Przewodniczący − Kolejnym punktem porządku dziennego jest oświadczenie wiceprzewodniczącej Komisji, wysokiej przedstawiciel Unii Europejskiej ds. zagranicznej polityki bezpieczeństwa w sprawie sytuacji Morza Śródziemnego, w szczególności w Tunezji i Egipcie.

  Catherine Ashton, wiceprzewodnicząca Komisji/Wysoka Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa − Panie Przewodniczący! Wszyscy z ogromną uwagą śledziliśmy niedawne wydarzenia w Tunezji, a później w Egipcie.

Obywatele obu krajów zgłosili uzasadnione żale i aspiracje oraz oczekują odpowiedniej reakcji nie tylko ze strony własnych krajów, ale również ze strony ich partnerów, w tym Unii Europejskiej. Ich sygnał jest jasny: systemy polityczne doszły do punktu bez powrotu, a teraz musi nastąpić zmiana.

Korzystam z tej okazji, by wyrazić swój podziw dla ich godności i odwagi, a w kontekście relacji z Egiptu, które możemy oglądać na ekranach naszych telewizorów, apeluję o powściągliwość i dialog.

Na początku chciałabym omówić sprawę Tunezji. Doszło tam do znaczących zmian, które utorowały drogę demokratyczniejszemu rozwojowi tego kraju. Pomimo wielu wyzwań już teraz możemy dostrzec korzystny rozwój sytuacji w Tunezji, gdzie podejmuje się wysiłki służące realizacji oczekiwań społeczeństwa. Rząd tymczasowy podjął pewne ważne działania, w szczególności zwalniając więźniów politycznych oraz zapewniając wolność wypowiedzi, a także oskarżając członków rodziny byłego prezydenta Ben Alego o korupcję.

Ponadto ustanowiono trzy niezależne komisje, które już rozpoczęły pracę: komisję śledczą w sprawie korupcji i defraudacji środków publicznych, komisję śledczą w sprawie nadużyć w ramach represji stosowanych w trakcie niedawnych wydarzeń oraz wysoką komisję do spraw reformy politycznej.

Przyjęłam też do wiadomości niedawne przetasowania w rządzie, będące reakcją na żądania obywateli. Rząd uzyskał poparcie największych partii opozycyjnych oraz najważniejszych związków zawodowych – tunezyjskich Powszechnych Związków Zawodowych. W celu zorganizowania demokratycznych i przejrzystych wyborów oraz przeprowadzenia ważnych zmian politycznych, gospodarczych i społecznych Tunezja potrzebuje pokoju i stabilności. Zadaniem Unii Europejskiej jest wsparcie tego kraju i jego obywateli w tym trudnym okresie transformacji, a nasza reakcja była natychmiastowa – nie służyła narzucaniu naszych poglądów czy koncepcji, lecz udzieleniu wsparcia i podjęciu współpracy.

W zeszłym tygodniu rozmawiałam z nowym ministrem spraw zagranicznych, panem Ounaiesem, tuż po jego nominacji, a dziś spotkaliśmy się w Brukseli. Przeprowadziliśmy tu konkretną dyskusję – w pierwszym miejscu, które odwiedził po objęciu urzędu – dotyczącą najlepszych sposobów wsparcia przez Unię Europejską transformacji i udzielenia pomocy narodowi tunezyjskiemu. Potwierdził dzisiaj swój wniosek o wsparcie ze strony UE na etapie przygotowań do wyborów oraz obserwowania ich w przyszłości. Mamy zamiar wysłać do Tunezji delegację ekspertów w celu dokonania oceny prawa wyborczego i zapewnienia doradztwa prawnego tymczasowym władzom w tym zakresie, a w zeszłym tygodniu dyrektor zarządzający ESDZ, pan Hugues Mingarelli, odwiedził Tunezję, by omówić z nimi potrzeby ludności.

Jeżeli chodzi o inne formy wsparcia, to zwiększyliśmy środki na współpracę ze społeczeństwem obywatelskim. Zostanie to połączone ze zmianą orientacji naszych programów pomocowych, aby bardziej bezpośrednio pomóc społeczeństwu. Sama polityka liberalna nie jest w stanie zapewnić potrzebnego dobrobytu gospodarczego i społecznego oraz redystrybucji bogactwa na rzecz wszystkich obywateli Tunezji. Zatem mamy zamiar dokonać wspólnie z Tunezją przeglądu naszych priorytetów, aby uwzględnić nową sytuację i dostosować naszą pomoc do ich potrzeb społecznych.

Dzisiaj pan minister przekazał mi szczegóły w zakresie wyrażanych przez nich wątpliwości oraz ich planów, zatem będziemy w stanie zareagować wspólnie z innymi partnerami międzynarodowymi.

Zaproponowałam konkretne wsparcie, wstępnie w zakresie wsparcia wyborczego, rządów i transformacji do demokracji, wsparcia dla społeczeństwa obywatelskiego i organizacji pozarządowych, wsparcia dla rządów prawa i reformy wymiaru sprawiedliwości, zarządzania gospodarczego i walki z korupcją, rozwoju gospodarczego i społecznego (w tym wsparcia dla zubożonych regionów w środkowej i południowej Tunezji).

Wspólnie z państwami członkowskimi jesteśmy też gotowi rozważyć środki związane z mobilnością oraz zwiększonym dostępem do rynku. W tych wszystkich kwestiach nawiązano już kontakty na szczeblu roboczym i będziemy dalej prowadzić ten dialog. Mam zamiar udać się do Tunezji za dwa tygodnie.

Jeżeli chodzi o wniosek władz tunezyjskich dotyczący zamrożenia aktywów prezydenta Ben Alego oraz osób ściśle związanych z reżimem, podjęliśmy już pierwsze kroki w tym zakresie. Przyspieszyliśmy procedury umożliwiające Radzie do Spraw Zagranicznych podjęcie w poniedziałek decyzji w sprawie środków ograniczających w celu zamrożenia aktywów osób, wobec których toczy się dochodzenie w sprawie sprzeniewierzenia środków publicznych w Tunezji. Władze tunezyjskie przekazały nam listę osób, które powinny być objęte takimi środkami.

Jak już powiedziałam, nasz dyrektor zarządzający, pan Hugues Mingarelli, odbył w zeszłym tygodniu wizytę w tym regionie. Przeprowadził rozmowy z rządem tymczasowym oraz przewodniczącymi trzech nowo utworzonych komisji, a także spotkał się z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego.

Z zadowoleniem chciałabym przyjąć także inicjatywę Parlamentu Europejskiego, dotyczącą wysłania delegacji do Tunezji. Za niezwykle istotne uważam to, że Tunezyjczycy zauważą silne poparcie ze strony UE, a w szczególności Parlamentu Europejskiego, w krytycznym momencie transformacji do demokracji. Musimy wzmocnić wszelkie kontakty między ludźmi oraz nawiązać współpracę ze społeczeństwem obywatelskim, a to oznacza wsparcie organizacji pozarządowych, stowarzyszeń zawodowych oraz programów wymiany studentów.

Obecnie mamy szansę wzmocnić partnerstwo między Tunezją a Unią Europejską w oparciu o potwierdzenie demokracji oraz reformy gospodarcze i społeczne. Mam nadzieję, że będziemy w stanie działać w oparciu o wzajemny szacunek i zaufanie między naszymi społeczeństwami, by zagwarantować Tunezji stabilność oraz demokratyczną i pomyślną przyszłość. W tym kontekście z niecierpliwością czekam na nadchodzące wolne i demokratyczne wybory oraz ustanowienie nowego rządu. Uzgodniłam z tunezyjskim ministrem spraw zagranicznych wznowienie wkrótce rozmów w sprawie przyznania szczególnego statusu, z zamiarem ich zakończenia po zaprzysiężeniu nowego rządu wybranego w demokratycznych wyborach.

Wreszcie minister spraw zagranicznych stwierdził, że panuje atmosfera pojednania. Mam nadzieję, że będziemy w stanie współpracować z Tunezją, by przekształcić tę atmosferę w nową demokrację zapewniającą więcej swobód.

Teraz omówię sytuację w Egipcie. Zaledwie tydzień temu byliśmy świadkami rozpoczęcia niezwykłego przełomu w tym kraju. Moim zdaniem protesty antyrządowe – w oczywisty sposób zainspirowane wydarzeniami w Tunezji i poza jej granicami, a organizowane głównie przez media społeczne oraz za pomocą informacji ustnej – były dla całego świata ogromnym zaskoczeniem.

Ogromna siła tego powstania ludowego polega na tym, że dochodzi do niego w całym Egipcie. Setki tysięcy ludzi – młodych i starych, mężczyzn i kobiet – wychodzą na ulice, domagając się swoich słusznych praw politycznych i społeczno-gospodarczych. Protesty rozlały się od Kairu po Aleksandrię i Suez, a także w dalszych regionach Egiptu, a choć wielkość i różnorodność tłumów rosła, to protestujący są zjednoczeni w swoich żądaniach zmiany reżimu i przestrzegania podstawowych praw człowieka.

Pierwotnie dość pokojowe protesty stały się coraz gwałtowniejsze, łącznie z wykorzystaniem przez policję gazu łzawiącego, gumowych pocisków i działek wodnych. Niepokoimy się, że mogło też dojść do użycia ostrej amunicji. Podobnie jak wszyscy szanowni posłowie w tym Parlamencie ubolewam nad licznymi śmiertelnymi ofiarami demonstracji, a moje myśli są z tymi, którzy stracili swoich bliskich. Innym powodem do obaw jest również ogromna liczba rannych i aresztowanych, a wszystkie strony muszą okazać powściągliwość i wstrzymać się od przemocy.

Na poniedziałkowe posiedzenie Rady do Spraw Zagranicznych przygotowaliśmy nasze konkluzje, w których wzywamy władze egipskie do natychmiastowego zwolnienia wszystkich uczestników pokojowych manifestacji, którzy zostali zatrzymani. Wolność wypowiedzi oraz wolność zgromadzeń to przynależne wszystkim ludziom podstawowe prawa człowieka, które państwo ma obowiązek chronić. Ograniczenia nałożone na media, w tym na Internet, są niedopuszczalne i wzywam władze egipskie do niezwłocznego przywrócenia wszystkich sieci komunikacyjnych.

Za pomocą ogólnokrajowych demonstracji obywatele Egiptu wyrażają swoją wolę przeprowadzenia zmian. W całym kraju na każdym wiecu zebrały się setki tysięcy osób. Obecnie niezwykle istotne jest wysłuchanie ich głosów i rozwiązanie sytuacji za pomocą pilnych, konkretnych i zdecydowanych działań. Nadszedł czas na uporządkowaną zmianę oraz pokojową i dalekosiężną transformację.

Władze muszą starać się nawiązać i podjąć otwarty dialog z siłami politycznymi. Ważne, by społeczeństwo obywatelskie odegrało istotną rolę w tym dialogu. Władze egipskie muszą podjąć pilne działania za pośrednictwem rządu porozumienia narodowego, prowadzące do rzeczywistego procesu istotnych reform demokratycznych, zarazem torując drogę do wolnych i uczciwych wyborów.

Egipt dążący do transformacji w kierunku większej demokracji i pluralizmu może liczyć na nasze pełne poparcie. Pokój i dobrobyt regionu śródziemnomorskiego i bliskowschodniego leży w naszym wspólnym interesie.

Obecnie musimy dostosować i wzmocnić środki będące w naszej dyspozycji, by wesprzeć konieczne reformy polityczne, gospodarcze i społeczne. Już teraz zasadniczymi elementami naszej współpracy są demokracja, prawa człowieka i rządy prawa, i musimy ponownie skoncentrować się na tych działaniach i wzmocnić je.

Moim zdaniem polityka polega na dokonywaniu zmian: pomaganiu ludziom w kształtowaniu ich losu. W całym świecie arabskim dostrzegamy wiele potencjalnie korzystnych zmian, których motorem są żądania obywateli.

Nasza oferta jako Unii Europejskiej dla regionu i jego ludności polega na solidarności i wsparciu na rzecz przeprowadzenia reform. Jesteśmy unią krajów demokratycznych – mamy powołanie demokratyczne, więc w kreatywny i zdecydowany sposób ten proces zmian wesprzemy.

PRZEWODNICZY: STAVROS LAMBRINIDIS
Wiceprzewodniczący

  José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra, w imieniu grupy PPE – (ES) Panie Przewodniczący, Pani Baronesso Ashton, Panie i Panowie! Bez względu na ostateczny efekt lub rozwiązanie sytuacji w Egipcie, moim zdaniem śmiało możemy powiedzieć, że wydarzenia, do których doszło w Tunezji, będą momentem zwrotnym w historii.

Moim zdaniem nie należy szukać winnych w tym Parlamencie, nawet jeżeli kryzys dopadł Unię Europejską w niewłaściwym momencie, ale powinniśmy jednak wyciągnąć z tej sytuacji pewne wnioski.

Po pierwsze, Unia Europejska musi być widoczniejsza, musi mówić jednym głosem i unikać wszelkiej kakofonii; właśnie w tym celu utworzyliśmy Europejską Służbę Działań Zewnętrznych i stanowisko Wysokiego Przedstawiciela.

Po drugie, musimy wyciągnąć wnioski z nauk, jakie płyną z pełnej samozadowolenia polityki prowadzonej wobec wrogów wolności − od Białorusi po Kubę − gdzie państwa śródziemnomorskie plasują się gdzieś pośrodku. Musimy się zastanowić, czy faktycznie zgodnie z zamierzeniami procesu barcelońskiego uzyskaliśmy więcej stabilności, dobrobytu i demokracji.

Po trzecie, Panie Przewodniczący, uważam, że musimy wprowadzić rozróżnienie między tym, co Unia Europejska powinna uczynić w średnim okresie, a tym, co powinna zrobić w krótkim czasie. W krótkim okresie – wydaje mi się, że pani baronessa Ashton nakreśliła pewien plan działania – Unia Europejska powinna zaproponować stanowcze wsparcie dla tych procesów transformacji, aby nie zawieść nadziei tych przyjaznych nam krajów na uzyskanie wolności. Naszym obowiązkiem, Panie Przewodniczący, jest także ostrzeżenie ich przed zagrożeniami związanymi z tymi procesami, by nie stali się zakładnikami wrogów wolnego społeczeństwa.

W średnim okresie, Panie Przewodniczący, Unia Europejska musi poważnie rozważyć strategiczne podejście do reformy naszej polityki sąsiedztwa, o co zwróciliśmy się także wczoraj do pana komisarza Fülego na posiedzeniu Komisji Spraw Zagranicznych.

To wszystko należy zrobić, Panie Przewodniczący, pamiętając jednocześnie, że często trudniej jest utrzymać równowagę wolności, niż zrzucić jarzmo tyranii.

  Adrian Severin, w imieniu grupy S&D – Panie Przewodniczący! Obecne wydarzenia w Tunezji, Egipcie i innych krajach regionu powinny nam przypomnieć, że stabilność bez wolności to co najwyżej nietrwała rzeczywistość, jeżeli nie zwykła iluzja.

Musimy też pamiętać, że rewolucja czy powstanie społeczne to gwarancja zmiany, ale niekoniecznie zmiany na lepsze. Mam nadzieję, że znajdziemy natchnienie potrzebne do wsparcia tego procesu, aby stał się procesem przynoszącym zmianę na lepsze, a nie na gorsze.

Potrzebna jest szczegółowa analiza sytuacji w Tunezji i Egipcie (i nie tylko tam), ponieważ musimy zrozumieć, czy w przeszłości podejmowaliśmy właściwe działania, by uniknąć tych kryzysów. Jakie działania powinniśmy w przyszłości podjąć, aby móc przewidzieć kryzysy lub uniknąć podobnych? I wreszcie: co powinniśmy uczynić, aby mieć gwarancję, że przedmiotowy kryzys zmieni sytuację na korzyść wolności tych społeczeństw i stabilności regionu, a jednocześnie by uniknąć wszelkich zmian w kierunku większej lub innej niestabilności i innych rodzajów totalitaryzmu czy ucisku.

Powinniśmy przyjąć w tym kontekście podejście zapobiegawcze i proaktywne, co wymaga strategii. Z pewnością nasze sygnały były słuszne pod względem równoważenia kluczowego słowa „reforma” z newralgicznymi określeniami „porządek” czy „stabilność”. Ale diabeł tkwi właśnie w szczegółach, a faktycznie wielu z nas odnosi wrażenie, że jak dotychczas nie zajmowaliśmy się szczegółami, a stawiając czoła wyzwaniom, nie okazaliśmy wystarczającej wizji czy dostatecznej siły. Kolejnym ważnym czynnikiem jest nasza zdolność rozmawiania ze wszystkimi ważnymi uczestnikami, w tym z siłami islamskimi, w taki sposób, aby móc je wszystkie włączyć w korzystny proces.

Mamy nadzieję, że Komisja i Rada będą w stanie w przyszłości opracować taką strategię i bylibyśmy radzi, gdyby mogły nam o tym nieco więcej powiedzieć.

  Guy Verhofstadt, w imieniu grupy ALDE – (FR) Panie Przewodniczący! Uważam, że wydarzenia, do których obecnie dochodzi w Tunezji, a zwłaszcza w kilku ostatnich godzinach w Egipcie, mają równocześnie historyczny i bardzo tragiczny wymiar.

Jak obecnie usłyszeliśmy, w ostatnich kilku godzinach wiele setek osób zostało rannych. Mówię o tym przede wszystkim dlatego, że dostrzegam pewną analogię między obecnymi wydarzeniami na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej a sytuacją w Europie w 1989 roku. Właśnie dlatego jestem zdumiony, zaskoczony i rozczarowany sposobem, w jaki Europa obecnie powtarza dokładnie te same błędy, które popełniła w 1989 roku, co chciałbym jasno powiedzieć.

To niewiarygodne, Panie Przewodniczący, że my, tak zwany kontynent demokracji, nadal nie byliśmy w stanie zapewnić naszego bezwarunkowego poparcia dla tłumów na ulicach – tłumów, które nie chcą niczego poza naszym poparciem.

(Oklaski)

Panie i Panowie! Nie słyszałem jeszcze, ani wczoraj, ani dziś, by pani baronessa Ashton udzieliła naszego poparcia.

Dlaczego, Pani Baronesso Ashton, reakcja Europy jest tak nieprzekonująca? W rzeczywistości prawie w ogóle nie zareagowaliśmy. Pani zareagowała, a następnie również Niemcy, Francja i Wielka Brytania wydały oświadczenia bez skonsultowania się ze sobą, jak gdyby nie było Europy. Muszę powiedzieć, że jedyne zadowalające oświadczenie europejskie pochodziło spoza Unii, a wygłosił je konkretnie premier Turcji, pan Erdogan, który powiedział prezydentowi Mubarakowi, że powinien wysłuchać żądań swoich obywateli, a zatem ustąpić. To była jedyna przyzwoita reakcja, dostrzegalna na szczeblu europejskim.

(Oklaski)

Uważam, że Pani dzisiejsza wypowiedź jest bardzo istotna dla ludzi na ulicach, którzy − być może − nawet walczą o swoje życie. Sądzę, że w ostatnich kilku dniach Europa popełniła dwa błędy.

Po pierwsze, nie uświadomiliśmy sobie, z jak historyczną chwilą mamy do czynienia, a po drugie – i o wiele ważniejsze – źle oceniliśmy sytuację. Obawiamy się – i właśnie to jest źródłem naszych błędnych oświadczeń – że po wyborach do władzy dojdzie reżim islamistyczny. Cóż, powiem Państwu, że się tego nie boję. Wierzę w obywateli Tunezji i Egiptu.

(Oklaski)

Oni pragną demokracji, a fakt, że Koptowie i muzułmanie obecnie maszerują ramię w ramię, jest wystarczającym dowodem na to, czego chcą, czyli prawdziwie otwartej demokracji.

Podam Państwu drugi przykład, dlaczego nie powinniśmy bać się apelować o otwartą demokrację w tych krajach. Wszyscy Państwo znają przypadek Mohammeda Bouaziziego, człowieka, który swoim samospaleniem wzniecił rewolucję w Tunezji. Cóż, Pani Baronesso Ashton, na trumnie pana Bouaziziego nie leżała zielona flaga islamu. Leżała na niej czerwona flaga Tunezji, zatem obecnie nie jesteśmy świadkami rewolucji islamskich. Wręcz przeciwnie, to rewolucje na rzecz wolności.

(Oklaski)

Z tego względu teraz, kiedy od prawie tygodnia w Kairze gromadzą się tysiące ludzi, a w Jordanii, Jemenie, Syrii i Algierii dochodzi do manifestacji, wzywam Panią, Pani Baronesso Ashton, do zmiany stanowiska Unii Europejskiej. Chciałbym, aby wystąpiła Pani w naszym imieniu i jasno powiedziała dzisiaj, w tym Parlamencie, że Unia Europejska w pełni popiera obywateli Egiptu i ich żądania. Chcemy, aby prezydent Mubarak wreszcie posłuchał swoich obywateli i dzięki swojej rezygnacji uwolnił swój kraj, by mógł on już dzisiaj cieszyć się demokracją i wolnością. Właśnie taki sygnał chciałbym usłyszeć w odpowiedzi, którą Pani przedstawi.

(Oklaski)

  Daniel Cohn-Bendit, w imieniu grupy Verts/ALE – (FR) Panie Przewodniczący, Pani Baronesso Ashton! Apeluje Pani o spokój. Musimy jednak nazwać rzeczy po imieniu! To wojska prezydenta Mubaraka spowodowały obecny terror na ulicach Egiptu, a nie demonstranci! Zatem proszę nie apelować o spokój do wszystkich. Proszę zwrócić się do prezydenta Mubaraka o zaprzestanie ataków na protestujących, ponieważ czyni to, by móc potem powiedzieć: „mam zamiar przywrócić porządek w tym chaosie”. Właśnie taką pułapkę na nas zastawia, a wszystko, co możemy powiedzieć obu stronom, to „uspokójcie się!”. Nie, zdecydowanie nie. Musimy powiedzieć prezydentowi Mubarakowi, by się uspokoił, a najlepszym sposobem uspokojenia sytuacji jest jego rezygnacja, ucieczka. Wtedy w Kairze zapanuje spokój.

Czy widzieli Państwo, że ludzie z nożami to byli policjanci prezydenta Mubaraka? Problemy wywołali ubodzy ludzie, przywiezieni dziś rano autobusem z zapadłych regionów Egiptu. O tym trzeba powiedzieć, Pani Baronesso Ashton, a my nie możemy przymykać na to oczu. Jest rzecz, którą jestem w Pani przypadku zadziwiony: dziś rozumie Pani wszystko, co działo się w Tunezji trzy tygodnie temu. Ale kiedy z uwagi na dyktaturę trzy tygodnie temu w Parlamencie Europejskim wzywaliśmy Panią do wstrzymania rozmów o zmianie statusu Tunezji, mówiła nam Pani, że to niemożliwe. A teraz okazuje się, że to jest możliwe. Jest Pani bojownikiem ostatniej chwili. To wszystko wyjaśnia. Dlatego chciałbym Panią prosić o jedno: proszę nam powiedzieć, gdzie w przypadku Tunezji Europa zainwestowała swoje pieniądze. Proszę nam powiedzieć, które przedsiębiorstwa je otrzymały: które z przedsiębiorstw prezydenta Ben Alego i jego żony były wspierane za pomocą pieniędzy europejskich. Może nam Pani to powiedzieć. Ten Parlament ma prawo wiedzieć.

Po drugie, Pani Baronesso Ashton, ponieważ mówi Pani, że ma zamiar obecnie wesprzeć obywateli Tunezji, to chciałbym prosić o zapewnienie jednego: aby w procesie demokratycznym w trakcie transformacji panowała równość szans. Jeżeli przeprowadzone zostaną nowe wybory – jak Pani wie, tunezyjskie Zgromadzenie Konstytucyjno-Demokratyczne (RCD) ma pieniądze, ale nie mają ich partie opozycyjne, przez wiele lat uznawane za nielegalne, – Unia Europejska musi odegrać swoją rolę w zakresie wspierania sprawiedliwości i równości demokratycznej. W przypadku Egiptu jedno jest dzisiaj pewne, Pani Baronesso Ashton: jeżeli nie uda się nam wesprzeć Egipcjan w procesie wyzwolenia, to ludność Bliskiego Wschodu, społeczeństwa arabskie ponownie się od nas odwrócą, w chwili, kiedy ponosimy odpowiedzialność za nadzwyczajną sytuację, o której Pan, Panie Pośle Verhofstadt, również nie wspomniał: w Gazie odbyły się demonstracje poparcia dla Egipcjan, a Hamas zakazał tych demonstracji. To dowód, że obecnie wicher wolności wieje przeciwko teokracjom na Bliskim Wschodzie, a także w krajach arabskich, a my musimy go wspomóc. Przez wiele lat lamentowaliśmy, kiedy mieliśmy wybór jedynie między dyktaturą a teokracją. Cóż, wola boża! Istnieje trzecia możliwość, czyli wolność i walka o wolność przeciwko dyktaturom i teokracjom, a naszym zadaniem jako Europejczyków jest poparcie tych, którzy prowadzą tę walkę.

(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane za pomocą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)

  Niki Tzavela (EFD) - Panie Przewodniczący! Z całym szacunkiem dla pana posła Verhofstadta i pana posła Cohna-Bendita, chciałabym powiedzieć pani wysokiej przedstawiciel, że mam bardzo poważne zastrzeżenia do słów obu panów posłów. Ta cała sytuacja przypomina mi Iran. Proszę postępować ostrożnie w sprawie Afryki Północnej. Ta część świata to nie Europa.

Pytanie brzmi: czy nie przypominają Panowie sobie, co wydarzyło się w Iranie? Czy nie widzą Panowie żadnych analogii? Czy nie zgadzają się Panowie z tym, że musimy zapewnić tutaj uporządkowaną transformację?

(Przewodniczący odebrał mówczyni głos)

  Daniel Cohn-Bendit (Verts/ALE) – (FR) Pani Poseł Tzavela! Nie ośmieliłbym się udzielić Pani lekcji historii, ale chciałbym jednak zwrócić uwagę, że w Iranie to kraje zachodnie, Stany Zjednoczone, popierały szacha Iranu, a do ostatniej chwili, nawet za czasu rządów Bakhtiara, znajdowaliśmy się po niewłaściwej stronie, i dostarczyliśmy wszelką broń, by wspomóc zwycięstwo irańskiej teokracji.

Właśnie na to chciałem zwrócić Państwa uwagę: jeżeli nie poprzemy tych, którzy walczą o wolność, to znajdą się oni w impasie, a przeciwna strona wygra. Właśnie tego nauczył nas przypadek Iranu, Pani Poseł Tzavela. Wnioski, które wyciągnęliśmy ze sprawy Iranu, podsumował pan Gorbaczow: „historia ukarze spóźnialskich”.

Proszę, by choć raz Europa nie była w tym regionie spóźniona.

(Oklaski)

  Charles Tannock, w imieniu grupy ECR – Panie Przewodniczący! Francja oczywiście troszczyła się o ajatollaha Chomeiniego i przywiozła go z powrotem do Teheranu.

Ale przechodząc do zupełnie innej sprawy: Egipt jest republiką od 1956 roku, ale pan Mubarak jest dopiero trzecim prezydentem tego kraju. W Tunezji prezydent Ben Ali jest dopiero drugim przywódcą od czasu uzyskania niepodległości 53 lata temu. Kiedy krajobraz polityczny daje tak niewielkie nadzieje na zmianę, w nieunikniony sposób wzbierają frustracje, co obecnie widzimy w postaci huraganu przemian w całym regionie.

Moja grupa, grupa ECR, wzywa do prawdziwie demokratycznej i pokojowej transformacji w Egipcie. Jesteśmy dziś świadkami niepokojącej tendencji do przemocy. Trudno wyobrazić sobie, w jaki inny sposób prezydent Mubarak może odegrać wiarygodną rolę w tej transformacji, niż poprzez ustąpienie.

Sytuacja w Tunezji także pozostaje niestabilna, a im dłużej to trwa, tym większe jest niebezpieczeństwo przejęcia inicjatywy politycznej przez islamistów. Być może Tunezja była krajem despotycznym i skorumpowanym, ale także głęboko świeckim i prozachodnim; musimy o tym pamiętać.

Takie samo zagrożenie istnieje również w Egipcie, gdzie właśnie w tej chwili islamistyczne Bractwo Muzułmańskie stara się wypełnić polityczną próżnię. Radykalizacja polityki egipskiej byłaby katastrofą dla tego kraju i sąsiadującego z nim Izraela. Ale może to mieć również poważne konsekwencje dla funkcjonowania Kanału Sueskiego.

Wysiłki dyplomatyczne UE w Tunezji i Egipcie muszą koncentrować się w pełni na zapewnieniu stabilności i porządku oraz stawieniu oporu tym, którzy pragną rozprzestrzenienia się przemocy i strachu, czego obecnie jesteśmy świadkami. Aby stworzyć liberalną demokrację w tych krajach, które nie mają stosownej tradycji, UE, Stany Zjednoczone i nasze polityczne kuźnie idei w Europie muszą teraz przeznaczyć znaczne środki dla umiarkowanych polityków demokratycznych i nowych partii, które powinny opowiadać się za pluralizmem demokratycznym oraz wolnymi i uczciwymi wyborami, a w przeciwieństwie do Bractwa Muzułmańskiego powinny być gotowe oddać władzę w razie porażki przy urnie wyborczej. To ogromne wyzwanie, a my oczywiście możemy być świadkami historycznej chwili „upadku Muru Berlińskiego” w świecie muzułmańskim.

Istnieją już dobre wzorce demokratyczne w krajach, gdzie istnieje muzułmańska większość, na przykład w Indonezji, Turcji czy Bangladeszu, z których skorzystać mogłyby Egipt i Tunezja. Miejmy nadzieję, że w przyszłości wybór, jaki do dyspozycji będzie miał świat muzułmański, nie będzie ograniczony do świeckiej tyranii lub teokracji islamskiej, lecz obejmie również trwałą demokrację.

(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane za pomocą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)

  Marc Tarabella (S&D) – (FR) Panie Przewodniczący! Chciałbym po prostu odnieść się do pana posła Tannocka, aby potępić jego postawę wobec obecnych demonstrantów, a także rozwinąć to, o czym mówili posłowie Verhofstadt i Cohn-Bendit.

To rewolucja powszechna, ponieważ ludzie narażeni są na opłakaną biedę. Z tego względu przywódcy, których popieraliśmy w imię zagwarantowania pewnej stabilności i uniknięcia zagrożenia islamizacją, sprawują rządy terroru i utrzymują ludzi w ubóstwie. Dlatego chciałbym Pana zapytać, czy zgadza się Pan, że ludzie mają prawo zbuntować się, kiedy utrzymuje się ich w ubóstwie.

(Oklaski)

  Charles Tannock (ECR) - Panie Przewodniczący! Wydaje mi się, że w moim wystąpieniu bardzo jasno powiedziałem, że nie chcę, aby świeccy tyrani czy teokraci islamscy rządzili krajami będącymi naszymi sąsiadami. Oczywiście chciałbym, by liberalni demokraci byli gotowi wystartować w wolnych i uczciwych wyborach. Uważam sytuację gospodarczą oraz wysokie bezrobocie w Egipcie i Tunezji za poważny problem, z którym musimy zmierzyć się każdym możliwym sposobem. Ale nie o tym tutaj rozmawiamy. Obecnie trzeba doprowadzić do uporządkowanej i pokojowej transformacji w tych krajach, a nie do naruszania prawa i porządku. Chcemy, aby w naszym sąsiedztwie panowały stabilność i pokój oraz, oczywiście, demokracja.

  Przewodniczący. − Chciałbym tylko zauważyć, Panie Pośle Tannock, że Pańskie korzystne nastawienie wobec liberalnych demokratów wywołało sporo radości w środku sali. Być może później będzie Pan musiał nieco się tłumaczyć.

(Śmiech)

  Marie-Christine Vergiat, w imieniu grupy GUE/NGL – (FR) Panie Przewodniczący! Nie bardzo chciałam wracać do przeszłości, ale wysłuchałam pewnych zaskakujących wypowiedzi. Sądzę, że w ostatnim okresie, od kilku miesięcy, jako jedyni wraz z kilkoma posłami Grupy Zielonych/Wolnego Przymierza Europejskiego, wzywaliśmy do przeprowadzenia debaty w sprawie sytuacji w Tunezji. Jak słusznie powiedział pan poseł Cohn-Bendit, mamy wielu bojowników ostatniej chwili. Moglibyśmy wiele mówić o przeszłości, ale powiedzieliśmy to już w naszej rezolucji i uważamy, że przede wszystkim powinniśmy skupić się na przyszłości.

Co najważniejsze, powinniśmy uniknąć mieszania się w jakikolwiek sposób w wewnętrzne sprawy tych krajów. Nie powinniśmy jako Europejczycy wypowiadać się, jaki powinien być skład rządów tych krajów. Obywatele Tunezji samodzielnie podjęli kroki, by uwolnić się spod władzy dyktatury. Musimy im pozwolić wypowiedzieć się i wesprzeć ich na drodze do demokracji. Każdy, kto śledzi sytuację w Tunezji, wie, że przeszłość jeszcze nie odeszła w zapomnienie i są ludzie, którzy pociągają za sznurki i skrycie knują intrygi.

Obecny wybuch przemocy w Egipcie także pokazuje, że sytuacja jest trudna. Zatem tak, musimy zdecydowanie potępić wszelką przemoc, a nie tylko wzywać do jej ograniczenia, jak Państwo uczynili w przypadku Tunezji. Przemoc ze strony policji jest zawsze niedopuszczalna: jest tak samo niedopuszczalna dziś, jak była w przeszłości, i tak samo niedopuszczalna w Tunezji i Egipcie, jak była gdziekolwiek indziej. Zapytajmy władze tunezyjskie i społeczność tego kraju o ich oczekiwania, nie narzucając im czegokolwiek.

Zreferowała Pani swoje rozmowy z ministrem spraw zagranicznych, ale dodała Pani, najwyraźniej niepytana o to, że chce Pani też zwiększyć dostęp do rynku w Tunezji. To moim zdaniem dość niewłaściwe, ponieważ w tym zakresie nie brakuje wsparcia ze strony Unii Europejskiej.

Wydaje się, że dopiero teraz wszyscy zaczynają sobie zdawać sprawę z ogromu korupcji reżimu Ben Alego. Tak, dzięki pomocy Unii Europejskiej rodziny Ben Alich i Trabelsich skorzystały z liberalizacji gospodarczej w Tunezji. Tak, Unia Europejska musi utrzymać twarde stanowisko wobec wszystkich przypadków łamania praw człowieka. Unia Europejska straciła wiele na wiarygodności w tych krajach. Tak, wreszcie musimy poprzeć demokratów i potępić wszelkie dyktatury.

  Fiorello Provera, w imieniu grupy EFD – (IT) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Stary porządek w regionie Maghrebu ulega zmianie, a kryzys powoduje szereg problemów, które niełatwo będzie rozwiązać.

Istnieją zarówno zagrożenia, jak i szanse. Możliwe, że świecki rząd despotyczny zostanie zastąpiony agresywną islamską teokracją fundamentalistyczną, mającą wpływ destabilizujący. Powinniśmy pamiętać, co wydarzyło się w Iranie: trudno, aby rozwój demokracji następował wraz z rewolucją. Z pewnością należy wyciągnąć pewne wnioski z przypadku Iranu.

Kolejnym zagrożeniem jest możliwe zaostrzenie kryzysu gospodarczego w tym regionie, co spowoduje jeszcze większe bezrobocie wśród osób młodych i znaczny napływ imigrantów, z którym Europa nie będzie w stanie sobie poradzić.

Te wydarzenia świadczą o tym, że nasza polityka eurośródziemnomorska jest niewłaściwa, i pokazują, że dotychczas realizowana polityka współpracy nie wystarcza do stworzenia warunków dla rozwoju i demokracji. Obecne wydarzenia nie są efektem wyłącznie kryzysu gospodarczego, nawet jeżeli był on poważny, lecz braku stabilności społecznej; inaczej mówiąc – braku mechanizmów umożliwiających reprezentację interesów społecznych, na przykład związków zawodowych, wolnej prasy, pluralizmu politycznego, sektora wolontariatu, rządów prawa i jednakowych szans dla wszystkich.

Wspieranie krajów tego regionu w ich przemianach powinno być filarem polityki europejskiej, wraz z pomocą gospodarczą i handlową. To sposób stworzenia prawdziwej stabilności: nie stabilności zapewnianej przez despotyczne rządy, lecz stabilności opartej na zgodzie społecznej, udziale i instytucjach demokratycznych.

  Nicole Sinclaire (NI) - Panie Przewodniczący! Obecnie, kiedy przygotowuję się do jutrzejszego wyjazdu doraźnej delegacji do Tunezji – i cieszę się, że mogę wziąć w niej udział – myślę przede wszystkim o pomyślności obywateli Tunezji i potrzebie, byśmy wszyscy pamiętali, jak bardzo jest ona istotna i dlaczego szanujemy ich wartości kulturowe i ich tożsamość, kiedy pomagamy im budować nową przyszłość opierającą się na rządach prawa i ideałach demokratycznych.

Ludzie oczekują zmian i pomocy bez ograniczeń. Z tego względu cieszę się, że pan poseł Cohn-Bendit przedstawił uwagę, którą zgłosiłam dziś rano na posiedzeniu komitetu delegacji, dotyczącą właśnie tego, co stało się ze środkami UE przez te wszystkie lata. Przedstawiciel ESDZ stwierdził, że wydano je na reformy. Jakie reformy? Gdyby przeprowadzono odpowiednie reformy, ludzie nie zbuntowaliby się w taki sposób. Czy możemy uzyskać jakieś szczere odpowiedzi? Musimy skłonić rząd tymczasowy do zbadania, na co przeznaczano pieniądze, i zagwarantować prawidłowe wydawanie środków UE w przyszłości.

  Ioannis Kasoulides (PPE) - Panie Przewodniczący! Świat arabski jest naszym partnerem w Unii dla Śródziemnomorza. We wszystkich działaniach, jakie z nim podejmowaliśmy, zawsze głosiliśmy zasady pluralistycznej demokracji, wolności mediów, wypowiedzi i zgromadzeń, poszanowania praw człowieka, niezależności wymiaru sprawiedliwości oraz dobrego rządzenia. Ale zawsze twierdziliśmy też, że te zasady należy realizować od wewnątrz, a nie narzucać z zewnątrz.

Społeczeństwo Tunezji potrafiło przeciwstawić się uciskowi, państwu policyjnemu i torturom oraz zdobyć wolność i demokrację. Władze tunezyjskie muszą uszanować wolę ludu i bezzwłocznie rozpocząć proces demokratyzacji, równocześnie pociągając do odpowiedzialności za przypadki korupcji czy ucisku ze strony ferajny prezydenta Ben Alego.

Z analogicznych powodów obywatele Egiptu przeciwstawili się morderstwom, aresztowaniom, gazowi łzawiącemu i kulom oraz zażądali chleba i wolności, godności i wyzwolenia.

Uwaga: demokracja nie oznacza wyborów. To o wiele, wiele więcej. Jednogłośnie popieramy społeczeństwo Egiptu i wzywamy obecnych przywódców do wysłuchania mądrości swojego ludu, a nie stawiania przeszkód na drodze do realizacji ich aspiracji.

Naszym funkcjonariuszom europejskim, Radzie i wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel chciałbym powiedzieć: to rozczarowujące, kiedy słyszy się odważne wypowiedzi prezydenta Obamy czy pani Hillary Clinton, a jednocześnie słucha się, jak Państwo, jak zwykle, grają drugie skrzypce, które ledwo słychać.

  Véronique De Keyser (S&D) – (FR) Panie Przewodniczący! Naprawdę są chwile, kiedy trzeba wiedzieć, po której stronie stanąć. Wiele razy mówiłam o tym w Unii Europejskiej. Dzisiaj dość wyraźnie widać, którą stronę wybrać: jak mówili moi koledzy i moje koleżanki, to strona wolności, to głos obywateli.

W chwili, kiedy to mówię, kairskie muzeum stoi w płomieniach, na ulicach wybuchają walki, a ja uważam, że przynajmniej w przypadku Egiptu nie wyrażaliśmy się dostatecznie jasno. Prezydent Mubarak musi odejść, trzeba to wyraźnie stwierdzić. Prezydent Mubarak, w jego obecnym stanie – a szanuję jego długie zmagania – nie jest w stanie przewodzić transformacji politycznej; szaleństwem jest proszenie go o to i zgoda na obecną walkę między klanem Mubaraka a klanem ElBaradei na ulicach Egiptu. W tej sprawie musimy wziąć na siebie odpowiedzialność.

Chciałabym Państwu również powiedzieć, że przez kilka ostatnich dni i nocy nie mogłam przestać myśleć o popełnionym przez nas błędzie. Popełniliśmy spektakularny błąd: w imię stabilności popieraliśmy skorumpowane reżimy, nie troszcząc się o sprawiedliwość społeczną czy wolnościowe aspiracje obywateli.

(Oklaski)

Ten błąd musimy naprawić i obecnie nadszedł czas, aby to uczynić.

Obawiam się, Panie i Panowie, że nasz drugi błąd polegał na niezrozumieniu islamu politycznego. Nie powiedziałam „niezaakceptowaniu islamu politycznego!”. Istnieje różnica, między terrorystami, fundamentalistami a niektórymi muzułmańskimi braćmi. Naszym zadaniem jest dostrzeżenie różnic, rozpoczęcie dialogu i odsunięcie tych, których sobie nie życzymy, ale dziś utorowaliśmy drogę dla tych fundamentalistów. Dla niektórych terrorystów przetarliśmy szlak !

Nadszedł czas dokonania przeglądu tych stanowisk, a w końcu musimy trzymać się historycznych osiągnięć tych krajów, Tunezji, Egiptu i tak dalej. Mam tu na myśli świeckie struktury tych krajów oraz liczne prawa kobiet w tych krajach, w świeckich strukturach i prawach niezwiązanych z prawem szariatu. Demokrację można tworzyć z udziałem niezwykle zróżnicowanych stron. Nie wylewajmy dziecka z kąpielą. Musimy trzymać się tej koncepcji państwa świeckiego i szacunku dla różnych religii i przekonań oraz dla różnorodności politycznej.

(Oklaski)

  Edward McMillan-Scott (ALDE) - Panie Przewodniczący! Sądzę, że obecnie niezwykle pilną sprawą jest sytuacja w Egipcie. W 2005 roku byłem przewodniczącym małej misji obserwacyjnej przy okazji odbywających się tam wyborów. Zwrócono się do nas o przyjazd na pierwszą i na drugą turę, ale pierwsza tura była tak chaotyczna, niewiarygodnie źle zorganizowana i nieuczciwa, że podjęliśmy decyzję, aby na druga turę nie wracać .

Egipt to kraj, w którym od mniej więcej 30 lat dyktator, w osobie prezydenta Mubaraka, sprawuje władzę absolutną, rządząc w sposób szczególnie brutalny, bezwzględny i arbitralny, a chociaż wszyscy dostrzegamy nadzwyczajny rozwój sytuacji na ulicach Egiptu, to na podstawie reakcji prezydenta Mubaraka możemy ocenić, że czuje on poparcie nie tylko w Egipcie, ale i poza nim.

Teraz musimy również przyznać, że Unia Europejska nie dysponuje Szóstą Flotą. Możemy jedynie prezentować siłę moralną, zatem kiedy pani baronessa Ashton przemawiała bardzo łagodnie na początku tej debaty, to niestety nie miała ze sobą wielkiego kija. Musimy więc mówić łagodnie, to prawda, ale musimy też mówić jednym głosem, a moim zdaniem obecny problem Europy polega na tym, że nie przemawia jednym głosem na poziomie pani baronessy Ashton i innych przywódców.

Jak już wcześniej wspomniano, premierzy Wielkiej Brytanii, Francji i Niemiec wydali odrębne oświadczenia. Musimy mówić razem. Musimy całkowicie jasno powiedzieć, jakie jest nasze stanowisko – popieramy demokrację i prawa człowieka, nie tylko w Europie, lecz na całym świecie, a obecnie w szczególności w regionie śródziemnomorskim.

  Franziska Katharina Brantner (Verts/ALE) – (DE) Panie Przewodniczący, Pani Baronesso Ashton! Chciałabym powtórzyć skierowany do Pani apel o dostarczenie nam listy odbiorców środków UE w tych krajach. Istnieją uzasadnione obawy, że klan Ben Alego i jego przedsiębiorstwa także korzystają ze środków UE.

Uważam, że musimy dokonać przeglądu naszych działań w tym regionie. Potrzebujemy wyjaśnień dotyczących sposobu wykorzystywania naszych pieniędzy oraz jasnej zmiany kierunku. Ta jasna zmiana kierunku wymaga przede wszystkim nowego szefa przedstawicielstwa w Tunezji. Chciałabym przeczytać Państwu, co on nam dzisiaj napisał w wiadomości elektronicznej:

(FR) Strategia Europy w Tunezji nie wymaga zmiany. Będziemy mieć większą swobodę w zakresie wyboru rozmówców i partnerów, ale obecnie sektory interwencji oraz nasze porozumienia z tym krajem okazują się być jeszcze ważniejsze.

Moim zdaniem to niewiarygodne, że szef przedstawicielstwa pisze, iż nie musimy zmieniać naszej polityki wobec Tunezji. Wzywam Panią do przyjęcia odpowiedzialności i dokonania zmiany tego szefa przedstawicielstwa.

Chciałabym dodać jedną uwagę w sprawie, o której mówiła pani poseł De Keyser; uważam, że nadszedł również czas udzielenia wsparcia kobietom w transformacji. Na przykład dlaczego nie mielibyśmy zorganizować dużej konferencji z Pani poparciem, gdzie mogłaby Pani wystąpić i udzielić poparcia kobietom na rzecz transformacji, zwracając uwagę na ich rolę i wspierając je, aby wzmocnić i podkreślić laicki i świecki proces w tych krajach. Tak mógłby wyglądać Pani program feministyczny.

(Oklaski)

  Mirosław Piotrowski (ECR) - (PL) Panie Przewodniczący! Masowe protesty w Tunezji i w Egipcie, a szczególnie w strategicznie ważnym Egipcie, absorbują uwagę wszystkich sił politycznych na świecie. Możliwe są różne scenariusze: od pokojowego przejęcia władzy przez siły prodemokratyczne, aż do gospodarczego chaosu i wybuchu konfliktu zbrojnego, nie wykluczając nawet użycia broni nuklearnej.

Sytuacja jest dynamiczna i trudna do przewidzenia. Społeczeństwa arabskie pozbawione przez lata podstawowych praw, takich jak wolność słowa czy uczestnictwo w wolnych wyborach, są zdeterminowane zmienić władzę za wszelką cenę. Parlament Europejski powinien znaleźć wspólne stanowisko i podjąć działania, aby nie doszło do destabilizacji w całym regionie. Nie możemy zapominać o uchwalonej niedawno przez naszą Izbę rezolucji w sprawie prześladowania chrześcijan, która dotyczyła także Egiptu. Powinniśmy zastanowić się nad podjęciem bardziej konkretnych kroków i wysłać do Egiptu misję obserwacyjną.

  Willy Meyer (GUE/NGL) – (ES) Panie Przewodniczący, Pani Baronesso Ashton! Unia Europejska musi zmienić swoją politykę sąsiedztwa, ponieważ wywieramy oczywiste wrażenie, jakoby bardziej interesowało nas zawieranie porozumień o wolnym handlu niż rozwój obywateli i ich prawa człowieka. Pani Baronesso Ashton! Problemem nie jest obecne stanowisko Unii Europejskiej wobec reżimów prezydentów Ben Alego i Mubaraka, lecz stanowisko przyjęte przedwczoraj przez Unię Europejską, w którym nie udzielono najmniejszego poparcia zmianom, jakich domagali się na ulicach obywatele.

To właśnie ten problem musi rozwiązać Unia Europejska: że nie okazujemy żadnego poparcia dla zmian, których domagają się ludzie, nie tylko w Tunezji, ale również w Maroku, Egipcie, Jordanii i Jemenie; ogromna rzesza ludzi, którzy nie mogą już zdzierżyć autokratycznych rządów czy kryzysu dotykającego najsłabszych. Taką zmianę musi przeprowadzić Unia Europejska; musi stać na czele wydarzeń poprzez zmianę kierunku swojej polityki sąsiedztwa.

  Bastiaan Belder (EFD) - (NL) Panie Przewodniczący! Nie może być żadnym zaskoczeniem, że Islamska Republika Iranu pilnie obserwuje pasjonujące zmiany polityczne, do których dochodzi w Tunezji i Egipcie. Zarówno rząd Iranu, jak i opozycja popierają głosy rozbrzmiewające na ulicach. Co więcej, obie strony twierdzą, że to im należy zawdzięczać to arabskie powstanie ludowe. Irański reżim świętuje nadejście fali rewolucyjnej, która rozpoczęła się w ich kraju w 1979 roku, i która ich zdaniem rozlewa się obecnie w świecie arabskim, a irańska opozycja uważa się za inicjatora masowych protestów społecznych w Tunisie i Kairze.

Kiedy pragmatyczny obóz arabski na Bliskim Wschodzie zbliża się do rychłego upadku, przywódcy Iranu mają więcej powodów do optymizmu niż opozycja. Unia Europejska nie powinna zamykać oczu na to zagrożenie. Radykalizacja świata arabskiego z pewnością nie współgra z godnym życiem, którego słusznie domagają się protestujący Tunezyjczycy i Egipcjanie. Islamska Republika Iranu pod żadnym pozorem nie powinna być postrzegana jako wzór, lecz jako przestroga.

  Philip Claeys (NI) - (NL) Panie Przewodniczący! Obecna sytuacja w takich krajach, jak Tunezja czy Egipt, to niezwykle istotna okoliczność. Obywatele powstają przeciwko despotycznym tyranom i to dobra wiadomość.

Oczywiście pozostaje istotne pytanie, jakie będą efekty tych wydarzeń. Jest coś paradoksalnego w demokratyzacji w świecie islamskim, kiedy więcej demokracji często oznacza więcej islamizmu, co z kolei prowadzi do ograniczenia demokracji. Oczywiście jako Europejczycy powinniśmy poprzeć proces demokratyczny. Jednakże takiego poparcia należy udzielić prawdziwie demokratycznym siłom, a my nigdy nie powinniśmy celowo pomagać takim organizacjom, jak Bractwo Muzułmańskie, w tworzeniu teokratycznej dyktatury w Egipcie, poprzez udzielanie im wsparcia UE. W przeciwnym razie możemy doprowadzić do pojawienia się w całym regionie takiej sytuacji, jakiej świadkami jesteśmy obecnie w Iranie.

Dlatego musimy roztropnie dobierać partnerów. Przecież prezydent Ben Ali i jego partia jeszcze kilka tygodni temu nadal byli członkami Międzynarodówki Socjalistycznej. Jednak teraz, kiedy wiatr się zmienił, w ciągu jednej nocy zostali z niej wykluczeni. Cóż, Panie i Panowie, bądźmy rozważni w przyszłości, ostrożnie dobierajmy partnerów i nie ułatwiajmy zadania islamistom.

  Hans-Gert Pöttering (PPE) – (DE) Panie Przewodniczący, Pani Baronesso Ashton, Panie i Panowie! Nasza reakcja na wydarzenia w świecie arabskim musi opierać się na naszej koncepcji człowieczeństwa. Każdy człowiek, bez względu na to, czy jest muzułmaninem, żydem, chrześcijaninem czy nie wyznaje żadnej konkretnej wiary, ma jednakową wartość i jednakowe prawo do godnego życia. Skoro tak jest, to mieszkańcy krajów arabskich mają prawo życia w wolności, demokracji i w sposób szanujący godność ludzką.

Dlatego dzisiaj naszym obowiązkiem, naszą odpowiedzialnością i naszym ważnym zadaniem na przyszłość jest powiedzenie mieszkańcom świata arabskiego, którzy pokojowo stają w obronie wolności i demokracji, że solidarnie stoimy po ich stronie. Wyrażamy naszą solidarność z pokojowo nastawionymi muzułmanami w świecie arabskim.

(Oklaski)

W przeszłości popełniliśmy już raz błąd, przymykając oczy na totalitarny komunizm, ponieważ stwierdziliśmy, że potrzebujemy stabilności. Nie wolno nam obecnie powtórzyć tego błędu, ponieważ stabilność oznacza także wolność i demokrację, a to jest coś, co powinniśmy popierać.

Jeżeli to, co teraz słyszymy, jest zgodne z prawdą – wcześniej nie wiedziałem, że w Kairze padły strzały, a poprzednio armia nie angażowała się zarówno w Tunezji, jak i w Egipcie – że armia wkracza stosując przemoc, to może to trwać tylko przez chwilę. W Europie mieliśmy powstania w Niemczech Wschodnich w 1953 roku, na Węgrzech w 1956 roku, w Czechosłowacji w 1968 roku, a następnie pojawiła się Solidarność.

Na końcu zwycięży wolność, zatem musimy powiedzieć wszystkim, którzy obecnie stosują przemoc: przestańcie strzelać i dajcie ludziom wolność poprzez wolne wybory. Musimy podjąć wszelkie wysiłki, by poprzeć to słowem i czynem, także w tym Parlamencie.

  Hannes Swoboda (S&D) – (DE) Panie Przewodniczący, Pani Baronesso Ashton! Niektórzy mówią, że niczego nie można nauczyć się na podstawie historii. Powinniśmy jednak mimo wszystko podjąć taką próbę. Odnosząc się do okrzyków dotyczących Iranu – a pan poseł Cohn-Bendit już na nie odpowiedział – chciałbym jeszcze raz wspomnieć, co wówczas wydarzyło się w Iranie. Poparliśmy nieuczciwy reżim. W mniejszym lub większym stopniu tolerowaliśmy tajną policję, która wówczas działała przeciwko ludziom i ich torturowała. Stany Zjednoczone wspólnie z Wielką Brytanią obaliły Mohammada Mossadegha, który dążył do pokojowej rewolucji.

Obecnie osiągnęliśmy pewien postęp w tym zakresie, ale nadal nie doszliśmy wystarczająco daleko. Uważam, że musimy to powiedzieć bardzo wyraźnie – i w tej sprawie zgadzam się z koleżankami i kolegami, którzy już o tym wspominali – że musimy stanąć po stronie ludzi, którzy zainicjowali i wzmocnili tę rewolucję – a nie byli to islamiści. Bądźmy zadowoleni z ogromnej szansy wynikającej z tego, że rewolucji nie wszczęli islamiści, lecz ludzie na ulicach, zwykli obywatele, którzy byli niezadowoleni z niesprawiedliwości społecznej, sytuacji gospodarczej i braku demokracji. Właśnie tak się tutaj stało.

Pani Baronesso Ashton, Panie i Panowie! Przyjrzyjmy się sobie krytycznie, ponieważ w wyniku tych wydarzeń załamała się część naszej strategii sąsiedztwa. Ponadto jej część opierała się na istnieniu stabilności. Potrzebowaliśmy pokoju na Bliskim Wschodzie. Oczekiwaliśmy, że pokój na Bliskim Wschodzie utrzyma się przy dyktaturach i dyktatorach, a to okazało się niemożliwe i niedopuszczalne.

Dlatego musimy zabrać głos i jasno wyrazić naszą opinię. Pokój na Bliskim Wschodzie będzie trwały jedynie w oparciu o demokrację, a nie o dyktaturę. Dlatego, Pani Baronesso Ashton, musimy głośno i jasno wyrazić nasze stanowisko. Wiem, że jest Pani znana ze swojego łagodnego podejścia, ale w tym przypadku zgadzam się z koleżankami i kolegami, że musimy mówić głośno i wyraźnie. Musi Pani mówić na tyle głośno, by zagłuszyć wiele głosów naszych ministrów spraw zagranicznych, a czasami być może nawet tak głośno, byśmy nie słyszeli głosu Hillary Clinton, lecz głos Catherine Ashton. Właśnie tego oczekuje ten Parlament. Nasze oczekiwania, iż będzie Pani wyrażać się jasno, proszę potraktować również jako wyraz naszego zaufania do Pani.

  Metin Kazak (ALDE) – (BG) Panie Przewodniczący! Protesty w Tunezji i Egipcie, wywołane gniewem wobec wzrastającego bezrobocia młodych ludzi, brutalnych metod policji, korupcji i despotyzmu, a także pogardy dla praw człowieka, wolności wypowiedzi i zasad demokracji, oraz niezgodą na te zjawiska, to wyzwania stojące także przed innymi krajami arabskimi, które już domagają się zmian.

Wydarzenia w Tunezji, postrzeganej jako przystań stabilności i bezpieczeństwa gospodarczego, są uderzająco podobne do tych, które zainicjowały upadek radzieckiego bloku w Europie Wschodniej. Są iskrą zapowiadającą upadek arabskiego rzekomego modelu stabilności i zainicjują zmiany demokratyczne w tym regionie.

Żądania są jasne, a obywatele Tunezji i Egiptu nie zgodzą się na żadne półśrodki. Wiele warunków transformacji w kierunku demokracji już obecnie zaczyna zyskiwać na znaczeniu, na przykład aktywne, dobrze zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, wolna prasa, szanowani przedstawiciele opozycji i istniejące partie polityczne. Musimy jednak całkowicie zmienić naszą obecną politykę zagraniczną, Pani Baronesso Ashton.

Unia Europejska powinna dokonać strategicznego wyboru, ważąc swoje interesy polityczne i gospodarcze oraz jednoczące nas wartości demokratyczne. Europa musi pokazać, że uczciwie popiera demokrację, a nie tylko wspiera stabilność w regionie. Dzieje się tak dlatego, że kiedy nastąpi zmiana, ludzie będą pamiętać, kto stał po ich stronie, a kto opowiadał się za niemożliwym już do utrzymania status quo.

  Heidi Hautala (Verts/ALE) - Panie Przewodniczący! 60 lat temu rewolucja w świecie arabskim oznaczała koniec kolonialnych rządów Europy. Obecnie na naszych oczach rozgrywa się druga rewolucja w świecie arabskim. To ta chwila, kiedy Unia Europejska musi wybrać, czy stoi po dobrej czy złej stronie historii.

Zadanie polega na udzieleniu pomocy w rozwoju niezależnego społeczeństwa obywatelskiego w świecie arabskim. Konieczne jest dokonanie przeglądu naszego budżetu w UE, aby zareagować na pilne potrzeby Tunezji, która od 23 lat cierpi pod rządami autokratycznymi.

Większość narodu tunezyjskiego nie ufa temu tymczasowemu rządowi niepochodzącemu z wyborów. W Tunezji rozpoczyna się już proces dochodzenia do prawdy, ale Unia Europejska sama potrzebuje takiego procesu, ponieważ przez wiele lat bardzo lekceważyła prawa człowieka i wartości demokratyczne w świecie arabskim. Naprawdę nadszedł czas na prawa człowieka.

  Ivo Strejček (ECR) - Panie Przewodniczący! Nie zgadzam się z opinią, jakoby obecne powstanie w Egipcie było w głównej mierze napędzane przez siły pożądające demokracji w europejskim stylu. Postrzegam obecne zamieszki i chaos jako walkę o zmiany motywowaną dążeniem do lepszego życia.

Ale dla nas, Europejczyków, kluczową kwestią jest zagrożenie, że tę dramatyczną sytuację mogą wykorzystać radykalni islamiści. Gdyby doszło do tak dramatycznej zmiany politycznej, Europa i Ameryka straciłyby umiarkowanego arabskiego sojusznika, a egipski traktat pokojowy byłby zagrożony. Egipt szybko może stać się reżimem wrogim Europie, Izraelowi i Ameryce oraz zbliżonym do Hamasu. Europa musi zdecydowanie pozostać na stanowisku bliskim ludziom walczącym o wolność i stale popierającym wolne wybory.

