Parlament Europejski,

–   uwzględniając art. 25 ust. 1 Powszechnej deklaracji praw człowieka, który dotyczy prawa do wyżywienia,

–   uwzględniając cel określony podczas światowego szczytu żywnościowego w 1996 r. (deklaracja rzymska) polegający na zmniejszeniu o połowę liczby osób cierpiących z powodu głodu do 2015 r., który został uwzględniony w ośmiu milenijnych celach rozwoju,

–   uwzględniając posiedzenie specjalne Rady Praw Człowieka ONZ w dniu 22 maja 2008 r. w Genewie poświęcone „negatywnemu oddziaływaniu pogłębiającego się światowego kryzysu żywnościowego, spowodowanego między innymi gwałtownie rosnącymi cenami żywności, na realizację prawa do żywności”,

–   uwzględniając swoje poprzednie rezolucje,

–   uwzględniając art. 110 ust. 2 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że na całym świecie przez siedem kolejnych miesięcy ceny żywności gwałtownie wzrastały, osiągając w styczniu rekordowy poziom, jak podała Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), przy czym w najbliższych miesiącach prawdopodobnie ceny nie będą malały,

B.  mając na uwadze, że według FAO w styczniu gwałtownie wzrosły ceny wszystkich badanych grup artykułów, z wyjątkiem cen mięsa; mając na uwadze, że wskaźnik cen żywności FAO, który stanowi koszyk podstawowych artykułów i zmienia się zgodnie ze zmianą cen artykułów spożywczych na poziomie światowym, osiągnął w styczniu średnią 231 punktów i wzrósł o 3,4% w stosunku do grudnia zeszłego roku – co stanowi najwyższy poziom od czasu, gdy w 1990 r. agencja zaczęła prowadzić pomiar cen żywności,

C. mając na uwadze, że wobec braku wydatków i polityki pomocowej w tym zakresie tempo wzrostu wydajności produkcji rolnej zaczęło spadać z około 3,5% w latach 80. do mniej więcej 1,5% w chwili obecnej; światowe zapasy żywności również się zmniejszały – o około 3,4% rocznie od 1995 r.,

D. mając na uwadze, że obserwowane ostatnio wahania cen na rynkach międzynarodowych wywierają wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe na świecie; mając na uwadze, że zwłaszcza dla dwóch miliardów osób żyjących i pracujących w małych gospodarstwach rolnych w krajach rozwijających się życie staje się bardziej niepewne, a większość z nich usiłuje przeżyć i wyżywić swoje rodziny za mniej niż 2 USD dziennie,

E.  mając na uwadze, że w 2010 r. na niedożywienie cierpiało 925 milionów osób; mając na uwadze, że 170 milionów dzieci jest niedożywionych, a 5,6 miliona dzieci umiera rocznie w wyniku niedożywienia; mając na uwadze, że miliony ludzi popadną w większe ubóstwo w związku z gwałtownym wzrostem cen żywności i dołączą do tych, którzy już cierpią z powodu głodu,

F.  mając na uwadze, że rosnącą liczba ludności powoduje wzrost popytu na żywność oraz że produkcja zbóż i produkcja mięsa będą musiały wzrosnąć odpowiednio o około 50% i 85% do 2030 r., aby zaspokoić popyt na żywność,

G. mając na uwadze, że zwiększony popyt jest zaspakajany przez duże gospodarstwa handlowe w krajach rozwiniętych i eksportujących żywność oraz że w latach 2007-2008 produkcja zbóż w krajach rozwiniętych zwiększyła się o 11%, a produkcja w krajach rozwijających się w tym samym okresie wzrosła o 0,9%; a także że, z wyłączeniem Brazylii, Indii i Chin kontynentalnych, produkcja w krajach rozwijających się w rzeczywistości zmalała o 1,6%,

H. mając na uwadze, że ceny pszenicy wzrosły w UE o 91%, ceny kukurydzy o 57%, ceny cukru o 32%, a ceny mięsa osiągnęły najwyższy poziom w ciągu dwudziestu lat; mając na uwadze, że wzrost cen dotyczy wszystkich produktów spożywczych, zarówno świeżych, przetworzonych, jak i przemysłowych, i ma szczególnie niekorzystny wpływ na osoby o niskich zarobkach, gdyż zwiększa wydatki gospodarstw,

