Parlament Europejski,

–  uwzględniając konkluzje szczytu grupy G20, który odbył się w dniu 2 kwietnia 2009 r. w Londynie,

–  uwzględniając oświadczenie grupy G20 wydane w dniu 15 listopada 2008 r. w Waszyngtonie,

–  uwzględniając konkluzje z wiosennego posiedzenia prezydencji Rady Europejskiej, które odbyło się w dniach 19 i 20 marca 2008 r., dotyczące naprawy gospodarczej w Europie,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie europejskiego planu naprawy gospodarczej (A6-0063/2009),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 4 marca 2009 r. na wiosenny szczyt Rady Europejskiej, w sprawie realizacji europejskiego planu naprawy (COM(2009)0114),

–  uwzględniając sprawozdanie z dnia 25 lutego 2009 r., przygotowane na wiosenny szczyt Rady Europejskiej w 2009 r. przez grupę ekspertów wysokiego szczebla ds. nadzoru finansowego w UE, której przewodniczy Jacques de Larosière,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 8 kwietnia 2009 r. dotyczący wspierania krajów rozwijających się w radzeniu sobie z kryzysem (COM (2009)0160),

–   uwzględniając milenijne cele rozwoju ONZ i zobowiązania pomocowe państw członkowskich UE dotyczące zwalczania głodu i ubóstwa,

–  uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że świat pogrąża się coraz bardziej w recesji, a żaden kraj i żaden sektor nie może spodziewać się, że uniknie jej skutków; mając na uwadze, że niedoskonałości sektora finansowego odbiły się na gospodarce realnej, powodując utratę miejsc pracy i drastyczne obniżenie jakości życia oraz wywołując u ludzi na całym świecie obawy o utratę domów i emerytur,

B.  mając na uwadze, że 150 milionów osób cierpi z powodu gwałtownego wzrostu cen żywności, a także mając na uwadze, że zgodnie z przewidywaniami recesja spowoduje w tym roku wzrost liczby bezrobotnych o dalsze 50 milionów osób, a liczby ludzi żyjących w skrajnym ubóstwie – o dalsze 200 milionów,

C.  mając na uwadze, że niektóre kraje udzielające pomocy obniżyły oficjalną pomoc rozwojową dla krajów rozwijających się, co stanowi zagrożenie dla realizacji milenijnych celów rozwoju,

D.  mając na uwadze, że najwyższym priorytetem jest zwalczanie wzrostu bezrobocia, a główną przeszkodą – ciągły brak zaufania i zatory na rynkach finansowych i kapitałowych, prowadzące do niskiego poziomu konsumpcji i popytu, przy czym oba te problemy wymagają pilnego przeciwdziałania,

E.  mając na uwadze, że obecną recesję powinno się wykorzystać jako szansę promowania „zrównoważonych” inwestycji oraz ochrony i tworzenia „godnych” miejsc pracy zgodnie z celami lizbońskimi i göteborskimi oraz z ogólnym zobowiązaniem do przeciwdziałania zmianom klimatycznym i do obniżania zużycia energii,

Uwagi ogólne

1.  z zadowoleniem przyjmuje uznanie przez grupę G20, że kryzys światowy wymaga rozwiązania na skalę światową i zintegrowanej strategii odbudowy zaufania, przywracania wzrostu gospodarczego i odtwarzania miejsc pracy; uważa, że uznanie to wymaga podjęcia zdecydowanych dalszych działań na kolejnym posiedzeniu grupy G20, które odbędzie się wczesną jesienią tego roku;

2.  uważa, że zadanie stojące przed światowymi przywódcami nie polega na zreperowaniu obecnego systemu finansowego i gospodarczego, ale na uznaniu, że kierunek dominujący w gospodarce ostatnich 20 lat poniósł klęskę, że trzeba znaleźć nową równowagę między regulacją a rynkiem, że źródłem niestabilności są coraz większe nierówności i że trzeba opracować nowe ramy regulacji i zarządzania; dlatego też wzywa do ustanowienia „nowego ładu na świecie”, opierającego się na zasadach zrównoważonego rozwoju, równości szans, sprawiedliwości społecznej i partycypacji, którego głównymi składnikami będą:

3.  podkreśla, że należy niezwłocznie przyznać priorytet ponownemu pobudzeniu gospodarki realnej, utrzymaniu i wspieraniu zatrudnienia oraz ochronie ludzi przed niekorzystnym wpływem kryzysu, ze szczególnym uwzględnieniem najuboższych i najsłabszych;

4.  wzywa do przyjmowania wszelkich środków mających ponownie umożliwić rynkom finansowym prawidłowe funkcjonowanie, w tym do pilnego przywrócenia kredytów krajowych i międzynarodowego przepływu kapitału;

