Διαδικασία : 2006/2110(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A6-0266/2006

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A6-0266/2006

Συζήτηση :

PV 27/09/2006 - 13
CRE 27/09/2006 - 13

Ψηφοφορία :

PV 28/09/2006 - 7.9
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P6_TA(2006)0390

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 231kWORD 171k
12 Σεπτεμβρίου 2006
PE 374.267v02-00 A6-0266/2006

σχετικά με τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του κλάδου της αλιείας

(2006/2110 (INI))

Επιτροπή Αλιείας

Εισηγητής: Pedro Guerreiro

ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΑ/ ΠΡΟΣΘΗΚΕΣ
ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του κλάδου της αλιείας

(2006/2110 (INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–       έχοντας υπόψη την αναθεώρηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής τον Δεκέμβριο του 2002, και κυρίως του ψηφίσματός του, της 17ης Ιανουαρίου 2002 σχετικά με την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για το μέλλον της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (1),

–       έχοντας υπόψη το νομοθετικό Ψήφισμά του της 6ης Ιουλίου 2005 σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου που αφορά το Ευρωπαϊκό Αλιευτικό Ταμείο (2),

–       έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, της 9ης Μαρτίου 2006, με τίτλο «Βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του κλάδου της αλιείας» (COM(2006)0103),

–       έχοντας υπόψη τη δημόσια ακρόαση που διοργανώθηκε στις 3 Μαΐου 2006, από την Επιτροπή Αλιείας, με θέμα τις επιπτώσεις της αύξησης των τιμών των καυσίμων στον κοινοτικό κλάδο της αλιείας,

–       έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

–       έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Αλιείας (A6-0266/2006),

Α.     λαμβάνοντας υπόψη τη στρατηγική σημασία του αλιευτικού τομέα για την κοινωνικοοικονομική κατάσταση, για τον δημόσιο εφοδιασμό σε νωπούς ιχθείς και για την αποκατάσταση της διατροφικής ισορροπίας στα διάφορα κράτη μέλη και στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και τη σημαντική συμβολή αυτού του τομέα στην κοινωνικοοικονομική ευημερία των παράκτιων κοινοτήτων, στην τοπική ανάπτυξη, στην απασχόληση, στη διατήρηση ή/ και στη δημιουργία οικονομικών δραστηριοτήτων και θέσεων απασχόλησης σε όλα τα στάδια, στον εφοδιασμό με νωπούς ιχθείς και στη διατήρηση των τοπικών πολιτιστικών παραδόσεων,

Β.     λαμβάνοντας υπόψη την ύπαρξη μιας Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), την οποία βαρύνει η ευθύνη για τη χρηματοδότηση των δαπανών της, και κυρίως των αποφάσεων και των μέτρων που λαμβάνονται στον τομέα της,

Γ.     λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να τηρηθούν τα ανώτατα όρια του χρηματοδοτικού πλαισίου 2007-2013, μολονότι θα ήταν επιθυμητό να είχε προβλεφθεί επαρκέστερη χρηματοδότηση για τον κλάδο της αλιείας,

Δ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διάφοροι στόλοι των κρατών μελών ανέρχονταν συνολικά, το 2004, σε περίπου 90.000 σκάφη και απασχολούσαν άμεσα περίπου 190 000 αλιείς,

Ε.     εκτιμώντας ότι η ΚΑΠ πρέπει να λάβει υπόψη τις μεγάλες αποκλίσεις που διαπιστώθηκαν μεταξύ των στόλων, των τμημάτων του στόλου, των στοχευόμενων ειδών, των αλιευτικών εργαλείων, της παραγωγικότητας, των προτιμήσεων των καταναλωτών και των ποσοτήτων ιχθύων που καταναλώνονται ανά κάτοικο στα διάφορα κράτη-μέλη, εκτός από τα ειδικά χαρακτηριστικά της αλιευτικής δραστηριότητας που προκύπτουν από την κοινωνική δομή αυτής της δραστηριότητας, και τις διαρθρωτικές και φυσικές ανισότητες μεταξύ των διάφορων αλιευτικών περιοχών,

ΣΤ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η αειφορία των αλιευτικών πόρων είναι απαραίτητη αν επιθυμούμε να διασφαλιστεί, μακροπρόθεσμα, η αλιευτική δραστηριότητα και η βιωσιμότητα του κλάδου της αλιείας,

Ζ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι η δραστηριότητα του κλάδου της αλιείας επικεντρώνεται κυρίως σε περιφέρειες με εύθραυστη οικονομία –που υπάγονται, στην πλειονότητά τους, στον στόχο 1– και ότι η κρίση που διέρχεται ο κλάδος έχει σημαντική επίπτωση στο επίπεδο της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής των περιφερειών,

Η.     λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΚΑΠ πρέπει να υποστηρίζει την αειφόρο ανάπτυξη του κλάδου της αλιείας,

Θ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι όσον αφορά ορισμένες αλιευτικές δραστηριότητες, το επίπεδο εισοδημάτων του πληθυσμού που ζει από την αλιεία είναι αισθητά χαμηλότερο από αυτό των άλλων στρωμάτων του πληθυσμού, και ότι αυτή η ανισότητα επιδεινώνεται από το γεγονός ότι αυτό το επίπεδο συνδέεται με τις αβεβαιότητες της αλιείας, την κυμαινόμενη αξία των ιχθύων και το κόστος ορισμένων παραγωγικών παραγόντων· ότι, ως εκ τούτου, οι κοινοτικές πολιτικές πρέπει να διασφαλίσουν ένα δίκαιο βιοτικό επίπεδο για τους πληθυσμούς που ζουν από την αλιεία, ειδικότερα μέσω της βελτίωσης της ισορροπίας μεταξύ των εισοδημάτων και των δαπανών των επιχειρήσεων,

Ι.      λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανασφάλεια των εισοδημάτων και των αποδοχών των επαγγελματιών της αλιείας εξαρτάται από τους κανόνες εμπορίας στον κλάδο, τον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών πρώτης πώλησης και τον ακανόνιστο χαρακτήρα της δραστηριότητας, γεγονός που προϋποθέτει ότι πρέπει να διατηρηθεί η χορήγηση ορισμένων μορφών δημόσιων κρατικών και κοινοτικών ενισχύσεων,

ΙΑ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι η αύξηση των τιμών των καυσίμων έχει άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στα εισοδήματα των πληρωμάτων, λόγω της σχέσης μεταξύ των αποδοχών και των εισοδημάτων από την πρώτη πώληση των αλιευμάτων, η οποία οδηγεί σε πτώση έως και 25%,

ΙΒ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι η οικονομική κατάσταση ενός μεγάλου αριθμού αλιευτικών επιχειρήσεων έχει επιδεινωθεί σε τέτοιο βαθμό τα τελευταία χρόνια, ώστε να προκαλεί το κλείσιμο πολλών εξ αυτών, λόγω της μείωσης των εισοδημάτων, με όλες τις αρνητικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις που συνεπάγεται αυτό,

ΙΓ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι η πτώση των εισοδημάτων οφείλεται, αφενός, στους περιορισμούς που επιβάλλονται στην αλιευτική δραστηριότητα (μείωση της αλιευτικής ικανότητας, TAC, ποσοστώσεις, μη αλιευτικές ζώνες, σχέδια ανάκτησης αποθεμάτων και μείωση του αριθμού των ημερών αλιείας) και, αφετέρου, στη διατήρηση χαμηλών τιμών πρώτης πώλησης, που συνδέονται με τη δομή του κλάδου (χαμηλή συγκέντρωση προσφοράς, αυξανόμενη συγκέντρωση της ζήτησης, κακή κατανομή της προστιθέμενης αξίας, σταδιακή άνοδος των εισαγωγών των προϊόντων αλιείας, αύξηση της παραγωγής της υδατοκαλλιέργειας),

ΙΔ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι η οικονομική και κοινωνική κρίση που αντιμετωπίζει ο τομέας της αλιείας πλήττει όλους τους αλιευτικούς στόλους, σε διαφορετικό όμως βαθμό·

ΙΕ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι, κατά την τελευταία δεκαετία, ο κλάδος της αλιείας βρέθηκε αντιμέτωπος με μια μείωση κατά 35% του αριθμού των θέσεων απασχόλησης, κατά 20% του αριθμού των σκαφών και κατά 28% των ποσοτήτων αλιευμάτων, παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν για να ανατραπεί αυτή η τάση κατά την αναθεώρηση της ΚΑΠ το 2002,