  Takis Hadjigeorgiou (GUE/NGL) – (EL) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Oczywiście ogromna większość tego Parlamentu popiera powstanie w Egipcie i to naturalnie całkiem słuszne, chociaż istnieje kilka wyjątków, o czym mogliśmy się przed chwilą przekonać. Uważam jednak – a Państwo się pewnie ze mną zgodzą – że polityka oznacza szybkie działanie w odpowiednim momencie, a ja sądzę, że wszyscy tu obecni powinni zgodzić się, że nie dostrzegaliśmy tego, co działo się w Egipcie w ostatnich dziesięcioleciach.

Gdzie byliśmy, kiedy ze Stanów Zjednoczonych płynęły miliardy dolarów na wsparcie tego reżimu? Stoimy po stronie obywateli Egiptu walczących o swoje prawa do dobrobytu, zdrowia i kształcenia. Właśnie dlatego Parlament powinien utrzymać swoje jednogłośne poparcie. Chciałbym wspomnieć, że w tym procesie musimy pamiętać o Palestyńczykach, by nie stali się oni ofiarami. Ci z nas, którzy reprezentują Cypr – jednego z sąsiadów Egiptu – śledzą tę sytuację niezwykle uważnie i – co chciałbym powtórzyć – popieramy w tym powstaniu prawa obywateli Egiptu.

  Lorenzo Fontana (EFD) – (IT) Panie Przewodniczący, Pani Baronesso Ashton, Panie i Panowie! Jak już wiele osób wspomniało, z pewnością pożądane jest ustanowienie demokracji w Afryce Północnej, takiej jak nasza demokracja w Europie.

Istnieją jednak zagrożenia, którym musimy stawić czoła. Wszyscy pamiętamy atak na chrześcijan koptyjskich, do którego doszło właśnie w Egipcie w czasie świąt Bożego Narodzenia. Obawiamy się, Pani Baronesso Ashton, że pewnego dnia w Afryce Północnej może pojawić się dyktatura islamska.

Z tego punktu widzenia Europa musi stać na straży, by nie doszło do sytuacji, w której wrogie państwa pojawią się w Afryce Północnej, mającej wiele powiązań handlowych z Europą, o których musimy pamiętać. Nie ma wątpliwości, że w obecnym kryzysie gospodarczym nasze gospodarki nie zareagują dobrze na tę destabilizację. Powinniśmy też pamiętać, że ta destabilizacja z pewnością spowoduje skutki w postaci imigracji, zwłaszcza do krajów południowej Europy.

Dlatego wzywam Komisję i wysoką przedstawiciel do zachowania czujności w tym zakresie.

  Barry Madlener (NI) - (NL) Panie Przewodniczący, Pani Baronesso Ashton! Niech Pani nie będzie tak naiwna. Panie Pośle Verhofstad, Pan również nie powinien być tak naiwny. Przecież Bractwo Muzułmańskie domaga się szariatu, a szariat to nie demokracja.

Najważniejsza partia opozycyjna, Bractwo Muzułmańskie, domaga się wojny z Izraelem. Pani Baronesso Ashton, nie wspomniała Pani o tym ani jednym słowem. Udaje Pani naiwną, apelując o lepszą przyszłość dla Egiptu, ale jednocześnie odmawia Pani uznania zagrożeń, jakie niesie ze sobą islam. Ponieważ islam i demokracja nie mogą ze sobą współistnieć.

Chciałbym, by powiedziała Pani to głośno i wyraźnie, ponieważ nie chcę, aby naiwna pani Ashton pojechała do Egiptu z niewłaściwym sygnałem. Pani Baronesso Ashton! Proszę zachować czujność wobec zagrożeń stojących przed Egiptem i nami oraz mówić o nich. Proszę ostrzec Egipcjan, że szariat oznacza katastrofę, katastrofę dla nas wszystkich.

(Mówca zgodził się odpowiedzieć na pytanie zadane za pomocą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu)

  Nirj Deva (ECR) - Panie Przewodniczący! Pytanie, które chciałem zadać szanownemu panu posłowi, brzmi: jak demokracja może kwitnąć w społeczeństwach, w których nie ma instytucji i historii tradycji demokratycznych?

Demokracja nie wzrasta na jałowym gruncie. Stale mówimy o tworzeniu państw demokratycznych, bez wcześniejszej pracy nad utworzeniem instytucji demokratycznych, na których rozkwita demokracja.

  Barry Madlener (NI) - (NL) Panie Przewodniczący! Mogę tylko zgodzić się z panem posłem Devą. Oczywiście demokracja nie pojawi się znikąd, ale nie widzę żadnej innej alternatywy dla Egiptu. Naprawdę nie jestem w stanie wskazać w Egipcie nikogo, kto mógłby objąć przywództwo. Wybranie swoich przywódców jest przecież zadaniem samych Egipcjan.

Tym, co możemy uczynić, jest zaapelowanie do Egipcjan, by wybrali nie Bractwo Muzułmańskie, lecz przywódców świeckich.

  Mario Mauro (PPE) – (IT) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Pani Baronesso Ashton! Być może byłem ostry wobec Pani w przeszłości, ale muszę przyznać, że ta sytuacja musi mocno utrudniać Pani życie, zatem mam nadzieję, że moja wypowiedź będzie w stanie nieco pomóc.

Po pierwsze, chciałbym bardzo jasno powiedzieć, że rolą państw jest ochrona swoich obywateli, a nie sterowanie ich życiem. Kiedy rząd steruje życiem obywateli zamiast ich chronić, to przestaje być rządem, a staje się reżimem. Właśnie do tego doszło w Tunezji i Egipcie, ponieważ sytuacje polityczne, które zaczęły się od głębokiego idealizmu związanego z uzyskaniem niepodległości, wiele lat temu przekształciły się w tyranie. Naszym zadaniem jest ochrona wolności i demokracji w sercach tych osób, które dzisiaj bronią ich na ulicach.

Druga sprawa, o której chciałem wspomnieć, dotyczy nas, Unii Europejskiej. Musimy stwierdzić, że nie mamy strategii politycznej dla regionu eurośródziemnomorskiego, co oznacza przyznanie, że proces barceloński i Unia dla Środziemnomorza poniosły fiasko. To tylko pozory: prowadzimy gierki polityczne, które niczemu nie służą i nic nie dały. Musimy w tej sprawie działać w sposób zdecydowany. Musimy zacząć rozwijać tę strategię: powinniśmy planować i realizować ją, jak to uczyniliśmy w przypadku Europy Wschodniej i Bałkanów, chociaż trzeba je było do tego zmusić. Jeżeli nie mamy takiej strategii, to nieważne, czy mówimy jednym głosem, czy też nie, ponieważ i nasze słowa są nieważne.

  Pier Antonio Panzeri (S&D) – (IT) Panie Przewodniczący, Panie i Panowie! Pani Baronesso Ashton! Mam wrażenie, że jeszcze niedostatecznie zdaje Pani sobie sprawę z tego, co dzieje się w regionie śródziemnomorskim. Muszę powiedzieć, że powolność instytucji UE przy rozwiązywaniu kwestii śródziemnomorskich można wyjaśnić wyłącznie brakiem świadomości tamtejszej sytuacji oraz niezdolnością do wyczucia nadchodzących zmian.

Dochodzimy do kresu politycznej i historycznej epoki, w której polityka Europy wobec Południa była mętna i przynosiła efekty odwrotne od zamierzeń. Kryzys gospodarczy, trudności do pokonania przy migracji oraz brak zmian wśród klas rządzących spowodowały powstanie mieszanki wybuchowej, która obecnie wpływa na Tunezję i Egipt, ale może rozszerzyć się na inne kraje.

Zwracając się także do niektórych koleżanek i kolegów chciałbym powiedzieć, że nie uda się nam rozwiązać tego problemu myśląc wyłącznie, że musimy tylko udzielić naszego poparcia dla obecnie odbywających się demonstracji. Europa musi okazać większą dojrzałość polityczną. Aby to uczynić, musimy lepiej dostroić anteny polityczne Europy. Europejska polityka zagraniczna musi wyjść ze swojego częściowo utajonego trybu i objąć wiodącą rolę na scenie międzynarodowej, popierając toczące się już demokratyczne procesy transformacji.

W szczególności potrzebujemy jasnej polityki w wielu dziedzinach: nowej polityki partnerstwa i sąsiedztwa oraz nowej polityki bezpieczeństwa dla regionu śródziemnomorskiego; większej gotowości całej Europy do rozwiązania problemów śródziemnomorskich; oraz polityki wspólnego działania, aby Europa działała w regionie wspólnie z innymi podmiotami, na przykład Stanami Zjednoczonymi i Turcją.

Potrzebujemy całkowitej zmiany kierunku i to wymaga znacznej pokory ze strony Komisji w postaci ponownego otwarcia debaty w sprawie polityki zagranicznej wobec regionu śródziemnomorskiego oraz ponownej analizy Unii dla Śródziemnomorza, a jednocześnie zapewnienie, by Europa odgrywała w niej pewną rolę. Ma to kluczowe znaczenie dla Europy i wszyscy musimy sobie w pełni z tego zdawać sprawę.

PRZEWODNICZY: DIANA WALLIS
Wiceprzewodnicząca

  Marielle De Sarnez (ALDE) – (FR) Pani Przewodnicząca! Świat się zmienia, a nigdzie nie jest to bliższe prawdy, niż w świecie arabskim, gdzie – jak chciałabym Państwu przypomnieć – 40% społeczeństwa żyje poniżej granicy ubóstwa, i gdzie istnieje najwyższa na świecie stopa bezrobocia wśród osób młodych.

Społeczeństwa arabskie aspirują do rozwoju i demokracji, a ponieważ te dwa zjawiska są ze sobą połączone, zarówno w Tunezji, jak i w Egipcie ci ludzie wzięli swój los w swoje ręce, aby wymusić zmiany, do których są uprawnieni. Co więcej, pomimo wszystkich prób prowokacji – które ponownie widzieliśmy dzisiaj w Kairze – i wszystkich trudności, nic i nikt nie zatrzyma tej przemiany.

Tak w przypadku Tunezji w dniu wczorajszym, jak i w odniesieniu do Egiptu dzisiaj słyszeliśmy tylko jeden głos, pochodzący ze Stanów Zjednoczonych, który zdecydowanie stanął po stronie demokratów. Wierzę w Europę, ale uważam też, że to bez znaczenia, póki za każdym razem nie będzie się ona opowiadać po stronie demokratów. Moim marzeniem byłoby, żeby Europa wykorzystała tę szansę; bardzo bym sobie tego życzyła. Nie uczyniła tego. To efekt nie tylko odgrywanej przez Panią roli; wynika to też z nadmiernej ostrożności jej przywódców, którzy zbyt często wolą stać z boku niż działać.

Ponad 20 lat po upadku muru jesteśmy świadkami historycznej zmiany. Wzywam Państwa do zajęcia się tą sprawą, byśmy nie stracili tej szansy wpłynięcia na historię świata.

  Derk Jan Eppink (ECR) - Pani Przewodnicząca! W rzeczywistości powiedziano już wszystko, co chciałem rzec, dlatego ograniczę się do jednego pytania do pani wysokiej przedstawiciel.

Dzisiaj pan Blair, były premier brytyjski, którego Pani prawdopodobnie zna, wygłosił wiele pochwał pod adresem prezydenta Egiptu, Hosniego Mubaraka. Dzisiaj na kanale CNN powiedział „Mubarak jest niezwykle odważny i służy dobru”. Pan Blair ostrzega też przed dążeniem do szybkich wyborów w Egipcie.

Obecnie pan Blair jest wysłannikiem w ramach izraelsko-palestyńskiego procesu pokojowego, który Unia Europejska popiera. Co Pani sądzi o stwierdzeniach pana Tony’ego Blaira?

  Gerard Batten (EFD) - Pani Przewodnicząca! Ogromne niebezpieczeństwo dla Egiptu i innych krajów Afryki Północnej polega oczywiście na tym, że obalenie ich rządów nie doprowadzi do liberalnej demokracji w stylu zachodnioeuropejskim, lecz raczej do rządów islamskich fundamentalistów i nowego średniowiecza, czego świadkami byliśmy w Iranie.

Niemniej jednak pewnym zadowoleniem może napawać perspektywa obalenia przez uciskanych obywateli ich niedemokratycznych i niereprezentacyjnych rządów. Przecież władza wszystkich rządów, nawet tyranii, jest pochodną zgody rządzonych przez nich społeczeństw. I można przez długi czas mocno ciemiężyć ludzi, ale zawsze istnieje prawdopodobieństwo, że się zbuntują.

A teraz mamy analogię tutaj, w Wielkiej Brytanii, gdzie kolejne rządy wszystkich opcji politycznych stale oszukiwały nasz kraj i oddawały Unii Europejskiej nasze prawa do demokratycznego samostanowienia. Na mocy postanowień Magna Carta Anglicy mają prawo do legalnego buntu. Zastanawiam się jedynie, jak bardzo trzeba będzie ich nacisnąć, by wyszli na ulice niczym Egipcjanie.

  Andrew Henry William Brons (NI) - Pani Przewodnicząca! Wszyscy powinniśmy z entuzjazmem przyjąć upadek czy też zbliżający się upadek despotycznych reżimów, ale być może dopiero kiedy będziemy wiedzieć – lub mieć jako taką pewność – kto lub co ich prawdopodobnie zastąpi.

W Tunezji, podobnie jak w Iraku i Egipcie, panował politycznie despotyczny reżim, nawet jak na standardy Bliskiego Wschodu, ale jak na te standardy był to kraj świecki, a nawet socjalnie liberalny. Istnieje niebezpieczeństwo, że autokracja liberalna pod względem społecznym może być zastąpiona autokracją despotyczną pod względem społecznym, a nawet demokracją despotyczną pod tym względem.

Być może jeszcze raz powinni zastanowić się ci, którzy oczekują błogiego i cywilizowanego przejęcia władzy we wszystkich tych krajach lub w którymkolwiek z nich. Jeżeli mielibyśmy być świadkami wojen domowych, potworności wojny i zniszczenia gospodarek tych krajów, możemy dawać dobre rady, a nasze społeczeństwa mogą wysłać pomoc, ale mam nadzieję, że nie uznamy za swoje zadanie wysłania naszych wojsk, by dawały się zabijać. Ratowanie ludności tych krajów i sprowadzanie jej do Europy z pewnością nie jest naszym obowiązkiem.

  Mário David (PPE) – (PT) Pani Przewodnicząca! Świat, a w szczególności Europa, nie może pozostać obojętny na siłę wielkiego ruchu opozycji ludowej, który pojawił się w kilku krajach Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, lub nie uznać znaczenia i słuszności tych demonstracji. Wszystkim ludziom aspirującym do demokracji i wolności musimy zapewnić co najmniej naszą solidarność, jak to w rzeczywistości uczyniliśmy w niedawnej przeszłości wobec naszych przyjaciół z Europy Wschodniej.

Jesteśmy obecnie świadkami rzadkiego momentu w historii: jednego z tych, które zmieniają jej bieg i tworzą nową rzeczywistość. Należy obiektywnie zauważyć, że ekstremizm islamski pojawia się jako polityczna – a nie religijna – reakcja na niektóre z tych problemów, żywiąc się wykluczeniem społecznym i będąc reakcją na nie. Przyszłość tego regionu wymaga solidnych, tolerancyjnych demokracji, szanujących prawa mniejszości, i w których państwo jest dla wszystkich, a nie służy nielicznym do popełniania nadużyć.

Obok nas istnieje część świata, która musi skorzystać z tej chwili ponownych narodzin, by uczynić kolejny krok na drodze do pokoju i postępu społecznego. Musi udowodnić, że w tym sąsiednim regionie wszyscy mogą żyć razem w pokoju i wzajemnym szacunku, bez względu na wyznanie religijne, przekonania polityczne czy pochodzenie etniczne.

Już kończę, Pani Przewodnicząca. Pani Baronesso Ashton! Zamiast zaledwie kilku przywódców działających wspólnie lub oddzielnie – w Portugalii mówimy, że „trudno być księdzem we własnej parafii” – Europa jako całość musi objąć wiodącą rolę we wspieraniu tych reform i znalezieniu nowego paradygmatu dla Bliskiego Wschodu, który pozwoliłby uniknąć radykalizmu i zapewniłby poszanowanie praw człowieka, a w szczególności praw kobiet.

  Saïd El Khadraoui (S&D) - (NL) Pani Przewodnicząca! Właśnie w tej chwili dochodzi do gwałtownych starć między protestującymi zwolennikami i przeciwnikami prezydenta Mubaraka. Musimy wysłać mu jasny sygnał oraz wezwać jego zwolenników do natychmiastowego wycofania się i uniknięcia zbędnego rozlewu krwi.

Wydarzenia w Egipcie zaskoczyły nas wszystkich. Powinniśmy potraktować je jako niewiarygodną szansę, szansę udzielenia pomocy temu regionowi w osiągnięciu – po wielu latach stagnacji politycznej i gospodarczej – prawdziwej demokracji, zapewniającej możliwości dla wszystkich. Mam tu na myśli przede wszystkim miliony młodych ludzi, którzy pragną więcej wolności i szans rozwoju. Nie można przecenić skutków tego zjawiska. Niektórzy mówią, że oto nastał rok 1989 dla świata arabskiego, ale dopiero okaże się, czy tak faktycznie się stanie, czy też nie.

Unia Europejska mogłaby okazać nieco więcej gotowości do zapewnienia istotnego wsparcia dla procesu transformacji, a ja oczywiście życzyłbym sobie – o czym mówili już inni posłowie – usłyszeć, jak Pani mówi o konkretach. W najbliższym czasie powinniśmy jasno powiedzieć, że ten proces transformacji musi rozpocząć się natychmiast, a prezydent Mubarak w oczywisty sposób nie ma już żadnego mandatu do przewodzenia temu procesowi lub kierowania nim.

Dlatego możliwie jak najszybciej musimy określić harmonogram, jasny program środków i reform, jakie powinny prowadzić do pierwszych wolnych i przejrzystych wyborów we wrześniu bieżącego roku. To na przykład oznacza wprowadzenie zmian w konstytucji, prawie wyborczym oraz sposobie informowania o sprawach politycznych przez media, aby wszyscy kandydaci mieli szansę przedstawienia obywatelom swoich kampanii.

Należy możliwie jak najwcześniej zgromadzić przy jednym stole wszystkie siły demokratyczne, aby nadać temu procesowi właściwy kierunek, a Europa powinna odgrywać w nim korzystną i konstruktywną rolę.

Jednocześnie musimy mieć świadomość skali złożoności tej sytuacji. Na przykład armia zdobywa uznanie za swoją pośredniczącą i wiodącą rolę. Zebrała za to wiele pochwał, ale stanowi również liczącą się siłę gospodarczą. Jeżeli chcemy przeprowadzić prawdziwie demokratyczne reformy, to konieczne będą też reformy gospodarcze, a to nie będzie łatwe.

  Annemie Neyts-Uyttebroeck (ALDE) - (NL) Pani Przewodnicząca! Z ogromnym zainteresowaniem wysłuchałam tego, co do powiedzenia mieli pani wysoka przedstawiciel oraz koleżanki i koledzy. Wielu z Państwa mówiło, że są całkowicie zaskoczeni rozwojem sytuacji w Tunezji i Egipcie. Pozwolę sobie stwierdzić, że jestem zadziwiona takimi oświadczeniami, ponieważ w rzeczywistości od dość dawna wiedzieliśmy, że nie panowały w nich prawdziwie demokratyczne rządy, a raczej despotyczne lub bardzo despotyczne reżimy, które uciskały swoich obywateli.

Nie zdecydowaliśmy się na bezpośrednią konfrontację z tą sytuacją, ponieważ sądziliśmy, że to najlepszy sposób zapewnienia stabilności w regionie i w całym obszarze śródziemnomorskim. A jednak mamy jeszcze jeden dowód, że wspieranie autorytarnych i skorumpowanych reżimów w imię stabilności i uniknięcia chaosu często kończy się niestabilnością i utratą wielkich szans na przyszłość.

Mam nadzieję, że będziemy rozsądni i racjonalnie poprzemy proces demokratyczny. W tym kontekście chciałabym prosić o zwrócenie szczególnej uwagi na wsparcie wielu partii politycznych, tak w Tunezji, jak i w Egipcie. To słabe partie. W ostatnich latach praktycznie nie miały żadnej szansy na stworzenie jakichkolwiek własnych struktur. Dlatego będą potrzebować wszelkiej pomocy, aby móc odegrać rolę w tym, co – jak mamy nadzieję – okaże się uczciwymi i szybko zbliżającymi się wyborami.

  Geoffrey Van Orden (ECR) - Pani Przewodnicząca! Konkretna uwaga, którą chciałbym wygłosić, dotyczy tego, że zbyt często byliśmy świadkami nadużywania azylu naszych wolnych społeczeństw w krajach zachodnich przez ekstremistów, którzy ostatecznie wracają do swoich krajów, wrodzy naszym wartościom, niosąc rewolucję. Wczoraj przypadła 32. rocznica powrotu ajatollaha Chomeiniego z Paryża do Iranu. Wiemy, do czego to doprowadziło.

Rachid Ghannouchi, który opowiadał się za zniszczeniem państwa Izrael, właśnie wrócił do Tunezji po spędzeniu dwóch dekad w Londynie. Uważa władze Autonomii Palestyńskiej za nielegalne, popierając Hamas. Hamas to oczywiście odgałęzienie Bractwa Muzułmańskiego, tej świetnie zorganizowanej grupy politycznej w Egipcie. Takie organizacje budują swój fundament siły poprzez reagowanie na codzienne potrzeby obywateli, a następnie wzmacniają swoją władzę za pomocą terroru.

Musimy podjąć silniejsze środki, aby zapobiec dojrzewaniu ekstremizmu w naszych stolicach, i uczynić więcej, by dotrzeć do legalnego społeczeństwa obywatelskiego w takich krajach, jak Egipt i Tunezja, z dobrze dobraną pomocą, w tym dobrze kontrolowaną pomocą finansową.

  Vito Bonsignore (PPE) – (IT) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Zgadzam się z tym, o czym mówili już moi koledzy i moje koleżanki z Grupy Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańskich Demokratów). Chciałbym jednak podkreślić fakt, że niedawne wydarzenia w regionie śródziemnomorskim wprawiły nas wszystkich w osłupienie, ponieważ zaledwie kilka tygodni temu zupełnie nie można było ich przewidzieć.

Wydaje się, że kierowana przez panią baronessę Ashton Służba Działań Zewnętrznych została zaskoczona, a moim zdaniem obecnie pokazuje słabe możliwości reagowania. Właśnie teraz zastanawiam się, czy warto wydawać tak wiele pieniędzy na służbę zorganizowaną w taki sposób, jak obecnie. Jeszcze raz jesteśmy świadkami całkowitej nieobecności Europy na arenie eurośródziemnomorskiej.

Popieramy prawo wszystkich ludzi do decydowania o własnym rządzie i własnej klasie rządzącej za pomocą wolnych, demokratycznych wyborów, a nie za pomocą działań narzucanych brutalną siłą i ekstremizmem. Jak już powiedziano, nadszedł czas, by stabilność i demokracja korespondowały ze sobą. Dlatego obecnie wykorzystujemy wszelkie prawomocne środki, by wzmocnić demokrację i pluralizm polityczny, przy poszanowaniu rządów prawa, praw człowieka i bezpieczeństwa obywateli.

Cały świat, a w szczególności my, Europejczycy, potrzebuje pokoju w regionie śródziemnomorskim. Unia Europejska musi zmienić swoją politykę i niezwłocznie dążyć do zapewnienia odpowiedniej pomocy i współpracy, aby pomóc doprowadzić do koniecznego rozwoju społeczno-gospodarczego we wszystkich krajach regionu śródziemnomorskiego.

  Carmen Romero López (S&D) – (ES) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Tunezyjscy demokraci dali nam w ostatnim okresie popisową lekcję dojrzałości. Dlatego w tym okresie napięć, które obecnie przeżywamy, i w świetle masakry, do której dochodzi w Egipcie, chcielibyśmy, aby Unia Europejska mówiła jednym głosem, byśmy faktycznie mogli położyć kres tej masakrze, i by te wichry wolności naprawdę mogły spowodować również w Egipcie zasadniczą zmianę w kierunku demokracji.

Jednakże w przypadku Tunezji nadal mamy czas. Tutaj, w tym Parlamencie, będziemy jutro głosować nad przyjęciem rezolucji – do tego kraju uda się delegacja – a nasze poparcie, nasze demokratyczne gwarancje są również bardzo istotne w tym okresie, zwłaszcza w Tunezji, ale także w Egipcie i tych wszystkich krajach, które domagają się więcej wolności.

Nadal możemy wiele uczynić, ponieważ koszty załamania się gospodarki, spowodowanego rozpadem i rewolucją tego rodzaju, trzeba ograniczyć do minimum. Istnieje zbyt wielu wrogów, którzy chcą uczynić z Tunezji wzór całkowicie odmienny od tego, jakiego byśmy sobie życzyli. Tunezja stała się wzorem, a to, czego jesteśmy świadkami, to w rzeczywistości koniec epoki postkolonialnej i początek prawdziwej niepodległości.

Dlatego sytuacja gospodarcza Tunezji to – oprócz pomocy, o której wspomniała pani baronessa Ashton – szansa zajęcia przez Europejski Bank Centralny takiej pozycji, by nie stracić okazji, która może mieć kluczowe znaczenie dla przyszłości regionu śródziemnomorskiego. Ważne, by te decyzje zostały podjęte w trybie pilnym.

  Marietje Schaake (ALDE) - Pani Przewodnicząca! Właśnie teraz, kiedy się tu spotykamy, obywatele Egiptu są chwytani w pułapkę i atakowani na placu Tahrir, a armia i policja podobno ich atakuje, zamiast bronić. W swoich pokojowych protestach pochodzący z różnych środowisk Egipcjanie proszą o poszanowanie praw człowieka i demokracji, reformy polityczne i dobre rządy oraz rozwój społeczno-gospodarczy.

Być może te żądania brzmią Państwu znajomo, ponieważ dokładnie tak wyglądają cele programów UE na Bliskim Wschodzie, a zwłaszcza w Egipcie. Sama Komisja wydała w ciągu ostatnich 15 lat prawie 3 miliardy euro na ten cel. Skoro żądania tych ludzi są już zgodne z celami naszej polityki, to dlaczego Unii z taką trudnością przychodzi szybkie przyjęcie zdecydowanego stanowiska?

Silna, proaktywna Europa jest potrzebna bardziej, niż kiedykolwiek wcześniej. Kiedy nad Bliskim Wschodem wstaje słońce wolności i demokracji, chmury podziałów zagrażają jedności europejskiej i zdolności podjęcia odpowiedzialności. Wzywam Państwa do przyjrzenia się obecnemu rozwojowi sytuacji i podjęcia działań będących jednogłośnym poparciem tych ludzi. Ich prawa i wiarygodność UE są ze sobą ściśle powiązane.

Kolejnym zjawiskiem stale obecnym w stosunkach między społeczeństwami o dyktaturami są technologie komunikacyjne i informacyjne. Rząd tunezyjski należał do najgorętszych zwolenników cenzury, nadzoru i technologii filtrujących w celu represjonowania obywateli. Przedsiębiorstwa europejskie, na przykład Vodafone i francuski Telecom, odgrywały istotną rolę na rynku egipskim w odcinaniu połączeń poprzez wciśnięcie przycisku i wyłączenie Egiptu. Chciałabym, aby przeprowadzono dochodzenie dotyczące roli, jaką przedsiębiorstwa europejskie odegrały w naruszaniu praw człowieka poprzez ograniczanie wolności wypowiedzi, wolnej prasy i dostępu do informacji oraz poprzez tworzenie okoliczności, w których przypadki łamania praw człowieka mogły pozostać nieudokumentowane.

  Tomasz Piotr Poręba (ECR) – (PL) Pani Przewodnicząca, Szanowna Wysoka Przedstawiciel! Moim zdaniem Unia Europejska w stosunkach z Tunezją i z Egiptem popełniła w przeszłości kilka błędów. Tak było w przypadku relacji z Tunezją, kiedy w 2009 roku milczeliśmy po wygranych wyborach prezydenckich Ben Alego. Dla przypomnienia dodam, że uzyskał on 90 % poparcia, a wybory nie były ani wolne, ani demokratyczne. Podobnie było, gdy w Tunezji zreformowano kodeks karny, który położył kres działalności i aktywności organizacji pozarządowych czy organizacji obrońców praw człowieka. Dzisiaj na taką politykę bierności, braku aktywności w kontekście działalności europejskiej w regionie Afryki Północnej. Bez naszej aktywnej roli i determinacji w przywracaniu stabilizacji w regionie będzie bardzo trudno ją osiągnąć. Tylko nasza aktywna i zdeterminowana postawa wobec wydarzeń w Afryce Północnej może przywrócić rządy poszanowania praw człowieka, wolności słowa i mediów w tych krajach. Dziękuję bardzo.

  Cristian Dan Preda (PPE) – (FR) Pani Przewodnicząca, Pani Baronesso Ashton, Panie i Panowie! Rok temu omawialiśmy w tym Parlamencie stosunki z Tunezją, a ja powiedziałem wówczas, że osiągnięciom społecznym, z których tak dumni są Tunezyjczycy, powinien towarzyszyć postęp polityczny.

Co więcej, w ostatnich tygodniach mieliśmy okazję przekonać się, że doszło do postępu politycznego przynajmniej w tym sensie, że rodząca się rewolucja jest niezwykle jasnym i oczywistym odzwierciedleniem pragnienia wolności. Sytuacja w Egipcie jest podobna, nawet jeżeli zmienia się ona szybko. Nie wiemy, jak to się zakończy, a w przyszłości niewątpliwie również w innych miejscach pojawią się równie jasne manifestacje pragnienia wolności.

Jednocześnie – o czym mogliśmy przekonać się dziś wieczorem – część z nas obawia się, że ten wiatr przemian niekoniecznie doprowadzi do zeświecczenia lub kontynuacji państwa świeckiego, do umiaru czy stabilności. Sądzę, iż musimy sobie zdawać sprawę, że tak rzeczywiście może się stać, iż w nadchodzących tygodniach i latach w tym regionie nie pojawią się reżimy polityczne, które byłyby jednocześnie stabilne oraz kierowały się wolnością i umiarem. To całkowicie możliwe, a moim zdaniem musimy być przygotowani także na tę ewentualność.

Dlatego chciałbym zachęcić panią baronessę Ashton, by może skierowała strategię Unii z powrotem w kierunku wskazanym przez Komisję w jej pochodzącym z 2005 roku sprawozdaniu na szczyt w Barcelonie.

  Kader Arif (S&D) – (FR) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Dotychczas podejrzewałem, że ludzie zawsze nieco wyprzedzali swoje elity polityczne. Dzisiaj jestem tego właściwie pewien. Na wstępie chciałbym złożyć hołd odwadze i determinacji obywateli Tunezji i Egiptu. Przypomnieli nam, że wartości, których bronimy na całym świecie – prawa człowieka i demokracja – nie są wartościami wyłącznie Zachodu, jak niektórzy twierdzą, lecz raczej wartościami uniwersalnymi, wspólnymi dla wszystkich.

Moim zdaniem Europa nie może już dłużej popełniać w tej części świata błędów, miotając się od błędnych analiz do nietrafionych projektów, jak to obecnie czyni. Ci ludzie oczekują od nas reakcji, która odpowiadałaby ich odwadze i aspiracjom. Nie proszą o miłosierdzie, lecz z pewnością proszą o solidarność, a jeszcze bardziej – o odpowiedzialność. W tych niepewnych czasach nikt nie pragnie chaosu, ale nikt nie powinien także chcieć dalszego utrzymywania status quo.

Musimy poprzeć nadzieje wywołane wydarzeniami w Tunezji i Egipcie, aby pomóc głosić i ustanowić demokrację, która przyniesie tym krajom i ich społeczeństwom korzyści, ale która będzie korzystna także dla nas, a ja uważam, że wyraziła Pani to dość klarownie, Pani Baronesso Ashton.

Na zakończenie zacytuję słowa poety: „Świat śpi przez brak rozwagi”. Ci ludzie całkiem słusznie postąpili dość nierozważnie, domagając się swojej wolności, lecz mam przede wszystkim nadzieję, że udało im się obudzić nasze sumienia.

  Alexander Graf Lambsdorff (ALDE) – (DE) Pani Przewodnicząca, Pani Baronesso Ashton! Chciałbym Panią prosić o więcej odwagi. Proszę pojechać do Kairu przed posiedzeniem Rady do Spraw Zagranicznych. Proszę porozmawiać z przedstawicielami rządu i tamtejszą opozycją. Niech Pani wróci do Brukseli i powie swoim kolegom, co Pani widziała i słyszała. Proszę określić program i nie słuchać 27 różnych opinii, w obliczu których faktycznie bardzo trudno jest cokolwiek zrobić.

Kiedy pan Mingarelli wyjeżdża do Tunezji – co uważam za bardzo dobry krok – proszę nas o tym informować, byśmy wiedzieli i by społeczeństwo europejskie wiedziało, że Europa jest tam obecna. Najpierw dowiedziałem się, że Amerykanie tam byli, a dopiero potem usłyszałem, że pan Mingarelli również tam był. Pani jest ministrem spraw zagranicznych Europy i całkowicie szczerze radziłbym Pani, by z jednej strony była Pani naszym ministrem spraw zagranicznych. Z drugiej strony, jako minister spraw zagranicznych Europy nie musi pani przeskakiwać przez każdą przeszkodę, jaką na Pani drodze stawiają ludzie.

Dokonano tutaj dzisiaj porównań do 1989 roku i moim zdaniem to słuszne. Sądzę, że plac Tahrir w Kairze w 2011 roku to Alexanderplatz w Berlinie w 1989 roku Mamy tu do czynienia z rewolucją. Jeżeli jednak przez chwilę pomyślimy o rewolucji z 1989 roku, to przypomnimy sobie, że mieliśmy wówczas dokładnie ten sam dylemat. Domagaliśmy się wolności, stabilności i demokracji, i zapomnieliśmy, że ten proces – transformacja stabilnej dyktatury w demokrację – rzadko przebiega w sposób pokojowy, uporządkowany i stabilny. Z tego punktu widzenia istnieje też zapotrzebowanie na dyplomację, organizację i rozwagę.

To nie powinno przesłaniać nam faktu, że jesteśmy niezwykle zadowoleni z tej rewolucji. To bunt przeciwko dyktaturze i w poszukiwaniu wolności. Wierzę, że Europa nie może decydować o strukturze tych krajów. Choć nasza radość powinna być oczywista, to jednak jedno jest również jasne – nawet przy ograniczonych wpływach z pewnością nie będziemy w stanie zbudować państwa z prezydentem Mubarakiem. Obecna przemoc na placu Tahrir sprawiła, że zniknęły ostatnie ślady prawowitości władzy tego przywódcy Egiptu.

  Sajjad Karim (ECR) - Pani Przewodnicząca! Na tę chwilę czekaliśmy od dawna. Na jej czele stoją tak starzy, jak i ci, którzy nie znają innego Egiptu, niż pod przywództwem Mubaraka. Naszą reakcją musi być stwierdzenie, że Egipt nie powinien być jeszcze mniej stabilny, niż obecnie; że naród Egiptu powinien dostać rząd wybrany przez siebie dzięki wolnej woli.

Cóż, to prawda, ale to nie wystarczy. A teraz z ław tego Parlamentu słyszę ostrzeżenia przed islamskim tsunami, które nadciąga i zmiecie nas wszystkich.

Obawiam się, że wysuwając takie argumenty, mają Państwo na myśli jedynie reżim totalitarny nieledwie przysłonięty cienką maską demokracji, a nie przywiązują żadnej wartości do tych ludzi, którzy zapłacili w Tunezji i Egipcie cenę krwi i życia. Swoją śmiercią okupili walkę o wolność swoich rodaków, a Państwa wolności nie cenią wcale niżej. Ci ludzie na ulicach, choć bardzo liczni, stanowią głośną mniejszość, która faktycznie reprezentuje jeszcze liczniejszą cichą większość.

Pani Wysoka Przedstawiciel! To nie czas na łagodność. Musi Pani kroczyć naprzód z siłą, wysłać jasny sygnał: Mubarak musi odejść już teraz.

  Simon Busuttil (PPE) - (MT) Pani Przewodnicząca! Nie ma wątpliwości, że Europa mogła uczynić zdecydowanie więcej, by pomóc światowi arabskiemu i jego krajom na drodze do demokracji. Jeżeli jednak ma wyniknąć choć jedna korzyść z tych dramatycznych wydarzeń, których jesteśmy świadkami, to z pewnością musi nią być przejęcie przez Arabów kontroli nad swoim losem, aby poprawić swoją sytuację.

Przecież historia pełna jest przykładów podejmowanych przez kraje zachodnie interwencji, które przyniosły więcej złego niż dobrego. Dlatego musimy zrezygnować z koncepcji, zgodnie z którą powinniśmy przychodzić z pomocą za każdym razem, kiedy trzeba naprawić sytuację, oraz dyktować innym i pouczać ich, w jaki sposób prowadzić swoje sprawy. Obecnie powinniśmy się zastanowić, co można uczynić natychmiast w świetle zaistniałych okoliczności.

Moim zdaniem są dwie rzeczy, które trzeba zrobić. Po pierwsze, musimy zacząć działać z całą energią, na jaką nas stać, i spieszyć z wszelką pomocą, której możemy udzielić, by poprawić w tych krajach otoczenie demokratyczne, a w szczególności wzmocnić demokratyczne instytucje. W ten sposób mogą one zakwitnąć, a jednocześnie odeprzeć nowych ekstremistów i dyktatorów.

Po drugie, powinniśmy się zastanowić, gdzie popełniliśmy błąd. Musimy pomyśleć, czy nasza polityka eurośródziemnomorska to nie były czcze słowa niepoparte czynami. Gdzie w tym wszystkim była Unia dla Śródziemnomorza? Czy Europa kiedykolwiek przestanie wyłącznie reagować i zdecyduje się działać?

  Rosario Crocetta (S&D) – (IT) Pani Przewodnicząca, Panie i Panowie! Nadszedł czas, by Europa podjęła wysiłki w celu udzielenia konkretnego wsparcia narodowi Tunezji i jej tymczasowemu rządowi oraz ponownego rozpoczęcia dialogu eurośródziemnomorskiego, o którym całkowicie zapomniano w ostatnich latach.

Nierówny podział bogactwa i ograniczenia w korzystaniu przez ludzi z ich podstawowych wolności spowodowały eksplozję gniewu wśród osób młodych i ubogich w regionie Maghrebu i Egipcie. Afryka Północna stoi w ogniu i domaga się więcej demokracji, lepszej gospodarki, większego udziału i zatrudnienia, a jednocześnie z niedowierzaniem przygląda się staremu kontynentowi Europy, który jest nieruchawy i nie potrafi pojąć transformacji społecznej, do której dochodzi w regionie, czy też opracować prawdziwej polityki na rzecz postępu i pokoju.

Europa musi zwrócić baczniejszą uwagę na prawa człowieka i demokrację oraz wspierać lepszy dialog, ściślejszą współpracę i prawdziwszą pomoc gospodarczą. Europa musi otworzyć swoje drzwi i serca przed Afryką Północną, aby Morze Śródziemne mogło stać się morzem pokoju. Nie można dalej odsyłać migrantów poprzez agresywną współpracę z takimi krajami jak Libia. Potrzebujemy więcej inwestycji, większej otwartości, więcej pomocy i więcej polityki eurośródziemnomorskiej. Tego wymaga od nas historia.

  Zbigniew Ziobro (ECR) – (PL) Pani Przewodnicząca! Nie możemy porównywać sytuacji wewnętrznej Tunezji z tą w Egipcie. Masowe protesty miały podobne podłoże, jednak ich implikacje dla sytuacji międzynarodowej są całkowicie różne.

Oddolne zmiany w Tunezji spowodowane wyczerpaniem się społecznej akceptacji dla Ben Alego mogą być szansą na lepszą przyszłość tego kraju. O tyle z pewną ostrożnością trzeba podchodzić do oceny sytuacji w Egipcie. Hosni Mubarak, mimo feudalizacji państwa, dawał gwarancję stabilizacji Egiptu. Dziś obalenie go, przy jednoczesnym braku – co należy podkreślić – demokratycznej opozycji, która nie miała dotychczas warunków rozwoju, może popchnąć Egipt w objęcia – jak się wydaje – skrajnej formacji politycznej związanej z Bractwem Muzułmańskim. Warto jest się zastanowić nad międzynarodowymi konsekwencjami takiego rozwoju wydarzeń. Czy ewentualny sojusz z Hamasem, twarda polityka wobec Izraela, nasilenie prześladowań chrześcijan, zaostrzenie sytuacji w regionie są lepsze, niż stabilizacja Mubaraka? Dostrzegając zasadnicze wady, a także zasadność protestu wobec tego, co działo się pod reżimem Mubaraka, należy się zastanowić, co jest w tej sytuacji optymalnym rozwiązaniem, i jak powinna zachować się Unia Europejska.

  Francisco José Millán Mon (PPE) – (ES) Pani Przewodnicząca! Wydarzenia, do których dochodzi w Tunezji i Egipcie, są bardzo ważne i możliwe, że ten proces zmian rozprzestrzeni się na inne kraje regionu śródziemnomorskiego, mającego najwyższe znaczenie dla Unii Europejskiej. Te kraje znajdują się tuż za naszymi granicami i wiążą nas z nimi liczne, silne więzy przyjaźni.

W ostatnim dziesięcioleciu Unia Europejska nie potrafiła przekonać ich władz do podjęcia niezbędnych reform. W trakcie poprzedniej kadencji Parlamentu sam podkreślałem, że nie można w dalszym ciągu usprawiedliwiać braku zmian stabilnością, lecz kraje te raczej potrzebują głębokich reform politycznych, gospodarczych i społecznych. Teraz tych zmian i reform domagają się ludzie na ulicach.

Panie i Panowie! Z zadowoleniem przyjmuję fakt, że w poniedziałek Rada wreszcie zwróciła uwagę na te wydarzenia i przyjęła swoje stanowisko. Ja również odnoszę wrażenie, że proces zmian w Tunezji idzie w dobrym kierunku. Niestety, panuje jednak powszechniejsze przekonanie, że w ostatnich tygodniach Unia Europejska praktycznie nie uczestniczyła w tych procesach. Słyszeliśmy kilka wystąpień prezydenta Obamy, słyszeliśmy oświadczenia Sekretarz Stanu, pani Clinton, i słyszeliśmy nawet o kontaktach między armią tunezyjską a przedstawicielami armii amerykańskiej…

Nie da się do tego w żadnej mierze przyrównać zauważalności Unii. Nowe mechanizmy Traktatu z Lizbony, w tym przewodniczący Rady Europejskiej, powinny działać aktywniej i widoczniej.

Pani Baronesso Ashton! Z zadowoleniem przyjmuję Pani planowany wyjazd do Tunezji za dwa tygodnie, ale sądzę też, że powinniśmy poprawić nasz potencjał przewidywania i reagowania. Czy chcemy być ważnym partnerem globalnym? Musimy zacząć od odgrywania istotnej roli przynajmniej na szczeblu regionalnym.

  Vasilica Viorica Dăncilă (S&D) – (RO) Pani Przewodnicząca! Unia Europejska pilnie śledzi sytuację w Tunezji i popiera wysiłki obywateli tego kraju na rzecz pokojowej transformacji w kierunku demokracji. Pierwsze działania podjęte przez tymczasowy rząd tunezyjski zdążają w dobrym kierunku. Wzywamy nowe władze do pełnej realizacji podjętych zobowiązań w zakresie rządzenia, poszanowania rządów prawa i podstawowych wolności, a także reform gospodarczych i społecznych. Uważam te wszystkie reformy za jeden z najlepszych sposobów inwestowania w przyszłość Tunezji i udzielenia jej pomocy w ustanowieniu stabilnej demokracji.

Europa dąży do stabilnego partnerstwa z Tunezją w ramach EUROMED i powinna uruchomić wszystkie swoje instrumenty w celu ułatwienia procesu transformacji, stworzenia mocnych instytucji demokratycznych i wsparcia pojawienia się aktywnego społeczeństwa obywatelskiego, zaangażowanego w realizację reform. W naszym szczególnym interesie leży stabilna, prosperująca i demokratyczna Tunezja, z którą możemy rozwijać wzajemnie korzystną współpracę, opierającą się na wspólnych interesach i wartościach.

  Michael Gahler (PPE) – (DE) Pani Przewodnicząca, Pani Baronesso Ashton, Panie i Panowie! Już wielokrotnie powiedziano, co teraz należy uczynić – w tym zakresie panuje powszechna zgoda. W odniesieniu do Tunezji nasza rezolucja jest jasna, lecz w przypadku Egiptu koniecznie musimy ją rozszerzyć za pomocą poprawek ustnych.

Uważam, że są podstawy do samokrytyki. Nasze władze wykonawcze w Brukseli i państwach członkowskich zbyt długo utrzymywały status quo. Gdybyśmy w prowadzonej na co dzień polityce poważnie traktowali nasze własne zasady dotyczące uniwersalnego charakteru praw człowieka i demokracji, to musielibyśmy jasno mówić Tunezji i Egiptowi o ich rażących niedociągnięciach. Wiedzieliśmy, że działania prowadzone przeciwko islamistom i fundamentalistom nie były skierowane wyłącznie do tych grup, ale także przeciwko wszelkiej krytyce wobec właściwej polityki rządu. Nadal nie jest zbyt późno. Apel o demokrację i prawa człowieka ani nie stanowi ingerencji w sprawy wewnętrzne, ani nie może być potępiany jako element przyczyniający się do destabilizacji sytuacji. Żadna dyktatura i żaden despotyczny reżim nie są same w sobie stabilne. Dlatego dzięki naszej obecnej polityce zyskiwaliśmy wyłącznie na czasie, a nie na stabilności.

Tunezja i Egipt służą za przykład dla innych. Wszyscy znają tych innych w regionie. Wiele osób obawia się wymienić ich z nazwy. Moim zdaniem możliwym kandydatem jest na przykład Arabia Saudyjska. Ta sytuacja wymaga przywództwa politycznego ze strony wysokiej przedstawiciel. A jednak 27 państw członkowskich nie ma rozbieżnych interesów. Jeżeli Pani ocena jest słuszna, proszę nie czekać, aż ostatni dyplomatyczny sceptyk przepyta swojego ministra spraw zagranicznych. Powinniśmy od Pani usłyszeć to samo, co w sprawie Egiptu przedwczoraj powiedział senator John Kerry, a dziś wieczorem – prezydent Barack Obama. W interesie Unii proszę się wyswobodzić, aby sama UE, a nie ktoś inny formułował jej przyszłą politykę w jej sąsiedztwie. Być może mogłaby Pani nawet pojechać w przyszłym tygodniu do Tunezji i Egiptu, a następnie opowiedzieć nam o wynikach za dwa tygodnie w Strasburgu.

  Richard Howitt (S&D) - Pani Przewodnicząca! Wraz ze wszystkimi innymi w tej debacie podzielam głębokie obawy o pokojowych manifestantów w Egipcie, zwłaszcza w świetle dzisiejszych kolejnych aktów przemocy.

Chciałbym odnotować w tej debacie obawy o trwające zamknięcie Al-Dżaziry, w sprawie którego Europa jak dotąd nie zabrała głosu, oraz zatrzymanie sześciu dziennikarzy tej stacji, jak również potrzebę porozmawiania z przedsiębiorstwami informatycznymi, dostawcami usług Internetu i telefonii komórkowej, w tym pochodzącym z mojej ojczyzny Vodafonem, w sprawie decyzji podjętych przez nich w Egipcie w okresie ostatnich kilku tygodni.

Chciałbym też, aby przywódcy UE wcześniej mówili to, co mówią dzisiaj. W grudniu 2007 r. pan prezydent Sarkozy powiedział: „Chciałbym powiedzieć prezydentowi Mubarakowi, jak wysoko cenię jego doświadczenie, wiedzę i umiarkowaną wizję. …Prezydent Mubarak to nasz przyjaciel”. Dziś wzywa do przeprowadzenia zmian.

Mamy też pana Alistaira Burta, ministra spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, który powiedział, że nade wszystko pragnął w Egipcie stabilności. William Hague, odmawiający powiedzenia, kiedy jego zdaniem powinny odbyć się wybory, teraz apeluje o zmiany.

Wreszcie zgadzam się z panią baronessą Ashton, naszą wysoką przedstawiciel. Europa zna się na przejściowej sprawiedliwości, wyborach i budowaniu demokracji czy rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Bez względu na błędy i bagaż przeszłości tak ona, jak i my powinniśmy postrzegać to jako kryzys w regionie, ale również szansę dla Europy na przeznaczenie naszych zasobów na budowanie szacunku dla demokracji i praw człowieka. To nie są wartości narzucane przez nas z Europy. Domagają się ich ludzie na ulicach Tunisu i Kairu, a naszym obowiązkiem jest ich wysłuchać.

  Bogusław Sonik (PPE) – (PL) Każda rewolucja niesie w sobie niebezpieczeństwo, iż domaganie się przez narody demokracji i chleba zostanie zawłaszczone przez wrogów porządku prawnego opartego na prawnych i realnych podstawach demokracji. Nie mamy żadnej gwarancji, że rewolta w Tunezji, Egipcie i innych krajach tego obszaru nie stanie się pretekstem do zagarnięcia władzy przez ekstremistów islamskich, jak to stało się w Iranie. Dla instytucji europejskich nadchodzi również godzina próby. Unia Europejska ma wszelkie możliwości, by wreszcie odegrać rolę, do jakiej jest stworzona. Trzeba skutecznie wesprzeć te siły polityczne, które opowiadają się za pluralizmem. Trzeba też zrewidować sposób, w jaki prowadzona była dotychczas polityka sąsiedztwa, najwyraźniej wykorzystywana do podtrzymywania rządów skorumpowanych władców. Pieniądze przeznaczane na rozwój sąsiedzkich obszarów, wolności, demokracji i dobrobytu winny trafiać w znacznej części do obywateli tych krajów poprzez ścisłą współpracę z organizacjami pozarządowymi, ze światem akademickim, z ludźmi kultury. A priorytetem powinno być także wspieranie projektów adresowanych do młodzieży i do organizacji zrzeszających kobiety.

Pani Wysoka Przedstawiciel, dotychczasowa polityka Unii Europejskiej w tym rejonie świata poniosła fiasko. Trzeba podjąć ryzyko wspierania Egiptu bez Mubaraka, na drodze do pluralistycznej laickiej republiki Egiptu, szanującej swoje mniejszości. Mubarak musi odejść już dzisiaj. Jego czas minął. Czas, który miał, zmarnował.

  Nicole Sinclaire (NI) - (zadając panu posłowi Howittowi pytanie za pomocą niebieskiej kartki na mocy art. 149 ust. 8 Regulaminu) Przywołał Pan pewne wypowiedzi prezydenta Sarkozy’ego i ministra Burta. Nie wiem, czy Pan był obecny na sali plenarnej, kiedy wcześniej jeden z kolegów przywoływał oświadczenia pana premiera Blaira dotyczące prezydenta Mubaraka. Czy może Pan powiedzieć, czy zgadza się z panem Blairem, czy też nie?

  Richard Howitt (S&D) - Pani Przewodnicząca! Chciałbym powtórzyć to, co powiedziałem w swoim wystąpienia, czyli że mamy pokaźny bagaż z przeszłości, nad którym każdy z nas powinien się zastanowić i wyciągnąć z niego wnioski.

Ale to nie powinno powstrzymać nas, Unii Europejskiej, od współdziałania z Egiptem i światem arabskim od wspierania demokracji i praw człowieka, i oczekuję, że moja koleżanka, pomimo odmiennych poglądów dotyczących Europy, zgodzi się ze mną w tej sprawie.

  Dominique Vlasto (PPE) – (FR) Pani Przewodnicząca! Wiele już powiedziano, ale chciałabym powtórzyć wszystkie słowa sympatii i wsparcia, które już wyrażano pod adresem narodów Tunezji i Egiptu. Są one symbolem nadziei dla wszystkich obrońców wolności. Moje myśli kieruję również wobec ofiar.

Chciałbym teraz powiedzieć, że Unia Europejska – która wyróżniła się swoim brakiem reakcji, o czym mówili już inni – faktycznie powinna wesprzeć społeczeństwa Tunezji i Egiptu, by pomóc im otworzyć z powodzeniem ich kraje na reformy i ustanowić demokrację.

Unia Europejska zdecydowała się poprzeć tunezyjskich przywódców w ich wysiłkach na rzecz rozpoczęcia pokojowej transformacji i organizacji przyszłych wyborów, aby zdobyć wolność i pomóc obywatelom Tunezji skorzystać z dobrobytu płynącego z rozwoju i pokoju społecznego, a także z gospodarki dającej zatrudnienie młodym ludziom.

Na zakończenie chciałabym powiedzieć, że Unia dla Środziemnomorza ma przed sobą istotne wyzwanie, ponieważ Jaśminowa Rewolucja wywołała falę we wszystkich państwach Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Musi ona wdrożyć mocną strategię wobec tych krajów. Potrzebne jest jednak ostrzeżenie: w obliczu tych słusznych ruchów demokratycznych Europa musi znaleźć równowagę między nieingerowaniem w sprawy wewnętrzne, wspieraniem słusznych aspiracji tych ludzi a stabilnością.

  Alf Svensson (PPE) – (SV) Pani Przewodnicząca! W Parlamencie Europejskim często mówiliśmy o szacunku dla demokracji, praw człowieka i wolności, ale to prawda – i jestem przekonany, że możemy to potwierdzić dziś wieczorem – że często priorytetem dla nas było coś innego, czyli stabilność polityczna i dobre stosunki gospodarcze. Teraz nieomal znienacka uświadomiliśmy sobie, że ludność świata arabskiego również aspiruje do wolności i jej pożąda. Mówimy teraz dużo o zagrożeniach związanych z transformacją. To jasne, że one istnieją. Prawdopodobnie nie ma tu nikogo, kto by wstał i wiwatował na cześć Bractwa Muzułmańskiego. Wiemy jednak, że w długim okresie każdy z ludzi pożąda i ma prawo do wolności oraz szacunku dla praw człowieka i swobód.

Musimy teraz zapewnić, by UE nie była nadal wyłącznie widzem, pozwalającym sprawom toczyć się własnym torem. Zamiast tego musimy przejąć inicjatywę i – jak już mówiła tutaj pani baronessa Ashton – starać się zaangażować w budowanie demokracji. To budzi szacunek, że młodzi ludzie wszczęli ten bunt, częściowo dzięki dostępnym obecnie środkom komunikacji. Dlatego nie sądzę, że powinniśmy obecnie doszukiwać się w tych ruchach zbyt wielu elementów politycznych czy religijnych. Jednakże bez względu na to, za czym się one opowiadają, w długim okresie musimy na naszym forum plenarnym i w całym Parlamencie Europejskim przyznać priorytet wolności oraz szacunkowi dla praw człowieka i swobód.

  Anna Záborská (PPE) – (SK) Pani Przewodnicząca! Ponad dwa lata monitorowania ujawniły nam stopniową erozję demokracji, wolności wypowiedzi, wolności zgromadzeń oraz swobód religijnych w omawianych państwach. Jasnym dowodem na to są wyniki wyborów w tych krajach.

Reżimy totalitarne nie pojawiają się w ciągu jednej nocy. Pomimo wyraźnych sygnałów Unia Europejska nie stanęła jednoznacznie po stronie przestrzegania praw człowieka. Niestety jako jedni z ostatnich przyjmujemy wspólne stanowisko.

Po co utworzyliśmy Unię dla Śródziemnomorza w trakcie prezydencji francuskiej? Czy brakowało nam dyplomatycznych zasobów do negocjowania stabilności w tej części świata?

Kraje Unii Europejskiej przez wiele dziesięcioleci popierały te rządy, szczególnie za pomocą środków finansowych. Obecnie te same kraje zaczynają zastanawiać się, w jaki sposób zamrozić rachunki bankowe i poprzeć przeciwników tych rządów. Czy to nie taki sam rodzaj hipokryzji? Sytuacja w regionie śródziemnomorskim to dla nas wszystkich lekcja braku poszanowania praw człowieka. Na przykład nie szanuje się swobód religijnych, co może stać się bronią w rękach radykałów i terrorystów, oznaczając początek reżimów totalitarnych.

Mówię to, ponieważ istnieje wiele innych krajów o podobnych cechach.

  Ernst Strasser (PPE) – (DE) Pani Przewodnicząca, Pani Baronesso Ashton! Debata w tym Parlamencie, którą śledzą Państwo z zainteresowaniem, ma w szczególności jeden wspólny mianownik, którym jest żądanie wysuwane wobec Pani, Pani Baronesso Ashton. Proszę zacząć mówić głośniej. Proszę zacząć działać, niech Pani będzie nieco odważniejsza, a także nieco głośniejsza. Proszę stanąć po stronie tych, którzy w nowoczesnym cywilizowanym społeczeństwie popierają demokrację oraz wolność wypowiedzi i prasy.

Tunezja, Egipt i być może jeszcze kilka krajów są w przededniu trudnej zmiany. Potrzebują w niej naszego wsparcia, dlatego Pani najważniejszy przedstawiciel w tym kraju popełnia błąd mówiąc, że nie musimy zmieniać naszej strategii. Wręcz przeciwnie, potrzebujemy strategii śródziemnomorskiej i być może strategii bliskowschodniej, a może ponownego zastanowienia się nad współistnieniem poza regionem śródziemnomorskim, a oczywiście najistotniejszym priorytetem i działaniem, które należy natychmiast podjąć, jest dostosowanie, przygotowanie i wsparcie wyborów.

Nie powinny ujść uwadze najważniejszego przedstawiciela UE w tym kraju fakty, że obecny rząd tymczasowy Tunezji ma zamiar zawrzeć cztery porozumienia międzynarodowe dotyczące ochrony praw człowieka, że zwolniono wszystkich więźniów politycznych, że dysydenci wrócili, i że trwają przygotowania do przeprowadzenia wyborów demokratycznych. Musimy poprzeć ten proces, a Parlament chce usłyszeć, jak silniejszym głosem mówi Pani o tych zagadnieniach.

  Marco Scurria (PPE) – (IT) Pani Przewodnicząca, Pani Baronesso Ashton, Panie i Panowie! Ten kryzys powinien dać nam impuls, by stwierdzić, czy Unia Europejska naprawdę chce odgrywać rolę w polityce zagranicznej.

Polityka zagraniczna to poważna sprawa: wymaga strategii, zdecydowanych celów i jasnych sojuszy. Nie możemy dalej jeździć po całym świecie, poklepywać wszystkich po plecach i udawać, że przez cały czas wszystko idzie świetnie. Kilka tygodni temu w Egipcie odbyły się wybory, a my się tym nie zainteresowaliśmy, ponieważ uświadomiliśmy sobie istnienie dyktatora, który nas wszystkich oszukuje. Teraz, kiedy miliony ludzi wyszły na ulice, wszyscy mówimy o demokracji i prawach człowieka. Tego się domagamy i spróbujemy zapewnić, by to się urzeczywistniło, ale idąc za głosem tłumu, powinniśmy zachować ostrożność. Pamiętam, kiedy obywatele Iranu powstali i usunęli szacha, i wiemy, jak to się skończyło – reżimem, który nawet obecnie wiesza dziesiątki ludzi.

Mam na przykład nadzieję, że rządowi Egiptu uda się utrzymać z dala ekstremistów i odegrać rolę stabilizatora w konflikcie izraelsko-palestyńskim. Pani Baronesso Ashton! Z pewnością ten region świata potrzebuje więcej demokracji, ale również więcej polityki europejskiej.

  Miroslav Mikolášik (PPE) – (SK) Pani Przewodnicząca! Jesteśmy świadkami ogromnych napięć i konfliktów między rządem a społeczeństwem obywatelskim w Tunezji i Egipcie, które w nieunikniony sposób pojawiły się w wyniku poważnych, długofalowych problemów gospodarczych i społecznych, ignorowanych przez władze państwowe.

Przemoc fizyczna w trakcie starć jest co najmniej godna ubolewania i tylko potwierdza pilną potrzebę udzielenia wsparcia z zewnątrz dla pokojowej transformacji w kierunku demokracji. Z tego względu Unia Europejska powinna być gotowa skierować wszystkie swoje zasoby na wzmocnienie państwa prawa i praw człowieka w tych krajach, w tym praw religijnych. Nie chcemy, by do władzy doszli nietolerancyjni i bojowo nastawieni islamiści.

W ramach utrzymywania dobrych stosunków sąsiedzkich i bezpieczeństwa regionalnego należy skoncentrować się na działaniach służących wzmocnieniu społeczeństwa obywatelskiego, stworzeniu zdrowej opozycji i zagwarantowaniu demokratycznych wyborów, aby uniknąć przejęcia władzy przez ekstremistyczne grupy radykałów.

  Ioan Mircea Paşcu (S&D) - Pani Przewodnicząca! Sam fakt, że mówimy o Tunezji – naszym pierwotnym temacie – w chwili, kiedy sytuacja w Egipcie dochodzi do temperatury wrzenia, świadczy o tym, jak bardzo jesteśmy spóźnieni wobec rzeczywistości, nawet jeżeli z łatwością można zmienić temat naszej debaty.

Nasze reakcje publiczne były łagodne i polegały na wyrażaniu zaniepokojenia i pobożnym apelowaniu o umiar i dialog w środku rewolucji, co świadczy o braku poczucia rzeczywistości. Nawet w naszych oczekiwaniach, że rewolucja doprowadzi do społeczeństw opierających się na naszym zestawie wartości, ignorujemy różnice kulturowe i religijne, które odróżniają te społeczeństwa od naszego.

Jak powinna zatem wyglądać reakcja? Po pierwsze, powinniśmy sobie uświadomić, że to wyzwanie wymagające wspólnej, skoordynowanej odpowiedzi, a nie konkurowania, kto jako pierwszy okaże najwięcej współczucia. Pani Baronesso Ashton, Pani słowa będą miały potrzebny autorytet u słuchaczy wyłącznie wówczas, jeżeli w całości uzyskają publiczne, pełne poparcie ze strony Rady.

Po drugie, powinniśmy zacząć przejmować się ostatecznym efektem tych ruchów rewolucyjnych. Jaki rodzaj reżimu powstanie w końcowym rezultacie? A w ostatecznym rozrachunku powinniśmy uszanować ich prawo do decydowania we własnych sprawach.

  Ivo Vajgl (ALDE) - (SL) Pani Przewodnicząca! Kiedy zakończy się obecnie trwająca na ulicach Kairu rewolucja, społeczeństwo egipskie wybierze system polityczny i swoich przywódców. Istnieje możliwość, że będą to osoby, które wyrażą uznanie dla prezydenta Mubaraka za jego korzystną rolę, jaką odgrywał w utrzymywaniu pewnej stabilności na Bliskim Wschodzie. To jednak nie jest sprawa, o której chciałem teraz mówić.

Rozwój sytuacji w Tunezji i Egipcie ujawnia marginalną rolę, jaką Unia Europejska odgrywa w regionie śródziemnomorskim i we wszystkich regionach objętych naszą polityką sąsiedztwa. Musimy zmienić europejską politykę sąsiedztwa, potrzebujemy dynamicznej strategii do rozwiązania bieżących problemów, począwszy od Białorusi, Osetii, Abchazji, Górnego Karabachu, Naddniestrza, Cypru, Palestyny i Sahary Zachodniej. Potrzebujemy strategii wobec krajów byłego Związku Radzieckiego i Azji Środkowej oraz Zakaukazia. Je również omiecie wicher demokratyzacji; nie trzeba być prorokiem, by to przewidzieć. W tym zakresie wiele pozostaje Pani do zrobienia, Pani Baronesso Ashton. Proszę okazać ambicję, a poprzemy Panią.

  Malika Benarab-Attou (Verts/ALE) – (FR) Pani Przewodnicząca, Pani Baronesso Ashton! Błędnie popierając despotyczne reżimy wzdłuż południowego wybrzeża Morza Śródziemnego, prawdopodobnie jako bufor przed fundamentalizmem islamskim, musimy teraz stawić czoła wyzwaniu, jakim są te historyczne wydarzenia.

Europa musi zmienić swoją obecną politykę wobec despotycznych reżimów i dyktatur. Prezydent Mubarak musi zdać urząd już teraz. Właściwym krokiem z naszej strony byłoby poparcie demokracji i procesów demokratycznych wybranych przez ludność tych krajów, a nie zwykłe narzucanie naszej własnej wizji. Wsłuchajmy się w ich głosy, okażmy pokorę, nie mylmy świeckości i bezpieczeństwa. W tych krajach już obecnie dokonują się zmiany. Trzeba dostosować nasze instrumenty finansowe, aby zapewnić wiarygodne wsparcie obrońcom demokracji …

(Przewodnicząca odebrała mówczyni głos)

  Marisa Matias (GUE/NGL) – (PT) Pani Przewodnicząca! Uważam, że te dwa kraje wraz z innymi państwami tego regionu dostarczają przykładu, jak w kilku przypadkach w ubiegłych latach przywódcy europejscy stawali raczej po stronie przedsiębiorstw niż po stronie demokracji, bardziej wspierając dyktatorów niż ubogich.

Jestem szczerze zaniepokojona obecną sytuacją w Egipcie i dzisiejszymi wydarzeniami, więc sądzę, że nie powinniśmy teraz okazywać spokoju, lecz raczej solidarność. Musimy okazać solidarność milionom Egipcjan w Kairze i całym kraju, którzy mają dość głodu, ucisku i bezrobocia. Właśnie dlatego musimy powiedzieć, że po dzisiejszym przemówieniu prezydenta Mubaraka, po spuszczeniu przez rząd psów gończych i po zapaleniu zielonego światła dla przemocy będziemy ramię w ramię stać z tymi ludźmi. Nie możemy pozwolić, aby strategia zastraszania zmusiła ich do powrotu do domów.

Gdybyśmy usłyszeli takie sugestie 36 lat temu w Portugalii, nie poszlibyśmy do domów. To dobrze, że wówczas do domów nie wróciliśmy, bo dzięki temu mieliśmy demokratyczną rewolucję.

  Jaroslav Paška (EFD) – (SK) Pani Wysoka Przedstawiciel! Europejskie służby zagraniczne mają wielu pracowników, specjalistów i analityków. Z tego względu nasi specjaliści powinni być w stanie dokonać profesjonalnej oceny rewolucji społecznej w Tunezji i Egipcie i zaproponować Pani właściwe działania, za pomocą których Europa pomoże mieszkańcom tych krajów pokonać problemy z niepożądanymi przywódcami politycznymi. Dotychczasowa polityka chowania głowy w piasek, którą stosowaliśmy w przypadku niepokojów społecznych w krajach afrykańskich, każe jednak wątpić w zdolność Pani służb do podjęcia działań.

Pani Wysoka Przedstawiciel Unii Europejskiej! Jakiekolwiek dalsze opóźnianie profesjonalnej reakcji na obecne wydarzenia w Tunezji i Egipcie będą dla naszych podatników słuszną przyczyną zastanawiania się, dlaczego opłacają tę czeredę różnych biurokratów w służbie działań zewnętrznych UE, skoro nie są oni w stanie opracować dla Pani natychmiastowej i profesjonalnej odpowiedzi na gwałtowne wydarzenia w Europie.

  Andreas Mölzer (NI) – (DE) Pani Przewodnicząca, Pani Baronesso Ashton! Optymiści wierzą, że rewolucyjne wydarzenia w Tunezji i Egipcie mogą być zaczątkiem czegoś na kształt arabskiej Wiosny Ludów – takich wydarzeń, jakich świadkami byliśmy na przykład w Europie Wschodniej w 1989 roku. Jako Europejczycy oczywiście zawsze powinniśmy stać po stronie wolności i demokracji, i bardzo by nas uradowało, gdyby tak właśnie było. Nie możemy jednak zapomnieć, że Europejczycy i cały Zachód w pewnym sensie zawarli porozumienia z najbardziej nieprzyjemnymi i najbrutalniejszymi dyktaturami w świecie arabskim.

Nie powinniśmy się łudzić. Chociaż Facebook, Internet i Twitter to nowoczesne sposoby prowadzenia rewolucji, to nie zastąpią struktur demokratycznych i rządów prawa, które powinny istnieć za kulisami, by rewolucja mogła spowodować przejście do systemu demokratycznego. My, Europejczycy, możemy i powinniśmy jasno określić nasze stanowisko oraz pomóc budować uporządkowane struktury demokratyczne, aby ostatecznie móc w tych regionach ustanowić rządy prawa oraz wolną gospodarkę rynkową, która jest demokracji niezbędna.

  Catherine Ashton, wiceprzewodnicząca Komisji/Wysoka Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa − Pani Przewodnicząca! Na wstępie chciałabym jedną rzecz powiedzieć całkowicie jasno. Nie akceptuję założenia, jakoby Europa była w jakiś sposób spowolniona lub opóźniona. Jako pierwsi wydaliśmy oświadczenia dotyczące tak Tunezji, jak i Egiptu. Zaczęliśmy mówić o Tunezji 10 stycznia, a ja wydałam oświadczenie w sprawie Egiptu w zeszłym tygodniu. Zrobiliśmy to przed wszystkimi innymi. Choć to nie konkurs i nie wyścig, to nie zgadzam się z taką krytyką.

Nie zgadzam się też, że podjęliśmy działania powoli. W każdej godzinie byliśmy w kontakcie z osobami w Tunezji i z narodem egipskim, z naszymi przedstawicielstwami, którym chciałabym wyrazić uznanie za to, z czym musiały się zmierzyć w kilku ostatnich tygodniach, a także w bezpośrednim kontakcie z rządem i służbami. Jesteście Państwo również świadomi innych spraw, którymi zajmowaliśmy się w tym samym czasie, zatem nie zgadzam się, że byliśmy zbyt cicho. Nie zgadzam się, że uczyniliśmy zbyt mało.

Ale zgadzam się, że możemy uczynić więcej. Czy dali mi Państwo wszystkie narzędzia, których potrzebuję na mocy traktatu z Lizbony? Prawdopodobnie nie. Czy zapewnili mi Państwo wszystkie potrzebne mi zasoby? Prawdopodobnie nie, ale będziemy się starać jak najlepiej na podstawie tego, czym dysponujemy w ramach Służby Działań Zewnętrznych i mojej roli. Nie jestem kimś, kto może pokazać się i przedstawić swoje osobiste przekonania. Mówię w imieniu Unii Europejskiej. Słucham Państwa, słucham państw członkowskich i słucham Komisji. Tak wygląda moja rola, którą Państwo określili na mocy traktatu z Lizbony, i to mam zamiar uczynić.

Dla tych z Państwa, którzy byli wcześniej nieobecni, dzisiaj był u mnie tunezyjski minister spraw zagranicznych w ramach swojej pierwszej podróży zagranicznej do Unii Europejskiej, ponieważ go zaprosiłam i ponieważ wie, jak wiele znaczymy, nie tylko dzisiaj, ale również w przyszłym tygodniu, miesiącu czy roku. Kiedy rozmawiam z nim, robię to w imieniu Europy. Wie, że to, co mu powiem, ma poparcie 27 krajów, przy wsparciu – jak mam nadzieję – ze strony Parlamentu Europejskiego, a także ze strony Komisji.

To dla tych ludzi coś oznacza. Oznacza to, że kiedy mówimy, to jest to pojedynczy sygnał, choć niekoniecznie – jak niektórzy nadal utrzymują – jeden głos. To taka sama wiadomość, bez względu na to, czy wypowiadana ustami niemieckiej pani kanclerz, brytyjskiego premiera, prezydenta innego kraju Unii Europejskiej, któregokolwiek z 27 państw. Mówimy to samo. Właśnie dlatego spotykający się w poniedziałek ministrowie spraw zagranicznych, przyjęte przez nich konkluzje oraz zorganizowane przez nich konferencje prasowe dotyczące wszystkich spraw, z którymi się zmagamy w naszym sąsiedztwie i poza nim, są tak ważne dla ludzi na miejscu. Bez względu na to, co robimy, nie możemy o tym zapomnieć.

Zgadzam się z Państwem, że powinniśmy być aktywniejsi w terenie, aby uczynić więcej, i bezwzględnie zgadzam się, że musimy zmienić naszą politykę sąsiedztwa. Twierdzę tak od dawna. Musimy zapewnić bardziej zróżnicowane podejście, objęcie nią każdego kraju i ustalenie, co chcemy osiągnąć wspólnie z jego obywatelami – tak, ściślej współpracować ze społeczeństwem obywatelskim, tak, skoncentrować się na prawach człowieka i demokracji, oraz tak, zająć się wspólnymi dla nich i dla nas kwestiami polityki zagranicznej. Zgadzam się. Próbuję to robić. Jeżeli przyjrzą się Państwo pracy, jaką wykonaliśmy w okresie ostatnich dwóch czy trzech miesięcy, to dostrzegą Państwo wspólny mianownik we wszystkich moich wypowiedziach, którym była konieczność większej aktywności w naszym sąsiedztwie. Powinno to być naszym pierwszym priorytetem po stworzeniu Służby i musi ona być lepsza, mądrzejsza i lepiej powiązana z ich potrzebami.

Nie mogę brać odpowiedzialność za to, co działo się przed rozpoczęciem mojej kadencji, ale przyjmuję odpowiedzialność za dokonanie transformacji odziedziczonych przeze mnie spraw w strategię na przyszłość, z której będą mogli być Państwo tak samo dumni, jak ja mam zamiar. Jej punktem wyjściowym będzie nasza obecna sytuacja i to, w jakim zakresie jesteśmy w stanie przejąć odpowiedzialność i iść naprzód.

Nie lekceważę skali trudności sytuacji i tempa jej zmian. Zgadzam się z tymi, którzy zwrócili również uwagę, że demokracja to nie stan chwilowy. To proces. Demokrację się tworzy i wspiera się te organizacje, które mogą działać z ludźmi, aby pomóc im zrozumieć ich demokratyczne prawa, znaczenie demokracji i jej możliwe działanie – transformację społeczeństwa. Nie bez powodu zastosowaliśmy też zwrot w konkluzjach Rady, ponieważ wierzymy w transformację, nie tylko dziś i jutro, ale w długim okresie. Właśnie to proponuje Europa. Właśnie to proponowała Europa naszym sąsiadom, którzy stali się naszymi partnerami, jak również naszym członkom. Spowodowała transformację, która będzie trwać wiele pokoleń. Właśnie tym się zajmujemy. Nie zajmujemy się reakcjami odruchowymi i udzielaniem odpowiedzi. Zajmujemy się tworzeniem czegoś, co przekażemy ludziom na całe życie, na życie ich dzieci i jeszcze dłużej.

A oczywiście w tym wszystkim nie zapomniałam o innych sprawach. Śledzę to, co dzieje się w Jordanii. Utrzymuję tam kontakty. Oczywiście interesuję się sytuacją w Iranie. Poprzedni weekend spędziłam na rozmowach z Irańczykami i wiedzą Państwo, jak emocjonalnie podchodzę do kwestii praw człowieka w Iranie, uwzględniając wszystkie moje oświadczenia, uwzględniając wszystkie sprawy, które poruszaliśmy.

Z pewnością nie zapomniałam o procesie pokojowym na Bliskim Wschodzie. Wczoraj rozmawiałam z Georgem Michellem. Jutro spotykamy się z premierem Fayyadem. Bierzemy udział w pracach Kwartetu. Spotyka się on w sobotę na monachijskiej konferencji bezpieczeństwa, gdzie przy tej okazji będę mu przewodniczyć.

Nie zapomniałam też o żadnej innej sprawie. Ani o Albanii, dokąd w tym tygodniu w moim imieniu wraca Miroslav Lajčák, by kontynuować ten dialog. Nie zapomnieliśmy o wszystkim innym, co należy załatwić, ani też o sprawach, o których będziemy dziś wieczorem rozmawiać w Parlamencie.

I nie odpowiadam za to, co mówi pan Tony Blair. Mogę mówić tym samym językiem, mogę pochodzić z tej samej partii politycznej, ale nie odpowiadam za niego i nie mam zamiaru ponosić za niego odpowiedzialności.

W przyszłym tygodniu udaję się na posiedzenie Rady Bezpieczeństwa, również w Państwa imieniu. Na tym spotkaniu ponownie będziemy mieli okazję pokazać, co Unia Europejska ma tym ludziom do zaoferowania, na dziś i na przyszłość. Naprawdę ważne jest dla mnie Państwa poparcie, by to uczynić – nie cicho, mogę mówić bardzo głośno – ale w sposób właściwy, spójny, ukierunkowany, celowy, kierując się strategią i planem, by – kiedy tunezyjski minister spraw zagranicznych zjawi się w moim gabinecie – móc dać mu plan. Nie powiem mu, że miło go zobaczyć, i żeby razem ze mną wyszedł porozmawiać przez pięć minut pod okiem kamer telewizyjnych. Nie. Powiedziałam mu, że będziemy razem siedzieć przez godzinę i omawiać szczegółowo plan dla nich, zawierający to, co moim zdaniem możemy im zaproponować. Ile pieniędzy? Co mogę zrobić? Co muszę zmienić? Które instrumenty musimy uruchomić? Jaką elastycznością obecnie dysponuję? Jaką muszę dysponować? Czego oni potrzebują od nas, od Europejskiego Banku Inwestycyjnego, od Banku Unii Afrykańskiej, Stanów Zjednoczonych i innych partnerów? W jaki sposób stworzymy plan?

Potem spotkałam się z ministrem spraw zagranicznych Jemenu i zrobiliśmy dokładnie to samo. W jaki sposób grupa krajów będących przyjaciółmi Jemenu może stworzyć nowy fundusz rozwojowy? Czy zrobimy to wspólnie z krajami arabskimi, z którymi rozmawiałam? Co zrobimy?

Moim zdaniem właśnie w ten sposób powinna działać Europa, i właśnie to każdego dnia w Państwa imieniu czynię i będę czynić.

Teraz mam nadzieję, że niedługo wyjdę z tej debaty i poproszę innego komisarza o zajęcie tego miejsca. Chciałabym za to przeprosić, ale wydarzenia w Egipcie – jak Państwo słusznie zauważyli – toczą się i mogę Państwu powiedzieć, co robiliśmy w trakcie naszych prowadzonych tutaj rozmów. Wysyłaliśmy wiadomości, rozmawialiśmy w moim imieniu z wiceministrem spraw zagranicznych. Właśnie przed chwilą dotarły do nas wieści. Służby bezpieczeństwa muszą od razu podjąć interwencję, aby zapobiec eskalacji przemocy. Taką wiadomość przekazałam, jednocześnie siedząc tu i rozmawiając z Państwem. Muszą przejąć odpowiedzialność; rząd odpowiada za wydanie armii rozkazu, by niosła pomoc ludziom i zapewniła obecnie ochronę obywatelom. Należy pozwolić na wjazd ambulansów na plac i ich wyjazd stamtąd, ponieważ słyszymy, że ich się tam nie dopuszcza. Jak tylko wyjdę z Parlamentu, mam zamiar porozmawiać z wiceprezydentem Sulejmanem. Obecnie nawiązywane jest połączenie i właśnie dlatego muszą mi Państwo wybaczyć i pozwolić odejść.

Obecnie trwa spotkanie służące wypracowaniu harmonogramu działań z opozycją, teraz, kiedy przywódcy europejscy są zajęci, rozmawiając w naszym imieniu z innymi przywódcami w tym regionie i próbując ich nakłonić do przeprowadzenia rozmów telefonicznych. To musi być telefoniczne drzewo o niespotykanych wcześniej rozmiarach, w którym przywódcy rozmawiają z przywódcami, wysyłając sygnały do Egiptu. Kiedy to wszystko się dzieje, w moim biurze odbywa się spotkanie kryzysowe służące określeniu, co dokładnie zrobimy, z uwzględnieniem wszelkich okoliczności, w jakich możemy się znaleźć.

