εν συνεχεία δηλώσεων του Συμβουλίου και της Επιτροπής
σύμφωνα με το άρθρο 110, παράγραφος 2, του Κανονισμού
σχετικά με την αύξηση των τιμών των τροφίμων
Nirj Deva, James Nicholson, Jan Zahradil, Janusz Wojciechowski, Michał Tomasz Kamiński
εξ ονόματος της Ομάδας ECR
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την αύξηση των τιμών των τροφίμων
B7‑0119/2011
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 39 της ΣΛΕΕ,
– έχοντας υπόψη τη Δήλωση του Παρισιού για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας του 2005 και το Σχέδιο Δράσης της Άκκρα, του 2008,
– έχοντας υπόψη τις συστάσεις του Παγκόσμιου Συμβουλίου Γεωργίας (Διεθνής αξιολόγηση των γνώσεων, των επιστημών και των τεχνολογιών στον τομέα της γεωργίας για την ανάπτυξη (IAASTD) του Απριλίου 2008,
– έχοντας υπόψη την έκθεση «Agricultural Outlook 2008-2017» που δημοσίευσαν από κοινού ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ),
– έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα και τη δήλωση που εξέδωσε η παγκόσμια διάσκεψη κορυφής για την επισιτιστική ασφάλεια που πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη από τις 16 έως τις18 Νοεμβρίου 2009,
– έχοντας υπόψη την έκθεση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών του 2010 σχετικά με την εφαρμογή της διακήρυξης των Ηνωμένων Εθνών για τη Χιλιετία,
– έχοντας υπόψη την έκθεση του προγράμματος ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) με τίτλο "Πέρα από το ήμισυ της διαδρομής - επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της Χιλιετίας" που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2010,
– έχοντας υπόψη τα αποτελέσματα του «ελέγχου υγείας» της μεταρρύθμισης της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής που πραγματοποιήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2008,
– έχοντας υπόψη τα αποτελέσματα της Συνόδου Ολομέλειας Υψηλού Επιπέδου των Ηνωμένων Εθνών για τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας που πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη μεταξύ 29 και 22 Σεπτεμβρίου 2010,
– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1337/2008 της 16ης Δεκεμβρίου 2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση διευκόλυνσης για την ταχεία αντιμετώπιση των διογκούμενων τιμών των τροφίμων στις αναπτυσσόμενες χώρες,
– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 25ης Οκτωβρίου 2007 σχετικά με τις αυξήσεις στις τιμές ζωοτροφών και τροφίμων, καθώς και το ψήφισμά του της 22ας Μαΐου 2008 σχετικά με την άνοδο της τιμής των τροφίμων στην ΕΕ και στις αναπτυσσόμενες χώρες,
– έχοντας υπόψη τo ψήφισμά του της 13ης Ιανουαρίου 2009 σχετικά με την κοινή γεωργική πολιτική και την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια,
– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 26ης Νοεμβρίου 2009 σχετικά με τη διάσκεψη κορυφής της FAO και την επισιτιστική ασφάλεια,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 110, παράγραφος 2 του Κανονισμού του,
A. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών της, παραμένει ο κύριος δωρητής αναπτυξιακής βοήθειας, συνεισφέροντας το 56% της συνολικής παγκόσμιας αναπτυξιακής βοήθειας, αξίας 49 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2009, πράγμα που επιβεβαιώνεται από τις συλλογικές υποσχέσεις των κυβερνήσεων της ΕΕ για επίτευξη ποσοστού επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας ύψους 0,56% και 0,70% επί του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΕΑΒ/ΑΕΕ) έως το 2020 και το 2015 αντίστοιχα,
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παραγωγό τροφίμων, αφού αντιπροσωπεύει το 17 % της παγκόσμιας παραγωγής σίτου, το 25 % της παγκόσμιας παραγωγής γάλακτος, το 13 % της παγκόσμιας παραγωγής πουλερικών, το 20 % της παγκόσμιας παραγωγής χοιρινού κρέατος και το 30 % της παγκόσμιας παραγωγής βοείου κρέατος· λαμβάνοντας υπόψη ότι ταυτόχρονα αποτελεί σημαντικό εισαγωγέα γεωργικών προϊόντων και ότι είναι σε περιορισμένο μόνο βαθμό αυτάρκης σε πολλά βασικά γεωργικά προϊόντα,
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός αναμένεται να ξεπεράσει τα 9 δισεκατομμύρια το 2050 και η παγκόσμια ζήτηση τροφίμων αναμένεται να διπλασιαστεί κατά την ίδια περίοδο· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο FAO αναμένει ότι η παγκόσμια γεωργική παραγωγή θα πρέπει να έχει αυξηθεί κατά 70% έως τότε· τούτο θα πρέπει να επιτευχθεί με τη χρήση λιγότερου νερού και φυτοφαρμάκων και με λιγότερη διαθέσιμη γεωργική γη, λόγω των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος,
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η παγκόσμια οικονομική ύφεση και η αύξηση των τιμών των τροφίμων και των καυσίμων έχουν επιδεινώσει την επισιτιστική κατάσταση σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες και ιδιαίτερα στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, ανακόπτοντας με αυτόν τον τρόπο την πρόοδο της τελευταίας δεκαετίας όσον αφορά τη μείωση της φτώχειας,
E. λαμβάνοντας υπόψη ότι η κρίση στις τιμές των τροφίμων οδήγησε μερικά ακόμη εκατομμύρια ανθρώπων στη φτώχεια και την πείνα σε παγκόσμιο επίπεδο· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αυξήσεις των παγκόσμιων τιμών των τροφίμων το 2008 προκάλεσαν εξεγέρσεις σε μια σειρά αναπτυσσόμενων χωρών, συμπεριλαμβανομένων της Αϊτής και τμημάτων της Ασίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόσφατη αναταραχή σε τμήματα του βόρειας Αφρικής αποδόθηκε επίσης στις ανησυχίες για τις αυξανόμενες τιμές των τροφίμων,
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αυξήσεις των τιμών των γεωργικών προϊόντων του 2008 ήταν απόρροια μιας σειράς διαρθρωτικών παραγόντων, όπως η αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού, η αύξηση των εισοδημάτων στις αναδυόμενες οικονομίες και η ανάπτυξη νέων διεξόδων στην αγορά καθώς και η βραδύτερη μεγέθυνση της παραγωγικότητας· λαμβάνοντας υπόψη ότι έπαιξαν επίσης ρόλο προσωρινοί παράγοντες, όπως οι αντίξοες καιρικές συνθήκες, οι εμπορικοί περιορισμοί και η εξέλιξη των συναλλαγματικών ισοτιμιών,
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι πολλές αναπτυσσόμενες χώρες δεν αξιοποιούν πλήρως το δυναμικό παραγωγής τροφίμων τους·
Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι ένα σοβαρό εμπόδιο για την αύξηση της γεωργικής παραγωγής στις αναπτυσσόμενες χώρες συνιστά το γεγονός ότι οι μικροί γεωργοί συχνά δεν έχουν πρόσβαση σε μικροπιστώσεις για επενδύσεις σε βελτιωμένους σπόρους, λιπάσματα και μηχανισμούς άρδευσης καθώς και στα αναγκαία εργαλεία για την προστασία της συγκομιδής τους από επιδημίες και ασθένειες, ενίοτε λόγω του γεγονότος ότι δεν είναι κάτοχοι της γης τους και ως εκ τούτου δεν δικαιούνται δάνεια,
Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος στη γεωργία και κυρίως η μείωση της απόδοσης των καλλιεργειών, λόγω επανειλημμένων φαινομένων λειψυδρίας, ξηρασιών ή, αντίθετα, πλημμυρών και κατολισθήσεων, επιβαρύνουν σε μεγάλο βαθμό τις γεωργικές δραστηριότητες στην ΕΕ και τις αναπτυσσόμενες χώρες, που αμφότερες είναι σε περιορισμένο μόνο βαθμό αυτάρκεις σε πολλά γεωργικά βασικά αγαθά,
Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι μη βιώσιμες γεωργικές πρακτικές, όπως η ανεξέλεγκτη αποψίλωση των δασών, συμβάλλουν άμεσα στην έλλειψη καλλιεργήσιμων εκτάσεων καλής ποιότητας για την παραγωγή υγιεινών τροφίμων,
Προκλήσεις και αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ
1. τονίζει ότι η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση όσον αφορά το σύνολο της αναπτυξιακής και ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ έχει κεφαλαιώδη σημασία, δεδομένου ότι διασφαλίζει ότι η βοήθεια χρησιμοποιείται όπου υπάρχει η μεγαλύτερη ανάγκη, κυρίως επειδή τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα που συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και στην εφαρμογή αυτής της βοήθειας πρέπει να είναι πλήρως υπόλογα στους Ευρωπαίους πολίτες και φορολογούμενους·
2. σημειώνει ότι τα αποτελέσματα των χρόνια ανεπαρκών επενδύσεων στον τομέα της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης έχουν πρόσφατα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο από την επισιτιστική, τη χρηματοπιστωτική και την οικονομική κρίση, μεταξύ άλλων παραγόντων, και τονίζει ότι, αν και έχουν σημειωθεί βήματα προόδου, οι συνολικές προσπάθειες για την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας και την υλοποίηση των δεσμεύσεων των παγκόσμιων διασκέψεων κορυφής για τον επισιτισμό μέχρι στιγμής δεν απέδωσαν· σημειώνει ότι πρέπει να ληφθούν συλλογικά μέτρα για να αντιστραφεί αυτή η τάση·
3. τονίζει την ανάγκη να παρασχεθεί στους μικροαγρότες στις αναπτυσσόμενες χώρες μεγαλύτερη πρόσβαση σε δικαιώματα ιδιοκτησίας, σε μικροπιστώσεις, συμπεριλαμβανομένων μη κερδοσκοπικών συστημάτων μικροπιστώσεων που λειτουργούν με γνώμονα τις ανάγκες των τοπικών παραγωγών τροφίμων, καθώς και στην αγορά λιπασμάτων, ιδίως στις φτωχότερες αναπτυσσόμενες χώρες·
4. καλεί την ΕΕ και τις αναπτυσσόμενες χώρες να αναπτύξουν κοινές ικανότητες έρευνας και κατάρτισης στους τομείς των βιώσιμων γεωργικών μεθόδων και των νέων τεχνολογιών, κυρίως μέσω δημόσιων ιδιωτικών εταιρικών σχέσεων και κοινοπραξιών· σε αυτό συγκαταλέγεται η παραγωγή προστιθέμενης αξίας στον τόπο της συλλογής και αποθήκευσης τροφίμων μέσω της συσκευασίας και της επεξεργασίας·
5. παροτρύνει τα κράτη μέλη της ΕΕ και τη διεθνή κοινότητα να υποστηρίξουν το ΠΕΠ κατά την αντιμετώπιση νέων προκλήσεων στον αγώνα κατά της πείνας εξαιτίας των διογκούμενων τιμών των τροφίμων και του πετρελαίου, των ακραίων κλιματικών φαινομένων και της μείωσης των αποθεμάτων τροφίμων·
6. εκφράζει την ικανοποίησή του για τον μηχανισμό της επισιτιστικής διευκόλυνσης που δημιούργησε η ΕΕ, με προϋπολογισμό 1 δις ευρώ, για να παράσχει, για την περίοδο 2009 - 2011, άμεση στήριξη σε περισσότερες από 50 χώρες προτεραιότητας ανά τον κόσμο, που αντιμετωπίζουν εκτόξευση των τιμών των τροφίμων, ώστε να αυξήσουν το δυναμικό της τοπικής παραγωγής τροφίμων και τον εφοδιασμό και να δημιουργήσουν καλύτερες εγκαταστάσεις αποθήκευσης για να εξαλειφθούν οι απώλειες που είναι σήμερα υπερβολικά υψηλές, ενισχύοντας με τον τρόπο αυτό τις τοπικές γεωργικές κοινότητες· εκτιμά, ωστόσο, ότι η περαιτέρω επέκταση των διευκολύνσεων αυτών ή η αύξηση της χρηματοδότησής τους, δεν πρέπει να είναι αυτόματη, αλλά να αποφασίζεται βάσει ανεξάρτητης μελέτης για την αποτελεσματικότητα των εκταμιεύσεων αυτών όσον αφορά τη βελτίωση της επισιτιστικής ασφάλειας στις δικαιούχους χώρες·
Βιώσιμη παραγωγή τροφίμων και διεθνές εμπόριο
7. σημειώνει ότι οι πρόσφατες πλημμύρες στο Κουίνσλαντ της Αυστραλίας, οι οποίες εξαφάνισαν πολλά εκτάρια παραγωγικών γεωργικών εκτάσεων, καθώς και άλλα καιρικά φαινόμενα σε ολόκληρο τον κόσμο, θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην φετινή παγκόσμια συγκομιδή·
8. σημειώνει ότι η παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια αποτελεί εξαιρετικά επείγον ζήτημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση και απαιτεί άμεση και συνεκτική δράση για την κατοχύρωση της επισιτιστικής ασφάλειας τόσο των πολιτών της ΕΕ όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο· θεωρεί ότι είναι σημαντικό να αναγνωριστεί η αξία όλων των καλλιεργειών προϊόντων διατροφής ανά τον κόσμο· τονίζει ότι τα τρόφιμα πρέπει να διατίθενται στους καταναλωτές σε λογικές τιμές·
9. αναγνωρίζει ότι οι σημερινές διεθνείς και περιφερειακές συμφωνίες έχουν αποδειχθεί ανεπαρκείς για την εξομάλυνση του εφοδιασμού της αγοράς και του εμπορίου, κυρίως λόγω των σημαντικών εμποδίων στο διεθνές εμπόριο που εξακολουθούν να υπάρχουν στον τομέα της γεωργίας, όπως καταδεικνύεται από τα μέτρα προστατευτισμού που έχουν λάβει πολλές χώρες ως απάντηση στην πρόσφατη αύξηση των τιμών των τροφίμων· αυτή η πρόσφατη αιφνίδια άνοδος των τιμών των τροφίμων πρέπει να θέσει σε συναγερμό τις κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο, καθώς η γεωργική παραγωγή δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη και οι αδικαιολόγητοι φραγμοί στο εμπόριο συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην αναποτελεσματικότητα του παγκόσμιου εφοδιασμού σε γεωργικά προϊόντα,
10. σημειώνει με ανησυχία το κλιμακούμενο κόστος των γεωργικών εισροών (αύξηση της τιμής των λιπασμάτων, των σπόρων και των καυσίμων) το οποίο μεταφράστηκε σε αύξηση των δαπανών η οποία δεν αντισταθμίστηκε με τον ίδιο τρόπο για όλους τους γεωργούς (κυρίως στον κτηνοτροφικό τομέα) και που μείωσε αισθητά οποιαδήποτε ενδεχόμενη αύξηση των εισοδημάτων των γεωργών από την αύξηση των τιμών των βασικών προϊόντων και των τροφίμων, κάτι που μπορεί να μειώσει τα κίνητρα για αύξηση της παραγωγής· εκφράζει την ανησυχία του μήπως η πολύ μεγάλη αύξηση της τιμής των εισροών οδηγήσει σε λιγότερη χρήση και ενδεχόμενη μείωση της παραγωγής, που θα επιτείνει την επισιτιστική κρίση για την ΕΕ και τον πλανήτη·
11. λαμβάνει υπόψη του το γεγονός ότι για να τραφεί ο πληθυσμός της γης που αναμένεται να ξεπεράσει τα 9 δισεκατομμύρια το 2050, η γεωργική παραγωγή θα πρέπει να έχει αυξηθεί κατά 70% έως τότε και να χρησιμοποιεί λιγότερη γη, λιγότερο νερό και λιγότερα φυτοφάρμακα·
12. καλεί την Επιτροπή να ασκήσει πίεση στους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ, όπως η Ρωσία, προκειμένου να απόσχουν από τη λήψη προστατευτικών μέτρων ως αντίδραση στις αυξανόμενες τιμές των τροφίμων·
13. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, στα κράτη μέλη και στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ.