Deze zomer wordt de ondertekening, 70 jaar geleden, van het beruchte Molotov-Ribbentrop Pact herdacht. Het Molotov-Ribbentrop Pact van 23 augustus 1939 tussen de Sovjetunie en Duitsland verdeelde Europa in twee belangensferen door middel van geheime aanvullende protocollen. Verklaring 0044/2008 over de herdenking van de slachtoffers van de gevolgen van dit pact is door 409 leden van het Europees Parlement van alle politieke fracties ondertekend. De verklaring is op 22 september door de Voorzitter van het Europees Parlement afgekondigd en is vervolgens met de namen van de ondertekenaars aan de parlementen van de lidstaten gestuurd. De gevolgen van de Sovjetbezetting voor de burgers van de voormalige Sovjetstaten zijn tot op heden weinig bekend in Europa.

Is de Commissie van plan gevolg te geven aan deze verklaring? Zo ja, door middel van welk initiatief?

De Commissie is van mening dat de Verklaring over het uitroepen van 23 augustus tot Europese herdenkingsdag voor de slachtoffers van het stalinisme en het nazisme een belangrijk initiatief is om de herinnering aan totalitaire misdaden in stand te houden en het publiek bewust te maken, met name de jonge generatie.

De Commissie hoopt dat de parlementen van de lidstaten, aan wie deze verklaring is gericht, hier gevolg aan geven op een manier die het beste rekening houdt met hun eigen verleden en nationale gevoelens.

De Commissie is begonnen met de voorbereiding van het verslag waar de Raad om heeft verzocht toen deze het kaderbesluit over de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat door middel van het strafrecht heeft vastgesteld. De Commissie zal dit verslag in 2010 presenteren om een politiek debat te voeren over de behoefte aan nieuwe initiatieven van de EU.

Ter voorbereiding van dit verslag is een onderzoek ingesteld om een op feiten gebaseerd totaalbeeld te krijgen van de methoden, de wetgeving en de gangbare praktijken in de lidstaten voor de benadering van kwesties met betrekking tot de herinnering aan totalitaire misdaden. Het onderzoekt wordt voltooid voor het einde van 2009. Bovendien bouwen de werkzaamheden van de Commissie ook voort op de bijdragen die zijn verkregen bij de hoorzitting die zij samen met het voorzitterschap heeft georganiseerd op 8 april 2008. De Commissie gaat ook onderzoeken hoe de communautaire programma’s kunnen bijdragen aan een betere bewustmaking over deze kwesties.

De Commissie is vastberaden de ingeslagen weg te vervolgen en stap voor stap vorderingen te maken, uiteraard in de wetenschap dat de lidstaten zelf hun eigen weg moeten vinden om de verwachtingen van de slachtoffers gestand te doen en verzoening na te streven. De rol van de Europese Unie is het vergemakkelijken van dit proces door de discussie hierover te stimuleren en de uitwisseling van ervaringen en goede praktijken te bevorderen.