την κατηγορία ότι παραβίασε υψηλής ασφάλειας στρατιωτική περιοχή.

Η πόλη-φάντασμα της Αμμοχώστου υπήρξε πολλές φορές το επίκεντρο της προσοχής πολλών ψηφισμάτων του ΟΗΕ και μεταξύ των «αν», των «πότε» και των «πώς» της ασαφούς διπλωματικής γλώσσας, ο λαός της Αμμοχώστου προσπάθησε να πιστέψει επανειλημμένα ότι θα επιστρέψει στα σπίτια του. Αυτό όμως ήταν μια ψευδαίσθηση, γιατί στον πραγματικό κόσμο της πολιτικής διπλωματίας, σχεδόν πάντοτε ο ισχυρός είναι αυτός που καταφέρνει να ικανοποιούνται οι απαιτήσεις του. Στην περίπτωση της Κύπρου, η Τουρκία ήταν και εξακολουθεί να είναι μακράν ο ισχυρότερος.

Μόλις οι πρόσφυγες από την Αμμόχωστο επρόκειτο να προσγειωθούν απολύτως στην πραγματικότητα από τους ΟΗΕ και τα Συμβούλια Ασφαλείας αυτού του κόσμου, προέκυψε ξαφνικά μια νέα ελπίδα με τη μορφή της προσχώρησης της Κύπρου στην ΕΕ.

Άνδρες, γυναίκες και παιδιά άρχισαν ξαφνικά να αρθρώνουν λέξεις όπως «το Ευρωπαϊκό κοινοτικό κεκτημένο» και «οι αρχές και αξίες πάνω στις οποίες έχει θεμελιωθεί η ΕΕ». Πολλοί είχαν μάλιστα πειστεί ότι, μετά την προσχώρηση, η ΕΕ θα υποχρέωνε την Τουρκία να επιστρέψει την Αμμόχωστο στους νόμιμους κατόχους της. Υπήρξαν εξαιρετικά αφελείς. Συνειδητοποίησαν ελάχιστα ότι η ΕΕ ενδιαφέρεται κυρίως για το εμπόριο με την τεράστια τουρκική αγορά και όχι για τις παλαιομοδίτικες αρχές της δικαιοσύνης και της ελευθερίας. Ελάχιστα γνώριζαν ότι η ΕΕ θεωρεί την Τουρκία κυρίως μια σχεδόν πανίσχυρη δύναμη για την αντιμετώπιση της απειλής των ισλαμιστών φονταμενταλιστών.

Έτσι, αγαπητοί συνάδελφοι, σήμερα διεξάγονται συζητήσεις επί συζητήσεων για το δικαίωμα των κατοίκων της Αμμοχώστου να επιστρέψουν στο σπίτι τους. Το πιθανότερο είναι ότι, αν δεν εναντιωθεί κανείς στην Τουρκία, θα συνεχίσουμε να το συζητούμε για πολύ καιρό ακόμα, ενώ η σπουδαία ΕΕ συνεχίζει να είναι υπερήφανη για τις αρχές και τις αξίες της και σχεδόν όλοι θα είναι ευχαριστημένοι –ιδιαίτερα η τουρκική κυβέρνηση– εκτός από τον λαό της Αμμοχώστου.

Σταδιακά θα συμβιβαστούμε με τη θλίψη τους να βλέπουν την πόλη τους, το κόσμημα της Ανατολικής Μεσογείου, να αργοπεθαίνει υπό το προσεκτικό βλέμμα του ΟΗΕ, του Συμβουλίου Ασφαλείας και τώρα της ΕΕ.

  Κυριάκος Τριανταφυλλίδης, εξ ονόματος της ομάδας GUE/NGL. – Κύριε Πρόεδρε, το ζήτημα της επιστροφής της περιφραγμένης περιοχής της Αμμοχώστου στους νόμιμους κατοίκους της, ποτέ δεν συνιστούσε μέρος της συνολικής διευθέτησης του Κυπριακού. Επί τούτου, υπάρχουν τα σχετικά ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών.

Η από πολλά χρόνια αποσύνδεση της επιστροφής της πόλης από τη συνολική διευθέτηση, είναι το ένα στοιχείο που θέλω να επισημάνω. Το δεύτερο στοιχείο είναι ότι η Επιτροπή στην τελευταία έκθεση προόδου για την Τουρκία, υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή του πρωτοκόλλου είναι αφ’ εαυτής μια νομική υποχρέωση η οποία δεν μπορεί να συνδέεται με την κατάσταση της Τουρκοκυπριακής κοινότητας. Κατά συνεπείαν, κακώς συνδέονται από την Τουρκία, το θέμα της υλοποίησης των δεσμεύσεών της, με την άρση της λεγόμενης απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων, η οποία στο βαθμό που υπάρχει, οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στην Τουρκική κατοχή.

Κακώς επίσης, κύκλοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποδέχονται αυτή τη διασύνδεση. Εφόσον όμως αυτή η διασύνδεση γίνεται, η πρόταση της Κυπριακής Κυβέρνησης για κοινή χρήση του λιμανιού της Αμμοχώστου, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και με επιτήρηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συνδυασμένη με την επιστροφή των νόμιμων κατοίκων της πόλης, μπορεί να αποτελέσει τη χρυσή τομή που θα βοηθήσει στο ξεπέρασμα του διαφαινόμενου και άκρως ανεπιθύμητου αδιεξόδου. Η Τουρκία θα ικανοποιηθεί έτσι, στην απαίτησή της για άρση της λεγόμενης απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων. Οι Τουρκοκύπριοι, ενώ δεν χάνουν απολύτως τίποτε με την απόδοση, της έρημης για 32 χρόνια πόλης, στους νόμιμους κατοίκους της, διασφαλίζουν το δικαίωμα να διεξάγουν εξωτερικό εμπόριο μέσω του λιμανιού. Επίσης όλοι οι νόμιμοι κάτοικοι θα επανεγκατασταθούν στην πόλη τους, ενώ ταυτόχρονα τα τουρκικά λιμάνια και αεροδρόμια θα ανοίξουν για κυπριακά πλοία και αεροπλάνα. Τέλος, η συμβίωση των δύο κοινοτήτων στην Αμμόχωστο θα υποβοηθήσει τις προσπάθειες για μια συνολική λύση του Κυπριακού.

Συμπερασματικά, κύριε Πρόεδρε, η επιστροφή της Αμμοχώστου στους νόμιμους κατοίκους της είναι το κλειδί για να αντιμετωπιστούν οι τρέχουσες δυσκολίες, κατά τρόπο που εξυπηρετεί τα καλώς νοούμενα συμφέροντα όλων των πλευρών. Αν όλοι σταθούν στο ύψος των περιστάσεων και πρυτανεύσει η λογική, είμαστε συγκρατημένα αισιόδοξοι ότι η διαφαινόμενη επιπλοκή θα αντιμετωπιστεί με επιτυχία.

  Kathy Sinnott , εξ ονόματος της Ομάδας IND/DEM. – (EN) Κύριε Πρόεδρε, η Αμμόχωστος κρατείται όμηρος. Έχει περιγραφεί ως πόλη-φάντασμα· είναι ερημωμένη, απομονωμένη και άδεια. Η Αμμόχωστος είναι μια πόλη της ανατολικής ακτής της Κύπρου. Το 1974 τουρκικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Αμμόχωστο και από τότε η πόλη έχει περιφραχτεί με συρματοπλέγματα. Τη στιγμή αυτή δεν χρησιμοποιείται και φυλάσσεται από τουρκικά στρατεύματα. Κανείς δεν μένει εκεί. Όποιος επιχειρήσει να μπει στην πόλη, πυροβολείται επιτόπου ή δικάζεται από στρατοδικεία.

Η Αμμόχωστος ήταν ανεξάρτητη μόνο για 14 χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου συνέβαλε αποφασιστικά στην κυπριακή οικονομία. Είχε πληθυσμό 60 000 κατοίκων και 15 000 άτομα την επισκέπτονταν καθημερινά για να εργαστούν. Διέθετε ένα έντονης κίνησης λιμάνι. Παρά το γεγονός ότι φιλοξενούσε μόνο το 7% του πληθυσμού της Κύπρου, αντιπροσώπευε ποσοστό μεγαλύτερο από το 10% της συνολικής βιομηχανικής απασχόλησης και παραγωγής της Κύπρου. Παρά τα αριθμητικά αυτά στοιχεία και το προφανές όφελος για την Κύπρο, η πόλη παρέμεινε ερημωμένη. Αυτή είναι ασφαλώς μια απαράδεκτη κατάσταση για την Κύπρο και τον λαό. Προφανώς κάτι πρέπει να γίνει.

Θεωρώ απίστευτο το γεγονός ότι η ΕΕ δεν απαιτεί την άμεση και άνευ όρων επιστροφή της Αμμοχώστου στους κατοίκους της οι οποίοι είναι, συμπτωματικά, πολίτες της ΕΕ. Αντί για αυτό, έχουμε αυτή την περίεργη κατάσταση κατά την οποία η ΕΕ και πολλές κυβερνήσεις της ΕΕ προσπαθούν να ικανοποιήσουν την παραμικρή αισχρή απαίτηση και επιθυμία της Τουρκίας. Όλοι γνωρίζουμε ότι η Τουρκία επιθυμεί να ενταχθεί στην ΕΕ. Γνωρίζουμε πόσο ισχυρή χώρα είναι. Ωστόσο, πρέπει να αναρωτηθούμε αν η Τουρκία είναι έτοιμη να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η στάση της Τουρκία δεν προάγει την υπόθεση της προσχώρησής της. Όταν ήρθα για πρώτη φορά στο Κοινοβούλιο, ψήφισα υπέρ της έναρξης συνομιλιών με την Τουρκία. Στην τελευταία ψηφοφορία απείχα. Θα πρέπει να καταψηφίσω την προσχώρηση της Τουρκίας εκτός και αν αντιληφθώ την ελάχιστη καλή θέληση από την Τουρκία σύντομα.

Δεν διαπιστώνω κάτι θετικό σε αυτή την κατάσταση. Η απόδοση της Αμμοχώστου θα ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία για την Τουρκία να αποδείξει όχι μόνο στους γνήσιους κατοίκους της Αμμοχώστου, αλλά και της ΕΕ και του υπόλοιπου κόσμου ότι είναι ένα έθνος που αγαπά την ειρήνη και που την υποστηρίζει.

  Charles Tannock (PPE-DE). – (EN) Κύριε Πρόεδρε, μετά την τουρκική εισβολή το 1974, η Κύπρος παρέμεινε τραγικά διχοτομημένη και η πόλη της Αμμοχώστου έχει καταληφθεί από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις.

Αρχίζει τώρα να διαγράφεται μια πολλά υποσχόμενη συμφωνία, η οποία παρουσιάζεται υπό τη φινλανδική προεδρία της ΕΕ, σύμφωνα με την οποία το κατεχόμενο από τους Τούρκους βόρειο τμήμα του νησιού μπορεί να ανοίξει και πάλι στο άμεσο εμπόριο μέσω του λιμανιού της Αμμοχώστου, υπό την αυστηρή επίβλεψη της ΕΕ. Αυτό θα συμβεί σε αντάλλαγμα για την επιστροφή από την Τουρκία της περιφραγμένης με συρματοπλέγματα περιοχής των Βαροσίων στους αρχικούς ελληνοκύπριους κατοίκους της, υπό τον έλεγχο του ΟΗΕ. Ευτυχώς, οι αρχικοί ελληνοκύπριοι κάτοικοι μπορούν να επιστρέψουν με την ελάχιστη πρόκληση αναστάτωσης, καθώς κανείς δεν χρειάζεται να μετεγκατασταθεί γιατί η ερημωμένη περιοχή των Βαροσίων σφραγίστηκε ερμητικά το 1974 και τελεί υπό τον άμεσο έλεγχο του τουρκικού στρατού.

Η αναφορά στην επανεγκατάσταση του πληθυσμού των Βαροσίων συμπεριλήφθηκε στην υψηλού επιπέδου συμφωνία Κυπριανού-Ντενκτάς το 1979. Από τότε συμφωνήθηκε ότι θα εφαρμοζόταν χωρίς να αναμένεται το αποτέλεσμα της συζήτησης άλλων πτυχών του κυπριακού προβλήματος και ότι δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μέσο διαπραγμάτευσης κατά την αντιμετώπιση άλλων κυπριακών θεμάτων.

Ασφαλώς η επιστροφή τους δεν μπορεί να συνδεθεί με το ζήτημα της Τουρκίας όσον αφορά την εφαρμογή της σταθερής δέσμευσής της ως υποψήφιας για προσχώρηση στην ΕΕ χώρας να ανοίξει τα λιμάνια της σε όλα τα κυπριακά πλοία, όπως συμφωνήθηκε από την Τουρκία δυνάμει του Πρωτοκόλλου της Άγκυρας σχετικά με τη διεύρυνση της τελωνειακής ένωσης, που πρέπει να επεκταθεί σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Αυτά περιλαμβάνουν τη Δημοκρατία της Κύπρου, την οποία η Τουρκία παράλογα αρνείται να αναγνωρίσει νομικά, παρόλο που η Κύπρος συμμετέχει πλήρως στην ΕΕ ως κράτος μέλος της.

Η Πράσινη Γραμμή πρέπει επίσης να παρακολουθείται προσεκτικά αν επαναληφθεί το άμεσο εμπόριο από το βόρειο τμήμα, σε σχέση με την ενδεχόμενη αύξηση της παράνομης μετανάστευσης και της εμπορίας ανθρώπων, ιδιαίτερα γυναικών από την ανατολική Ευρώπη. Επιπλέον, δεν μπορεί να επιτραπεί στην αποκαλούμενη Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου να συνεχίσει να λειτουργεί ως καταφύγιο εγκληματιών δραπετών, συμπεριλαμβανόμενων κυρίως των βρετανών φυγάδων που καταζητούνται από τη δικαιοσύνη, όπως ο κ. Asil Nadir.

  Mechtild Rothe (PSE). – (DE) Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι, κύριε Επίτροπε, είναι ανεπίτρεπτο για τα ευρωπαϊκά δεδομένα το γεγονός ότι τα Βαρόσια βρίσκονται σε αυτήν την κατάσταση: μια πόλη-φάντασμα, μια πόλη αποκλεισμένη με συρματόπλεγμα που κάποτε κατοικούταν από περίπου 30 000 ανθρώπους, είναι εδώ και 32 χρόνια άδεια. Οι άνθρωποι που ζούσαν κάποτε εκεί μπορούν, από απόσταση, να δουν τα σπίτια τους πίσω από τον φράκτη· η επιθυμία να επιστρέψουν σε αυτά δεν έσβησε ποτέ μέσα τους, και πιστεύω ότι έχουν δίκιο να θέλουν κάτι τέτοιο.

Κύριε Επίτροπε, ξέρω ότι εμείς σε αυτό το Σώμα και εσείς στην Επιτροπή δεν μπορούμε να επιλύσουμε από μόνοι μας το πρόβλημα της Κύπρου. Εάν η έκβαση ήταν αυτή που επιθυμούσε αυτό το Σώμα ή η Επιτροπή, θα είχαμε σήμερα μια λύση με βάση το σχέδιο Ανάν, αλλά, όσο και αν απογοητευθήκαμε από το κατηγορηματικό «όχι» των ελληνοκυπρίων, οφείλουμε να το σεβαστούμε και –επιτρέψτε μου να καταστήσω τούτο απολύτως σαφές– το σεβαστήκαμε. Παρόλα αυτά ελπίζουμε να υπάρξει κάποια λύση σύντομα.

Αυτό που πραγματικά θα μπορούσε να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη και να ενθαρρύνει περαιτέρω θετικές εξελίξεις θα ήταν η επιστροφή των Βαροσίων στους αρχικούς τους κατοίκους και η διοίκησή τους από εκπροσώπους και των δύο κοινοτήτων, καθώς και η συμβίωση Κυπρίων και από τις δύο εθνικές κοινότητες στην Αμμόχωστο.

Κύριε Επίτροπε, αναφέρατε ότι η φινλανδική Προεδρία του Συμβουλίου καταβάλλει επί του παρόντος προσπάθειες για να διευκολύνει το απευθείας εμπόριο ανάμεσα στην ΕΕ και τη Βόρεια Κύπρο, μια υπόσχεση που δόθηκε πριν από δύο και πλέον χρόνια. Δώσαμε τον λόγο μας στους τουρκοκυπρίους ότι αυτό θα γίνει πράξη.

Το άνοιγμα όμως των Βαροσίων σύμφωνα με το αίτημα των αναφερόντων θα μπορούσε να βοηθήσει τους ανθρώπους, οι οποίοι περιμένουν εδώ και 32 χρόνια, να επιστρέψουν εκεί και επίσης να καταστήσει εφικτή τη συμβίωσή τους με έναν νέο τρόπο, τέτοιον που θα μπορούσε να διανοίξει την προοπτική μιας συνολικής επίλυσης. Ελπίζω ότι η φινλανδική Προεδρία θα επανεξετάσει την πρότασή της εν προκειμένω.

  Jaromír Kohlíček (GUE/NGL). – (CS) Κυρίες και κύριοι, η Κύπρος για πολύ καιρό έχει χωριστεί σε τρία τμήματα. Το 3% του εδάφους της καταλαμβάνεται από βάσεις του βρετανικού στρατού. Κανένας από τους κατοίκους της περιοχής δεν γνωρίζει τι συμβαίνει εκεί, αλλά πρόκειται σαφώς για περιοχές όπου αρκετοί ξένοι λαμβάνουν καλούς μισθούς.

Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων ζητά από την Επιτροπή να υποστηρίξει το άμεσο εμπόριο με την τουρκική κοινότητα στην Κύπρο σε συνδυασμό με το άνοιγμα της Αμμοχώστου –που είναι γνωστή ως Βαρόσια στα τουρκικά– η οποία επί του παρόντος έχει αποκλειστεί. Δεδομένου ότι το Κοινοβούλιο έχει συζητήσει για την αποδέσμευση ενός χρηματικού ποσού για την ανάπτυξη και την ανακαίνιση των υποδομών στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, θα ήθελα να ρωτήσω, εφόσον η Αμμόχωστος ανήκει το βόρειο τμήμα του νησιού, πότε πρόκειται να ξεκινήσουν τα έργα ανακατασκευής με τη χρησιμοποίηση των προαναφερθέντων πόρων και πότε θα είναι ανοιχτή για τον πληθυσμό της περιοχής. Αν, από την άλλη πλευρά, ανήκει στο νότιο τμήμα, πότε θα ανοίξει για τους κατοίκους της περιοχής προκειμένου αυτοί να ξεκινήσουν την ανοικοδόμηση της πόλης.

Υπάρχει ενδεχομένως κάποια τρίτη εκδοχή, κύριε Επίτροπε; Θα πρέπει οι βρετανικές μονάδες που αποστέλλονται στο νησί να λύσουν το πρόβλημα;

  Bernd Posselt (PPE-DE). – (DE) Κύριε Πρόεδρε, το Στρασβούργο, αυτή η υπέροχη πόλη στην οποία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τη μοναδική του έδρα και ευελπιστούμε να συνεχίσει να την έχει και στο μέλλον, προτάθηκε μετά τον Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο ως η πρωτεύουσα μιας ενωμένης Ευρώπης από τον βρετανό πολιτικό του Εργατικού Κόμματος Ernst Bevin. Είχε πει τότε ότι καθώς καμία άλλη πόλη δεν υπέφερε τόσο πολύ από την ανθρώπινη ανοησία όσο το Στρασβούργο, αυτό ήταν το ιδανικό μέρος για να υπερνικήσουμε την ανθρώπινη ανοησία.

Εύχομαι να είμαστε σύντομα σε θέση να πούμε κάτι παρόμοιο και για την Αμμόχωστο, η οποία αποτελεί τόσο σύμβολο μιας βάναυσης εκδίωξης που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο όσο και παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, βάναυση και παράλληλα παράλογη· επίσης θα μπορούσε χωρίς δυσκολία και με μία απλή πράξη καλής θέλησης να καταστεί το σύμβολο της κατάρρευσης του εθνικισμού και της εκδίωξης, ένα σύμβολο που ο αντίκτυπός του θα ήταν αισθητός πολύ πέρα από την Κύπρο.

Θυμάμαι κάποτε, όταν για κάποιον λόγο βρέθηκα στη Βόρεια Κύπρο, είχα έναν τουρκοκύπριο οδηγό που μιλούσε καλά ελληνικά και μου είπε: «τρέφω μεγάλη συμπάθεια για τους ελληνόφωνους κυπρίους συμπολίτες μου και το πρόβλημά μας δεν είναι οι ελληνοκύπριοι, αλλά ο τουρκικός στρατός και οι έποικοι που μεταφέρθηκαν τεχνητά στη χώρα». Αυτοί είναι οι άνθρωποι που έχουν έννομο συμφέρον να διατηρήσουν αυτήν τη διένεξη ζωντανή. Αυτή είναι η κατάσταση για την οποία πρέπει να κάνουμε κάτι. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι και οι δύο εθνοτικές ομάδες θα μπορέσουν να συμφιλιωθούν και ότι οι εκδιωχθέντες θα μπορέσουν να επιστρέψουν στις αρχικές τους εστίες στην Αμμόχωστο· αυτό θα αποτελέσει ένα μήνυμα για ολόκληρη τη Μεσόγειο, την Ευρώπη και όλο τον κόσμο, επιβεβαιώνοντας ότι οι άνθρωποι που ανήκουν σε διαφορετικές εθνοτικές ομάδες μπορούν να συμβιώσουν ειρηνικά σε ένα κράτος δικαίου.

Η Κύπρος θα μπορούσε στην προκειμένη περίπτωση να αποτελέσει παράδειγμα για πάρα πολλές άλλες εστίες κρίσεων· ως εκ τούτου, είμαι ευγνώμων στους εμπνευστές αυτής της αναφοράς που έθιξε το συγκεκριμένο θέμα. Οφείλουμε να τους συμπαρασταθούμε με κάθε τρόπο και να τους βοηθήσουμε ώστε αυτό που δικαιούνται και που περίμεναν τόσο καιρό, να ξαναγίνει δηλαδή η Αμμόχωστος το μέρος που ανθούσε το εμπόριο και ο πολιτισμός, όπως συνέβαινε καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας της – μια ιστορία γεμάτη με περήφανες παραδόσεις που, ας ελπίσουμε, θα μπορέσουν να εδραιωθούν και πάλι στο μέλλον.

(Χειροκροτήματα)

  Παναγιώτης Μπεγλίτης (PSE). – Κύριε Πρόεδρε, κύριε Επίτροπε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, 32 χρόνια μετά τη στρατιωτική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή, οι φωτογραφίες οι οποίες έρχονται από την περίκλειστη περιοχή των Βαροσίων, που ελέγχεται αποκλειστικά από τον τουρκικό στρατό, αποτελούν αδιάψευστο μάρτυρα της κυπριακής τραγωδίας, της παραβίασης της διεθνούς και ευρωπαϊκής νομιμότητας, της καταρράκωσης του ευρωπαϊκού δημοκρατικού πολιτισμού.

Το αίτημα των Ελληνοκυπρίων πολιτών -πρόσφυγες οι ίδιοι όπως και οι Τουρκοκύπριοι συμπολίτες τους στην ίδια τους την πατρίδα- για τη δυνατότητα επιστροφής στα σπίτια και τις περιουσίες τους, είναι η στοιχειώδης απαίτηση σεβασμού των ανθρωπιστικών αρχών. Αποτελεί συγχρόνως, κύριε Πρόεδρε, μια ζωντανή πρωτοβουλία οικοδόμησης ενός κλίματος εμπιστοσύνης, ασφάλειας και συμφιλίωσης μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Μια πρωτοβουλία που υπερβαίνει τη σκληρή πραγματικότητα της διχοτόμησης και έρχεται να συμβάλει στην προσπάθεια κοινής ανάπτυξης, συμβίωσης και κάλυψης του ψυχολογικού χάσματος των δύο πλευρών.

Εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση εργαστεί με συνέπεια και αποφασιστικότητα προς την κατεύθυνση των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης -και μπορεί να το κάνει κύριε Επίτροπε- τότε μπορούν να δημιουργηθούν οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την επανέναρξη ενός ειλικρινούς διαλόγου με στόχο τη βιώσιμη και λειτουργική λύση του Κυπριακού προβλήματος. Η λύση δεν είναι υπόθεση μόνον των ηγεσιών και της πολιτικής τους βούλησης. Συνδέεται στενά με την κοινωνία και τους πολίτες και με το αίσθημα δικαιοσύνης που πρέπει να εμπεδωθεί.

Στην ιστορική διαδρομή του Κυπριακού, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, υπήρξαν πολλές χαμένες ευκαιρίες στο πολιτικό επίπεδο. Ας μη χαθούν οι ευκαιρίες στο επίπεδο της κοινωνίας, για την ειρηνική επανένωση του νησιού προς όφελος όλων των πολιτών, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.

  Zbigniew Zaleski (PPE-DE). – (PL) Κύριε Πρόεδρε, όσον αφορά τα γεγονότα του ζητήματος, έχουν ειπωθεί ήδη πολλά σχετικά με το καθεστώς της Αμμοχώστου. Θα ήθελα να επισημάνω τρία σημεία. Καταρχάς, οι κάτοικοι διατηρούν το δικαίωμα της ίδιας τους της ιδιοκτησίας και δικαιούνται να επιστρέψουν εκεί. Δεύτερον, το πρόβλημα της Αμμοχώστου είναι σαν τη σχιζοφρένεια, ή σαν έναν καρκίνο στο σώμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν δεν είμαστε ικανοί να αντιμετωπίσουμε αυτή την κατάσταση, αμφιβάλλω αν θα είμαστε ικανοί να αντιμετωπίσουμε την προσχώρηση της Τουρκίας στην Ένωση κάποια στιγμή στο μέλλον. Τέλος, κ. Πρόεδρε, εσείς ο ίδιος, όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και η ευρωπαϊκή δημοκρατία ως σύνολο, θα κριθείτε και θα κατηγορηθείτε κάποια ημέρα, επειδή αποτύχατε να προστατέψετε την πολιτιστική κληρονομιά μέσα στην οποία μεγαλώσαμε όλοι. Η Αμμόχωστος αποτελεί ένα καλό παράδειγμα αυτής της πολιτιστικής κληρονομιάς και δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να διαλυθούν τα πάντα εκεί, όπως ήδη φαίνεται πως συμβαίνει. Αν έχουμε να κάνουμε με μια δύναμη κατοχής, τότε μου φαίνεται πως πρέπει να υιοθετήσουμε μια διαφορετική στρατηγική. Η παρούσα στρατηγική δεν είναι αποτελεσματική και είμαστε όλοι υπεύθυνοι για αυτό, όπως και εσείς ο ίδιος, κ. Πρόεδρε.

  Olli Rehn, Επιτροπή. (EN) Κύριε Πρόεδρε, πολλοί ομιλητές ανέφεραν ότι η διχοτόμηση της Κύπρου είναι ένα τραγικό ζήτημα. Συμφωνώ απολύτως. Η επανένωση θα έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί το αργότερο χθες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει αδιάλειπτα αυτές τις προσπάθειες και η ΕΕ προσπάθησε να αναλάβει το δικό της μερίδιο, με την ενεργή συμμετοχή της Επιτροπής σε όλες αυτές τις προσπάθειες. Με τη συμμετοχή όλων των προεδριών σε αυτές τις προσπάθειες τα τελευταία δύο χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση επένδυσε ένα τεράστιο μέγεθος ενέργειας και προσπάθειας για την επίλυση του κυπριακού διλήμματος.

Σήμερα, η φινλανδική φόρμουλα ενδέχεται να αποτελεί την τελευταία ευκαιρία για πολλά χρόνια για την άρση του σημερινού αδιεξόδου. Επομένως θα πρέπει να ληφθεί υπόψη πάρα πολύ σοβαρά. Κρίνοντας από τη συνεδρίαση του Συμβουλίου των Υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης την προηγούμενη Δευτέρα, τα κράτη μέλη της ΕΕ υποστηρίζουν πραγματικά τις προσπάθειες της Φινλανδίας. Το ίδιο ισχύει και για την Επιτροπή, η οποία χρησιμοποιεί όλους τους πολιτικούς τρόπους και μέσα, καθώς και τις νομικές και άλλες ουσιαστικές ικανότητες για τη διευκόλυνση της εξεύρεσης λύσεων.

Ανακεφαλαιώνοντας, ο καθένας θα πρέπει να εκμεταλλευτεί αυτή την ευκαιρία ώστε να διαμορφωθεί μια κατάσταση που θα ικανοποιεί όλες τις πλευρές, συμπεριλαμβανόμενων των προσφύγων των Βαροσίων.

  Πρόεδρος Η συζήτηση έληξε.