5.  głęboko ubolewa, że grupa G20 nie poruszyła problemu światowej nierównowagi handlowej i finansowej, która odegrała zasadniczą rolę w obecnym kryzysie gospodarczym, i że nie zajęła się ona odpowiednio potrzebą pakietów naprawy gospodarczej mających na celu priorytetowe traktowanie zatrudnienia, ochrony społecznej i przejścia na gospodarkę przyjazną środowisku; wzywa uczestników przyszłego szczytu grupy G20, by bardziej zdecydowanie podjęli te kwestie i by wyznaczyli cele dotyczące trwałych ekologicznych komponentów wszystkich planów naprawy;

Przywrócenie wzrostu gospodarczego i odtworzenie miejsc pracy

6.  z zadowoleniem przyjmuje porozumienie dotyczące dostarczenia 832 miliardów euro w postaci dodatkowych zasobów finansowych dla Międzynarodowego Funduszu Walutowego i innych instytucji finansowych oraz w postaci finansowania handlu, a także zobowiązanie do dołożenia trwałych wysiłków fiskalnych na skalę niezbędną do przywrócenia kredytów, wzrostu gospodarczego i miejsc pracy w gospodarce światowej przy równoczesnym zapewnieniu długofalowej równowagi fiskalnej; ubolewa jednak, że nie uzgodniono dodatkowych europejskich bodźców fiskalnych; uznaje, że zakres pola działania różni się w poszczególnych krajach, wszystkie jednak muszą działań w ramach swoich możliwości, a UE jako całość powinna rozważyć finansowanie nowych priorytetów, np. obligacji europejskich; popiera zobowiązanie do zapewnienia zrównoważonego systemu fiskalnego i dyscypliny w zakresie finansów publicznych, które powinny wrócić na właściwe tory, gdy tylko sytuacja gospodarcza ulegnie poprawie;

7.  podkreśla, że banki centralne muszą zapewniać wspomagającą politykę pieniężną z myślą o naprawie gospodarczej oraz wspierać nadzwyczajne środki gospodarcze i niekonwencjonalne instrumenty polityczne, zapewniając równocześnie stabilność cen; uważa, że obecna recesja spowodowała konieczność szerokiej interpretacji uprawnień banków centralnych;

8.  odnotowuje zobowiązanie grupy G20 do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu przywrócenia przepływu kredytów w systemie finansowym, uważa jednak, że pilnie potrzebne są bardziej zdecydowanie środki na rzecz przywrócenia zaufania do rynku operacji dokonywanych między bankami i wśród zainteresowanych podmiotów finansowych; uważa, że grupa G20 nie zdołała zająć się priorytetem, jakim jest odpowiednie potraktowanie problemu „toksycznych aktywów” i ich oszacowania w celu sprowadzenia kryzysu na rynku do jak najniższego poziomu oraz – na co należy mieć nadzieję – doprowadzenia do naprawy sytuacji gospodarczej;

9.   popiera ramy dotyczące przywracania kredytowania, ale uważa, że należy ustanowić jasne wytyczne w celu zagwarantowania, że interwencje państwa w systemie bankowym, poprzez dokapitalizowanie, tymczasową nacjonalizację lub dostarczenie środków pieniężnych, nie zakłócają konkurencji; podkreśla ponadto, że banki, które skorzystały z tych interwencji muszą szybko przywrócić normalne udzielanie kredytów przedsiębiorstwom, w tym MŚP, oraz osobom fizycznym, pod groźbą sankcji w razie niedopełnienia tego warunku; podkreśla znaczenie zagwarantowania, że środki publiczne otrzymane przez banki są wykorzystywane w celu przywrócenia udzielania kredytów, a nie rozdziału dywidend czy premii;

10.  z zadowoleniem przyjmuje przeznaczenie kwoty 50 miliardów dolarów dla krajów o niskich dochodach i zachęca do jej szybkiego wypłacenia w formie bezpośrednich dotacji, a nie pożyczek, w celu wsparcia ochrony socjalnej i pobudzenia handlu;

Wzmocnienie nadzoru i regulacji rynków finansowych

11.   podziela diagnozę G20 dotyczącą słabych punktów w sektorze finansowym i z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie do budowania silniejszych ram nadzorczych i regulacyjnych w oparciu o większą spójność i systematyczną współpracę między krajami, ubolewa jednak, że nie dokonano jeszcze dalej idącego przeglądu podstawowych zasad systemu finansowego, i uważa, że decyzje te nie mogą być dla UE przeszkodą w prezentowaniu ambitniejszego podejścia do zakresu i wymagań dotyczących regulacji i nadzoru;

12.   popiera strukturę instytucjonalną utworzoną w celu zapewnienia światowego nadzoru ryzyka makroekonomicznego i finansowego, której zadaniem jest opracowanie wspólnych zasad i norm regulacyjnych; rozumie niechęć wobec ustanowienia światowego organu nadzoru, ale podkreśla znaczenie przestrzegania wspólnych zasad i zapewniania spójności przepisów w obszarze usług finansowych w celu odpowiedniego postępowania z uczestnikami światowych rynków;

13.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję w sprawie regulacji i nadzoru wszystkich systemowo ważnych instytucji, rynków i instrumentów (w tym funduszy hedgingowych), uważa jednak, że potrzebne są dalsze środki na rzecz wyeliminowania nadmiernie spekulacyjnych zachowań oraz że regulacją i nadzorem należy objąć te czynności, których rozmiary można wprawdzie w oderwaniu oceniać jako niesystemowe, ale które łącznie stanowią potencjalne zagrożenie dla stabilności finansowej; popiera propozycje lepszej oceny ekspozycji pozycji pozabilansowych i bardziej rygorystycznych limitów dotyczących mechanizmów dźwigni w systemie bankowym; pozostanie niezwykle czujny w zakresie skutecznej realizacji zasad odnoszących się do wynagrodzeń i odszkodowań w instytucjach finansowych i wzywa UE do przyjęcia w tej dziedzinie surowszych środków, w tym wniosków legislacyjnych; wyraża wątpliwości co do skuteczności kodeksów postępowania w tej dziedzinie;

14.  z zadowoleniem przyjmuje zamiar osiągnięcia porozumienia w sprawie jednolitego zestawu norm w zakresie rachunkowości, ubolewając nad faktem, że Rada Standardów Rachunkowości Finansowej (FASB) zmieniła definicję wartości godziwej dla podmiotów rynkowych w USA, oraz wzywa Komisję, by dostosowała MSR 39 do tej zmiany, nie czekając na decyzję Rady Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB);

15.  wyraża ubolewanie, że grupa G20 nie uzgodniła konkretnych działań wobec rajów podatkowych, chociaż istnieje już lista państw niechętnych do współpracy, a do przekształcenia zagrożeń w pozytywne wyniki można używać narzędzi fiskalnych, gospodarczych i politycznych; zaleca, by UE przyjęła odpowiednie ramy legislacyjne na szczeblu wspólnotowym w celu ograniczenia stosunków gospodarczych z takimi państwami, i wzywa swych partnerów z USA, by uczynili to samo; wzywa uczestników kolejnego szczytu grupy G20, by uzgodnili skoordynowane i skuteczne działania zarówno w celu wyeliminowania wszystkich rajów podatkowych i przypadków pobłażliwych regulacji, jak i w celu usunięcia wszelkich luk podatkowych i regulacyjnych w normalnych systemach podatkowych, które to luki umożliwiają powszechne unikanie płacenia podatków nawet w dużych ośrodkach finansowych;

Wzmocnienie światowych instytucji finansowych

16.  zgadza się z decyzją jak najszybszego rozszerzenia Forum Stabilności Finansowej (FSF) i Rady Stabilności Finansowej (FSB) na wszystkie kraje grupy G20 oraz na Hiszpanię i na Komisję, a także dokonania reformy MFW w zakresie głosowania, kwot, trybu pracy oraz warunków udzielania pożyczek przez MFW; wyraża zadowolenie z przyznania dodatkowych środków oraz ze zobowiązania się grupy G20 do poszanowania niezależności MFW w kwestii wykonywanych przezeń zadań nadzoru; podkreśla, że funkcja przyznana FSB we współpracy z MFW okaże się użyteczna tylko wtedy, gdy wszystkie kraje zgodzą się respektować ich oceny i zalecenia; wzywa negocjatorów z UE do uzyskania prawdziwej przejrzystości i odpowiedzialności w procesie decyzyjnym FSB;

17.  uważa, że należy poprawić reprezentację krajów rozwijających się w międzynarodowych instytucjach finansowych; wzywa zatem do uzgodnienia faktycznej reformy zarządzania na kolejnych posiedzeniach komisji Banku Światowego i MFW; z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie do otwartego, przejrzystego i opartego na zasługach procesu wyboru kierownictwa międzynarodowych instytucji finansowych; w związku z tym wzywa UE do jednomyślności;

18.  wzywa do szeroko zakrojonych reform zarządzania gospodarczego i finansowego na świecie w celu stawienia czoła problemom nierówności, niegospodarności i braku równowagi na skalę światową, które wywołały kryzys niedostatecznego popytu w świecie powszechnie niezaspokojonych potrzeb; jest zdania, że reformy te muszą wspierać demokrację, przejrzystość, odpowiedzialność i skuteczność, zapewniać spójność polityki i procedur międzynarodowych instytucji gospodarczych i finansowych i doprowadzić do przeglądu konsensusu waszyngtońskiego oraz teoretycznych założeń polityki Międzynarodowego Funduszu Walutowy i Banku Światowego poprzez zastąpienie zdyskredytowanej wiary w samoregulującą naturę rynków uznaniem odpowiedzialności władz publicznych za ochronę jak najszerszego interesu publicznego;

Sprzeciwianie się protekcjonizmowi oraz wspieranie światowego handlu i inwestycji

19.  z zadowoleniem przyjmuje obietnicę dalszego wspierania światowego handlu i inwestycji, odrzucenia protekcjonizmu i utrzymania zobowiązania do realizacji milenijnych celów rozwoju i przyrzeczeń dotyczących oficjalnej pomocy rozwojowej, w tym zobowiązań dotyczących pomocy na rzecz wymiany handlowej i umarzania zadłużenia oraz zobowiązań z Gleneagles, zwłaszcza w odniesieniu do Afryki Subsaharyjskiej, ubolewa jednak, że nie podjęto zobowiązań do dodatkowego finansowania w obszarze pomocy na rzecz wymiany handlowej; wzywa uczestników kolejnego szczytu grupy G20 do podjęcia również kwestii reformy światowego systemu handlu i rządów Światowej Organizacji Handlu w celu wspierania sprawiedliwego handlu, odwrócenia tendencji do pogłębiania się nierówności między Północą a Południem, poprawy spójności między polityką handlową, społeczną i środowiskową oraz uczynienia ze Światowej Organizacji Handlu podmiotu bardziej demokratycznego, przejrzystego i odpowiedzialnego;

20.  z zadowoleniem przyjmuje udostępnienie 250 miliardów dolarów na finansowanie handlu, co umożliwi dostęp do przystępnych kredytów krótkoterminowych; jest jednak poważnie zaniepokojony spadkiem poziomu transakcji handlowych na świecie, który grozi dalszym pogłębianiem się światowej recesji; podkreśla znaczenie szybkiego i udanego zakończenia rundy dauhańskiej; uważa, że aby osiągnąć ten cel, negocjatorzy z krajów uprzemysłowionych muszą uzyskać od szefów swoich państw i rządów upoważnienia do przestrzegania głównego celu dauhańskiej rundy rozwojowej, jakim jest przywrócenie równowagi w światowym systemie handlu, której brak jest szkodliwy dla krajów rozwijających się;

21.  wzywa państwa członkowskie UE do przedstawienia działań i instrumentów wprowadzonych w odpowiedzi na kryzys w krajach rozwijających się, by reakcja UE była skoordynowana; wzywa do wdrożenia działań wskazanych w ten sposób w celu dokonania ich oceny w kolejnym sprawozdaniu dotyczącym zobowiązań z Monterrey w sprawie finansowania rozwoju;

Zapewnienie powszechnego, sprawiedliwego i zrównoważonego wyjścia z kryzysu

22.  z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie grupy G20 do wykorzystywania inwestycji finansowanych dzięki pakietom bodźców fiskalnych do stopniowego budowania ekologicznej i zrównoważonej gospodarki światowej w celu stworzenia światowego, przyjaznego środowisku społeczeństwa; popiera ponowne podjęcie zobowiązania do osiągnięcia porozumienia na światowej konferencji ONZ w sprawie zmian klimatu, która odbędzie się w grudniu 2009 r. w Kopenhadze; wzywa Komisję do opracowania wniosków mających na celu poprawę wyników osiąganych w tym zakresie oraz do wskazywania i piętnowania państw członkowskich, które czynią zbyt mało w tym kierunku;

23.  wzywa uczestników przyszłego szczytu grupy G20, by przyjęli program prac na rzecz godnej pracy, który powinien łączyć w sobie zobowiązanie do powszechnego przestrzegania praw człowieka w miejscu pracy i podstawowych norm pracy oraz likwidacji pracy dzieci, do tworzenia miejsc pracy i dostępu do miejsc pracy i do dochodów, do edukacji, szkoleń i aktywnej polityki rynku pracy, do odpowiednich poziomów ochrony społecznej i do dialogu społecznego jako sposobów rozwiązywania konfliktów i stymulowania postępu, a także jest zdania, że powinno się dokonać przeglądu warunków udzielania pomocy przez Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy w celu uwzględnienia wspomnianego programu prac i wprowadzenia zasad zrównoważonego rozwoju, sprawiedliwości społecznej i godnej pracy jako jednego z głównych elementów współpracy międzynarodowej;

24.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, przywódcom grupy G20, Eurogrupie, Europejskiemu Bankowi Centralnemu, parlamentom państw członkowskich, Komitetowi Regionów i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu.