Πρόεδρος. – Η ημερήσια διάταξη προβλέπει τη συζήτηση της έκθεσης (A6-0445/2007) του Jo Leinen, εξ ονόματος της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων, σχετικά με την έγκριση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2007/2218(ΑCI)).

  Manuel Lobo Antunes, Προεδρεύων του Συμβουλίου. − (PT) Κυρία Πρόεδρε, κυρία Αντιπρόεδρε της Επιτροπής, κυρίες και κύριοι, η πανηγυρική διακήρυξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στις 12 Δεκεμβρίου στο Στρασβούργο από τους Προέδρους του Συμβουλίου, τον πρωθυπουργό της Πορτογαλίας κ. José Sócrates, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αποτελέσει αναμφίβολα μία από τις σημαντικότερες στιγμές της πρόσφατης ιστορίας της Ένωσης και της πορτογαλικής Προεδρίας της ΕΕ.

Πραγματοποιούμε ένα βήμα προς τα εμπρός, το οποίο θα έχει σημαντικές και συγκεκριμένες επιπτώσεις για την παγίωση των οικουμενικών αξιών της αξιοπρέπειας του ανθρώπου, της ελευθερίας, της ισότητας και της αλληλεγγύης. Χάρη στη νέα Συνθήκη της Λισαβόνας, ο Χάρτης θα αποκτήσει το ίδιο κύρος με εκείνο των Συνθηκών· με άλλα λόγια, θα καταστεί νομικά δεσμευτικός. Το γεγονός αυτό, δεδομένης της σημασίας του, πρέπει να υπογραμμιστεί επαρκώς και είναι κάτι για το οποίο το Κοινοβούλιο αυτό, οι εθνικές κυβερνήσεις και η Επιτροπή θα πρέπει να αισθάνονται υπερηφάνεια. Σηματοδοτεί το τέλος μιας μακράς πορείας.

Η απόφαση να δοθεί νομική ισχύς στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων υπερβαίνει σε αντίκτυπο τους συνήθεις πολιτικούς και διπλωματικούς κύκλους, καθόσον επηρεάζει ευθέως τις νομικές υποθέσεις των πολιτών μας. Αποτελεί απτό αποτέλεσμα της Ευρώπης. Σαφώς και είναι σημαντικές οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις της Συνθήκης της Λισαβόνας, όπως εξίσου ζωτικής σημασίας είναι και οι αλλαγές που επήλθαν στις ευρωπαϊκές πολιτικές, στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας, στην πολιτική δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων, καθώς και σε άλλους τομείς, προκειμένου η Ένωση να αντιμετωπίσει το μέλλον και να αντεπεξέλθει στις προκλήσεις με τις οποίες βρισκόμαστε αντιμέτωποι. Ωστόσο, η ύπαρξη ενός καταλόγου δικαιωμάτων, που είναι δεσμευτικός για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη όταν εφαρμόζουν το κοινοτικό δίκαιο, υπερέχει όλων αυτών σε σημασία. Εφεξής, θέτουμε τους πολίτες μας στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.

Δεδομένου ότι συζητούμε για τα θεμελιώδη δικαιώματα, επιθυμώ και εγώ να εκφράσω, εξ ονόματος της Προεδρίας, καθώς και εξ ονόματος της ίδιας μου της χώρας, την ικανοποίησή μου για το Πρωτόκολλο της Συνθήκης της Λισαβόνας το οποίο προβλέπει την προσχώρηση της Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Και αυτό διότι το εν λόγω πρωτόκολλο αντιπροσωπεύει την εκπλήρωση μιας μακρόχρονης φιλοδοξίας.

Βάσει όλων αυτών, οφείλω να συγχαρώ το Κοινοβούλιο και τον κ. Leinen για την έγκριση στις 12 Νοεμβρίου αυτού του σχεδίου έκθεσης της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων. Με τον τρόπο αυτόν, απεδείχθη για άλλη μία φορά η δέσμευση αυτού του Σώματος έναντι των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν έχω παρά να εκφράσω ειλικρινώς την επιθυμία μου να βρει αυτό το Σώμα το σθένος να ψηφίσει υπέρ της παρούσας έκθεσης, επιτρέποντας με τον τρόπο αυτόν την πανηγυρική διακήρυξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων από τα τρία θεσμικά όργανα στις 12 Δεκεμβρίου.

(Χειροκροτήματα)

  Margot Wallström, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής. − (EN) Κυρία Πρόεδρε, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων θα αποτελέσει καίριο μέσο της Ένωσής μας η οποία εδράζεται στο κράτος δικαίου. Περιέχει έναν πραγματικό κατάλογο δικαιωμάτων τα οποία οφείλει να απολαύει το σύνολο των πολιτών της Ένωσης και στα οποία περιλαμβάνονται από τα ατομικά δικαιώματα που σχετίζονται με την αξιοπρέπεια, τις ελευθερίες, την ισότητα και την αλληλεγγύη έως τα δικαιώματα που συνδέονται με το καθεστώς ιθαγένειας και τη δικαιοσύνη. Ο Χάρτης δεν πρόκειται να τροποποιήσει τις αρμοδιότητες της Ένωσης, αλλά θα παράσχει ενισχυμένα δικαιώματα και μεγαλύτερη ελευθερία στους πολίτες.

Τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμοί της Ένωσης θα δεσμεύονται από τα δικαιώματα που εγγράφονται στον Χάρτη, και οι ίδιες υποχρεώσεις θα βαρύνουν και τα κράτη μέλη όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης. Οι πολίτες θα μπορούν να διεκδικήσουν ενώπιον των δικαστηρίων τα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη, ενώ η ορθή εφαρμογή του Χάρτη θα διασφαλίζεται μέσω διενέργειας νομικού ελέγχου από το Δικαστήριο.

Η Επιτροπή επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η νομικά δεσμευτική ισχύς του Χάρτη διατηρήθηκε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της Διακυβερνητικής Διάσκεψης. Όπως το Κοινοβούλιο, θα προτιμούσαμε και εμείς να δούμε τον Χάρτη να εφαρμόζεται στο σύνολο των 27 κρατών μελών, χωρίς την ύπαρξη εξαιρέσεων σε σχέση με την πλήρη δυνατότητα διεκδίκησής του ενώπιον δικαστηρίου, ωστόσο δεν πρέπει να υποτιμούμε τα αποτελέσματα που επετεύχθησαν. Η νομική ισχύς είναι σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της οικοδόμησης μιας σύννομης και υπόλογης Ένωσης, όπου τα συμφέροντα των πολιτών τίθενται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Η εξέλιξη αυτή δεν ήταν προφανής εξαρχής και ο δρόμος ήταν μακρύς έως ότου επιτύχουμε πλήρως αυτόν τον στόχο.

Ο Χάρτης που διακηρύχθηκε το 2000 δεν ήταν νομικά δεσμευτικός. Κατά τη διάρκεια της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης το 2002-2003 και της Διακυβερνητικής Διάσκεψης που ακολούθησε το 2003-2004, υπήρξε προσαρμογή του Χάρτη προκειμένου να καταστεί νομικά δεσμευτικός, αλλά αυτή η διαδικασία διεκόπη λόγω της μη επικύρωσης της Συνταγματικής Συνθήκης.

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου του 2007, συμφωνήθηκε ότι η μελλοντική νέα Συνθήκη θα περιείχε παραπομπή στον Χάρτη, όπως είχε προσαρμοστεί και εν τέλει εγκριθεί το 2004, και ότι θα είχε την ίδια νομική ισχύ με εκείνη των Συνθηκών, πράγμα το οποίο αντικατοπτρίζεται τώρα στη νέα Συνθήκη.

Ο εισηγητής προτείνει την έγκριση του Χάρτη από το Κοινοβούλιο, κάτι το οποίο αποτελεί αναγκαίο βήμα πριν από την πανηγυρική διακήρυξή του, και, φυσικά, η Επιτροπή στηρίζει πλήρως αυτήν τη σύσταση. Η Επιτροπή θα εγκρίνει επίσης τον Χάρτη την επόμενη εβδομάδα και θα εξουσιοδοτήσει τον Πρόεδρό της να προβεί στη διακήρυξή του στις 12 Δεκεμβρίου, μαζί με τους Προέδρους του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

Η διακήρυξη του αναθεωρημένου Χάρτη θα προσφέρει τη βάση για τη συμπερίληψη παραπομπής στη νέα Συνθήκη η οποία θα υπογραφεί την επομένη στη Λισαβόνα και θα επεκτείνει τη νομική ισχύ και τη δυνατότητα διεκδίκησης των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται σε αυτόν ενώπιον δικαστηρίου.

Με τη νέα Συνθήκη και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, θα ενισχυθεί αναμφισβήτητα η προστασία της Ένωσης στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι μόνο μια αγορά αλλά και ένας ενιαίος χώρος που εδράζεται σε αξίες και κοινά δικαιώματα.

  Jo Leinen, εισηγητής. − (DE) Κυρία Πρόεδρε, κύριε Προεδρεύων του Συμβουλίου, κυρία Αντιπρόεδρε, κυρίες και κύριοι, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της Συνθήκης της Λισαβόνας· θα μπορούσαμε, μάλιστα, να τον χαρακτηρίσουμε ως την ψυχή της νέας Μεταρρυθμιστικής Συνθήκης. Χαίρομαι που και τα τρία θεσμικά όργανα συμφωνούν με το γεγονός ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας δεν αφορά απλώς θεσμικά όργανα ή πολιτικές· αφορά τους πολίτες, δηλαδή τα 500 εκατ. ανθρώπων που ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο εν λόγω Χάρτης αποτελεί απτή έκφραση του ενδιαφέροντος που εκδηλώνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την προστασία των πολιτών μας σε σχέση με όλες τις δράσεις που απορρέουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αποτελεί, συνεπώς, ορόσημο. Από μια Ευρώπη των κρατών περνάμε σε μια Ευρώπη των πολιτών, και εμείς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέκαθεν επιδοκιμάζαμε αυτήν την εξέλιξη. Με τον εν λόγω Χάρτη και τα 50 δικαιώματα και ελευθερίες που περιέχονται σε αυτόν, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αποκτήσει τον πλέον σύγχρονο και ολοκληρωμένο κατάλογο θεμελιωδών δικαιωμάτων στον κόσμο. Πουθενά αλλού στον κόσμο δεν υπάρχει κάτι ανάλογο, οπότε πρέπει να αισθανόμαστε υπερήφανοι για αυτό το επίτευγμα. Σε ολόκληρο το κείμενο του Χάρτη, από το άρθρο 1, το οποίο αναφέρεται στην προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, έως και το τελευταίο άρθρο, που αφορά το δικαίωμα του προσώπου να μην τιμωρείται ποινικά δύο φορές για την ίδια αξιόποινη πράξη, ο Χάρτης προβλέπει ενισχυμένη προστασία των δικαιωμάτων και επίσης περιλαμβάνει δικαιώματα που δεν απαντώνται κατ’ ανάγκην σε όλα τα συντάγματα των 27 κρατών μελών. Θα επιστήσω απλά την προσοχή σας στην απαγόρευση της αναπαραγωγικής κλωνοποίησης των ανθρωπίνων όντων με τη βοήθεια σύγχρονης γενετικής τεχνολογίας, στο δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, στο δικαίωμα ελεύθερης πληροφόρησης και στο δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα, αλλά και στο δικαίωμα χρηστής διοίκησης, «χρηστής διακυβέρνησης», κάτι το οποίο κηρύσσουμε στον υπόλοιπο κόσμο, αλλά το οποίο θα πρέπει φυσικά να ισχύει και για εμάς τους ίδιους.

Για πρώτη φορά, ένας κατάλογος θεμελιωδών δικαιωμάτων θέτει τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα σε ισότιμη βάση με τα πολιτικά δικαιώματα και τις πολιτικές ελευθερίες. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, πιστεύω ότι αυτό παρέχει στους πολίτες επαρκή προστασία. Όπως έχει επανειλημμένα επισημάνει το Κοινοβούλιο, είναι λυπηρό το γεγονός ότι η νέα Συνθήκη δεν αναπαράγει πλήρως το κείμενο του Χάρτη, με αποτέλεσμα να μην γίνεται τόσο αντιληπτός όσο θα μπορούσε. Εντούτοις, πιστεύω ότι αξίζει να επισημάνουμε, με ικανοποίηση, το άρθρο 6 της Συνθήκης της Λισαβόνας, το οποίο ορίζει: «Η Ένωση αναγνωρίζει τα δικαιώματα, τις ελευθερίες και τις αρχές που περιέχονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος έχει το ίδιο νομικό κύρος με τις Συνθήκες». Το γεγονός ότι, με την εν λόγω Συνθήκη, επιβεβαιώνεται η δυνατότητα των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διεκδικούν τα δικαιώματά τους ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων και, εσχάτως, ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στο Λουξεμβούργο αίρει τις όποιες αμφιβολίες τους.

Ο εν λόγω Χάρτης, δεδομένων των τροποποιήσεων που υπέστη, θα πρέπει να εγκριθεί και πάλι από την Ολομέλεια, και θα μπορούσε να πει κανείς ότι δεν είναι εξίσου καλός με τον Χάρτη του 2000, δυστυχώς. Αναφέρομαι συγκεκριμένα στην αποδυνάμωση του άρθρου 52 και στα προβλήματα που ενδέχεται να προκύψουν κατά την ερμηνεία των εξαιρετικά αόριστων ρητρών που θα βρείτε σε αυτό το άρθρο. Εντούτοις, ο Χάρτης διεσώθη και πρόκειται να αποτελέσει τμήμα των Συνθηκών. Ο Χάρτης αποτελεί σύμβολο, κατά τη γνώμη μου. Όπως ειπώθηκε σε αυτό το Σώμα, η ΕΕ δεν είναι απλώς μια μεγάλη αγορά που διέπεται από μια σχετική νομισματική ένωση· η ΕΕ είναι μια κοινότητα αξιών και καθήκον της είναι να προασπίζει τις αξίες αυτές στις εσωτερικές της πολιτικές, καθώς και στις εξωτερικές πολιτικές της Ευρώπης.

Το πιο λυπηρό όλων είναι η εξαίρεση που υπάρχει για δύο κράτη μέλη, ήτοι το Ηνωμένο Βασίλειο και την Πολωνία. Θεωρούμε λυπηρό το γεγονός αυτό, και απευθύνω έκκληση στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των δύο αυτών χωρών να μην φεισθούν προσπαθειών και να ανακαλέσουν αυτήν την εξαίρεση το ταχύτερο δυνατόν, ούτως ώστε και τα 27 κράτη μέλη να λειτουργούν επί της ίδιας βάσης σε ό,τι αφορά την προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και αξιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για τον λόγο αυτόν, στηρίζω την έγκριση της τροπολογίας των Πρασίνων στο σημείο αυτό, η οποία θα ψηφιστεί αύριο ως προσθήκη στην έκθεσή μας που εκπόνησε η Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων. Θα ήθελα, συνεπώς, να σας ζητήσω να ψηφίσετε υπέρ αυτής της σημαντικής έκθεσης.

  Íñigo Méndez de Vigo, εξ ονόματος της Ομάδας PPE-DE. – (ES) Κυρία Πρόεδρε, η Ομάδα μου εόρτασε και τίμησε σήμερα το πρωί την έγκριση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι βουλευτές της Ομάδας μου φορούν σήμερα μια κονκάρδα στην οποία αναγράφεται «Ναι στην Ευρώπη των αξιών».

Από αυτήν την άποψη, συμφωνώ με τα όσα δήλωσαν προηγούμενοι ομιλητές, και συγκεκριμένα η κ. Wallström, σχετικά με το ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι απλώς μια αγορά. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πολιτικό εγχείρημα, ένα εγχείρημα όμως που εδράζεται σε αρχές και αξίες οι οποίες ενώνουν όλους τους ευρωπαίους πολίτες.

Συνεπώς, κυρία Πρόεδρε, είναι μια καλή ημέρα η σημερινή, δεδομένου ότι έχουμε ενώπιόν μας ένα ψήφισμα που θα μας επιτρέψει να εορτάσουμε και να διακηρύξουμε πανηγυρικά αυτόν τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων κατά την επόμενη περίοδο συνόδου στο Στρασβούργο.

Άλλωστε, δεν θα αποκαλύψω κανένα μυστικό αν πω ότι όσοι από εμάς είχαμε την τύχη να συμμετάσχουμε στην κατάρτιση αυτού του Χάρτη στο πλαίσιο της πρώτης Συνέλευσης μείναμε με μια πικρή γεύση στο στόμα. Και αυτό για δύο λόγους· πρώτον, διότι, αν και καταρτίσαμε τον Χάρτη προσδίδοντάς του νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα, αυτό δεν κατέστη εν τέλει δυνατό στη Νίκαια, δεδομένου ότι απερρίφθη από έξι κυβερνήσεις.

Ωστόσο, ο χρόνος μάς δικαίωσε και τώρα ο Χάρτης, χάρη στη Συνθήκη της Λισαβόνας, θα είναι νομικά δεσμευτικός. Εκείνη η πικρή γεύση έχει τώρα μετατραπεί σε ικανοποίηση.

Ο δεύτερος λόγος, κυρία Πρόεδρε, είναι ότι ενθυμούμαι πώς απεφεύχθη οιαδήποτε πανηγυρική διακήρυξη του Χάρτη στη Νίκαια. Υπεγράφη εν κρυπτώ και έτσι χάσαμε μια μεγάλη ευκαιρία, προκειμένου να εξηγήσουμε στους ευρωπαίους πολίτες ότι τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που διακηρύσσονται στον Χάρτη συνιστούν τα δικά μας σήματα κατατεθέντα.

Παρόλα αυτά, χάρη στην αποφασιστικότητα του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των τριών αντιπροσώπων μας σε αυτήν τη Διακυβερνητική Διάσκεψη, θα επιτύχουμε στις 12 Δεκεμβρίου, κατά την περίοδο συνόδου στο Στρασβούργο, όσα δεν επιτύχαμε στη Νίκαια. Θα διακηρύξουμε πανηγυρικά τον εν λόγω Χάρτη και θα επιβεβαιώσουμε τη δέσμευσή μας έναντι αυτών των δικαιωμάτων και ελευθεριών που κατοχυρώνονται στον Χάρτη, όπως έπραξαν οι βουλευτές της Ομάδας ΕΛΚ-ΕΔ.

Θα ψηφίσουμε, κυρία Πρόεδρε, υπέρ της έκθεσης του κ. Leinen.

  Richard Corbett, εξ ονόματος της Ομάδας PSE. – (EN) Κυρία Πρόεδρε, η Σοσιαλιστική Ομάδα στο ΕΚ στηρίζει την εκ νέου έγκριση του Χάρτη υπό τη νέα του μορφή, προκειμένου να καταστεί δεσμευτικός για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα μέσω της Μεταρρυθμιστικής Συνθήκης. Με τον τρόπο αυτόν, θα καλύψουμε ένα σημαντικό κενό. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα αυτά καθεαυτά εξακολουθούν έως σήμερα να μην δεσμεύονται κατά τρόπο απόλυτο να σέβονται τα ίδια δικαιώματα με εκείνα που γίνονται σεβαστά σε όλα τα κράτη μέλη μας βάσει των δικών τους συνταγμάτων ή βάσει της ιδιότητάς τους ως συμβαλλόμενων μερών της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και άλλων διεθνών μέσων προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο Χάρτης αυτός θα είναι δεσμευτικός για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, και τα εν λόγω δικαιώματα οφείλουν να γίνονται σεβαστά σε όλους τους τομείς του κοινοτικού δικαίου, ειδάλλως είναι δυνατή η ακύρωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας κατόπιν προσφυγής στα δικαστήρια.

Προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ορισμένοι ευρωσκεπτικιστές οι οποίοι, όπως θα πίστευε κανείς, θα έπρεπε να χαίρονται που τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα υποχρεούνται –δεσμεύονται– να ενεργούν κατ’ αυτόν τον τρόπο, είναι αντίθετοι με τον Χάρτη – αν και ορισμένοι εξ αυτών όντως χαίρονται! Ίσως είναι ατυχές το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη, ως αποτέλεσμα αυτού, αισθάνθηκαν την ανάγκη να διευκρινίσουν, σε ένα πρωτόκολλο, τον τρόπο αλληλεπίδρασης του Χάρτη με το εθνικό τους δίκαιο.

Και αυτό, με τη σειρά του, δημιούργησε σύγχυση. Ένας συνάδελφος αναφέρθηκε προ ολίγου σε αυτήν χαρακτηρίζοντάς την ως «εξαίρεση»· φυσικά και δεν είναι εξαίρεση. Ο Χάρτης παραμένει δεσμευτικός για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και για όλους τους τομείς του κοινοτικού δικαίου, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο επιδρά στο εθνικό δίκαιο ορισμένων χωρών.

  Andrew Duff, εξ ονόματος της Ομάδας ALDE. – (EN) Κυρία Πρόεδρε, η πανηγυρική διακήρυξη του Χάρτη αποτελεί το αποκορύφωμα του έργου μας, που ξεκίνησε το 1999 και είχε ως στόχο τη δημιουργία ενός ανώτερου είδους καθεστώτος δικαιωμάτων για την Ένωση.

Δεδομένου ότι ο πρωταρχικός σκοπός του Χάρτη είναι η προστασία των πολιτών έναντι κατάχρησης των ευρειών εξουσιών που απολαμβάνει σήμερα η Ένωση, είναι περίεργο και λυπηρό το γεγονός ότι ένα κράτος μέλος επιδιώκει να «αποδράσει» από τον δεσμευτικό χαρακτήρα του. Φρονώ ότι το βρετανικό πρωτόκολλο θα αποδειχτεί δικαστικό σφάλμα, καθώς και σοβαρό πολιτικό λάθος.

Τα δικαστήρια υποχρεούνται να αναπτύσσουν νομολογία για ολόκληρο το ευρωπαϊκό σύστημα, το οποίο δεν γνωρίζει εθνικότητες και είναι πιστό στη βασική αρχή του κοινοτικού δικαίου, σύμφωνα με την οποία αντλούμε τα θεμελιώδη μας δικαιώματα από τις παραδόσεις που είναι κοινές σε όλα τα κράτη μέλη μας, και όχι να εισάγουν εξαιρέσεις για ένα κράτος μέλος. Κατά τη γνώμη μου, και κατά τη γνώμη της Ομάδας μου, η βρετανική εξαίρεση είναι επαίσχυντη και θα πρέπει να αρθεί το ταχύτερο δυνατόν.

