Πρόσφατες αναλύσεις διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και οίκων πιστοληπτικής αξιολόγησης προβλέπουν σημαντική επιβράδυνση στη ΝΑ Ευρώπη, επισημαίνοντας ιδίως τον κίνδυνο αδυναμίας αποπληρωμής δανείων από καταναλωτές και επιχειρήσεις.

Έχουν καταγραφεί ήδη επακόλουθες επιπτώσεις στην οικονομία των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένων των σημαντικών επενδύσεων από δυτικοευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τράπεζες στη ΝΑ Ευρώπη, και ποια συλλογικά μέτρα πιστεύει η Προεδρία ότι πρέπει να ληφθούν; Κρίνει σκόπιμη την εκπόνηση μέτρων στήριξης των τραπεζών στις χώρες της ΝΑ Ευρώπης -στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων δράσης της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας- από κοινού με τις χώρες αυτές και ενδεχομένως με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων; Ποια επιπλέον μέτρα διατίθεται να λάβει η Προεδρία προκειμένου να διαφυλαχθούν ιδίως οι στρατηγικοί στόχοι της ενταξιακής πορείας των υποψήφιων και δυνητικά υποψήφιων χωρών προς ένταξη στα Βαλκάνια;

(CS) Η απάντηση αυτή, η οποία συντάχθηκε από την Προεδρία και δεν είναι δεσμευτική για το Συμβούλιο ή τα μέλη του, δεν παρουσιάστηκε προφορικά κατά την Ώρα των Ερωτήσεων προς το Συμβούλιο της περιόδου συνόδου του Κοινοβουλίου που πραγματοποιήθηκε στο Στρασβούργο τον Απρίλιο του 2009.

Η παγκόσμια ύφεση έχει ιδιαίτερα έντονο αντίκτυπο στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Όλες αυτές οι χώρες πρέπει να αντιμετωπίσουν υψηλότερο κόστος αναχρηματοδότησης, χαμηλότερα φορολογικά έσοδα, χαμηλότερες ροές άμεσων ξένων επενδύσεων και μειωμένα εμβάσματα από το εξωτερικό. Ωστόσο, ορισμένες χώρες επηρεάζονται περισσότερο από άλλες. Ένας από τους σημαντικούς παράγοντες στο πλαίσιο αυτό είναι η έκταση στην οποία τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις έλαβαν δάνεια σε νομίσματα άλλα εκτός του εθνικού νομίσματος, όταν τα εν λόγω δάνεια πρέπει να εξυπηρετηθούν παρ’ όλα αυτά στο εθνικό νόμισμα. Καθώς αρκετά νομίσματα χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αποδυναμώθηκαν, καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολο για τους δανειολήπτες να τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους, και σε ορισμένες περιπτώσεις αναγκάσθηκαν ακόμη και να σταματήσουν την αποπληρωμή των δανείων τους.

Η Προεδρία γνωρίζει καλά το πρόβλημα αυτό και στο πλαίσιο της τελευταίας συνόδου των υπουργών Εξωτερικών (Gymnich), η οποία πραγματοποιήθηκε στις 27 και 28 Μαρτίου 2009, στο Hluboka nad Vltavou, ένα πρωινό εργασίας του αναπληρωτή πρωθυπουργού αρμόδιου για ευρωπαϊκά θέματα Alexandr Vondra και του υπουργού Εξωτερικών των κρατών των Δυτικών Βαλκανίων αφιερώθηκε στην οικονομική κατάσταση στην περιοχή.

Η ΕΕ θέσπισε σειρά μέτρων για τη στήριξη της οικονομικής και κοινωνικής ενοποίησης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και για τον μετριασμό των αρνητικών συνεπειών της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης. Τα συγκεκριμένα μέτρα περιλαμβάνουν σημαντική αύξηση των επιπέδων χορήγησης δανείων σε όλους τους τομείς, συνεχιζόμενες προσπάθειες για την τόνωση της ρευστότητας στον τραπεζικό τομέα, αυξημένη στήριξη μέσω της δέσμης μέτρων για την απόκριση στην κρίση στο πλαίσιο του μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας, και αυξημένες προσπάθειες συντονισμού μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε σχέση με το επενδυτικό πλαίσιο για τα Δυτικά Βαλκάνια.

Η Επιτροπή θέσπισε μια δέσμη μέτρων για την απόκριση στην κρίση ύψους 120 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία θα επιτρέψει την κινητοποίηση 500 εκατομμυρίων ευρώ σε δάνεια από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Στόχος των μέτρων είναι η ενεργειακή απόδοση και η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η εφαρμογή αναμένεται να ξεκινήσει φέτος τον Σεπτέμβριο.

Πέραν τούτου, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων υποστήριξε τις προσπάθειες της Παγκόσμιας Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη σε σχέση με την αναχρηματοδότηση του τραπεζικού τομέα στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της διευκόλυνσης του συντονισμού μεταξύ των φορέων της χώρας υποδοχής και των εγχώριων φορέων για την εποπτεία και τη ρύθμιση.

Κατά τη διάρκεια του 2009, διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα διαθέσουν στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και στην Τουρκία πιστωτικές διευκολύνσεις ύψους 5,5 δισεκατομμυρίων ευρώ για τον σκοπό της αναχρηματοδότησης του τραπεζικού τομέα. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα παράσχει 2 δισεκατομμύρια ευρώ από το συνολικό αυτό ποσό και το υπόλοιπο θα προέλθει από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Η αύξηση των δανείων προς τράπεζες στην ΕΕ στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου οικονομικής ανάκαμψης αναμένεται να συμβάλει επίσης στην αύξηση των όγκων δανείων προς θυγατρικές εταιρείες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Επιπλέον, στη σύνοδο που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρόθεση της Επιτροπής να προτείνει τον διπλασιασμό, σε 50 δισεκατομμύρια ευρώ, του ορίου του συστήματος στήριξης της ΕΕ για την παροχή βοήθειας για προβλήματα ισοζυγίου πληρωμών.

Το Συμβούλιο έχει εκφράσει κατ’ επανάληψη την πλήρη στήριξή του στην ευρωπαϊκή προοπτική των κρατών των Δυτικών Βαλκανίων, απώτατος στόχος της οποίας θα είναι η ένταξη στην ΕΕ, εφόσον οι εν λόγω χώρες πληρούν τις βασικές προϋποθέσεις και απαιτήσεις. Η προοπτική αυτή δεν πρέπει να επηρεασθεί από την παρούσα παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση.

Το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι τα υφιστάμενα εργαλεία, συστήματα και διαδικασίες είναι κατάλληλα, αλλά θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί την κατάσταση διαρκώς και να εξασφαλίζει ότι όλες οι χώρες που αντιμετωπίζουν προσωρινή οικονομική ανισορροπία λαμβάνουν κατάλληλη συνδρομή. Για την επίτευξη μέγιστων επιπέδων συμπληρωματικότητας και αμοιβαίας συνοχής των μέτρων, είναι απολύτως θεμελιώδους σημασίας να συντονίζονται κατάλληλα όλα τα διαθέσιμα εργαλεία και οι πόροι.