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί η οικονομική βιωσιμότητα του κλάδου της αλιείας, η προσαρμογή του πρέπει να συνοδεύεται από κοινωνικοοικονομικά μέτρα ειδικά σχεδιασμένα για την επίτευξη του υψηλότερου επιπέδου ασφάλειας μέσω του εκσυγχρονισμού των στόλων, για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου κατάρτισης των εργαζομένων στον κλάδο και για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των ατόμων που ζουν από τη θάλασσα,

ΙΖ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου των προϊόντων αλιείας με τις τρίτες χώρες σημειώνει σταθερή άνοδο εδώ και πολλά χρόνια, και ότι η ΕΕ εισάγει πλέον πάνω από το 40% των προϊόντων αλιείας που καταναλώνει,

ΙΗ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι η δυναμική πώλησης εμποδίζει τις διακυμάνσεις των παραγόντων κόστους να επηρεάσουν τις τιμές των ιχθύων και ότι οι μέσες τιμές πρώτης πώλησης παρουσιάζουν μια στασιμότητα, δηλαδή μια πτώση από το 2002, χωρίς αυτό να έχει προκαλέσει πτώση των τιμών για τον τελικό καταναλωτή νωπών ιχθύων,

ΙΘ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, η παρούσα Κοινή Οργάνωση Αγοράς (ΚΟΑ) των προϊόντων αλιείας δεν κατάφερε να συμβάλει επαρκώς στη βελτίωση των τιμών πρώτης πώλησης, ούτε στην καλύτερη κατανομή της προστιθέμενης αξίας στην αλυσίδα δημιουργίας αξίας του κλάδου,

Κ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι η προσαρμογή του μεγέθους του στόλου στους υπάρχοντες αλιευτικούς πόρους οδήγησε στην προώθηση της αδιαφοροποίητης παύσης των αλιευτικών δραστηριοτήτων χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες των αντίστοιχων στόλων, των αλιευτικών πόρων και των αναγκών των καταναλωτών των προϊόντων αλιείας σε κάθε χώρα, γεγονός που είχε σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις,

ΚΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η μείωση της αλιευτικής προσπάθειας έχει επηρεάσει ορισμένα κράτη μέλη περισσότερο από άλλα και ότι υπάρχουν ορισμένοι στόλοι κρατών μελών, οι οποίοι έχουν προβεί σε παγκόσμιες μειώσεις άνω του κοινοτικού μέσου όρου και άλλοι, οι οποίοι αντιθέτως έχουν αυξήσει την αλιευτική προσπάθεια,

ΚΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατάργηση ορισμένων αλιευτικών μεθόδων θα οδηγήσει αυτόματα στην εξαφάνιση αρκετών αλιευτικών δραστηριοτήτων με παραδοσιακά μέσα, με σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις,

ΚΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η αύξηση των τιμών των καυσίμων κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών είχε ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις στον κλάδο της αλιείας και συνέβαλε στη μεγάλη επιδείνωση της υπάρχουσας κρίσης, των λειτουργικών περιθωρίων του κλάδου και της οικονομικής βιωσιμότητάς του, γεγονός που συνεπάγεται εξαιρετικά αισθητή πτώση των εισοδημάτων των αλιέων,

ΚΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, από το 2004 έως το 2006, οι τιμές των καυσίμων αυξήθηκαν περίπου κατά 100% και ότι οι τελευταίες αντιπροσωπεύουν πλέον, σε ορισμένα τμήματα του κλάδου, σχεδόν το ήμισυ του συνόλου του λειτουργικού κόστους των αλιευτικών επιχειρήσεων,

ΚΕ.  λαμβάνοντας υπόψη την εκτίμηση ορισμένων μελετών ότι η αύξηση των τιμών των καυσίμων θα μπορούσε να προκαλέσει το κλείσιμο χιλιάδων αλιευτικών επιχειρήσεων και την ενδεχόμενη κατάργηση χιλιάδων θέσεων απασχόλησης,

ΚΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι διάφορα κράτη-μέλη εφάρμοσαν ειδικά μέτρα για την αποζημίωση των στόλων τους μετά την αύξηση των τιμών των καυσίμων, κυρίως μέσω της δημιουργίας ταμείων εγγυήσεων και βελτιωμένων γραμμών πιστώσεων,

ΚΖ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η αυξητική τάση των τιμών των καυσίμων έχει διαρθρωτικό χαρακτήρα,

ΚΗ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι όσον αφορά τις εξαιρέσεις από τις ειδοποιήσεις χορήγησης κρατικών ενισχύσεων, η Επιτροπή προτείνει την αύξηση του ποσού που προβλέπει ο κανόνας «de minimis» για τον κλάδο της αλιείας ώστε να ανέλθει σε περίπου 30.000 ευρώ ανά δικαιούχο εντός περιόδου τριών ετών, ποσό χαμηλότερο από αυτό που ισχύει για άλλους τομείς,

ΚΘ.  λαμβάνοντας υπόψη τις περικοπές που αποφάσισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 15 και 16 Δεκεμβρίου 2005 όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας για την περίοδο 2007-2013 σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής, μειώνοντας το προτεινόμενο ποσό από 4.900.000 ευρώ σε 3.800.000 ευρώ, επιδεινώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ακόμη περισσότερο την ανεπάρκεια των κοινοτικών χρηματοδοτικών πόρων για τον κλάδο της αλιείας,

Λ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι η πολιτική συμφωνία για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας, η οποία επιτεύχθηκε στις 19 Ιουνίου του 2006 δεν λαμβάνει υπόψη βασικές πτυχές του προαναφερόμενου ψηφίσματος της 6ης Ιουλίου του 2005 και περιλαμβάνει προτάσεις της Επιτροπής που περιέχονται στην προαναφερόμενη ανακοίνωσή της,

Η ανακοίνωση της Επιτροπής

1.      εκφράζει τη λύπη του για την καθυστέρηση που επιβεβαιώνει η Ανακοίνωση της Επιτροπής, όπως και για την έλλειψη δεδηλωμένης φιλοδοξίας· εκτιμά ότι οι προτάσεις που διατυπώθηκαν είναι πράγματι ανεπαρκείς και ορισμένες από αυτές ακατάλληλες, δεδομένου του μεγέθους και της σοβαρότητας της κρίσης που διέρχεται σήμερα ο κλάδος και ότι η Επιτροπή είναι εξάλλου η πρώτη που διαπιστώνει και χαρακτηρίζει αυτήν τη σοβαρότητα·

2.      εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η προτεινόμενη πολιτική προβάλλει την κοινωνικοοικονομική υποβάθμιση του κλάδου που οφείλεται στην ιλιγγιώδη αύξηση των τιμών των καυσίμων προκειμένου να προωθήσει την παύση και την οριστική διακοπή της δραστηριότητας αλιευτικών σκαφών·

3.      εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι τα προτεινόμενα μέτρα δεν διαθέτουν μια πραγματικά κοινωνικοοικονομική διάσταση και ότι, αντιθέτως, πρόκειται για μέτρα τα οποία προτάθηκαν χωρίς να ληφθούν καθόλου υπόψη οι συνέπειες της εφαρμογής τους για τα πληρώματα των σκαφών·

4.      εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η Ανακοίνωση της Επιτροπής δεν περιλαμβάνει μια συνεκτική ανάλυση της παρούσας κατάστασης του κλάδου της αλιείας και ιδιαίτερα όσον αφορά την αλιευτική προσπάθεια,

5.      υπογραμμίζει ότι ένας μεγάλος αριθμός των διατυπωμένων προτάσεων θα έχουν, στην καλύτερη περίπτωση, αμελητέες επιπτώσεις, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στην οικονομική κατάσταση του κλάδου της αλιείας·