I.   mając na uwadze, że podwyżki cen nasilają problemy związane z dostępnością, w szczególności w przypadku osób o niskich dochodach lub nieosiągających żadnych dochodów; żywność jest główną pozycją w budżecie gospodarstwa domowego; w krajach rozwijających się stanowi ona ponad 60-80%, a w mniej zaawansowanych państwach członkowskich UE – 20-30%, co ma negatywny wpływ na spójność społeczną w państwach członkowskich,

J.   mając na uwadze, że spekulacja towarami rolno-spożywczymi jest główną przyczyną obecnego wzrostu cen żywności oraz że fundusze inwestycyjne zachęcają do spekulacji cenami żywności,

K. mając na uwadze, że w przeprowadzonych przez Bank Światowy wstępnych badaniach wskazano, iż wzmożona działalność funduszy emerytalnych i hedgingowych miała kluczowe znaczenie dla gwałtownego wzrostu cen żywności i artykułów rolnych w 2008 r.; mając na uwadze, że rynki żywnościowe są bardziej narażone na spekulacje finansowe oraz że fundusze te przeznaczyły 13 mld USD na wzrost cen towarów rolnych w 2003 r., a w 2008 r. kwota ta wynosiła 318 mld USD,

L.  mając na uwadze, że sektor żywności pod względem zarówno produkcji, jak i dystrybucji staje się coraz bardziej skoncentrowany i kontrolowany przez duże firmy międzynarodowe, które osiągają ogromne zyski i wymagają jednocześnie, by konsumenci płacili za towary ceny kilkakrotnie przewyższające ceny producenta,

M. mając na uwadze, że skrajne warunki klimatyczne, jak np. fala upałów w Rosji, powodzie w Pakistanie i nieregularne opady deszczu w Laosie i Kambodży wpłynęły na ceny żywności; mając na uwadze, że zmiany klimatu będą nadal wpływały na produkcję żywności w przyszłości,

N. mając na uwadze, że dochody przeciętnego rolnika zmniejszyły się o ponad 12% w UE-27 w 2009 r., co oznacza, że rolnicy nie mogą już uzyskać godziwego wynagrodzenia za pracę, oraz mając na uwadze, że pomimo to rolnicy i przemysł rolno-spożywczy nadal muszą produkować artykuły żywnościowe spełniające nadzwyczaj wymagające normy jakości po cenach przystępnych dla konsumentów,

O. mając na uwadze, że małe gospodarstwa rolne nie mogą konkurować na równych warunkach na rynkach lokalnych, regionalnych i światowych, oraz że wiele z nich nie jest w stanie sprostać zwiększonemu popytowi, ponieważ nie mają dostępu do aktywów i kapitału i stoją w obliczu wzrostu kosztów transakcji, co utrudnia im dostosowanie się do zmian sytuacji na rynku i szybkie reagowanie na te zmiany; mając na uwadze, że gospodarstwa rolne nie zawsze korzystają na wzroście cen żywności, ponieważ często biedniejsi rolnicy muszą sprzedawać swoje produkty nawet po niższej cenie;

P.  mając na uwadze, że w ostatnich dziesięcioleciach Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) i Światowa Organizacja Handlu (WTO) narzuciły krajom rozwijającym się liberalizację handlu celem narzucenia dominującego modelu rolnictwa nastawionego w znacznej mierze na eksport ze szkodą dla trwałej lokalnej produkcji żywności i lokalnych rynków żywnościowych,

1.  podkreśla fundamentalny charakter prawa do wyżywienia oraz konieczność poprawy stałego dostępu każdego człowieka do żywności, która wystarcza do aktywnego i zdrowego życia; podkreśla, że państwa mają obowiązek ochrony, przestrzegania i zaspokajania tego podstawowego prawa człowieka; potwierdza, że żywność nie jest jedynie towarem, lecz powszechnie obowiązującym prawem człowieka;

2.  uważa, że z powodu wzrostu cen w pierwszej kolejności cierpią gospodarstwa domowe o najniższych dochodach, które muszą przeznaczyć dużą część swego budżetu na żywność; uważa, że koniecznie i pilnie należy podjąć bezpośrednie działania służące obniżeniu cen żywności;

3.  podkreśla, że liberalizacja handlu produktami rolno-spożywczymi i podstawowymi towarami rolnymi ma negatywny wpływ na wielkość i jakość produkcji żywności, zwiększa niepewność właścicieli drobnych gospodarstw oraz zagraża prawu do wyżywienia i niezależności żywnościowej;

4.  potępia działalność w zakresie spekulacji produktami żywnościowymi i surowcami, a także jest głęboko zaniepokojony brakiem mechanizmów kontroli, które mogłyby ograniczyć spekulację, zapobiegać manipulacjom i nadużyciom na rynkach towarowych naruszających prawo do żywności oraz powodujących ubóstwo i wykluczenie społeczne;

5.  wyraża swoją solidarność z małymi i średnimi gospodarstwami rolnymi oraz hodowcami; popiera ich żądania zmniejszenia cen surowców, które wykorzystują do produkcji, oraz wzywa do podjęcia odpowiednich środków;

6.  uważa, że jednym z kluczowych problemów związanych z żywnością jest dystrybucja i wprowadzania na rynek; uważa także, że w przypadku większości klęsk głodowych istnieje dostęp do dużej ilości żywności, ale ze względu na wysoką cenę lokalna ludność nie może sobie na nią pozwolić; szacuje się, że połowa żywności wyprodukowanej w Afryce Subsaharyjskiej niszczeje niewykorzystana z powodu braku miejsc do składowania, transportu i wprowadzania na rynek;

7.  podkreśla, że bezpieczeństwo żywnościowe ma obecnie decydujące znaczenie; według przewidywań zmiany klimatyczne ograniczą dostęp do gruntów ornych i wody, a jeżeli nie zostaną podjęte konieczne środki, coraz więcej gruntów rolnych będzie przeznaczanych na produkcję biopaliw bądź na inną działalność gospodarczą, a nie na uprawy roślin jadalnych;

8.  potwierdza, że głównym celem działalności rolnej jest produkcja żywności; zauważa, że wykorzystywanie produktów rolnych do celów innych niż produkcja żywności, takich jak przede wszystkim produkcja biopaliw, niekoniecznie przyczynia się do rozszerzenia działalności rolnej i może nie stanowić rozwiązania problemu pustynnienia obszarów wiejskich; zauważa, że tego rodzaju produkcja może prowadzić do zastępowania produkcji żywności, co ma negatywne skutki dla ilości produkcji żywności i dla niezależności żywnościowej;

9.  wzywa Komisję do ponownego rozpatrzenia celów „WPR do 2020 r.” z myślą o pobudzeniu produkcji żywności, wspieraniu małych i średnich gospodarstw rolnych i hodowców oraz obniżeniu cen konsumpcyjnych poprzez wzmocnienie mechanizmów interwencji i zagwarantowanie odpowiednich cen interwencyjnych, które pozwolą zabezpieczyć ceny produktów rolnych, co powinno pozwolić na osiągnięcie uczciwego dochodu przez rolników i pracowników rolnych oraz na płacenie uczciwych cen przez konsumentów;

10. wzywa do przeprowadzenia gruntownej reformy wspólnej polityki rolnej, gwarantującej bezpieczeństwo żywnościowe oraz suwerenność każdego państwa, promującej projekty publiczne i wspierającej mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa, spółdzielnie i władze lokalne, koncentrującej środki finansowe Wspólnoty na tych celach i korygującej asymetrię regionalną;

11. zwraca się do Komisji i państw członkowskich o podjęcie wszelkich niezbędnych środków służących zwalczaniu skrajnych wahań cen w celu ograniczenia niestabilnej sytuacji, w jakiej znajdują się producenci, i zagwarantowania wszystkim prawa do żywności, w szczególności 78 milionom mieszkańców w państwach członkowskich, którzy narażeni są na ubóstwo i wykluczenie społeczne;

12. wzywa UE i państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych środków przeciwko światowej spekulacji produktami spożywczymi; uznaje za pilne i niezbędne wprowadzenie na szczeblu europejskim zakazu krótkiej sprzedaży oraz pozagiełdowych instrumentów pochodnych; a także zakazu tworzenia karteli w sektorze rolno-spożywczym, które wykorzystują brak odpowiedniej infrastruktury oraz mechanizmów monitorowania i kontroli w celu zwiększenia własnych zysków;

13. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.