Właśnie to czyniłam codziennie od dnia od rozpoczęcia kryzysu, zajmując się wydarzeniami w Albanii, na Białorusi, naszymi działaniami w Sudanie, gdzie nasz specjalny wysłannik przewodził grupie zadaniowej i gdzie pani poseł Veronique de Keyser mogła sama na miejscu zobaczyć, co robi Europa.

Właśnie to robimy. Czy możemy uczynić więcej? Oczywiście. Czy chciałabym występować w czterech osobach? Tak. Czy uważam nasze narzędzia za odpowiednie? Nie. Czy sądzę, że osiągnęliśmy postęp? Tak. Czy uważam, że możemy zrobić o wiele więcej? Oczywiście.

Jeżeli wszystko, czego Państwo ode mnie oczekują, to pojawianie się i bycie widoczną wszędzie – to tego nie zrobię. Ale zrobię dla Państwa coś innego – zrobię to, do czego moim zdaniem stworzono Europę, czyli uczynię z demokracji i praw człowieka sedno każdego podejmowanego przez nas działania i poprę dzisiaj obywateli Egiptu i Tunezji.

(Oklaski)

  Przewodnicząca − Otrzymałam sześć projektów rezolucji(1) przedłożonych zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu.

Zamykam debatę.

Głosowanie nad przyjęciem projektów rezolucji w sprawie Tunezji odbędzie się w czwartek.

Głosowanie nad przyjęciem projektów rezolucji w sprawie Egiptu odbędzie się na drugiej sesji miesięcznej w lutym.

Oświadczenia pisemne (art. 149 Regulaminu)

  Sergio Berlato (PPE), na piśmie – (IT) W ciągu ostatnich kilku dni sytuacja w Tunezji i innych krajach położonych na południowym wybrzeżu Morza Śródziemnego osiągnęła punkt kulminacyjny. Życie straciły dziesiątki ludzi uczestniczących w gwałtownych demonstracjach przeciwko wysokim kosztom życia i brakowi wolnego rynku w tym kraju. Przy tej okazji chciałbym przypomnieć, że w 1995 roku UE zainicjowała w Barcelonie program partnerstwa z regionem śródziemnomorskim, którego celem było nawiązanie współpracy gospodarczej, politycznej, wojskowej i społecznej. Jednakże obecnie jesteśmy bardzo dalecy od realizacji tych celów. Dramatyczna sytuacja w Tunezji świadczy o pilnej potrzebie stworzenia europejskiej wizji regionu śródziemnomorskiego, lub też faktycznego zaangażowania krajów południowego wybrzeża w obecną politykę partnerstwa i sąsiedztwa. W ostatnich godzinach sytuacja w Egipcie stała się jeszcze trudniejsza. Pojawiły się informacje o wielu rannych i zabitych w starciach, do których dochodzi w całym kraju między policją a ludźmi demonstrującymi przeciwko rządowi prezydenta Mubaraka. Uważam, że w interesie tych krajów, ale zwłaszcza w interesie samej Europy, powinniśmy podążyć ścieżką wsparcia reform gospodarczych i społecznych, umożliwiających realizację aspiracji znacznej części narodu i pozwalających zaprowadzić pokój i stopniową poprawę warunków życia w krajach Afryki Północnej.

  Richard Falbr (S&D), na piśmie – (CS) W 1995 roku Unia Europejska postawiła sobie ambitny cel zapewnienia pokoju, stabilności i dobrobytu w regionie śródziemnomorskim. Kraje tego regionu uzyskały środki finansowe pod warunkiem podjęcia niezbędnych reform gospodarczych i politycznych. Jednakże nic takiego się nie stało. W większości przypadków podejmowane przez UE próby niesienia pomocy jej południowym sąsiadom były raczej efektem obaw, że do władzy mogą dojść islamscy radykałowie, co zagroziłoby stabilności regionu. Jak pokazuje historia, nie opłaca się popieranie reżimów autorytarnych. Nie opłaciło się Stanom Zjednoczonym w Ameryce Południowej i Środkowej, i nie opłaca się także UE. Niektórzy krytycy całkiem słusznie nazywają nas hipokrytami. Mówimy o prawach człowieka, o potrzebie dialogu społecznego i o rozwoju gospodarczym, a jednak przez wiele dziesięcioleci ignorowaliśmy fakt, że Tunezją i innymi krajami Afryki Północnej rządziły okrutne i niedemokratyczne reżimy. Trzeba powiedzieć, że to oznacza dramatyczną porażkę tych, którzy wspierali taką politykę. Wystosowane przez UE do prezydenta Mubaraka żenujące wezwanie do przeprowadzenia demokratycznych wyborów jest tylko smutnym efektem tej błędnej polityki.

  Ilda Figueiredo (GUE/NGL), na piśmie – (PT) Fala oburzenia w krajach Afryki oraz walka ich ludności, a w szczególności obywateli Tunezji i Egiptu, wymaga naszej najwyższej uwagi i solidarności. W szczególnym przypadku Egiptu, którego społeczeństwo nadal walczy o swoje prawa socjalne i pracownicze, o sprawiedliwość społeczną, demokrację i wolność, zdecydowanie potępiamy represje, które były i są kierowane przeciwko walczącym pracownikom i obywatelom z rozkazu rządu prezydenta Mubaraka, oraz składamy hołd prawie 100 obywatelom Egiptu zamordowanym w wyniku użycia siły przez państwo.

Podobnie jak w Tunezji i kilku innych krajach świata arabskiego i Afryki, sytuacja w Egipcie jest nierozerwalnie związana z pogłębianiem się kryzysu kapitalizmu i charakteryzującą je gwałtowną, antyspołeczną ofensywą, również z uwagi na wykładniczy wzrost bezrobocia dotykającego osoby młode i gwałtowny wzrost cen żywności.

Niedawne wydarzenia w Egipcie i charakteryzujący je powszechny ruch społeczny są również ściśle związane z odwagą, uporem i determinacją organizacji reprezentujących robotników oraz innych postępowych ruchów obywatelskich podejmujących niezwykle istotne działania w ramach prowadzonej przez wiele lat walki w bardzo trudnych warunkach. W dalszym ciągu opowiadamy się za rozwiązaniem politycznym określonym w ramach ścisłego przestrzegania suwerennej woli ludności egipskiej, wolnym od jakichkolwiek zewnętrznych wpływów, manipulacji czy nacisków.

  Filip Kaczmarek (PPE), na piśmie – (PL) Panie Przewodniczący. Szanowni Państwo. To, co dzieje się dzisiaj w Tunezji i Egipcie może być kluczem dla przyszłości całego regionu. Od bardzo dawna społeczeństwa tego regionu nie miały możliwości otwartej ekspresji swych dążeń, swych marzeń, swych obaw. Nie wiemy jeszcze do czego doprowadzą wydarzenia w północnej Afryce. To, co jest pewne, to fakt, że powinniśmy starać się mieć większy wpływ na rozwój sytuacji. Przecież to rozgrywa się w krajach naszego najbliższego sąsiedztwa. Europejskie zaangażowanie w regionie, o którym mówimy, było rzeczywiście spore. Nie od dziś wiemy, że lokalne rządy nie uwzględniały zupełnie tego, co było oczekiwane przez społeczeństwa. Zapalnikami protestu były te zjawiska, które najczęściej detonują społeczne niezadowolenie − bieda, beznadzieja i arogancja władzy. Nie sądzę, aby Tunezja i Egipt marzyły o demokracji w zachodnim wymiarze. Ludzie marzą po prostu o lepszym życiu, a lepszego życia nie muszą wiązać z demokracją. Czy zasługują na owe lepsze życie? Tak, zdecydowanie tak. Wszyscy mają prawo do lepszego życia, mają prawo do respektowania ludzkiej godności, do wolności, do rozwoju. Oby ich nadzieje spełniły się szybko i bezkrwawo. Dziękuje bardzo.

  Kelam, Tunne (PPE), na piśmie – Pierwszy wniosek, który można wysnuć z głębokich zmian zachodzących w Tunezji, Egipcie i w innych krajach, dotyczy tego, że świat demokratyczny był na nie zupełnie nieprzygotowany. UE i Stany Zjednoczone zostały całkowicie zaskoczone i nadal muszą reagować improwizując i dostosowując się do tych rewolucyjnych wydarzeń.

To samo wydarzyło się 20 lat temu, kiedy upadł Związek Radziecki. Okazało się, że tysiące sowietologów odrzucało w swoich analizach niewidoczną ogromną siłę, która ostatecznie rozmontowała sowiecką dyktaturę – pragnienie wolności zniewolonych ludzi.

Obecna sytuacja ujawniła analogiczne słabości nowo utworzonej wspólnej europejskiej polityki zagranicznej. Ujawniła permanentny kryzys wartości, na których oficjalnie opiera się UE. W rzeczywistej polityce te wartości stale pomijano i lekceważono na rzecz stabilności lub pragmatycznych, krótkoterminowych stosunków.

Nadszedł czas, by zrozumieć, że przymykanie oczu na ograniczanie wolności, uzasadniane zabezpieczeniem stabilności i interesów gospodarczych, musi prowadzić do katastrofalnych błędów politycznych. Tylko prawdziwa demokracja może zapewnić długofalową stabilność. Opieranie się na reżimach autokratycznych oznacza nadmuchiwanie bańki samooszukiwania się, która wcześniej bądź później pęknie, powodując ogromne straty moralne dla jej demokratycznych partnerów.

  Krzysztof Lisek (PPE), na piśmie – (PL) Szanowny Panie Przewodniczący, Drodzy Koledzy i Koleżanki, Eksperci są zdania, że zamieszki w Tunezji spowodowały efekt domina. Jest duże prawdopodobieństwo, że następnym krajem w tym regionie po Tunezji i Egipcie, w którym nastąpią zmiany będzie Jemen. Wspominane są również Libia, Algieria, Jordania, Syria i Maroko. Globalizacja poprzez swobodną wymianę informacji otwiera oczy obywatelom reżimów. Chcą oni zmian, godnego życia w nowoczesnych demokratycznych państwach prawa o przejrzystych zasadach. W jakiej sytuacji Unia powinna promować te wartości i zrobić wszystko by kraje arabskie uniknęły wojen domowych czy przejęcia władzy przez ekstremistów. Pragnę podkreślić, że nasze wsparcie musi się ograniczyć do działań politycznych, wyłączając działania militarne. Jako UE powinniśmy wesprzeć kraje arabskie w pokojowym przeprowadzaniu reform. Istnieje ewidentna potrzeba prowadzenia dialogu tak z przedstawicielami ustępującej władzy jak i z opozycją, włączając ruchy islamistyczne. Konieczne jest zwiększenie obecności UE w tym rejonie, konieczne jest zreformowanie całej Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, co umożliwi lepszą promocję demokratyzacji nie tylko w Krajach Arabskich, ale i u naszych wschodnich sąsiadów jak Białoruś. Potrzebujemy skutecznych planów strategicznych uwzględniających odpowiednią pomoc finansową z naszej strony, tak by promować demokrację, społeczeństwo obywatelskie i prawa człowieka. Jestem zdania, że Unia powinna mówić jednym głosem jednoznacznie potępiając antydemokratyczne reżimy.

  Nuno Teixeira (PPE), na piśmie – (PT) Wydarzenia, do których dochodzi w niezliczonych krajach arabskich, zwłaszcza w Tunezji i Egipcie, to manifestacje, które przejdą do historii wyzwalania ludzkości od reżimów autorytarnych, które nie szanują podstawowych zasad społeczeństwa demokratycznego: rządów prawa i ochrony praw człowieka.

Uważam, że obecnie trzeba będzie przeanalizować krótko- i długofalową strategię wobec Tunezji i Egiptu w długim procesie przechodzenia do demokracji, aby uniknąć dojścia do władzy grup ekstremistycznych. Z zadowoleniem przyjmuję wyjazd delegacji UE do Tunezji, służący ocenie sytuacji prawnej na etapie poprzedzającym wybory, oraz misji obserwacyjnej na te wybory: analogiczne działania należy podjąć, jak tylko uda się zapewnić stabilność w Egipcie.

Za niezwykle istotną uważam jednak zmianę polityki sąsiedztwa; o jej niezdolności do realizacji jednego z jej celów – wspierania demokracji i praw człowieka – mogliśmy się przekonać. Uważam, że potrzebne jest większe zróżnicowanie podejść w porozumieniach eurośródziemnomorskich, które powinny wywierać bezpośredni wpływ na społeczeństwo obywatelskie. Dialog z Tunezją, Egiptem i ich sąsiadami musi służyć zagwarantowaniu stabilności demokratycznej. Aby to osiągnąć, konieczne jest opracowanie strategii i zwiększenie zasobów potrzebnych na niezbędne reformy społeczno-gospodarcze i polityczne.

  Traian Ungureanu (PPE), na piśmie – Chociaż należy wspierać postęp demokratyczny w krajach arabskich, to nie wolno narażać strategicznych interesów UE. Wydarzenia w Tunezji i Egipcie pokazały, że autokracja nie stanowi żadnego rozwiązania. Niemniej jednak te same wydarzenia nie gwarantują wyniku w duchu demokracji. W historii współczesnej mamy przykłady przejmowania kontroli nad rewolucjami demokratycznymi przez dobrze zorganizowany i bojowo nastawiony islam. Irańska rewolucja z 1979 roku jest słynnym przykładem powstania demokratycznego, które skończyło się utworzeniem reżimu despotycznego. Powinniśmy znaleźć właściwą równowagę między polityką społeczną prezydenta Mubaraka a strategicznym kierunkiem Egiptu. Egipt to prężny sojusznik, który dołączył do sił wyzwalających Kuwejt i zapewnił ponad trzydziestoletni pokój z Izraelem. Obecne wydarzenia w Egipcie niosą nadzieję i niebezpieczeństwo. Demonstranci i ich słuszne żądania są prawdziwym dowodem konieczności rozpoczęcia otwartej debaty. Ale w społeczeństwie egipskim istnieje też ogromny potencjał represyjnych zachowań, praktyk i polityki. Powszechnie stosuje się obrzezanie kobiet, panuje też szeroko rozpowszechniona zgoda na egzekucje publiczne, tortury i literalną interpretację prawa islamskiego. Bractwo Muzułmańskie otwarcie wspiera ten program i cieszy się poparciem 20% wyborców. Obecnie należy zachować ostrożność, jeżeli w przyszłości w Egipcie ma zapanować demokracja.

  Antonio Masip Hidalgo (S&D), na piśmie – (ES) Niestabilność w regionie śródziemnomorskim i okolicach Kanału Sueskiego nadaje większe znaczenie naszym argumentom o znaczeniu węgla.

Powinniśmy poprzeć wytwarzaną w UE energię pochodzącą z bezpiecznych zasobów.

  Corina Creţu (S&D), na piśmie – (RO) Zamieszki, które w świecie arabskim wywołało samospalenie młodego Mohammeda Bouaziziego, nie zawierają żadnego oczywistego elementu religijnego czy ideologicznego. Żądania społeczno-gospodarcze mają oczywiście największe znaczenie w chwili, kiedy rosnące ceny żywności zaostrzyły trudne warunki w Egipcie, w których z życiem zmaga się połowa spośród 80 milionów obywateli tego kraju, próbując przetrwać poniżej granicy ubóstwa za dwa dolary dziennie. Uważam, że nasze nastawienie do wydarzeń rozgrywających się w świecie arabskim musi uwzględniać z jednej strony naturalne poparcie dążenia do wolności, ale z drugiej – nie możemy w nim pominąć zagrożeń dla stabilności globalnej, które mogą być efektem załamania się tego regionu, stającego się coraz mniej przewidywalnym i chaotyczniejszym, gdzie coraz większe wpływy uzyskują islamiści. Alarmujące sygnały dowodzą, że znaczna część manifestantów wcale nie aspiruje do zachodniego modelu demokracji, a wręcz przeciwnie. Na zakończenie nie mogę się powstrzymać od myśli o inwazji Rosji na Gruzję dwa lata temu, kiedy zaskoczony świat zachodni przyglądał się jej w milczeniu i po prostu to zignorował. Po raz kolejny tuż przy granicach UE rozgrywają się niezwykle istotne wydarzenia, do których jesteśmy nieprzygotowani. Kolejny raz nie angażujemy się w rozwój sytuacji, nawet jeżeli ta sytuacja ma pod wieloma względami bezpośredni wpływ na stabilność europejską.

  John Attard-Montalto (S&D), na piśmie – Celem pierwszej wizyty zagranicznej nowego premiera Tunezji była Unia Europejska. Pani baronessa Catherine Ashton powitała premiera i wyraźnie doceniła, że UE była celem jego pierwszej wizyty zagranicznej. Sam wybór jest już istotny, ponieważ premier Tunezji chciał wyraźnie zasygnalizować ścieżkę, którą chce wybrać dla swojego kraju. UE jest bastionem demokracji, rządów prawa oraz poszanowania praw człowieka i podstawowych zasad. Broni stabilności i bezpieczeństwa, w tym przypadku w regionie śródziemnomorskim. Tunezja jest jednym z najbliższych sąsiadów Malty w Afryce Północnej. Wydarzenia tego okresu przejściowego są istotne nie tylko dla mojego kraju, ale dla całego regionu. Optymistycznie sądzę, że polityka zagraniczna Tunezji – uważanej za kraj umiarkowany – nadal będzie szła w tym samym kierunku. Mam też nadzieję, że jej sytuacja wewnętrzna ulegnie poprawie. Ważne, by UE była widoczna poprzez swoje różne programy pomocowe i rozwojowe, które można zastosować w Tunezji. Należy docenić wysiłki krajów, które przyjmują wartości demokratyczne i przyczyniają się do stabilności w tym regionie. Właśnie dlatego ważne jest, by UE dowiodła tego uznania w sposób widoczny i namacalny.

  Rafał Trzaskowski (PPE), na piśmie – (PL) Wczoraj Organizacja Narodów Zjednoczonych ogłosiła, że wyniku towarzyszących rewolucji w Tunezji zamieszek zginęło ponad 200 osób. Jest to tragiczny wymiar tych niezwykle zaskakujących wydarzeń na południu, który powinien nas wszystkich zmusić do poniesienia tym większych wysiłków na rzecz demokratyzacji tego kraju, jak i całego regionu. Szczególnie, że na naszych oczach upada stary porządek również w Egipcie. Niestety o jednym głosie Unii Europejskiej nie mogło być mowy. Nie oszukujmy się, że przy tak silnych partykularnych interesach poszczególnych państw członkowskich, nowo utworzona dyplomacja UE będzie od razu grała pierwsze skrzypce. W przypadku Tunezji w naszych rękach znajdują się jednak może mniej spektakularne, ale bardzo wymierne narzędzia działania. Jest nią polityka sąsiedztwa UE, która właśnie przechodzi rewizję, i która powinna zostać wobec tego odpowiednio zmodyfikowana. Jest nim również możliwość wysłania misji obserwacyjnej UE, do której nikogo nie trzeba już chyba przekonywać. To są konkretne zadania, nad którymi musimy się teraz w PE pochylić.

  Kristiina Ojuland (ALDE), na piśmie – Chciałabym przyłączyć się do wyrażanych w trakcie debaty słów uznania dla odwagi, z jaką obywatele Tunezji i Egiptu manifestują swoje niezadowolenie i rozczarowanie ich rządami. Do chwili obecnej niepokoje doszły do punktu bez odwrotu, a Unia Europejska musi wnieść wkład do zainicjowanych procesów zmian. Pojawiło się kilka ostrożnych głosów wzywających do utrzymania status quo, zwłaszcza w Egipcie, według których obalenie reżimu może doprowadzić do wojny domowej, ta z kolei może wynieść do władzy fundamentalistów religijnych. Uważam, że nie do nas należy przewidywanie możliwego rozwoju sytuacji w tych krajach. Chciałabym przypomnieć Państwu, że kiedy blok wschodni znajdował się na skraju załamania, nadal część ludzi nie chciała się mieszać, obawiając się przyszłej niestabilności w tym regionie. Nie możemy powtórzyć tego błędu i zamiast tego musimy, najlepiej jak potrafimy, pomóc obywatelom Tunezji i Egiptu położyć podwaliny pod prawdziwą demokrację. Jestem przekonana, że islam i demokracja nie są ze sobą sprzeczne – Indonezja, będąca krajem demokratycznym, to największa społeczność muzułmanów na świecie.