De Voorzitter. − Aan de orde is het debat over zes ontwerpresoluties over steun voor het Speciale Tribunaal voor Sierra Leone(1)

  Corina Creţu, auteur. − (RO) Een van de problemen die van invloed zijn op de justitiële apparaten van veel landen in de wereld is niet zozeer het ontbreken van een goed gestructureerd juridisch kader, maar het niet ten uitvoer leggen van de besluiten die het justitieel apparaat neemt. In de landen die gebukt gaan onder een burgeroorlog, een permanent conflict of massamoorden, zijn de consequenties vanuit humanitair en ontwikkelingsoogpunt desastreus.

In het geval van het Speciale Tribunaal voor Sierra Leone is het eens te meer van belang dat de rechterlijke besluiten ten uitvoer worden gelegd, aangezien dit tribunaal een serie belangrijke precedenten schept binnen het internationale recht. Niet alleen is dit tribunaal het eerste in zijn soort dat is opgericht in hetzelfde land waar de gebeurtenissen waarvoor terecht wordt gestaan hebben plaatsgevonden, maar het is ook het eerste dat een Afrikaans staatshoofd dat nog in functie was aan het begin van het proces, te weten de voormalige president van Liberia, Charles Taylor, in staat van beschuldiging heeft gesteld en veroordeeld.

Deze feiten, in combinatie met de recente veroordeling van drie voormalige rebellenleiders uit de periode van de burgeroorlog, geven op krachtige wijze blijk van de vastberadenheid van de internationale gemeenschap en de regering van Sierra Leone om hard te strijden tegen het gevoel van straffeloosheid dat diegenen die een decennium lang wreedheden hebben begaan ten toon spreiden.

De internationale gemeenschap moet het voorgestelde project ter versterking van het justitieel en wetgevend proces in Sierra Leone tot een goed einde brengen. Het mandaat van het tribunaal eindigt binnenkort, in 2010, en de regering van Sierra Leone heeft expliciet aangegeven dat zij niet in staat is om de tenuitvoerlegging van de gewezen vonnissen te garanderen.

Het is dus essentieel dat de Europese Unie en haar internationale partners die betrokken zijn bij het vredesproces, de tenuitvoerlegging van de straffen die door het Speciale Tribunaal zijn opgelegd, aanmoedigen en ondersteunen. Niet alleen het vredesproces is hiervan afhankelijk, maar ook de stabiliteit in de regio en de geloofwaardigheid van de speciale tribunalen die met steun van de internationale gemeenschap in andere landen zijn opgericht.

  Charles Tannock, auteur. − (EN) Mijnheer de Voorzitter, het internationale humanitaire recht is een vrij nieuwe en in zekere zin onvolmaakte jurisprudentie, maar toch zijn er al belangrijke successen mee behaald. In Europa heeft het Internationale Tribunaal voor het voormalige Joegoslavië een onnoemelijk grote rol gespeeld bij de rechtspraak in een regio die was verscheurd door wrede oorlogen. Het Internationaal Tribunaal voor Rwanda in Tanzania heeft op soortgelijke wijze de verantwoordelijken van de Rwandese genocide van 1994 vervolgd.

Wij weten dan ook dat deze tribunalen enorm nuttig kunnen zijn om door oorlog verscheurde regio’s te helpen een einde te maken aan het klimaat van straffeloosheid en de draad weer op te nemen. Dit soort rechtspraak is in vele opzichten even waardevol als financiële bijstand van de Europese Unie. Daarom is het belangrijk dat de internationale gemeenschap de Bijzondere Rechtbank voor Sierra Leone blijft steunen door in de lidstaten, waar nodig en vereist, veilige gevangenissen ter beschikking te stellen voor de opsluiting van veroordeelde tirannen.

Een van mijn verwezenlijkingen in dit Parlement waar ik het meest trots op ben, is de rol die ik heb gespeeld bij de resolutie waarin dit Parlement Nigeria verzocht Charles Taylor uit te leveren aan de rechtbank. Dit verzoek is later daadwerkelijk ingewilligd door bemiddeling van de VN. Zonder een solide en goed onderbouwde bijzondere rechtbank voor Sierra Leone zullen tal van anderen echter ongestraft ontkomen.

  Mikel Irujo Amezaga, auteur. − (ES) Mijnheer de Voorzitter, twee jaar geleden had ik, in het kader van een missie onder leiding van mijn hier aanwezige fractiegenoot, mevrouw Marie Anne Isler Béguin, de gelegenheid om een bezoek te brengen aan Sierra Leone en aanwezig te zijn in het Speciale Tribunaal, waar ik me bewust werd van het geweldige werk dat dit tribunaal verricht, niet alleen voor Sierra Leone, maar voor de hele mensheid.

Zoals hier al is opgemerkt, is met het Speciale Tribunaal voor Sierra Leone een precedent geschapen. Een precedent omdat, zoals de resolutie terecht aangeeft, dit het eerste tribunaal is dat is gefinancierd met vrijwillige bijdragen, het eerste tribunaal dat in het leven is geroepen in het land waar de veronderstelde misdaden plaatsvonden en het is ook het eerste tribunaal – zoals al is gezegd – waar een voormalig staatshoofd is berecht.

Gelet op dit alles, niet alleen omdat het om een precedent gaat, maar omdat het een referentie is voor andere tribunalen die overeenkomstig zijn opgezet – zoals die van Rwanda, het voormalige Joegoslavië, Cambodja of Libanon –, is het onzes inziens hoogst noodzakelijk dat deze resolutie, waaraan we samen met het tribunaal al maanden werken, wordt aangenomen.

Twee jaar geleden namen we een resolutie aan om de financiering van het tribunaal te steunen, omdat het toen een moeilijke periode doormaakte. Het had bijna geen geld meer en ontbeerde voldoende steun – en het is mede aan de Europese Commissie te danken dat die financiële steun er kwam.

Nu vragen we vooral om twee dingen: ten eerste, dat degenen die veroordeeld zijn hun straf uitzitten – het gaat hier niet alleen om het functioneren van het tribunaal, dat het komende jaar zijn werkzaamheden beëindigt, maar om hetgeen het tribunaal ons nalaat als erfenis –; en ten tweede, dat hiervoor natuurlijk meer middelen voor beschikbaar komen.

Al met al is het Speciale Tribunaal voor Sierra Leone een voorbeeld en een referentie voor ons allemaal en voor alle tribunalen die oorlogsmisdadigers hebben berecht. Het is een voorbeeld en een referentie, en het is een les voor ons van het op één na armste land ter wereld: bij het binnengaan in het tribunaal zagen we het motto “Geen vrede zonder gerechtigheid”. Juist daarom is het onze morele plicht, niet alleen als Europeaan maar als mens, ervoor te zorgen dat de nalatenschap van dit tribunaal een blijvende plaats krijgt in de geschiedenis van de mensheid.

  Erik Meijer, auteur. − Voorzitter, in Sierra Leone hebben, net als in buurland Liberia afschuwelijke misdaden plaatsgevonden. Veel burgers zijn gedood, voor de rest van hun leven ernstig invalide of psychisch gestoord geraakt.

De misdadigers die kindsoldaten de armen en benen van onschuldige burgers lieten afhakken, moeten worden gestraft en geen kans krijgen om hun misdaden te herhalen. Het ziet ernaar uit dat de poging om tussen 2000 en 2010 deze bestraffing te regelen, gaat mislukken. Het Speciale Tribunaal van de Verenigde Naties binnen Sierra Leone kan niet functioneren. Eventuele veroordeelden kunnen binnen Sierra Leone niet duurzaam worden opgesloten.

De vraag is nu wat wij nog kunnen bijdragen aan een betere uitkomst. Zonder financiering van buitenaf, zonder verlenging van het bestaan van het Speciale Tribunaal en zonder opvang in gevangenissen buiten Sierra Leone lukt het niet. Terecht vestigt de resolutie de aandacht op die mogelijkheden. Deze uitspraak moet snel leiden tot maatregelen, want anders is het te laat.

  Filip Kaczmarek, namens de PPE-DE-Fractie. – (PL) Mijnheer de Voorzitter, in Polen zegt men 'wie a zegt, moet ook b zeggen'. Dit spreekwoord past perfect bij ons debat van vandaag, dat in eerste instantie over financiële steun voor het Speciale Tribunaal voor Sierra Leone gaat. We bevinden ons vandaag in een wereldwijde crisis en het tribunaal, dat dankzij de vrijwillige bijdragen van verschillende landen kan blijven bestaan, slorpt enorme geldbedragen op. Toch mogen we niet toelaten dat dit orgaan, dat uniek is in zijn soort, zijn werkzaamheden zou moeten stopzetten, met als gevolg een internationale blamage. Daarvan zal in elk geval sprake zijn indien het tribunaal om financiële redenen zou ophouden te bestaan en wanneer de beschuldigden zouden worden vrijgelaten.

Niet alleen de Europese Unie, maar mijns inziens vooral ook de Verenigde Naties, zijn verplicht om het werk van het tribunaal tot een goed einde te brengen, alsook om financiële steun te verzekeren en de door het tribunaal uitgesproken straffen uit te voeren.

De werkzaamheden van het tribunaal en de hoge kosten die daarmee gepaard gaan, zijn ook in Sierra Leone zelf bijzonder omstreden. Dit heeft te maken met het feit dat een groot aantal mensen in het land nog steeds op een schadeloosstelling wacht en dat Sierra Leone een van de armste landen ter wereld is. Om die reden mogen we de toekomst niet uit het oog verliezen wanneer we oordelen over het verleden.

  Ewa Tomaszewska, namens de UEN-Fractie. – (PL) Mijnheer de Voorzitter, het Speciale Tribunaal voor Sierra Leone heeft Issa Hassan Sesay, de opperbevelhebber van het Revolutionaire Verenigde Front (RUF), tot 52 jaar gevangenisstraf veroordeeld. Daarnaast heeft het ook Morris Kallon, een van de leiders van het RUF, tot veertig jaar gevangenisstraf veroordeeld en Augustine Gbao, die binnen het RUF verantwoordelijk is voor veiligheid, tot 25 jaar gevangenisstraf.

Zij waren het brein achter een van de wreedste rebellenbewegingen van de moderne tijd. Het toebrengen van ernstige verwondingen aan de burgerbevolking, in het bijzonder het op grote schaal amputeren van ledematen, het gebruik van seksueel geweld als wapen en het inlijven van kinderen in het leger zijn slechts enkele voorbeelden van de brutale methoden die onder het bevel van de beklaagden door het RUF werden gebruikt.

Een streng vonnis in deze zaak zou een sterk signaal zijn dat anderen ervan moet weerhouden om soortgelijke daden te plegen. Het zou er tegelijkertijd geen twijfel over laten bestaan dat de beschaafde, democratische wereld niet zal zwijgen en over een krachtig instrument beschikt om de daders van dit soort wreedheden aan te pakken. Dit instrument is het Speciale Tribunaal voor Sierra Leone, dat wij zowel financieel als politiek zouden moeten steunen.

  Marie Anne Isler Béguin (Verts/ALE). – (FR) Mijnheer de Voorzitter, ik ben blij dat dit debat nu eindelijk plaatsvindt. We hebben deze kwestie nu al bij een aantal zittingen op de dagorde proberen te plaatsen.

We willen vandaag, vlak voor het verstrijken van deze zittingsperiode, graag aandringen op steun voor Sierra Leone, één van de armste landen ter wereld dat er desondanks in geslaagd is dit bijzondere tribunaal op te zetten teneinde de verantwoordelijken voor de begane verschrikkingen te berechten.

Ik ben hoofd van de verkiezingsbeoordelingsmissie van de Europese Unie in Sierra Leone geweest, en ik geloof dat wij de morele en politieke plicht hebben om dit Tribunaal te steunen. Het zou toch onaanvaardbaar en onvoorstelbaar zijn als dit Tribunaal om – mogelijk – financiële redenen zijn werk niet zou kunnen voortzetten.

Ik roep de Commissie daarom op dit Tribunaal te steunen – inderdaad: met financiële middelen. De rechters van deze tribunalen hebben ons destijds al verzocht om geldelijke steun voor het voortzetten van deze bijzondere rechtspraak.

Maar het is nu ook een politieke kwestie geworden, aangezien het Tribunaal in 2010 opgeheven wordt. We moeten dus …

(De spreker wordt door de Voorzitter onderbroken.)

  Antonio Tajani, vicevoorzitter van de Commissie. – (IT) Mijnheer de Voorzitter, geachte afgevaardigden, de Europese Commissie heeft zich er nadrukkelijk aan gecommitteerd Sierra Leone bij te staan in de overgang van een naoorlogse situatie naar een situatie van groei en ontwikkeling. De Commissie staat beslist achter de inspanningen van het land om de vrede, de stabiliteit en bovenal de democratie te consolideren.

Het Speciale Tribunaal voor Sierra Leone heeft in dit verband een cruciale rol gespeeld, en blijft dat doen, in de context van het herstel van vrede en stabiliteit in het land. De Commissie erkent die rol en stelt deze zeer op prijs. Wij zijn ervan overtuigd dat de activiteiten van het Tribunaal aan iedereen de boodschap duidelijk kunnen maken dat geen enkele ernstige misdaad tegen de menselijkheid, geen enkele daad van genocide en geen enkele oorlogsmisdaad ongestraft zal blijven.

Het Tribunaal voor Sierra Leone vervult in feite een essentiële functie in de ontwikkeling van het internationaal recht, dankzij de jurisprudentie die gaandeweg ontstaat over vraagstukken als de rekrutering van kindsoldaten en gedwongen huwelijken, die het onderwerp vormden van de eerste vonnissen van het Tribunaal. Met het oog daarop steunt de Commissie de werkzaamheden van het Tribunaal sinds 2003. Via het Europees instrument voor democratie en mensenrechten hebben wij het Tribunaal 2 700 000 euro gegeven. Doel van deze financiering was het ondersteunen van de activiteiten van het Tribunaal ter bevordering van de rechtsstaat, het internationaal humanitair recht en de mensenrechten in Sierra Leone en in de hele West-Afrikaanse regio.

Bovendien heeft de Commissie in 2008 haar goedkeuring gehecht aan een project dat een miljoen euro uit het tiende Europees ontwikkelingsfonds ontvangt en dat in samenwerking met het Tribunaal en de regering van Sierra Leone is opgezet. Het project, dat in de periode 2009-2010 moet worden uitgevoerd, moet eerdere werkzaamheden integreren en heeft als doel een duurzame nalatenschap tot stand te brengen – met name door het ontwikkelen van de deskundigheid van juristen en het versterken van de instellingen in heel het rechtssysteem van Sierra Leone – die ook nadat het Tribunaal zijn activiteiten beëindigd heeft als betrouwbare basis kan dienen.

Nadat zij op de hoogte was gesteld van begrotingsproblemen bij het Tribunaal, gaf de Commissie in 2008 noodhulp voor een bedrag van 2,5 miljoen euro. Dit bedrag werd gefinancierd met het stabiliteitsinstrument en was bedoeld om de financieringskosten van de medewerkers van het Tribunaal, en dan vooral de salarissen, te dekken. De Commissie heeft tot haar tevredenheid bericht ontvangen dat het Tribunaal het begrotingstekort voor enkele maanden heeft kunnen wegwerken. Wij hebben er vertrouwen in dat de internationale gemeenschap er ondanks de wereldwijde financiële crisis in zal slagen de middelen te vinden die het Tribunaal nodig heeft om zijn mandaat met succes en volledig te vervullen en het proces tegen de voormalige president van Liberia, Charles Taylor, te voltooien.

Tot slot: het verzoek om nader onderzoek te verrichten naar de rol en de functies van de diverse speciale tribunalen heeft mijn steun. Ik kan u tot mijn genoegen namens de Commissie meedelen dat er op dat gebied twee initiatieven zullen worden gefinancierd in de rubriek mensenrechten, onder “Conflicten en veiligheid” van het zevende kaderprogramma voor onderzoek.

  De Voorzitter. − Het debat is gesloten.

De stemming vindt vandaag om 12.00 uur plaats.