Άμεσα μέτρα

6.      εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι, στο πλαίσιο των ενισχύσεων διάσωσης και αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή εμμένει στην αντίθεσή της για την ενδεχόμενη καταβολή αντισταθμιστικών αποζημιώσεων και ενισχύσεων λειτουργίας· επιβεβαιώνει κατά συνέπεια, την ανάγκη λήψης συγκεκριμένων και άμεσων μέτρων με σκοπό την αποκατάσταση της αυξημένης αστάθειας των τιμών των καυσίμων για τον συγκεκριμένο κλάδο, κυρίως μέσω της εφαρμογής μέτρων ενίσχυσης ζητεί, σε αυτό το πλαίσιο, τη δημιουργία ενός ταμείου εγγυήσεων, συγχρηματοδοτούμενου σε κοινοτικό επίπεδο και ικανού να διασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών των καυσίμων, και τη χορήγηση στις ενδιαφερόμενες αλιευτικές επιχειρήσεις μιας προσωρινής αντισταθμιστικής αποζημίωσης·

7.      εκτιμά ότι είναι απαραίτητη η εκμετάλλευση όλων των δυνατοτήτων και των χρηματοοικονομικών περιθωρίων που προσφέρονται στο πλαίσιο του οικονομικού έτους 2006 του προϋπολογισμού της Κοινότητας, για τη χρηματοδότηση εκτάκτων μέτρων ενίσχυσης του κλάδου, προκειμένου ο κλάδος να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες που οφείλονται στην αύξηση των τιμών των καυσίμων, εφόσον δεν εφαρμοστούν μέτρα διαφορετικής φύσης·

8.      Προκειμένου να εξασφαλισθεί η ανταγωνιστικότητα του στόλου της ΕΕ που αλιεύει εκτός των κοινοτικών υδάτων, ο οποίος πρέπει να ανταγωνίζεται στις ίδιες αγορές στόλους τρίτων χωρών το κόστος λειτουργίας των οποίων είναι χαμηλότερο μέχρι και 300% από αυτό των κοινοτικών αλιευτικών, ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει τις προτάσεις του τομέα για τη δημιουργία ενός πλαισίου για τη χορήγηση φορολογικών απαλλαγών·

9.      προτείνει τη δημιουργία ενός συστήματος δημόσιας ασφάλισης σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο, που θα επιτρέψει στον κλάδο της αλιείας να αντιμετωπίσει μη προβλέψιμα γεγονότα·

10.   καλεί την Επιτροπή να θεωρήσει την παρούσα κρίση που συνδέεται με την τιμή των καυσίμων ως μη προβλέψιμο γεγονός, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2792/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1999, για καθορισμό των λεπτομερών κανόνων και ρυθμίσεων σχετικά με την κοινοτική διαρθρωτική βοήθεια στον τομέα της αλιείας (3) και ρυθμίζεται από το Χρηματοδοτικό Μέσο Προσανατολισμού της Αλιείας με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορεί να χορηγεί τις ίδιες ενισχύσεις βραχυπρόθεσμα και σε περίπτωση προσωρινής παύσης της δραστηριότητας, χωρίς κριτήρια μείωσης της δυνατότητας ή βιολογικά· υπενθυμίζει τις πολλές δεσμεύσεις που έχει προ πολλού αναλάβει προς αυτήν την κατεύθυνση·

11.   καλεί την Επιτροπή να αυξήσει σε δώδεκα μήνες τη διάρκεια ισχύος των ενισχύσεων διάσωσης·

12.   υπογραμμίζει ότι οι κρατικές ενισχύσεις πρέπει επίσης να αποσκοπούν στη διασφάλιση των συμφερόντων των πληρωμάτων των σκαφών, την ικανοποίηση των αναγκών τους και την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν·

13.   εκφράζει την απογοήτευσή του όσον αφορά τους κανόνες που ανακοίνωσε πρόσφατα η Επιτροπή, οι οποίοι αυξάνουν το ανώτατο όριο των ελάχιστων ενισχύσεων για τον κλάδο της αλιείας σε ποσό μόνο 30.000 ευρώ για διάστημα τριών ετών· υπενθυμίζει τις επίμονες εκκλήσεις του συγκεκριμένου κλάδου και των διοικήσεων πολλών κρατών μελών για αύξηση των ενισχύσεων αυτών στο ποσό των 100.000 ευρώ, και συγκρίνει αυτόν τον αριθμό με το ανώτατο όριο που συμφωνήθηκε πρόσφατα για άλλους παραγωγικούς κλάδους, το οποίο αγγίζει έως και τα 200.000 ευρώ· υπογραμμίζει τις ανειλημμένες δεσμεύσεις για μια αύξηση του ποσού που διέπεται από τον λεγόμενο κανόνα de minimis στον κλάδο της αλιείας και καλεί την Επιτροπή να αναθεωρήσει επειγόντως προς τα πάνω την προσφάτως εγκριθείσα συμφωνία·

14.    καλεί την Επιτροπή να επιτρέψει την πρόβλεψη ενισχύσεων του ΧΜΠΑ ή του ΕΤΑ, προκειμένου να δημιουργήσει γραμμές χρηματοδότησης που θα επιτρέψουν να ελαχιστοποιηθεί η αύξηση του λειτουργικού κόστους·

Μέτρα που έχουν μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις

Ανανέωση και εκσυγχρονισμός του στόλου

15.    σημειώνει την πρόταση της Επιτροπής να εξετάσει, στο πλαίσιο των μελλοντικών προγραμμάτων αναδιάρθρωσης, επενδύσεις προσανατολισμένες στις τροποποιήσεις των αλιευτικών εργαλείων, στην απόκτηση εξοπλισμού και την αντικατάσταση των κινητήρων, έτσι ώστε να συμβάλει στην αναδιάρθρωση, στην ενεργειακή αποδοτικότητα και στην εξοικονόμηση ενέργειας·

16.    είναι της γνώμης ότι τα σχέδια αναδιάρθρωσης σε ορισμένα κράτη μέλη πρέπει να αποτελέσουν βασική συνιστώσα της αναδιάρθρωσης του κλάδου της αλιείας·

17.    εκφράζει τη λύπη του για την έλλειψη οράματος όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο το ΕΤΑ προσεγγίζει τις ενισχύσεις για την αντικατάσταση των κινητήρων· είναι της γνώμης ότι μέτρα όπως η σύνδεση των ενισχύσεων για την αντικατάσταση των κινητήρων των σκαφών που έχουν μήκος μεγαλύτερο των 12 μέτρων με μια μείωση της ισχύος τους κατά 20% θα καταστήσουν ορισμένες αλιευτικές μεθόδους πρακτικά μη βιώσιμες και ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφάλεια, ενώ μπορεί παράλληλα να ενθαρρύνουν επίσης την αύξηση των κρουσμάτων απάτης υπό τη μορφή ψευδών δηλώσεων για την ισχύ των κινητήρων·

18.    επιμένει ότι είναι ανάγκη να συνεχίσει το ΕΤΑ να χορηγεί ενισχύσεις για την ανανέωση και τον εκσυγχρονισμό του αλιευτικού στόλου –όσον αφορά κυρίως την αντικατάσταση των κινητήρων για λόγους ασφάλειας, προστασίας του περιβάλλοντος ή εξοικονόμησης ενέργειας– τις οποίες θα πρέπει να λάβουν κατά προτεραιότητα η παράκτια ή η με παραδοσιακά μέσα αλιεία μικρής έκτασης, για την αντικατάσταση σκαφών ηλικίας άνω των είκοσι ετών και των οποίων η λειτουργία δεν μπορεί πλέον να πληροί τις προδιαγραφές ασφάλειας·

Παράκτια αλιεία

19.    καλεί την Επιτροπή να αναγνωρίσει την ιδιαιτερότητα της παράκτιας ή με παραδοσιακά μέσα αλιείας μικρής έκτασης στο πλαίσιο της ΚΑΠ και να εξετάσει κατά πόσον τα ισχύοντα μέσα είναι ικανά να ανταποκριθούν στις ανάγκες του κλάδου και να προχωρήσει, εν ανάγκη, στην προσαρμογή τους·

20.    καλεί την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για τη δημιουργία ενός κοινοτικού προγράμματος στήριξης της παράκτιας και με παραδοσιακά μέσα αλιείας μικρής έκτασης, η οποία θα συμβάλει στον συντονισμό των δράσεων και στη δρομολόγηση των χρηματοδοτήσεων από άλλα υπάρχοντα μέσα, με σκοπό την εξάλειψη των ειδικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει αυτό το τμήμα του κλάδου·

Διάθεση στην αγορά

21.    εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η Επιτροπή προβλέπει μια εμπεριστατωμένη αξιολόγηση της υφιστάμενης Κοινής Οργάνωσης Αγοράς (ΚΟΑ) για τα προϊόντα αλιείας· υπογραμμίζει την αναγκαιότητα μιας φιλόδοξης αναθεώρησης της ΚΟΑ, αν επιθυμούμε να βελτιωθεί η διάθεση των ιχθύων και των προϊόντων αλιείας στην αγορά και να ενισχυθεί η προστιθέμενη αξία τους·

22.    εκτιμά ότι είναι σημαντικό οι αλιείς να συμμετέχουν πιο άμεσα στη μεταποίηση και την εμπορία, με σκοπό να διευρυνθεί η βάση των εισοδημάτων τους και να βελτιωθεί το βιοτικό τους επίπεδο· καλεί την Επιτροπή να υποβάλει για τον σκοπό αυτόν προτάσεις αναθεώρησης της ΚΟΑ για τα προϊόντα αλιείας, κυρίως με τη θέσπιση μηχανισμών οι οποίοι θα επιτρέψουν τη βελτίωση των τιμών κατά την πρώτη πώληση και την προώθηση μιας δίκαιης και κατάλληλης κατανομής της προστιθέμενης αξίας στην αλυσίδα αξίας·

23.    εκφράζει την απογοήτευσή του διότι σε πολλές περιπτώσεις οι δυνατότητες βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας που παρέχονται στο πλαίσιο της παρούσας ανακοίνωσης δεν έχουν αξιοποιηθεί επαρκώς από τον κλάδο και καλεί την Επιτροπή, σε συνεργασία με τις εθνικές διοικήσεις και τις διάφορες οργανώσεις που εκπροσωπούν τους παραγωγούς, να καταστήσουν όσον το δυνατό γνωστότερες τις εν λόγω δυνατότητες και τις νέες δυνατότητες που ενδέχεται να προκύψουν από μια μελλοντική αναθεώρηση της ανακοίνωσης·

24.    θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να αξιολογηθούν ορισμένες μορφές παρέμβασης ανάλογες προς τις τιμές εγγύησης ή προς τη μέγιστη φορολογία εισοδήματος, προκειμένου να διασφαλιστεί μια καλύτερη κατανομή της προστιθέμενης αξίας, μειώνοντας τα περιθώρια των μεσαζόντων·

25.    υπογραμμίζει ότι τα διαρθρωτικά ταμεία πρέπει να συμβάλουν στον εκσυγχρονισμό και τη δημιουργία υποδομών εμπορίας για τον τομέα της αλιείας·

26.    στηρίζει την πρωτοβουλία της εκπόνησης ενός κώδικα συμπεριφοράς για το εμπόριο των προϊόντων αλιείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση·

27.    συμφωνεί ότι η οικολογική σήμανση θα μπορούσε να διευκολύνει τη διαφοροποίηση των προϊόντων και να αποτελέσει ένα μέτρο εμπορικού κινήτρου για μια βιώσιμη αλιεία·

28.    καλεί την Επιτροπή να εξετάσει κατάλληλους μηχανισμούς –για παράδειγμα, ενισχύσεις προς τους καταναλωτές– για την προώθηση της εμπορίας μεταποιημένων προϊόντων αλιείας (κυρίως κονσέρβας) και μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας, κατά το πρότυπο ορισμένων γεωργικών προϊόντων·

29.    ζητεί από την Επιτροπή να μεριμνήσει για την εξωτερική προώθηση των κοινοτικών αλιευτικών προϊόντων, όπως για παράδειγμα τις κονσέρβες, χρηματοδοτώντας κυρίως τη διάδοσή τους στο πλαίσιο εκθέσεων και εμπορικών διεθνών εκθέσεων·

30.    εκτιμά ότι είναι απαραίτητο η Επιτροπή να υποβάλει μια μελέτη σχετικά με τον αντίκτυπο των κοινοτικών και εισαγόμενων προϊόντων υδατοκαλλιέργειας στις τιμές των ιχθύων και κυρίως στις τιμές πρώτης πώλησης·

31.    καλεί την Επιτροπή να λάβει μέτρα δυνάμει των οποίων τα προϊόντα αλιείας που εισάγονται και διατίθενται στην εσωτερική αγορά θα υπόκεινται στις ίδιες υποχρεώσεις όπως και τα κοινοτικά προϊόντα αλιείας·

32.    είναι της γνώμης ότι οι επενδύσεις με σκοπό τη βελτίωση της διαχείρισης των ιχθύων εν πλω και κυρίως η στήριξη των επενδύσεων στα συστήματα ψύξης, θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση των τιμών πρώτης πώλησης·

Οικονομικά θέματα

33.    εκφράζει την ανησυχία του για την ανεπάρκεια των οικονομικών πόρων που διατίθενται στον κλάδο της αλιείας στο δημοσιονομικό πλαίσιο για το διάστημα 2007-2012 και κυρίως για το ΕΤΑ, και θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να αυξηθούν αυτοί οι πόροι, αν επιθυμούμε να αντιμετωπιστεί η κρίση που διέρχεται ο κλάδος επί του παρόντος·

Αειφορία των πόρων

34.    καλεί εκ νέου την Επιτροπή να υιοθετήσει μια πιο συνολική προσέγγιση σχετικά με τα μέτρα προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και αποκατάστασης των αλιευτικών αποθεμάτων, βασιζόμενη κυρίως στους άλλους παράγοντες που έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο θαλάσσιο περιβάλλον και στην κατάσταση των αλιευτικών πόρων (ρύπανση των ακτών και της θάλασσας, βιομηχανικά λύματα και γεωργικά απόβλητα, εκβάθυνση του θαλάσσιου πυθμένα ή θαλάσσιες μεταφορές), συμπληρώνοντας τις σημερινές μεθόδους διαχείρισης· καλεί την Επιτροπή να αναλάβει μια κοινοτική πρωτοβουλία σε αυτόν τον τομέα·

35.    Επισημαίνει ότι έχει θεμελιώδη σημασία η αποκατάσταση ισορροπίας μεταξύ της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, υπογραμμίζοντας ταυτοχρόνως την ανάγκη να τεθεί σε λειτουργία ένας μηχανισμός επιχορήγησης ή αντιστάθμισης των αλιέων που υφίστανται τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις των προγραμμάτων για την αποκατάσταση των αλιευτικών αποθεμάτων ή άλλων μέτρων για την μεγαλύτερη προστασία των οικοσυστημάτων, ειδικότερα στις πλέον υποβαθμισμένες περιφέρειες·

36.    υποδεικνύει την ανάγκη θέσπισης ενός κανονιστικού πλαισίου δράσης για την προσαρμογή της αλιευτικής προσπάθειας στους διαθέσιμους πόρους, με ιδιαίτερη αναφορά στο πρόβλημα των μεγάλων σκαφών με μεγάλα αλιευτικά εργαλεία σε μικρές υδάτινες μάζες·

37.    υπογραμμίζει ότι η μείωση της αλιευτικής προσπάθειας και ικανότητας πρέπει να πραγματοποιηθεί με σκοπό τη μακροπρόθεσμη διατήρηση του κλάδου·

38.    έχει την πεποίθηση ότι τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ευρωπαϊκός αλιευτικός κλάδος δεν μπορούν να επιλυθούν χωρίς καλύτερη διαχείριση των αλιευτικών δραστηριοτήτων, η οποία θα οδηγήσει στην ανάκτηση των αλιευτικών αποθεμάτων, εφόσον χωρίς αλιεύματα δεν μπορεί να υπάρξει αλιεία·

39.    υπογραμμίζει ότι η προσαρμογή των εθνικών στόλων στους υπάρχοντες πόρους πρέπει να λάβει υπόψη τη μείωση της αλιευτικής προσπάθειας που έχει ήδη συντελεσθεί·

40.    υπενθυμίζει ότι όλα τα μέτρα ανάκτησης των αλιευτικών πόρων πρέπει να ληφθούν σε συνεργασία με τους αλιείς και να είναι βασισμένα στην επιστημονική έρευνα στον τομέα της αλιείας·

41.    καλεί την Επιτροπή να προβεί στον διαχωρισμό των αλιευτικών μεθόδων από τον τρόπο εφαρμογής τους· τονίζει ότι ορισμένες αλιευτικές μέθοδοι οι οποίες κρίνονται ως επιβλαβείς όταν χρησιμοποιούνται σε βιομηχανική κλίμακα ενδέχεται να συνάδουν με την αειφόρο προσέγγιση όταν χρησιμοποιούνται σε βιοτεχνική κλίμακα και μπορούν, επομένως, να βοηθήσουν τις αλιευτικές κοινότητες που βρίσκονται σήμερα σε κρίσιμη κατάσταση να επιβιώσουν·

42.    καλεί την Επιτροπή να αναγνωρίσει ότι οι αλιευτικές δραστηριότητες δεν είναι αυθύπαρκτες αλλά αποτελούν μέρος ευρύτερου συνόλου σε περιφερειακό επίπεδο· τονίζει ότι τα περιοριστικά μέτρα (απαγορεύσεις ή περιορισμοί) που επιβάλλονται σε έναν τύπο δραστηριοτήτων προκαλούν ανισορροπίες και έχουν ως αποτέλεσμα τη μετάθεση της αλιευτικής προσπάθειας σε άλλα είδη, με σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις για τις αλιευτικές κοινότητες και υπεραλίευση ειδών που ήδη αλιεύονται οριακά·

Παράνομη αλιεία

43.    εκτιμά ότι είναι θεμελιώδης η λήψη μέτρων για την ενίσχυση της καταπολέμησης της παράνομης, αδήλωτης και άναρχης αλιείας· καλεί μετ’ επιτάσεως τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τους μηχανισμούς ελέγχου που διαθέτουν σε αυτόν τον τομέα· θεωρεί ότι χρειάζονται βελτιωμένοι έλεγχοι στα σύνορα της Ένωσης προκειμένου να αποτρέπεται η είσοδος παράνομα αλιευθέντων ιχθύων στην ΕΕ·

44.    καλεί την Επιτροπή να αναθεωρήσει τις διατάξεις της ισχύουσας κοινής αλιευτικής πολιτικής για την παράνομη, αδήλωτη και άναρχη αλιεία· θεωρεί ότι είναι ιδιαίτερα επιτακτική η ανάγκη θέσπισης κανονισμών ώστε να αποφευχθεί η απόρριψη ενός σημαντικού ποσοστού αλιευμάτων·

Έρευνα

45.    υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να προωθηθούν, μέσω του ΕΤΑ και του 7ου προγράμματος-πλαισίου της Κοινότητας για την Έρευνα, την Τεχνολογική Ανάπτυξη και την Επίδειξη κατάλληλες επενδύσεις που θα συμβάλουν στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης του κλάδου της αλιείας και στην αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας·

46.    εκτιμά ότι είναι σημαντικό να αξιολογηθούν οι δυνατότητες μιας τροποποίησης του τύπου των καυσίμων, όπως και οι συνεργίες με τον αγροτικό κλάδο που είναι πιθανόν να προκύψουν στον ενεργειακό τομέα·

Διαχείριση της ΚΑΠ

47.    σημειώνει τις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με την οικονομική διαχείριση των αλιευμάτων, υπενθυμίζει όμως ότι η κατανομή των ποσοστώσεων και των δικαιωμάτων αλιείας εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών·

48.    υπογραμμίζει ότι τα Περιφερειακά Γνωμοδοτικά Συμβούλια μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη συμμετοχή των αλιέων στην διαδικασία λήψεως των αποφάσεων που αφορούν την Κοινή Αλιευτική Πολιτική· υπογραμμίζει ότι έχει ιδιαίτερη σημασία η χορήγηση κοινοτικών ενισχύσεων στα συμβούλια αυτά για τη λειτουργία που επιτελούν και η οποία πρέπει να επανεκτιμηθεί εντός πέντε ετών·

49.    επιμένει στην ανάγκη ενίσχυσης των ομάδων των αλιέων και των επαγγελματικών οργανώσεων που είναι διατεθειμένες να μοιραστούν τις ευθύνες στην εφαρμογή της ΚΑΠ (συνδιαχείριση)·

50.    ζητεί την περαιτέρω αποκέντρωση της ΚΑΠ, προκειμένου να διασφαλιστεί μεγαλύτερος βαθμός συμμετοχής των αλιέων, των οργανώσεων που τους εκπροσωπούν και των κοινοτήτων αλιέων στην ΚΑΠ και στη βελτίωση της διαχείρισης των αλιευμάτων·

51. σημειώνει την ανάγκη ορθής οργάνωσης των αλιευτικών αγορών, με ένα αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου, ένα σύστημα οικολογικής σήμανσης και τη θέσπιση ενός νομικού κώδικα για τον κλάδο της αλιείας·

***

52. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1)

ΕΕ C 271 E της 7.11.2002, σελ. 401.

(2)

EE C 157 Ε της 6.7.2006, σελ. 324.

(3)

ΕΕ L 83 της 4.4.2000, σελ. 35.


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ο κλάδος της αλιείας

Ο κλάδος της αλιείας είναι στρατηγικής σημασίας για την κοινωνικοοικονομική κατάσταση, για τον δημόσιο εφοδιασμό προϊόντων αλιείας και για την αποκατάσταση της διατροφικής ισορροπίας στα διάφορα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Πρόκειται, στην συγκεκριμένη περίπτωση, για έναν τομέα που συνέβαλε σημαντικά στην τοπική ανάπτυξη των παράκτιων κοινοτήτων, στην απασχόληση, στη διατήρηση ή/ και στη δημιουργία οικονομικών δραστηριοτήτων και θέσεων εργασίας, στον εφοδιασμό με νωπούς ιχθείς και στη διατήρηση των τοπικών πολιτιστικών παραδόσεων.

Το 2004, οι διάφοροι στόλοι των χωρών της ΕΕ ανέρχονταν σε περίπου 90.000 σκάφη και απασχολούσαν άμεσα περίπου 190.000 αλιείς. Διαπιστώθηκαν, ωστόσο, μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των στόλων, των τμημάτων του στόλου, των στοχευόμενων ειδών, των αλιευτικών εργαλείων, της παραγωγικότητας, των προτιμήσεων των καταναλωτών και των ποσοτήτων των ιχθύων που καταναλώνονται ανά κάτοικο στα διάφορα κράτη μέλη.

Επιπλέον, η δραστηριότητα του κλάδου της αλιείας επικεντρώνεται κυρίως στις περιοχές με εύθραυστη οικονομία, οι οποίες παρουσιάζουν επίσης ισχυρή εξάρτηση από αυτόν τον κλάδο, κάτι που ενισχύεται από το γεγονός ότι πρόκειται, στην πλειονότητά τους, για μειονεκτούσες περιοχές (Στόχος 1). Το 2003, το 63 % περίπου των αλιέων, το 25 % των θέσεων απασχόλησης του μεταποιητικού κλάδου και το 45 % των θέσεων απασχόλησης που άπτονται της υδατοκαλλιέργειας εντοπίζονταν σε μειονεκτούσες, εξαρτώμενες από την αλιεία περιοχές.

Ο κλάδος χαρακτηρίζεται επίσης από την ανασφάλεια που πλήττει τα εισοδήματα και τις αποδοχές, η οποία προκύπτει από τον ακανόνιστο χαρακτήρα της δραστηριότητας και από τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται η εμπορία στον κλάδο, και ιδιαίτερα από τον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών κατά την πρώτη πώληση.

Τα τελευταία χρόνια σημαδεύτηκαν από την επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης ενός μεγάλου αριθμού αλιευτικών επιχειρήσεων, εξαιτίας της μείωσης των εισοδημάτων, γεγονός που είχε ανησυχητικές κοινωνικές επιπτώσεις.

Η έντονη πτώση των εισοδημάτων εξηγείται, αφενός, από τους περιορισμούς που επιβάλλονται στην αλιευτική δραστηριότητα και, αφετέρου, από τη στασιμότητα ή/ και την πτώση των τιμών πρώτης πώλησης, που προκύπτουν από τη δομή του κλάδου και από τις δυσμενείς συγκυρίες της αγοράς. Επιπλέον, η δυναμική πώλησης εμποδίζει τις διακυμάνσεις των παραγόντων κόστους (κυρίως της τιμής των καυσίμων) να επηρεάζουν τις τιμές των ιχθύων.

Οι μέσες τιμές πρώτης πώλησης χαρακτηρίστηκαν από στασιμότητα, ακόμη και πτώση από το 2000 και έπειτα, χωρίς αυτό να συνεπάγεται πτώση των τιμών για τον τελικό καταναλωτή νωπών ιχθύων.

Η παρούσα Κοινή Οργάνωση Αγοράς των προϊόντων αλιείας δεν συνέβαλε στην καλύτερη κατανομή της προστιθέμενης αξίας στην αλυσίδα δημιουργίας αξίας του κλάδου.

Κατά την τελευταία δεκαετία, ο κλάδος της αλιείας βρέθηκε αντιμέτωπος με μια μείωση κατά 35 % του αριθμού των θέσεων απασχόλησης, κατά 20 % του αριθμού των σκαφών και κατά 28 % των ποσοτήτων αλιευμάτων. Αντί να ανατραπεί αυτή η τάση, η αναθεώρηση της κοινής αλιευτικής πολιτικής το 2002 συνέβαλε στην περαιτέρω επιδείνωση αυτής της εξέλιξης.

Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι να εισάγει πλέον η ΕΕ περισσότερο από το 40 % των προϊόντων αλιείας που καταναλώνει, και το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου των αλιευτικών προϊόντων με τις τρίτες χώρες να σημειώνει σταθερή άνοδο εδώ και πολλά χρόνια.

Η επιθυμία προσαρμογής του στόλου στους διαθέσιμους αλιευτικούς πόρους οδήγησε στην παύση των αλιευτικών δραστηριοτήτων χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες των αντίστοιχων στόλων και των καταναλωτικών αναγκών σε κάθε κράτος μέλος, γεγονός που είχε σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις.

Παρόλα αυτά, η μείωση της ολικής χωρητικότητας και της ισχύος εκφρασμένης σε kW, δεν αποδείχθηκε τόσο έντονη όσο η μείωση του αριθμού των σκαφών· παρατηρούμε αντίθετα, εδώ και πολλά χρόνια, μια αύξηση της ολικής χωρητικότητας και της μέσης ισχύος ανά σκάφος.

Ορισμένα κράτη μέλη επηρεάστηκαν περισσότερο σε σχέση με άλλα από τη μείωση της αλιευτικής προσπάθειας, εφόσον, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι συνολικές μειώσεις της αλιευτικής προσπάθειας τοποθετήθηκαν πάνω από τον κοινοτικό μέσο όρο, ενώ σε άλλες περιπτώσεις, οι στόλοι ενίσχυσαν την αλιευτική προσπάθεια.

Η κρίση που διέρχεται ο κλάδος σήμερα επεκτάθηκε εξαιτίας της αύξησης των τιμών των καυσίμων κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών, μια κατάσταση που έχει διαρθρωτικό χαρακτήρα και η οποία είχε ιδιαίτερες επιπτώσεις στον κλάδο της αλιείας, επιδεινώνοντας την υπάρχουσα κρίση, τα λειτουργικά περιθώρια και την οικονομική βιωσιμότητα του κλάδου.

Από το 2004 έως το 2006, οι τιμές των καυσίμων αυξήθηκαν κατά 100 % και αντιπροσωπεύουν επίσης το 40 % περίπου του συνόλου των λειτουργικών δαπανών των αλιευτικών επιχειρήσεων.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι η απώλεια των εισοδημάτων μπορεί να αγγίξει έως και το 25 % για τα μέλη των πληρωμάτων των αλιευτικών επιχειρήσεων, αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι ο μισθός αντιπροσωπεύει ένα ποσοστό της αξίας των αλιευμάτων. Προκύπτει από ορισμένες μελέτες ότι περίπου το 30 % των αλιευτικών επιχειρήσεων θα απειληθούν με κλείσιμο και ότι η αύξηση των τιμών των καυσίμων θα μπορούσε να προκαλέσει την απώλεια περισσότερων από 16.000 θέσεων απασχόλησης.

Παρατηρήσεις του εισηγητή

Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του κλάδου της αλιείας κάνει μια σχετικά επιτυχημένη διάγνωση της οικονομικής κατάστασης του κλάδου, οι λύσεις όμως που προτείνει είναι τουλάχιστον ανεπαρκείς και μπορούν μάλιστα να θεωρηθούν και ακατάλληλες, δεδομένης της ανάγκης λήψης μέτρων διάσωσης, ικανών να στηρίξουν τον κλάδο ενόψει της σοβαρότητας της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης που αντιμετωπίζει, μιας σοβαρότητας την οποία πρώτη η Επιτροπή διαπιστώνει και χαρακτηρίζει.

Ακόμα και αν θεωρήσουμε ότι ορισμένα μέτρα που προτάθηκαν από την Επιτροπή φαίνονται ενδεχομένως λογικά, δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση για μέτρα διάσωσης και σίγουρα δεν θα έχουν άμεσα ή βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα. Τα μέτρα αυτά δεν θα μπορούσαν, λοιπόν, να ανταποκριθούν στις ανάγκες που παρουσιάζει σήμερα ο κλάδος.

Τα μέτρα αυτά έρχονται με καθυστέρηση και δεν συμφωνούν με τις δεσμεύσεις που ανελήφθησαν από την Επιτροπή κατά τη συνεδρίαση της 29ης Ιουλίου 2005 με εκπροσώπους του κλάδου.

Επιπλέον, αυτά τα μέτρα δεν προβλέπουν ενίσχυση των πιστώσεων που θα διατεθούν στον κλάδο στο πλαίσιο του κοινοτικού προϋπολογισμού και δεν προτείνουν κανένα νέο μέσο, γεγονός που δημιουργεί αμφιβολίες όχι μόνο για την αποτελεσματικότητά τους, αλλά και για τον βαθμό φιλοδοξίας τους και για τον αντίκτυπο που θα έχουν πραγματικά αυτά τα μέτρα στη «βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του κλάδου».

Οι δυσκολίες τις οποίες αντιμετωπίζει σήμερα ο κλάδος της αλιείας συνδέονται κυρίως με το πρόβλημα της διάρθρωσης του κόστους, το οποίο φαίνεται δυσανάλογο σε σχέση με τα εισοδήματα. Το κόστος αυτό, αντιθέτως, επιβαρύνθηκε απότομα από την ιλιγγιώδη άνοδο των τιμών των καυσίμων.

Αυτός είναι, λοιπόν, ο λόγος για τον οποίο η προτεινόμενη λύση της «μείωσης της αλιευτικής προσπάθειας» και της «προσαρμογής του στόλου» –με άλλα λόγια, της προώθησης της οριστικής παύσης της δραστηριότητας– αποτελεί προπέτασμα μιας πραγματικής λύσης του προβλήματος, κυρίως στο θέμα της «βελτίωσης της οικονομικής κατάστασης του κλάδου». Εκτός εάν με αυτό εννοείται μια προσφορά ιχθύων μειωμένη σε τέτοιον βαθμό (και υποθέτοντας ότι τα προϊόντα αλιείας δεν αντικαθίστανται με μια προσφορά που προέρχεται από τις εισαγωγές ή από την υδατοκαλλιέργεια) ώστε η αγορά δεν θα μπορέσει παρά να καταγράψει απότομη άνοδο των τιμών των ιχθύων.

Ο εισηγητής εκφράζει τη λύπη του για μια πολιτική η οποία, προβάλλοντας την επιδείνωση της κοινωνικοοικονομικής κρίσης του κλάδου που οξύνεται λόγω της ιλιγγιώδους ανόδου των τιμών των καυσίμων, χρησιμοποιείται για να προωθήσει την παύση και την οριστική διακοπή της δραστηριότητας των αλιευτικών σκαφών. Στα μάτια του εισηγητή, είναι εντελώς άτοπο να αναφέρεται «η προσαρμογή του στόλου», εφόσον πρόκειται για τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του κλάδου. Το θέμα αυτό φαίνεται να συνδέεται πρωτίστως με ένα πρόβλημα ισορροπίας μεταξύ των εισοδημάτων (που φθίνουν) και των λειτουργικών δαπανών (που αυξάνονται) του κλάδου.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το συμπέρασμα της Επιτροπής, σύμφωνα με το οποίο «η απόσυρση της πλεονάζουσας αυτής ικανότητας αποτελεί σημαντικό στόχο» δεν θα μπορούσε να επιλύσει το πρόβλημα.

Ομοίως, αν βασιστούμε στην αρχή ότι οι διαδοχικοί περιορισμοί που εφαρμόζονται στο θέμα της αλιείας συνέβαλαν (ακόμα και αν δεν πρέπει να εντοπίζουμε εκεί τον μοναδικό λόγο) στην επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης του κλάδου, κανένας δεν θα καταλάβαινε πώς τα μέτρα αυτά θα γίνουν αποδεκτά ή πώς θα θεωρηθούν ικανά να βελτιώσουν την οικονομική κατάσταση του κλάδου.

Μια αποτελεσματική βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του κλάδου της αλιείας προϋποθέτει τη λήψη μέτρων διάσωσης, ικανών να ανταποκριθούν άμεσα και αποτελεσματικά στις κοινωνικοοικονομικές ανάγκες που διαπιστώνονται στον κλάδο, πέρα από την έγκριση μέτρων των οποίων η εφαρμογή θα έχει μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Πολλώ δε μάλλον αν θεωρήσουμε ότι πρόκειται, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για μια κοινή κοινοτική πολιτική –την κοινή αλιευτική πολιτική– η οποία θα πρέπει να αναλάβει, με συνεκτικό τρόπο, τη χρηματοδότηση των δαπανών της.

Είναι επίσης φανερό ότι η αναθεώρηση της ΚΑΠ το 2002, αντί να επαναφέρει τους διάφορους στόλους της ΕΕ στον δρόμο της αειφορίας, επιδείνωσε την οικονομική και κοινωνική κατάσταση του κλάδου, όπως φανερώνει κυρίως η μείωση του αριθμού των θέσεων απασχόλησης και του όγκου των αλιευμάτων.

Προτάσεις του εισηγητή

Βάσει των προτάσεων της Επιτροπής, ο εισηγητής εκφράζει την επιθυμία να συμπεριληφθούν στην έκθεση οι προτάσεις που υποβλήθηκαν από τις οργανώσεις που εκπροσωπούν τον κλάδο της αλιείας, και να αποκατασταθούν οι θέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναφορικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας.

Ο εισηγητής θεωρεί ότι οι προτάσεις που θα υποβληθούν δεν θα μπορούσαν να περιοριστούν αυστηρά στο σύγχρονο πλαίσιο, όπως κάνει η Επιτροπή. Αν ο στόχος είναι να οριστούν λύσεις που θα έχουν σκοπό τη «βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του κλάδου», εναπόκειται σε εμάς να υποβάλουμε όλες τις κατάλληλες προτάσεις οι οποίες θα συμβάλουν προς αυτήν την κατεύθυνση άμεσα, αλλά και μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

Όσον αφορά τα άμεσα μέτρα, ο εισηγητής εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η Επιτροπή επιμένει να αντιτίθεται στην ενδεχόμενη καταβολή λειτουργικών ενισχύσεων και στη λήψη μέτρων που στοχεύουν συγκεκριμένα στην αποκατάσταση της αυξημένης αστάθειας των τιμών των καυσίμων για τον κλάδο. Αυτός είναι, λοιπόν, ο λόγος για τον οποίο ο εισηγητής ζητεί τη δημιουργία ενός ταμείου εγγυήσεων, συγχρηματοδοτούμενου σε κοινοτικό επίπεδο, ικανού να διασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών των καυσίμων, όπως και τη χορήγηση μιας προσωρινής αντισταθμιστικής αποζημίωσης στις πληγείσες αλιευτικές επιχειρήσεις. Ο εισηγητής θεωρεί απαραίτητη τη δημιουργία ενός συστήματος δημόσιας ασφάλισης, σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο, προορισμένου να αντιμετωπίζει μη προβλέψιμα γεγονότα στον κλάδο της αλιείας, κατά το πρότυπο των μέτρων που έχουν εφαρμοσθεί σε άλλους τομείς.

Όσον αφορά τον κοινοτικό προϋπολογισμό του τρέχοντος οικονομικού έτους, ο εισηγητής εκτιμά ότι είναι απαραίτητη η εκμετάλλευση όλων των δυνατοτήτων και των χρηματοοικονομικών περιθωρίων που προσφέρονται, για τη χρηματοδότηση εκτάκτων μέτρων ενίσχυσης του κλάδου. Όσον αφορά το ΧΜΠΑ, πρέπει να αναλυθούν όλες οι δυνατότητες ενίσχυσης, κυρίως μέσω της πρόβλεψης των τελευταίων (προκειμένου να δημιουργηθούν γραμμές χρηματοδότησης που θα επιτρέψουν την ελαχιστοποίηση της αύξησης των λειτουργικών δαπανών) ή/ και θεωρώντας τη σημερινή κρίση η οποία συνδέεται με τις τιμές των καυσίμων ως μη προβλέψιμο στοιχείο, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2792/1999. Ο εισηγητής υπενθυμίζει ωστόσο ότι το περιθώριο του ΧΜΠΑ μπορεί να είναι στενό, δεδομένων των πληροφοριών σύμφωνα με τις οποίες ορισμένα κράτη μέλη θα έχουν εξαντλήσει στο εξής τις πιστώσεις που έχουν εγκριθεί.

Όσον αφορά τις ενισχύσεις διάσωσης που προτάθηκαν από την Επιτροπή, ο εισηγητής θεωρεί ότι η διάρκεια ισχύος τους θα έπρεπε να αυξηθεί σε δώδεκα μήνες. Ο εισηγητής προτείνει επίσης μια αύξηση του ποσού που διέπεται από τον λεγόμενο κανόνα de minimis στον κλάδο της αλιείας, και υπογραμμίζει ότι αυτή η ενίσχυση πρέπει να εφαρμοστεί χωρίς καθυστέρηση, εναρμονίζοντας κυρίως το ποσό για τον συγκεκριμένο κλάδο με τα αντίστοιχα ποσά των άλλων παραγωγικών κλάδων, δηλαδή σε ένα ανώτατο όριο των 100.000 ευρώ.

Εκτός από τα προαναφερθέντα μέτρα, είναι σημαντικό να προβλεφθούν επίσης μέτρα που θα έχουν μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Αν θεωρήσουμε ότι είναι απαραίτητη η διασφάλιση των κατάλληλων χρηματοδοτικών μέσων, κρίνεται απολύτως αναγκαία η αύξηση των πιστώσεων που διατίθενται στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας.

Στο θέμα της έρευνας, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί μια επαρκής επένδυση του 7ου κοινοτικού προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα στον τομέα της αλιείας, με σκοπό την αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας.

Όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό και την ανανέωση του στόλου, ο εισηγητής εκφράζει την ικανοποίησή του για την ύπαρξη επενδύσεων επικεντρωμένων στις τροποποιήσεις των αλιευτικών εργαλείων, στην απόκτηση εξοπλισμού και την αντικατάσταση των κινητήρων, ώστε να συμβάλουν στην αναδιάρθρωση, στην ενεργειακή αποδοτικότητα και στην εξοικονόμηση ενέργειας. Υπενθυμίζει, ωστόσο, την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας πρέπει να συνεχίσει να χορηγεί ενισχύσεις για την ανανέωση και τον εκσυγχρονισμό του αλιευτικού στόλου, προκειμένου να επιτρέψει κυρίως την αντικατάσταση των κινητήρων για λόγους ασφάλειας, προστασίας του περιβάλλοντος ή εξοικονόμησης καυσίμου.

Σύμφωνα με το πνεύμα της έκθεσης της Επιτροπής Αλιείας σχετικά με την παράκτια αλιεία, ο εισηγητής επιμένει στην ανάγκη αναγνώρισης της ιδιαιτερότητας της παράκτιας ή με παραδοσιακά μέσα αλιείας μικρής έκτασης στο πλαίσιο της ΚΑΠ, και της πραγματοποίησης των κατάλληλων προσαρμογών προκειμένου να μπορέσουν τα υφιστάμενα μέσα να ανταποκριθούν στις ανάγκες του κλάδου. Ο εισηγητής προτείνει επίσης την υιοθέτηση μιας κοινοτικής πρωτοβουλίας για αυτό το τμήμα του στόλου, κυρίως μέσω της δημιουργίας ενός κοινοτικού προγράμματος στήριξης της παράκτιας ή με παραδοσιακά μέσα αλιείας μικρής έκτασης.

Όσον αφορά την αειφορία των πόρων, ο εισηγητής ζητεί να αναληφθεί μια κοινοτική πρωτοβουλία για τη μελέτη όλων των φαινομένων που έχουν σημαντική επίπτωση στο θαλάσσιο περιβάλλον και στους αλιευτικούς πόρους (ρύπανση των ακτών και της θάλασσας, βιομηχανικά λύματα και γεωργικά απόβλητα, εκβάθυνση του θαλάσσιου πυθμένα ή θαλάσσιες μεταφορές), συμπληρώνοντας τις σημερινές μεθόδους διαχείρισης.

Θα πρέπει, εν προκειμένω, να υπενθυμιστεί η πρόταση που διατυπώθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμα για την υιοθέτηση μεθόδων φιλικών προς το περιβάλλον στον αλιευτικό τομέα, που εξέφραζε την ανάγκη να επιτευχθεί μια ισορροπία μεταξύ της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, κάτι που προϋποθέτει την ενεργοποίηση ενός μηχανισμού επιδότησης ή αποζημίωσης των αλιέων που πρόκειται να υποστούν τις αρνητικές επιπτώσεις μιας αλιείας φιλικής προς το περιβάλλον, και κυρίως εκείνων που ασκούν αυτήν τη δραστηριότητα στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές.

Θεωρώντας επίσης ότι είναι σημαντικό η προσαρμογή των εθνικών στόλων στους υπάρχοντες πόρους να λάβει υπόψη τη μείωση της αλιευτικής προσπάθειας που θα συντελεστεί στο εξής, και τις αντίστοιχες ανάγκες των καταναλωτών του εκάστοτε κράτους μέλους, ο εισηγητής υπενθυμίζει ότι όλα τα μέτρα πρέπει να ληφθούν από κοινού με τους αλιείς και να είναι βασισμένα στην επιστημονική έρευνα στον τομέα της αλιείας.

Όσον αφορά την εμπορία, ο εισηγητής θεωρεί ότι έχει σημασία να πραγματοποιηθεί μια εμπεριστατωμένη αξιολόγηση της υφιστάμενης Κοινής Οργάνωσης Αγοράς (ΚΟΑ) των προϊόντων αλιείας με σκοπό τη βελτίωση της εμπορίας των ιχθύων και των αλιευτικών προϊόντων, όπως και των τιμών πρώτης πώλησης, και την ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας τους.

Ο εισηγητής υπενθυμίζει την πρόταση που διατυπώθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με σκοπό τη θέσπιση μηχανισμών για την προώθηση της συγκέντρωσης της προσφοράς, κυρίως μέσω της ενίσχυσης για τη δημιουργία και τη λειτουργία οργανώσεων παραγωγών, αναγνωρισμένων σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3759/1992.

Δεδομένης της μείωσης των περιθωρίων των μεσαζόντων και της επιθυμητής βελτίωσης των τιμών πρώτης πώλησης, ο εισηγητής θεωρεί ότι είναι απαραίτητη η αξιολόγηση άλλων μορφών παρέμβασης στην αγορά (όπως, για παράδειγμα, οι τιμές εγγύησης ή η μέγιστη φορολογία εισοδήματος).

Ο εισηγητής υπογραμμίζει ότι είναι αναγκαία η θέσπιση διεπαγγελματικών οργανισμών στον κλάδο της αλιείας, με την προϋπόθεση ότι οι πλοιοκτήτες και οι εργαζόμενοι είναι ικανοί να προωθήσουν έναν διάλογο μεταξύ των διάφορων φορέων του κλάδου σε όλα τα στάδια, και στηρίζει την πρωτοβουλία της εκπόνησης ενός κώδικα συμπεριφοράς για το εμπόριο των προϊόντων αλιείας στην ΕΕ.

Είναι σημαντικό επίσης να μελετηθούν κατάλληλοι μηχανισμοί –για παράδειγμα, ενισχύσεις προς τους καταναλωτές– για την προώθηση της εμπορίας μεταποιημένων προϊόντων αλιείας και μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας, όπως και μέτρα που θα διασφαλίσουν την εξωτερική προώθηση των κοινοτικών αλιευτικών προϊόντων, όπως για παράδειγμα της κονσέρβας, χρηματοδοτώντας κυρίως τη διάδοσή τους στο πλαίσιο εκθέσεων ή εμπορικών διεθνών εκθέσεων.

Όσον αφορά τις τιμές, η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει μια μελέτη σχετικά με τον αντίκτυπο των κοινοτικών και εισαγόμενων προϊόντων υδατοκαλλιέργειας στις τιμές των ιχθύων και κυρίως στις τιμές πρώτης πώλησης. Προκειμένου να προληφθεί κάθε μορφή αθέμιτου ανταγωνισμού, ο εισηγητής υπογραμμίζει ότι τα προϊόντα αλιείας που εισάγονται και διατίθενται στην εσωτερική αγορά θα πρέπει να υπόκεινται στις ίδιες υποχρεώσεις όπως και τα κοινοτικά προϊόντα αλιείας.

Όσον αφορά τη διαχείριση, ο εισηγητής υπενθυμίζει ότι τα Περιφερειακά Γνωμοδοτικά Συμβούλια μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη συμμετοχή των αλιέων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΚΑΠ και είναι επομένως σημαντικό να χορηγηθούν σε αυτά τα συμβούλια μόνιμες κοινοτικές ενισχύσεις που θα διασφαλίσουν τη λειτουργία τους. Ο εισηγητής επιμένει επίσης στην ανάγκη να ενισχυθούν οι ομάδες των αλιέων και των επαγγελματικών οργανώσεων που είναι διατεθειμένες να μοιραστούν τις ευθύνες στην εφαρμογή της ΚΑΠ (συνδιαχείριση), όπως είχε τονίσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας. Τέλος, ο εισηγητής θεωρεί ότι μόνο μια μεγαλύτερη αποκέντρωση της ΚΑΠ θα επιτρέψει να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή συμμετοχή των αλιέων, των οργανώσεων που τους εκπροσωπούν και των κοινοτήτων αλιέων στην κοινή αλιευτική πολιτική και στη βελτίωση της διαχείρισης των αλιευμάτων.


ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Τίτλος

Βελτίωση της οικονομικής κατάστασης του κλάδου της αλιείας

Αριθ. διαδικασίας

2006/2110(INI)

Κανονιστική βάση

PECH
18.5.2006

Επιτροπή αρμόδια επί της ουσίας
Ημερομηνία αναγγελίας στην ολομέλεια της έγκρισης εκπόνησης

ENVI

14.6.2006

 

 

 

 

Γνωμοδοτική(ές) επιτροπή(ες)
Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια

ENVI
14.6.2006

 

 

 

 

Αποφάσισε να μη γνωμοδοτήσει
  Ημερομηνία της απόφασης

 

 

 

 

 

Ενισχυμένη συνεργασία
  Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια

Pedro Guerreiro
19.4.2006

 

Εισηγητής(ές)
  Ημερομηνία ορισμού

 

 

Εισηγητής(ές) που αντικαταστάθηκε(καν)

2.5.2006

21.6.2006

 

 

 

Εξέταση στην επιτροπή

28.8.2006

Ημερομηνία έγκρισης

+:19

–: 0

0: 0

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

Iles Braghetto, Luis Manuel Capoulas Santos, Paulo Casaca, Zdzisław Kazimierz Chmielewski, Carmen Fraga Estévez, Alfred Gomolka, Pedro Guerreiro, Heinz Kindermann, Henrik Dam Kristensen, Albert Jan Maat, Philippe Morillon, Willi Piecyk, Dirk Sterckx, Struan Stevenson, Margie Sudre

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Dorette Corbey, Carl Schlyter

Αναπληρωτής(ές) παρών(όντες) κατά την τελική ψηφοφορία

Alfonso Andria, Κυριάκος Τριανταφυλλίδης

Αναπληρωτής(ές) (άρθρο 178, παρ. 2) παρών(όντες) κατά την τελική ψηφοφορία

12.9.2006

 

Ημερομηνία κατάθεσης

...

 

Τελευταία ενημέρωση: 18 Σεπτεμβρίου 2006Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου