De Voorzitter. – Aan de orde is het debat over zes ontwerpresoluties over Madagaskar.(1)

  Mikel Irujo Amezaga, auteur. − (ES) Mevrouw de Voorzitter, zoals uit de resolutie zelf is gebleken, heeft Andry Rajoelina, ex-burgemeester van de hoofdstad van Madagaskar, na twee maanden van harde confrontaties, op 17 maart jongstleden een staatsgreep gepleegd. Met steun van het leger en een zelfbenoemde “Hoge Overgangsautoriteit” die hij zelf aanvoert, heeft hij de Nationale Vergadering en de Senaat ontbonden. Bovendien zag de democratisch gekozen president zich genoodzaakt, onder druk van de opstandelingen, Madagaskar te verlaten.

De heer Rajoelina, die in december 2007 tot burgemeester van Antananarivo was verkozen, is op zijn beurt in februari van dit jaar door de vorige regering met geweld uit zijn ambt gezet. Hierbij dient vermeld te worden dat de volkswoede was opgelaaid naar aanleiding van een plan van de vorige regering om een miljoen hectare grond in het zuiden van het land te verpachten aan een Koreaans bedrijf.

Uiteraard veroordelen ook wij de staatsgreep, alsmede alle pogingen om op ondemocratische wijze de macht te grijpen. We geloven ook dat de VN-Veiligheidsraad en de internationale organisaties waarbij Madagaskar is aangesloten, deze de facto-regering niet erkennen en we dringen erop aan dat er weer een constitutionele regering komt. We dringen eveneens aan op een onmiddellijk herstel van de rechtsorde en de constitutionele orde in het land en verzoeken de Malagassische partijen met klem de bepalingen van de Grondwet van Madagaskar bij het oplossen van deze crisis volledig in acht te nemen.

Wij menen echter ook dat democratie meer inhouden dan verkiezingen alleen en dat we ernstige onregelmatigheden moeten melden bij de – a priori – legitieme regering van Madagaskar.

Desalniettemin zijn we ervan overtuigd dat herstel van de constitutionele orde gebaseerd zou moeten zijn op de doelstellingen en beginselen zoals die in overweging K van deze resolutie zijn vermeld, namelijk: een duidelijk tijdschema voor het houden van vrije, eerlijke en transparante verkiezingen; betrokkenheid van alle politieke en maatschappelijke belanghebbenden van het land, met inbegrip van president Marc Ravalomanana, en andere nationale persoonlijkheden; ten derde, bevordering van consensus onder de Malagassische partijen; ten vierde, eerbiediging van de Grondwet van Madagaskar; en ten slotte, naleving van de relevante instrumenten van de Afrikaanse Unie en de internationale verbintenissen van Madagaskar.

We hebben hoe dan ook te maken met een situatie waarin de mensenrechten stelselmatig worden geschonden. Terwijl de heersende klasse van Madagaskar in een strijd om de macht door middel van staatsgrepen is verwikkeld en er gevochten wordt om belangrijke, lucratieve contracten, leeft zeventig procent van de bevolking van minder dan een dollar per dag. En daaraan, alleen daaraan, moet iets gebeuren. Laten we dus hopen dat de Europese Unie ten aanzien van deze kwestie de rol op zich neemt die haar toekomt.

Mevrouw de Voorzitter, hoewel ik hiermee totaal van onderwerp verander, wil ik graag van de gelegenheid gebruik maken om commissaris Orban, die bij deze laatste vergadering van deze zittingsperiode aanwezig is, persoonlijk te danken voor de aansturing van zijn Directoraat-generaal.

  Bernd Posselt, auteur. − (DE) Mevrouw de Voorzitter, Beieren en de Beierse gemeenten onderhouden contacten overal ter wereld, niet in de laatste plaats ook de katholieke universiteit van Eichstätt. De delegatie van burgemeesters uit deze regio wil ik hartelijk welkom heten.

Madagaskar is een land waarmee wij bijzonder nauw en intensief samenwerken. Er zijn diverse culturele, economische en wetenschappelijke contacten en daarnaast wordt er veel kerkelijke steun geboden. Ik betreur het om die reden des te meer dat er in dit land met zijn prachtige landschap en rijke cultuur zulke verschrikkelijke misstanden heersen. Het risico is reëel dat Madagaskar in zijn strategisch belangrijke positie een 'failed state' wordt, net als andere landen in Afrika, met als bekendste voorbeeld Somalië.

Daarom is het van belang om de normale en democratische verhoudingen in het land zo snel mogelijk te herstellen. Ik ben dan ook blij dat de contactgroep enkele dagen geleden vergaderd heeft om de eerste concrete stappen te bespreken. We moeten een zekere structuur opzetten die nieuwe verkiezingen voorbereidt onder leiding van de afgezette democratisch verkozen president, die wij nog altijd als het enige wettige staatshoofd erkennen.

Er moet een dialoog gevoerd worden en daarbij moet ook de minister-president betrokken worden. De minister-president wordt momenteel gevangen gehouden. Wij roepen op tot zijn onmiddellijke vrijlating. Niet alleen de humanitaire hulp, maar ook de ontwikkelingshulp die voor de mensen van levensbelang is, moet in volle omvang doorgaan, met name ook de medische zorg.

Om al deze redenen moeten wij als Europese Unie in actie komen, niet alleen om humanitaire en economische hulp te bieden, maar vooral om politieke vrede te bewerkstelligen door middel van onderhandelingen. Wij hechten daarbij grote waarde aan de samenwerking met de Afrikaanse Unie, die de kans krijgt om democratische stabiliteit te brengen – deze stabiliteit kan immers ook antidemocratisch zijn. Wij willen dit proces intensief ondersteunen met onze middelen.

(Applaus)

  Erik Meijer, auteur. − Voorzitter, in Madagaskar is de zittende president na volksprotesten tot aftreden gedwongen. Hij maakte afspraken met buitenlandse bedrijven die op korte termijn inkomsten opleverden voor zijn regering, maar die schadelijk waren voor zijn volk. Dat maakte zijn positie onhoudbaar.

Daarna is met behulp van het leger de oppositieleider, tevens oud-burgemeester van de hoofdstad, benoemd tot voorlopig president, ondanks het feit dat hij daarvoor volgens de wet te jong was. Deze procedure, en vooral de interventie van het leger, geeft aanleiding tot kritiek. De Afrikaanse Unie ziet dit als een illegale staatsgreep en wijst de nieuwe regering af.

Ik denk dat we ook een vergelijking zouden kunnen maken met recente gebeurtenissen in een Europees land, IJsland. Ook daar moest de regering na volksprotesten aftreden. Er kwam een minderheidsregering met een geheel andere partijpolitieke samenstelling aan de macht. Niemand vond dat een staatsgreep. Ondertussen zijn daar wel nieuwe verkiezingen gehouden, waarbij de nieuwe regeringscoalitie een ruime meerderheid achter zich heeft gekregen. Een soortgelijke uitkomst is mogelijk in Madagaskar, voorwaarde is dat de verkiezingen dan wel binnen afzienbare tijd worden gehouden.

  Glyn Ford, auteur. − (EN) Mevrouw de Voorzitter, ik spreek namens de Sociaal-democratische Fractie en als de schaduwrapporteur van de Partij van de Europese Sociaal-democraten over de Overeenkomst inzake economisch partnerschap met de groep landen uit het zuiden van Afrika waar ook Madagaskar toe behoorde. In april hebben we met overweldigende meerderheid die economische partnerschapsovereenkomst goedgekeurd, zij het met een voorbehoud over de situatie in Zimbabwe. Als we vandaag een debat zouden houden over die overeenkomst, zouden we ook een voorbehoud moeten maken met betrekking tot Madagaskar.

Toch is het nog maar vijftien jaar geleden dat Madagaskar de mogelijkheid leek te hebben zich heel anders te ontwikkelen. Ik herinner me het bezoek in 1993 van de toen pas gekozen president Albert Zafy. Maar ja, in 1996 was hij al weer afgezet wegens corruptie en machtsmisbruik. Sindsdien wordt Madagaskar geplaagd door instabiele regeringen en dreigende afscheidingen en afzettingen, wat wel aangeeft dat het er politiek niet fijnzinnig aan toegaat.

Nu hebben we een situatie – een staatsgreep door het leger – die gedeeltelijk is uitgelokt door een plan van de vorige regering meer dan 400 000 hectare grond in het zuiden van het land te verpachten aan een Koreaans bedrijf ten behoeve van intensieve landbouw, terwijl een aanzienlijke meerderheid van de bevolking van minder dan een euro per dag moet leven. Deze ongrondwettige regeringswissel betekent een ernstige kink in de kabel voor de democratisering.

We juichen het toe dat de VN, vooruitlopend op voedseltekorten later dit jaar als gevolg van de huidige politieke gebeurtenissen in Madagaskar, opgeroepen hebben tot het verlenen van humanitaire steun voor een bedrag van bijna 36 miljoen dollar, maar we veroordelen de staatsgreep scherp, alsmede alle pogingen om de macht op ondemocratische wijze te grijpen. We dringen aan op een onmiddellijk herstel van de rechtsorde en de constitutionele orde in het land en verzoekt de partijen van Madagaskar met klem de bepalingen van de grondwet van Madagaskar volledig na te leven om deze crisis op te lossen. We dringen aan op onverwijld herstel van de nationale vergadering en de senaat, en verzoeken met klem dat de mandaten en immuniteiten van de afgevaardigden worden geëerbiedigd totdat er nieuwe democratische parlementsverkiezingen zijn gehouden.

Dat zal echter alleen het geval kunnen zijn indien de internationale gemeenschap samenwerkt bij het opvoeren van haar inspanningen en het uitoefenen van druk, zodat er een eind komt aan het politieke geweld en de politieke impasse in het land.

  Thierry Cornillet, auteur. – (FR) Mevrouw de Voorzitter, wij kunnen niet blijven zwijgen over de situatie in Madagaskar en wij zullen niet de enigen zijn die deze situatie veroordelen. De Afrikaanse Unie, de Gemeenschap voor de ontwikkeling van Zuidelijk Afrika, de Internationale Organisatie voor de francofonie, de Interparlementaire Unie, de Europese Unie die bij monde van de Commissie stelling neemt, de Verenigde Staten, een groot aantal landen, waaronder mijn land en Noorwegen – om landen van het Europese continent te noemen – hebben hun veroordeling uitgesproken over de staatsgreep – want we moeten 't beestje bij zijn naam noemen – die heeft plaatsgevonden in Madagaskar.

We kunnen niet blijven zwijgen en wij dringen erop aan dat de constitutionele orde wordt hersteld met, als dat noodzakelijk is, een arbitrage door de Malagassische bevolking door middel van een raadpleging in de vorm van een presidentsverkiezing of een referendum. Het is aan de nationale vergadering en de senaat en aan de politieke leiders van Madagaskar om te bepalen welke vorm van raadpleging het effectiefst is.

Wat wij dus vragen met deze gemeenschappelijke resolutie is om onze stem toe te voegen aan die van de internationale gemeenschap om diegenen die via een verkapte staatsgreep op volstrekt ondemocratische wijze aan de macht zijn gekomen, ertoe te bewegen de constitutionele orde in Madagaskar te herstellen, hetgeen een van de waarborgen is voor de toekomstige ontwikkeling van dit grote eiland in de Indische Oceaan.

  Ewa Tomaszewska, auteur. − (PL) Mevrouw de Voorzitter, de politieke crisis in Madagaskar heeft tot een ongrondwettige regeringswisseling geleid. Dit ging gepaard met onlusten waarbij meer dan 130 personen om het leven zijn gekomen.

Madagaskar stond tot 1960 onder Franse heerschappij. Het land bevindt zich in een moeilijke situatie en heeft behoefte aan humanitaire hulp, voornamelijk voedselhulp. Madagaskar heeft dergelijke hulp in het verleden al gekregen. De autoriteiten en de opeenvolgende verkiezingen die zij organiseerden, werden steeds gesteund door het leger. Nadat president Ravalomanana onlangs de steun van het leger verloor, moest hij op 17 maart 2009 aftreden. De macht werd overgenomen door Rajoelina die werd aangeduid door het leger.

De Europese Unie erkent de nieuwe regering niet, aangezien ze op ondemocratische wijze aan de macht is gekomen. De Afrikaanse Unie heeft het lidmaatschap van Madagaskar opgeschort en staat kritisch tegenover het feit dat Ravalomanana met geweld uit zijn functie is ontzet. Ze heeft met sancties gedreigd indien de constitutionele orde in het land niet binnen zes maanden wordt hersteld.

Wij dringen erop aan dat de constitutionele orde in Madagaskar wordt hersteld. Wij roepen de internationale gemeenschap op inspanningen te ondersteunen die tot doel hebben de wettelijke basis van de werking van dit land te herstellen. Ik ben van oordeel dat het verkiezingsproces op de voet moet worden gevolgd en door vertegenwoordigers van internationale organisaties, en met name door leden van dit Parlement, moet worden gecontroleerd.

  Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, namens de PSE-Fractie. – (PL) Mevrouw de Voorzitter, in de eerste weken van maart waren we getuige van een dramatische staatsgreep in Madagaskar. De al jaren aanhoudende rivaliteit tussen de afgezette president en de leider van de oppositie heeft het eiland op de rand van een burgeroorlog gebracht. Op 17 maart 2009, de dag nadat het leger het presidentieel paleis had ingenomen, heeft Andry Rajoelina zichzelf tot het nieuwe staatshoofd van Madagaskar uitgeroepen. Het Opperste Gerechtshof van het land heeft geoordeeld dat de voormalige burgemeester van de hoofdstad Antananarivo dit ambt overeenkomstig de Malagassische grondwet bekleedt. Intussen zijn hierover echter twijfels gerezen, al was het maar omdat de grondwet een bepaling bevat volgens welke de president van het land minstens veertig jaar oud moet zijn, terwijl de nieuwe president pas vierendertig is.

De machtsovername en de uitspraak van het Opperste Gerechthof zijn bijzonder omstreden. De beëdigingsceremonie werd door de meerderheid van de buitenlandse diplomaten geboycot en de Afrikaanse Unie heeft het lidmaatschap van Madagaskar opgeschort. De politieke crisis heeft tot algemene chaos en instabiliteit geleid in een land waar de meeste mensen al jaren in extreme armoede leven en met 1 dollar per dag moeten rondkomen. De inwoners van het land hebben slechts beperkte toegang tot voedsel, water, basisgezondheidszorg en onderwijs. Ik heb zelf zes jaar in Madagaskar gewoond en heb deze problemen dus van nabij leren kennen. Daarom geef ik mijn volledige steun aan de oproep van de Verenigde Naties om humanitaire noodhulp te verlenen aan de bevolking van Madagaskar.

Het Europees Parlement zou deze staatsgreep krachtig moeten veroordelen. Hetzelfde geldt voor alle pogingen om de macht op ondemocratische wijze te grijpen. De Europese Unie zou moeten aandringen op de hervatting van de werkzaamheden van beide kamers van het parlement die door het nieuwe regime zijn ontbonden. Daarenboven moeten we onze steun verlenen aan de inspanningen die door de Speciale Afgezant van de Afrikaanse Unie en door de vertegenwoordigers van de Verenigde Naties worden geleverd in het kader van hun onderhandelingen met vertegenwoordigers van lokale politieke partijen en van alle betrokken groepen om de constitutionele orde in het land zo snel mogelijk te herstellen. De internationale gemeenschap zou zich op haar beurt ook meer moeten inspannen om humanitaire hulp te verstrekken aan de inwoners van dit eiland die op de rand van de armoede leven.

  Marios Matsakis, namens de ALDE-Fractie. – (EN) Mevrouw de Voorzitter, Madagaskar, een vroegere Franse kolonie, lijkt in zijn politieke leven de treurige – maar niet ongewone – postkoloniale verwarring door te maken, en met het daaruit voortvloeiende lijden van de bevolking.

Vele andere voormalige Europese koloniën hebben ditzelfde doorgemaakt, of gaan er nog steeds onder gebukt. Er zijn voorbeelden te over. Mijn eigen land, Cyprus, is er een van. Toen Cyprus in 1960 voor een deel onafhankelijk was geworden van zijn kolonisator, Groot-Brittannië, slaagden haviken van de Britse diplomatieke dienst erin verschillende gemeenschappen op het eiland tegen elkaar op te zetten, met als uiteindelijk gevolg de opsplitsing van het eiland in 1974.

Deze verdeling, die tot op de dag van vandaag voortduurt, komt Groot-Brittannië goed uit. Een verdeeld Cyprus is niet in staat zich met succes te ontdoen van de twee overgebleven koloniale gebieden Akrotiri en Dhekelia, die door Groot-Brittannië worden gebruikt voor militaire doeleinden. Het is schandalig dat de Britse regering erin geslaagd is die twee gebieden buiten de EU te houden, zodat het acquis niet toegepast kan worden op de duizenden Cypriotische burgers – nu EU-burgers – die daar wonen.

  Leonard Orban, lid van de Commissie. − (EN) Mevrouw de Voorzitter, in de eerste plaats wil ik graag de grote ongerustheid van de Commissie over de huidige instabiele situatie in Madagaskar onderstrepen. Ook wil ik graag de voortdurende betrokkenheid van de Commissie bij het Malagassische volk benadrukken.

De situatie in dat land na de gedwongen afzetting van president Ravalomanana op 17 maart verdient en vereist onze volledige aandacht en de Commissie, evenals het Europees Parlement, volgt de gebeurtenissen nauwlettend.

De Commissie heeft de op 20 maart door het Tsjechische voorzitterschap namens de Europese Unie uitgegeven verklaring waarin de machtsoverdracht wordt veroordeeld en de Malagassische partijen worden opgeroepen de bepalingen van de grondwet van Madagaskar ten volle na te leven, volledig onderschreven.

De Commissie is van mening dat wezenlijke aspecten van de Overeenkomst van Cotonou op flagrante wijze zijn geschonden en dat er hier sprake is van een 'bijzonder dringend geval' in de zin van artikel 96 van die overeenkomst. De Commissie heeft daarom de procedure in gang gezet om de Raad voor te stellen in overleg te treden met de feitelijke autoriteiten, teneinde na te gaan welke oplossingen voor de crisis mogelijk zijn die gericht zijn op herstel van de grondwettelijke orde.

De Commissie zal alle middelen tot dialoog die tot haar beschikking staan, blijven gebruiken voor het vinden van een alomvattende oplossing voor de huidige crisis. Voor dat doel wordt de op grond van artikel 8 van de Overeenkomst van Cotonou gevoerde politieke dialoog met alle belanghebbende partijen in Madagaskar, uitgebreid.

De Commissie neemt ook deel aan de belangrijkste internationale inspanningen die geleverd worden, met name in het kader van de onlangs door de Afrikaanse Unie opgerichte internationale contactgroep. In dit stadium heerst de opvatting dat de desbetreffende politieke stakeholders in Madagaskar het eens zijn over een routekaart voor terugkeer naar de constitutionele orde en het houden van verkiezingen.

  De Voorzitter. – Het debat is gesloten.

De stemming vindt na afloop van het debat plaats.