  Konrad Szymański, εξ ονόματος της Ομάδας UEN. – (PL) Κυρία Πρόεδρε, το 2000 καταρτίστηκε ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ως διακήρυξη των αξιών οι οποίες καθοδηγούν την πολιτική της Ένωσης. Η ίδια η Ένωση επρόκειτο να καταστεί συμβαλλόμενο μέρος της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Σε αυτήν τη συγκυρία, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επρόκειτο να παύσει να εκδίδει αποφάσεις βάσει των γενικών αρχών του δικαίου που απορρέουν από τα συντάγματα των κρατών μελών.

Τώρα είμαστε στο έτος 2007 και η Ένωση πρόκειται να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση αλλά όχι, όμως, με την πρόθεση να την αποτελέσει το μοναδικό ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δημιουργούμε ένα εναλλακτικό σύστημα βάσει ενός νομικά δεσμευτικού χάρτη δικαιωμάτων. Από πολλές απόψεις είναι ένα ξεκίνημα. Οι γενικές αρχές του δικαίου θα εξακολουθήσουν να αποτελούν το τρίτο κριτήριο για τη θεμελίωση του σκεπτικού των αποφάσεων σε ζητήματα που αφορούν θεμελιώδη δικαιώματα.

Όλα αυτά περιπλέκουν το σύστημα προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρώπη και το καθιστούν ακόμη λιγότερο κατανοητό στους πολίτες. Πολλοί Ευρωπαίοι ανησυχούν για την κατάσταση αυτή. Αυτοί είναι, επί της ουσίας, οι λόγοι για τους οποίους δύο κράτη μέλη προτίμησαν την υπογραφή πρωτοκόλλων που παρέχουν προστασία έναντι των απροσδόκητων επιπτώσεων από τα αποτελέσματα του Χάρτη.

  Johannes Voggenhuber, εξ ονόματος της Ομάδας Verts/ALE. – (DE) Κυρία Πρόεδρε, σήμερα αισθάνομαι υπερήφανος που είμαι βουλευτής αυτού του Σώματος, το οποίο από την πρώτη κιόλας ημέρα υπήρξε πιστός υπερασπιστής των θεμελιωδών και πολιτικών δικαιωμάτων γενικότερα και του εν λόγω Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ειδικότερα. Έχουν περάσει εννέα χρόνια από τότε που η σύνοδος κορυφής στην Κολωνία έλαβε την πρωτοβουλία να κινήσει τη διαδικασία εκπόνησης ενός νομικά δεσμευτικού χάρτη, και αυτή η διαδικασία ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί.

Έχοντας το προνόμιο να παρακολουθήσω ολόκληρη την πορεία αυτής της συνταγματικής διαδικασίας, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας δύο εμπειρίες. Η πρώτη διαπνέεται από μεγάλη δόση ειρωνείας: είναι περίεργο που, όλα αυτά τα εννέα χρόνια, τίποτα δεν αποδείχτηκε τόσο επίπονο και αμφιλεγόμενο, ή τόσο δύσκολο να επιτευχθεί, όσα αυτά τα έγγραφα που ενσωματώνουν τις αρχές οι οποίες διαμορφώνουν την ίδια τη βάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις οποίες μπορούμε να θεωρούμε δεδομένες: τη δημοκρατία, τα κοινοβουλευτικά δικαιώματα, τα κοινωνικά δικαιώματα, την οικονομία της αγοράς, τη διαφάνεια της νομοθεσίας και τις θεμελιώδεις ελευθερίες και δικαιώματα. Πρόκειται για μια περίεργη κατάσταση, η οποία θα πρέπει σαφώς να συνδέεται με τα βαθύτερα αίτια της κρίσης εμπιστοσύνης που ταλανίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η δεύτερη εμπειρία την οποία θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας είναι η εξής: είναι σημαντικό να μην εξαντλήσουμε τις δυνάμεις μας ή να μην μας κυριεύσει η απογοήτευση, όπως εξίσου σημαντικό είναι να μην χάσουμε το κουράγιο μας. Από παλιά είχα την πεποίθηση ότι ο Σίσυφος είναι ο προστάτης άγιος της Ευρώπης, και από όλη αυτήν την εμπειρία αυτό αποδεικνύεται. Γι’ αυτό πιστεύω ότι, σήμερα ειδικά, πρέπει να προσπαθήσουμε και πάλι και να απευθύνουμε έκκληση στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Πολωνία, στο όνομα του αδιαιρέτου των θεμελιωδών δικαιωμάτων, στο όνομα του αδιαιρέτου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, να προσχωρήσουν σε αυτήν την υπέροχη ευρωπαϊκή συναίνεση!

  Francis Wurtz, εξ ονόματος της Ομάδας GUE/NGL. – (FR) Κυρία Πρόεδρε, κύριε Προεδρεύων του Συμβουλίου, κυρία Επίτροπε, κατά την επόμενη συνεδρίασή μας θα κληθούμε και πάλι να εγκρίνουμε τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.

Προτού όμως προβούμε σε αυτήν την έγκριση, επιτρέψτε μου να θέσω ένα ερώτημα το οποίο δεν είναι ίσως τόσο απλό όσο φαίνεται. Θα διακηρυχθεί άραγε ο αρχικός Χάρτης του 2000 ή, όπως προτείνεται στην έκθεση Leinen, το προσαρμοσμένο αναμάσημα που ενσωματώθηκε στο πρώην σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης; Τα δύο αυτά κείμενα δεν είναι, φυσικά, πανομοιότυπα και θεωρώ λυπηρό το γεγονός ότι οι διαφορές τους δεν καθορίζονται σαφώς, παρά τις εύλογες αντιπαραθέσεις που ξεσήκωσαν.

Για παράδειγμα, η γαλλική επιτροπή ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξέφρασε, και παραθέτω, τη βαθιά της ανησυχία για τις τροποποιήσεις που υπήρξαν στα άρθρα σχετικά με τα κοινωνικά δικαιώματα –και εξακολουθώ να παραθέτω– οι οποίες απειλούν να άρουν το κοινωνικό περιεχόμενο του Χάρτη.

Ένας από τους κύριους συντάκτες του αρχικού Χάρτη, ο δικηγόρος Guy Braibant, διευκρίνισε στον Τύπο –και παραθέτω– ότι έχουν αλλάξει οι όροι για την εφαρμογή του κειμένου. Καταρχάς, η λέξη «μπορεί» αντικαταστάθηκε περιστασιακά από τη λέξη «πρέπει». Επιπλέον –και εξακολουθώ να παραθέτω– υπάρχει επίσημη αναφορά σε «επεξηγήσεις» από το Προεδρείο. Παρά τον παιδαγωγικό και εντελώς ουδέτερο χαρακτήρα που όφειλαν να έχουν, οι επεξηγήσεις ερμηνεύουν νόμους κατά τρόπο μάλλον μινιμαλιστικό. Τα θεμελιώδη δικαιώματα έχουν υπονομευθεί, κλείνω τα εισαγωγικά.

Ποιο κείμενο θα εγκρίνουμε κατά την επόμενη συνεδρίαση; Έχω επίσης και ένα δεύτερο ερώτημα να θέσω: θα ισχύει η έγκριση αυτή σε όλες τις χώρες της ΕΕ; Αυτό το είδος δράσης δεν μπορεί να διέπεται από ασάφειες. Για τον λόγο αυτόν, θα επιθυμούσα να λάβω μια ακριβή απάντηση σε αυτά τα δύο ερωτήματα.

  Jens-Peter Bonde, εξ ονόματος της Ομάδας IND/DEM. – (DA) Κυρία Πρόεδρε, συμμετείχα στην προετοιμασία του Χάρτη, και σε αμφότερες τις συνελεύσεις είχα προτείνει μια πολύ απλή λύση: να επιτραπεί στην ΕΕ να καταστεί μέλος της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Έτσι, τα θεσμικά όργανα θα δεσμεύονταν με τον ίδιο τρόπο που δεσμεύονται και οι χώρες. Θα γεφυρώναμε ένα κενό. Με το να καταστήσουμε τον Χάρτη νομικά δεσμευτικό, δεν γεφυρώνουμε κανένα κενό. Αντιθέτως, δημιουργούμε σειρά κενών στην προστασία που απολαύουμε ως πολίτες δυνάμει των εθνικών μας συνταγμάτων και ως τμήμα των κοινών μας ευρωπαϊκών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η μαχητική ερμηνεία του Δικαστηρίου του Λουξεμβούργου πάντα θα προηγείται εκείνης του Δικαστηρίου του Στρασβούργου ή του Ανωτάτου Δικαστηρίου μας. Ο Χάρτης δεν είναι κατάλληλος για να χρησιμοποιηθεί ως ανεξάρτητη πηγή δικαίου. Είναι υπερβολικά ανακριβής. Το δικαίωμα στη ζωή ξεκινά άραγε από τη στιγμή της γέννησης; Εάν όχι, τότε πόσους μήνες πριν; Το δικαίωμα συλλογικών δράσεων ισχύει εξίσου και για τους εργαζομένους στον δημόσιο τομέα; Η ελευθερία λόγου των δημοσίων λειτουργών εξυπηρετείται καλύτερα στο πλαίσιο του Δικαστηρίου του Στρασβούργου από ό,τι του Δικαστηρίου του Λουξεμβούργου. Επιπλέον, είδαμε χτες ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα ενδεχόμενων συγκρούσεων. Ο γερμανός δημοσιογράφος Hans-Martin Tillack έλαβε τη στήριξη του Δικαστηρίου του Στρασβούργου, το οποίο δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) ενήργησε παρανόμως κατά τη σύλληψή του και την κατάσχεση 16 κιβωτίων εγγράφων, υπολογιστών και τηλεφώνων. Το Λουξεμβούργο στήριξε την υπεξαίρεση των πηγών του δημοσιογράφου. Το Στρασβούργο καταδίκασε την υπεξαίρεση και τη σύλληψη θέτοντας ως προτεραιότητα την ελευθερία του Τύπου.

Ο Χάρτης θα παρουσιαστεί ως νίκη υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Διόλου απίθανο, αν και μοιάζει μάλλον με πλαστό λαχείο. Κατά μία έννοια, θέτουμε σε μεγάλο κίνδυνο τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως την ελευθερία του λόγου και την ελευθερία του Τύπου, που αποκτήθηκαν μετά από σκληρούς αγώνες. Η ανάδειξη των τυχερών αριθμών αποφασίζεται από τους δικαστές στο Λουξεμβούργο που δεν υπόκεινται σε κοινοβουλευτικό έλεγχο, και μόνο εάν καταδικαστούν θα υπάρξει ομόφωνη τροποποίηση των συνθηκών για τη διόρθωση τυχόν επενεργειών. Η εν λόγω κατάσταση δημιουργεί πολλά πρακτικά προβλήματα και μοιάζει περισσότερο με περιστολή των δικαιωμάτων μας παρά με χάρτη.

  Jim Allister (NI). – (EN) Κυρία Πρόεδρε, όλοι μας στηρίζουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα, και έχουν αρχίσει να με κουράζουν όλοι εκείνοι –και ειδικότερα όσοι προέρχονται από κράτη όπου, ιστορικώς, τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν ένα είδος καινοτομίας– οι οποίοι επιτίθενται στο Ηνωμένο Βασίλειο ωσάν να είναι παρίας λόγω της «χειρονομίας» του να εξαιρεθεί δυνάμει του πρωτοκόλλου αριθ. 7.

Επιτρέψτε μου να σας υπενθυμίσω την ύπαρξη, ήδη από το 1688, μιας διακήρυξης δικαιωμάτων που τοποθετείται στο επίκεντρο της Ένδοξης Επανάστασης στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έκτοτε, το Ηνωμένο Βασίλειο υπήρξε φάρος της ελευθερίας. Συνεπώς, δεν χρειαζόμαστε μαθήματα στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Πολλοί ίσως να ενοχλήθηκαν που χαλάσαμε τη δεξίωση με την άρνησή μας να παραδοθούμε, προς το παρόν, σε ορισμένες από τις παγίδες του ευρωπαϊκού υπερκράτους, αλλά επισημαίνω ότι αυτό αποτελεί εθνικό και πολιτικό μας δικαίωμα. Δυστυχώς, όμως, η εξαίρεση σταδιακά θα σβήσει, καθώς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο βάζει μπρος στη συγκεντρωτική του ημερήσια διάταξη. Αλλά, στο τέλος, θα περάσει το δικό τους – εάν το Ηνωμένο Βασίλειο φερθεί τόσο βλακωδώς και επικυρώσει αυτήν τη Συνθήκη παρά την αντίθεση των πολιτών του.

  Elmar Brok (PPE-DE). – (DE) Κυρία Πρόεδρε, κύριε Προεδρεύων του Συμβουλίου, κυρία Αντιπρόεδρε, ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών δεν θα πρέπει επίσης να παραβλεφθεί. Ο παρών Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων παρέχει πράγματι συναφή προστασία στους πολίτες με εκείνη που απορρέει από το κλασσικό συνταγματικό κράτος. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως, δεν είναι κράτος. Δεν είναι κράτος, αν και διαθέτει νομοθετική αρμοδιότητα, και αυτή η νομοθετική αρμοδιότητα των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μόνον είναι που εμπίπτει κατά τρόπο δεσμευτικό στο πεδίο προστασίας και ελέγχου του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Σχετικό με αυτό είναι το γεγονός ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία και οι δράσεις των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων δεσμεύονται από αρχές και αποφάσεις που λαμβάνονται βάσει αρχών, όπως ορίζεται στην πρώτη πρόταση αυτού του Χάρτη, που είναι και η πλέον ευγενής: η ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι απαραβίαστη.

Αντλώ αυτήν την αρχή από μια χριστιανική απεικόνιση της ανθρωπότητας, αν και θα μπορούσε επίσης να αντληθεί και από άλλες πηγές. Η δέσμευσή μας σε αυτήν την αρχή, καθώς και η δέσμευση των τριών θεσμικών μας οργάνων για τήρηση αυτής της αρχής, αποτελεί μείζον βήμα προόδου. Αυτό ισχύει για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι κράτη δικαίου· δεν υπάρχει αμφιβολία επ’ αυτού. Το γεγονός, όμως, ότι δεν υπογράφουν τον Χάρτη και προτιμούν να εξαιρεθούν από αυτόν δεν συνιστά πράξη αυτοπροστασίας· προασπίζουν κάτι το οποίο ήδη προστατεύεται. Το ζήτημα είναι ότι ο εν λόγω Χάρτης δεν εφαρμόζεται επ’ ουδενί στην εθνική νομοθεσία και στα εθνικά θεσμικά όργανα. Με άλλα λόγια, προστατεύουν κάτι που μπορεί ήδη να θεωρηθεί δεδομένο. Στην Πολωνία ειδικότερα –όπου υπάρχει διάσταση μεταξύ των απόψεων της πλειοψηφίας του Κοινοβουλίου και της πλειοψηφίας του κόσμου και όπου ο πρόεδρος κάνει χρήση των προνομίων του– ευελπιστώ ότι θα υπάρξει έγκαιρη αλλαγή.

Ο νομικά δεσμευτικός χαρακτήρας του Χάρτη μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω εάν επιδιώξουμε μια εναρμονισμένη στρατηγική. Κύριε Προεδρεύων, σας είμαι ευγνώμων για το ότι χρησιμοποιούμε την ευκαιρία που μας δίδεται από την ενιαία νομική προσωπικότητα και προσχωρούμε στη Σύμβαση του Στρασβούργου. Εάν η εν λόγω προσπάθεια στεφθεί με επιτυχία, ο ευρωπαϊκός χώρος δικαιοσύνης θα αποκτήσει συνοχή, συνδυάζοντας την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ευελπιστώ ότι το αποτέλεσμα που θα προκύψει θα είναι μια Ευρώπη των πολιτών η οποία θα καθοδηγείται από αξίες και για την οποία μπορούμε να αισθανόμαστε υπερήφανοι!

  Józef Pinior (PSE). – (PL) Κυρία Πρόεδρε, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αποτελεί το κείμενο των αρχών του 21ου αιώνα που έρχεται να συμπληρώσει τις σημαντικές δηλώσεις για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τα δικαιώματα των πολιτών του 18ου, του 19ου και του 20ού αιώνα. Πρόκειται για τις περίφημες διακηρύξεις υπέρ της ελευθερίας και του κράτους δικαίου που σφυρηλάτησαν τη σύγχρονη δημοκρατία. Ο Χάρτης μας έχει τις ρίζες του σε γεγονότα των τελευταίων 200 ετών, τα οποία συνέβαλαν στην εξέλιξη της δημοκρατίας και του σύγχρονου συστήματος φιλελεύθερης δημοκρατίας.

Δεν βλέπω για ποιον λόγο ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες δεν θα πρέπει να εγκρίνουν αυτόν τον Χάρτη. Και απευθύνω το ερώτημα στον κ. Szymański: πώς είναι δυνατόν να επιχειρηματολογεί κανείς κατά του Χάρτη σε μια χώρα που αποτέλεσε το λίκνο της Solidarność (Αλληλεγγύη), χάρη στην ηγεσία της οποίας απέκτησε ολόκληρη η Ευρώπη τη σημερινή της αντίληψη για το δικαίωμα στην ελευθερία, το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία;

Απευθύνω έκκληση προς την πολωνική κυβέρνηση στη Βαρσοβία, και συγκεκριμένα προς τον πρωθυπουργό, κ. Tusk. Κύριε Tusk, η κοινοβουλευτική σας ομάδα κέρδισε τις εκλογές πριν από έναν μήνα χάρη στις ψήφους εκείνων των Πολωνών που επιθυμούν τη συμπερίληψη του Χάρτη στην Ευρωπαϊκή Μεταρρυθμιστική Συνθήκη. Πιστεύω ότι δεν θα απογοητεύσετε τους ψηφοφόρους που σας στήριξαν πριν από έναν μόλις μήνα. Καλώ την πολωνική κυβέρνηση να συμπεριλάβει τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στη Μεταρρυθμιστική Συνθήκη, ούτως ώστε να καταστεί δεσμευτικός και στη γενέτειρά μου. Η Πολωνία της Solidarność, η ευρωπαϊκή Πολωνία, η Πολωνία της ανοχής και του ανοιχτού πνεύματος θεωρεί ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αποτελεί καίριο στοιχείο της Μεταρρυθμιστικής Συνθήκης. Δεν θα πρέπει να ανεχτούμε τον εκβιασμό της συντηρητικής δεξιάς πτέρυγας, η οποία πολύ θα ήθελε να μας δει να διαφωνούμε με την εφαρμογή του εν λόγω Χάρτη στη χώρα μας.

ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ κ. MAURO
Αντιπροέδρου

  Bronisław Geremek (ALDE). – (PL) Κύριε Πρόεδρε, πιστεύω ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αποτελεί στοιχείο εκ των ων ουκ άνευ σε οποιαδήποτε κοινότητα επιθυμεί να λειτουργεί σύμφωνα με το σύστημα αξιών που απορρέει από τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Δίνει υπόσταση στις αρχές της ελευθερίας, της ισότητας και της αλληλεγγύης. Δεν βλέπω για ποιον λόγο χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο ή η Πολωνία, οι οποίες επιθυμούν να είναι μέλη της Κοινότητας, αρνούνται να συμμετάσχουν σε κάτι που συνιστά το θεμέλιο της κοινής δράσης μας.

Ο εν λόγω Χάρτης συνηγορεί υπέρ της αναφοράς σε κοινωνικές αξίες, στο ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο. Επίσης αναφέρει κατηγορηματικά ότι, σε ό,τι αφορά τις τοπικές συνήθειες και πρακτικές, ισχύει το εσωτερικό εθνικό δίκαιο. Αυτό σημαίνει ότι δεν δικαιολογείται κανενός είδους αυτοεξαίρεση σε αυτόν τον τομέα. Πιστεύω ότι τόσο η Πολωνία όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο θα επιλέξουν, αντ’ αυτού, να συμμετάσχουν.

  Bernard Wojciechowski (IND/DEM). – (PL) Κύριε Πρόεδρε, η συζήτηση επί της παρούσας έκθεσης εγείρει πολλά ζητήματα, και εμμέσως τη βάση για τη δημιουργία ενός νέου νομικού πλαισίου. Τον Αύγουστου του 2007, ο Πρόεδρος αυτού του Κοινοβουλίου προέβη σε σχετική δήλωση στο πλαίσιο συγκέντρωσης εκτοπισθέντων προσώπων, αναφέροντας ότι η πηγή του δικαιώματος να έχει κανείς πατρίδα θα πρέπει να αναζητηθεί στο δικαίωμα στην αξιοπρέπεια και ότι το δικαίωμα να έχει κανείς πατρίδα συνιστά, ως εκ τούτου, θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα.

Το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια διατυπώνεται στο πρώτο άρθρο του Χάρτη. Η άποψη του Προέδρου δέχθηκε επικρίσεις από το πολωνικό κοινοβούλιο. Η γερμανική ένωση εκτοπισθέντων προσώπων εκφράζει τη λύπη της για τη μοίρα των ατόμων που επανεγκαταστάθηκαν από την Πολωνία. Τι θα συνέβαινε εάν η γερμανική δυσαρέσκεια και η συγκεκριμένη ερμηνεία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας εφαρμόζονταν στην Αλσατία και τη Λορραίνη; Μπορεί να συσταθεί ένα κέντρο για τα επανεγκατεστημένα άτομα και σε αυτήν την περίπτωση, ή μήπως πρόκειται να υπάρξει συμφιλίωση; Η απόπειρα άντλησης του δικαιώματος να έχει κανείς πατρίδα από το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια συνιστά παρερμηνεία της αξιολογίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως δήλωσε ο βουλευτής του πολωνικού κοινοβουλίου, κ. Karski. Μια ερμηνεία που θα διευκρινίζει το πρωτογενές δίκαιο μπορεί να γίνει δεκτή, αλλά όχι επέκτασή της.

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναφέρθηκε στον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β´. Θα ήθελα να υπενθυμίσω στο Σώμα αυτό και στον Πρόεδρό του ότι το 1965 ο αρχιεπίσκοπος Karol Wojtyła δημοσίευσε μια γραπτή διακήρυξη, σύμφωνα με την οποία οι γερμανοί επίσκοποι είχαν σαφώς δηλώσει πως οι γερμανοί που επανεγκαταστάθηκαν από την Ανατολή επιθυμούσαν, και μάλιστα έπρεπε, να κατανοήσουν ότι μια ολόκληρη νέα γενιά Πολωνών μεγάλωνε εκεί και ότι οι Πολωνοί αυτοί θεωρούσαν τη γη που εκχωρήθηκε στους γονείς τους ως δική τους πατρίδα. Δεν απαιτείται καμία νομική ή ηθική πραγματεία ή συναισθηματικοί εκπρόσωποι Τύπου για το ζήτημα αυτό.

Πιστεύω, ωστόσο, ότι μπορούμε πράγματι να επιτύχουμε ομοφωνία επί του Χάρτη σε αυτό το Σώμα παρά τον πρόσφατο υπαινιγμό του προέδρου Σαρκοζί ότι η ομοφωνία είναι αντίθετη με τη δημοκρατία. Τρέφετε φρούδες ελπίδες, κύριε Σαρκοζί, αφού δεν είστε ικανός να πείσετε ούτε τους εργαζομένους στο μετρό του Παρισιού.

  Koenraad Dillen (NI). – (NL) Κύριε Πρόεδρε, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι οι πολίτες της Ευρώπης πρέπει να οπλιστούν με θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες, έναντι των ίδιων των χωρών τους, καθώς και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια Ευρώπη χωρίς δικαιώματα και ελευθερίες θα έπαυε να είναι Ευρώπη. Σήμερα, ωστόσο, το πρόβλημα βρίσκεται αλλού, διότι οι πολίτες διαθέτουν ήδη επαρκή προστασία έναντι των εθνικών τους κυβερνήσεων η οποία απορρέει τόσο βάσει των δικών τους εθνικών συνταγμάτων όσο και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Σε ό,τι αφορά τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, οι ευρωπαίοι πολίτες μπορούν επίσης να διεκδικήσουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες και δικαιώματά τους σύμφωνα με την πάγια δικαιοδοσία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Η ουσία εδώ έγκειται στο ότι, με τη διακήρυξη του Χάρτη αυτού, πραγματοποιούμε άλλο ένα βήμα προς την κατεύθυνση μιας ομοσπονδιακής Ευρώπης. Ο κόσμος ζητεί μια Ευρωπαϊκή Διακήρυξη Δικαιωμάτων ακριβώς όπως εκείνη των ομοσπονδιακών Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτό, όμως, που διακρίνει αυτά τα δύο κείμενα είναι ότι ο παρών Χάρτης προχωρεί σε μεγάλο βαθμό πέραν της απλής απαρίθμησης των παραδοσιακών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Ορισμένες φορές, όμως, μοιάζει με απαρίθμηση κάθε λογής κοινωνικοοικονομικών υποσχέσεων. Το δηλωτικό δεν συμπίπτει στο ελάχιστο με το φορτίο.

  Charlotte Cederschiöld (PPE-DE). – (SV) Κύριε Πρόεδρε, κυρία Αντιπρόεδρε, κύριε Προεδρεύων, αξιότιμοι βουλευτές και –κυρίως– πολίτες της Ευρώπης, σήμερα είναι μια ευκαιρία εορτής, μια μεγάλη ημέρα, μια ημέρα χαράς, μια εξαιρετικά σημαντική ημέρα, πολύ πιο σημαντική από ό,τι πολλοί ίσως τώρα να συνειδητοποιούν. Είναι σημαντική τόσο για εκείνους που πιστεύουν στα θεμελιώδη δικαιώματα ως αρχή όσο και για εκείνους που πιστεύουν στην ανάπτυξη και την ολοκλήρωση της Ευρώπης.

Θα έπρεπε προ πολλού να είναι εντελώς αυτονόητο ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να δεσμεύονται από τις αρχές που όλοι μας στηρίζουμε, αλλά δυστυχώς δεν είναι έτσι. Στην πραγματικότητα, οι βρετανοί πολίτες πιστεύουν και αυτοί στις αρχές του δικαίου, ανεξαρτήτως του πώς θεσπίζονται. Ελάχιστοι βουλευτές θα δήλωναν πρόθυμοι να στηρίξουν τον περιορισμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων· στη συντριπτική πλειοψηφία τους, άλλωστε, έχουν εντελώς αντίθετη άποψη. Ήταν χαρά και τιμή μου να συμμετάσχω στην ανάπτυξη αυτών των αξιών, οι οποίες πιστεύω ότι σημαίνουν τόσα πολλά για εμάς.

Σήμερα γνωρίζουμε όλοι μας τι αντιπροσωπεύει αυτή η Ένωση, ακόμη και αν δεν κατορθώσαμε να διαβάσουμε ολόκληρη τη Συνθήκη. Αφορά ευγενείς αξίες, εξαίρετες αξίες, αξίες στις οποίες όλοι μας πρέπει να συμβάλουμε, ενώ πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η Ένωση επικουρεί στην ορθή εφαρμογή τους. Εκφράζω τις εγκάρδιες ευχαριστίες μου στον κ. Jo Leinen και σε όλους όσοι συνέβαλαν στο έργο αυτό, και –κυρίως– τα θερμά μου συγχαρητήρια στους πολίτες της Ευρώπης!

  Libor Rouček (PSE). – (CS) Κυρίες και κύριοι, στις 12 Δεκεμβρίου, ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου, μαζί με τους Προέδρους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα διακηρύξουν πανηγυρικά τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είμαι πεπεισμένος ότι, στην αυριανή ψηφοφορία, η συντριπτική πλειοψηφία των βουλευτών θα διατυπώσει τη συμφωνία της με αυτό το ιστορικό έγγραφο και αυτό το ιστορικό βήμα.

Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αντικατοπτρίζει την ηθική και πνευματική κληρονομιά των λαών της Ευρώπης που συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντικατοπτρίζει αξίες, όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η ελευθερία, η ισότητα, η αλληλεγγύη, οι αρχές της δημοκρατίας και το κράτος δικαίου. Θέτει στο επίκεντρο της προσοχής το άτομο, διότι με τον Χάρτη εδραιώνεται, μεταξύ άλλων, η ιθαγένεια της Ένωσης. Χαίρομαι που η διακήρυξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων λαμβάνει χώρα μετά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να συμπεριλάβει τα νέα κράτη μέλη. Αυτό σημαίνει ότι ο Χάρτης, αυτός καθεαυτός, αποτελεί ηθική, νομική και πολιτική απεικόνιση της ενότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης: σε δύση και ανατολή, σε βορρά και νότο. Πιστεύω επίσης ότι οι κυβερνήσεις, καθώς και τα κοινοβούλια της Πολωνίας και του Ηνωμένου Βασιλείου θα κατανοήσουν αυτό το στοιχείο και ότι στο εγγύς μέλλον θα δώσουν τη δυνατότητα στους πολίτες τους να ζήσουν αυτήν την ιστορική στιγμή.

  Irena Belohorská (NI). – (SK) Χαιρετίζω την έγκριση του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένου ότι καθιστά πιο κατανοητά εκείνα τα δικαιώματα που ήδη υφίστανται για τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, θα ήθελα επίσης να λάβω διευκρινήσεις για το ενδεχόμενο συγκρούσεων συμφερόντων μεταξύ του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενός εγγράφου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ενός εγγράφου του Συμβουλίου της Ευρώπης, το οποίο, όπως έχει επίσης δηλώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, θα υπόκειται στην εποπτεία της. Από αυτό προκύπτει επίσης ότι ενδέχεται να υπάρξει σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στο Λουξεμβούργο και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο.

Τι δικαιοδοσία θα έχει το Δικαστήριο στο Στρασβούργο σε σχέση με το Δικαστήριο στο Λουξεμβούργο; Δικαιοδοσία ανωτάτου δικαστηρίου, συνταγματικού δικαστηρίου; Είναι άραγε αποδεκτή η έκβαση αυτή από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο; Θα ορίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία κατέχει νομική προσωπικότητα, διαφορετικό δικαστή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων; Θέλω να τονίσω την ανάγκη επίλυσης αυτού του νομικού ζητήματος, ώστε να αποφευχθούν τυχόν προβλήματα, διότι, λόγω του νομικά δεσμευτικού χαρακτήρα του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, αναμένω ότι θα προκύψουν περισσότερες νομικές διαφορές στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

  Reinhard Rack (PPE-DE). – (DE) Κύριε Πρόεδρε, όπως όλοι σχεδόν οι προηγούμενοι ομιλητές –αν και, δυστυχώς, όχι όλοι– χαίρομαι και εγώ που σήμερα, ή αύριο, θα δώσουμε εντολή στον Πρόεδρο αυτού του Σώματος να υπογράψει τον Χάρτη.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι το δικό μας ευρωπαϊκό εμπορικό σήμα τόσο εντός όσο και εκτός της Ευρώπης. Εντούτοις, θα συνιστούσα προσοχή, συναισθηματική αυτοσυγκράτηση και λιγότερα μεγάλα λόγια. Με τον Χάρτη και την αναγκαία επικύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας, συμβάλλουμε στην εδραίωση κατά τρόπο νομικά δεσμευτικό των σημαντικών και κλασικών βασικών δικαιωμάτων, καθώς και των σημαντικών κοινωνικών δικαιωμάτων, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι θα είναι δεσμευτικά για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα κατά την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου. Επίσης καθιστούμε δυνατή την προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στο Λουξεμβούργο για τη διεκδίκηση αυτών των βασικών δικαιωμάτων, αν και υπό ορισμένες πολύ στενά καθορισμένες προϋποθέσεις. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε πολίτης θα είναι σε θέση να υποβάλει αμέσως, αν όχι ποτέ, αναφορά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στο Λουξεμβούργο, όπως έχουν κατά καιρούς ισχυριστεί ορισμένοι – παρασυρόμενοι από τα συναισθήματά τους. Αυτού του είδους η αξίωση δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντά μας.

Ας σταματήσουμε αυτούς τους ισχυρισμούς, οι οποίοι είναι εσφαλμένοι, και ας νιώσουμε ικανοποίηση για το αποτέλεσμα που επιτύχαμε. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουμε τώρα καθορίσει μια συγκεκριμένη πορεία –όχι μόνον σε σχέση με τα κλασικά δικαιώματα αλλά και με την κοινωνική μας πολιτική– για την οποία μπορούμε συνειδητά να είμαστε υπερήφανοι. Περιλαμβάνει την ισορροπία εργασίας/ιδιωτικού βίου, την απαγόρευση της παιδικής εργασίας, προστασία της υγείας για όλους και υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και των καταναλωτών. Θα πρέπει να μας χαροποιούν όλα αυτά· αυτή είναι η αλήθεια, και δεν χρειάζεται να την εξωραΐσουμε.

  Carlos Carnero González (PSE). – (ES) Κύριε Πρόεδρε, πιστεύω ότι συζητούμε ένα θέμα εξαιρετικής σημασίας για τους πολίτες. Σίγουρα, η προσπάθεια να εξηγήσει κανείς τη μεταρρύθμιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά περίπλοκη, όμως είναι σαφώς εύκολο να υπογραμμίσει κανείς τη σημασία του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Θα είναι άραγε νομικά δεσμευτικός; Αυτό δεν θα ορίζεται ρητά στη Συνθήκη, αλλά είναι χρέος μας να το πούμε. Θεωρώ, λοιπόν, πολύ θετική την απόφαση που λάβαμε για την υπογραφή του Χάρτη πριν από την υπογραφή της Συνθήκης της Λισαβόνας. Από τούδε και στο εξής πρέπει επίσης να δηλώσουμε ότι δεν θα γίνουν δεκτές άλλες εξαιρέσεις στο μέλλον, καθότι ζημιώνουν τους πολίτες των ενδιαφερόμενων χωρών και τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύνολό τους.

Πιστεύω, συνεπώς, ότι είναι ζωτικής σημασίας να προσπαθήσουμε, όπως προτείνει ο κ. Leinen στην έκθεσή του, να παράσχουμε τη σαφή στήριξή μας στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και στον νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα του.

  Πρόεδρος. − Η συζήτηση έληξε.

Η ψηφοφορία θα διεξαχθεί αύριο.

Γραπτές δηλώσεις (άρθρο 142 του Κανονισμού)

  Magda Kósáné Kovács (PSE), γραπτώς. – (HU) Οι πολίτες των ευρωπαϊκών χωρών αγωνίστηκαν τόσο χώρια όσο και από κοινού για καθένα από τα δικαιώματα που περιέχονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, είναι ευχάριστο το γεγονός ότι, με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων να καθίσταται νομικά δεσμευτικός, τα θεμελιώδη δικαιώματα αποκτούν εν τέλει μια πιο αποτελεσματική υπόσταση, όχι μόνον σε επίπεδο κρατών μελών αλλά και σε επίπεδο κοινοτικού δικαίου και εφαρμογής αυτού.

Οι ευρωπαίοι πολίτες θα είναι σε θέση να απολαύσουν αυτά τα οφέλη εφόσον μπορούν να κάνουν χρήση ένδικων μέσων στην περίπτωση παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εγγυήσεις τέτοιου είδους θα καταστήσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα θεσμικά της όργανα πιο δημοκρατικά, καθώς επίσης πιο άμεσα προσβάσιμα και πιο αξιόπιστα σε μισό δισεκατομμύριο ευρωπαίους πολίτες.

Η απόδοση νομικά δεσμευτικού χαρακτήρα στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων θα κλείσει ένα κεφάλαιο στην ιστορία του αγώνα υπέρ των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Παράλληλα, πιστεύω ότι, στο μέλλον, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων πρέπει να καταστεί η ars poetica της Ευρώπης. Πέρα από το κοινό οικονομικό συμφέρον, η Ευρώπη πρέπει να πρωτοστατήσει στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων και να σφυρηλατήσει σε ένα όσους ζουν εκεί, και όχι μόνο με το να παρέχει τα κλασικά δικαιώματα της ελευθερίας, αλλά και με το να διασφαλίζει κοινωνικά και πολιτισμικά δικαιώματα, ίση μεταχείριση, καθώς και τα δικαιώματα των μειονοτήτων.

Στην «Ars Poetica», ο Οράτιος έγραφε: «Εξετάστε σωστά, ω συγγραφείς, σταθμίστε προσεχτικά τι ταιριάζει στο πνεύμα σας· τι αντέχουν οι δυνάμεις σας». Ελπίζω τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να φανούν αρκετά δυνατά και θαρραλέα, ώστε να μπορέσουν να εγγυηθούν τα ίδια θεμελιώδη δικαιώματα σε όλους τους ευρωπαίους πολίτες σε κάθε γωνιά της Ευρώπης.

  Alexander Stubb (PPE-DE), γραπτώς. – (FI) Στις 19 Οκτωβρίου υπεγράφη στη Λισαβόνα μια συνθήκη που επρόκειτο να καταστήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση πιο βιώσιμη και πιο δημοκρατική και που θα ενίσχυε τα πολιτικά δικαιώματα. Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να καταστεί νομικά δεσμευτικός, και η ΕΕ πρέπει να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αποτέλεσε το δεύτερο τμήμα του μη επικυρωθέντος Συντάγματος. Σε μια διακυβερνητική διάσκεψη, οι βουλευτές αυτού του Κοινοβουλίου ενέκριναν μια πρωτοβουλία με την οποία οι Πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής, καθώς και ο Προεδρεύων του Συμβουλίου θα υπέγραφαν τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων σε μια τελετή που θα λάμβανε χώρα στην Ολομέλεια του Κοινοβουλίου στις 12 Δεκεμβρίου και θα δημοσιευόταν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό συνάδει απόλυτα με τις αξίες τις οποίες αντιπροσωπεύει ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Μια επίσημη υπογραφή θα αυξήσει επίσης τη δημοσιότητα αυτού του εγγράφου. Συνεπώς, δεν χρειάζεται να ειπωθεί ότι επιθυμούμε να δώσουμε στον Πρόεδρό μας, κ. Hans-Gert Pöttering, εντολή υπογραφής.