σχετικά με τον ρόλο και την αποτελεσματικότητα της πολιτικής συνοχής όσον αφορά την άμβλυνση των ανισοτήτων στις φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ

(2006/2176(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–       έχοντας υπόψη τα άρθρα 16, 87, παράγραφος 3, 137, 141, 158 και 299, παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΚ,

–       έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου της 11ης Ιουλίου 2006 περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής(1),

–       έχοντας υπόψη την απόφαση 2006/702/ΕΚ του Συμβουλίου της 6ης Οκτωβρίου 2006 για τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας για τη συνοχή(2),

–       έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα των συνεδριάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 23ης και 24ης Μαρτίου 2000 στη Λισαβόνα και της 15ης και 16ης Ιουνίου 2001 στο Γκέτεμποργκ,

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 30ής Μαΐου 2007 με τίτλο «Τέταρτη έκθεση για την οικονομική και κοινωνική συνοχή» (COM(2007)0273),

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 12ης Ιουνίου 2006 με τίτλο «Η στρατηγική για τη μεγέθυνση και την απασχόληση και η μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής πολιτικής συνοχής: Τέταρτη έκθεση προόδου για τη συνοχή» (COM(2006)0281),

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 1ης Μαρτίου 2006 με τίτλο «Χάρτης πορείας για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών 2006-2010» (COM(2006)0092),

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 5ης Ιουλίου 2005 με τίτλο «Πολιτική της συνοχής για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης: Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας, 2007-2013» (COM(2005)0299),

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 17ης Μαΐου 2005 με τίτλο «Τρίτη έκθεση προόδου σχετικά με τη συνοχή: προς μια νέα εταιρική σχέση για την ανάπτυξη, την απασχόληση και τη συνοχή» (COM(2005)0192),

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 26ης Μαΐου 2004 με τίτλο «Μια ενισχυμένη εταιρική σχέση για τις υπεραπομακρυσμένες περιφέρειες» (COM(2004)0343),

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 21ης Φεβρουαρίου 1996 με τίτλο «Ενσωμάτωση της ισότητας των ευκαιριών μεταξύ των γυναικών και των ανδρών στο σύνολο των κοινοτικών πολιτικών και στόχων» (COM(1996)0067),

–       έχοντας υπόψη την ειδική έκθεση αριθ. 10/2006 του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τις εκ των υστέρων αξιολογήσεις των προγραμμάτων στο πλαίσιο των στόχων αριθ. 1 και 3 για την περίοδο 1994-1999 (Διαρθρωτικά Ταμεία)(3),

–       έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

–       έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης (A6-0241/2007),

Α.     λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 158 της Συνθήκης ΕΚ υποδηλώνει ως στόχο της Κοινότητας την προαγωγή της αρμονικής ανάπτυξης και τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιοχών και την καθυστέρηση των πλέον μειονεκτικών περιοχών μέσω της ενίσχυσης της οικονομικής ανάπτυξης,

Β.     λαμβάνοντας υπόψη ότι οι φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ είναι περιφέρειες οι οποίες υπάγονται στον στόχο σύγκλισης της πολιτικής συνοχής και των οποίων το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ είναι χαμηλότερο του 75% του μέσου κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ της ΕΕ στο σύνολό της,

Γ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ορισμός της έννοιας της συνοχής δεν είναι σαφής και ότι καλύπτει διάφορες δραστηριότητες οι οποίες ενισχύουν την αρμονική οικονομική, κοινωνική και εδαφική ανάπτυξη των περιφερειών της ΕΕ,

Δ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι στα συμπεράσματα του ψηφίσματός του της 24ης Απριλίου 2007 σχετικά με τις συνέπειες των μελλοντικών διευρύνσεων στην αποτελεσματικότητα της πολιτικής συνοχής(4) αναφέρεται ότι η υφιστάμενη δομή χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής πρόκειται να αναθεωρηθεί ενόψει των μελλοντικών διευρύνσεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι προτείνει επίσης ότι η χρηματοδότηση της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και της εδαφικής συνεργασίας πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο στην ολοκλήρωση των περιφερειακών οικονομιών και των υποδομών ευρωπαϊκής σημασίας και στην παροχή βοήθειας στις περιφέρειες προκειμένου να αντιμετωπίσουν την παγκοσμιοποίηση και τη δημογραφική αλλαγή,

Ε.     λαμβάνοντας υπόψη ότι μία από τις θεμελιώδεις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η αρχή της αλληλεγγύης, η οποία χρησιμεύει για την άμβλυνση των ανισοτήτων στην περιφερειακή ανάπτυξη της Ένωσης,

ΣΤ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι, έως σήμερα, η πολιτική συνοχής της ΕΕ έχει συμβάλει αποτελεσματικά στην ανάπτυξη πολλών περιφερειών των παλαιότερων χωρών συνοχής (Ιρλανδία, Ελλάδα, Πορτογαλία και Ισπανία), αν και σε διάφορες περιφέρειες εξακολουθεί να υπάρχει έντονη υποανάπτυξη, καθώς και ότι οι επιπτώσεις της όσον αφορά τη σύγκλιση των φτωχότερων περιφερειών έχουν συντελέσει στην αύξηση της ευημερίας της ΕΕ στο σύνολό της,

Ζ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι ο στόχος της πολιτικής συνοχής είναι να καθιστά τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες οικονομικά βιώσιμες και συνεπώς ανεξάρτητες από την παροχή εξωτερικής βοήθειας, παρόλο που η λήψη διαρθρωτικών πόρων δεν υπόκειται σε χρονικούς περιορισμούς,

Η.     λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει έλλειψη λεπτομερών πληροφοριών και συγκριτικών μελετών όσον αφορά την κατάταξη βάσει της προόδου των περιφερειών που επωφελούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία,

Θ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι μετά τη διεύρυνση με 27 κράτη μέλη, η ΕΕ έχει πλέον πληθυσμό ο οποίος ανέρχεται περίπου σε 493 εκατομμύρια(5), σχεδόν το 30%(6) των οποίων κατοικούν στις παρούσες 100 περιφέρειες του στόχου σύγκλισης, και ότι οι ανισότητες μεταξύ των περιφερειών από άποψη ΑΕγχΠ στην ΕΕ των 27 είναι επί του παρόντος σημαντικά μεγαλύτερες από ό,τι ήταν στην ΕΕ των 15, καθώς το μέσο κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ κυμαίνεται από 24% (νοτιοανατολική Ρουμανία) έως 303% (Κεντρικό Λονδίνο) του μέσου ΑΕγχΠ της ΕΕ,

Ι.      λαμβάνοντας υπόψη ότι στην ΕΕ των 27 οι φτωχότερες περιφέρειες του στόχου σύγκλισης βρίσκονται κυρίως στα νέα κράτη μέλη, όπου η εφαρμογή της πολιτικής συνοχής έχει ξεκινήσει πρόσφατα και, ως εκ τούτου, είναι αδύνατον να αξιολογηθεί η επιτυχία της στην άμβλυνση των ανισοτήτων,

ΙΑ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι στα φτωχότερα κράτη μέλη η οικονομική ανάπτυξη κατανέμεται άνισα και τείνει να συγκεντρώνεται γύρω από αστικές περιοχές, ενώ σε αυτές τις χώρες σημαντικό τμήμα του πληθυσμού κατοικεί σε αγροτικές περιοχές,

ΙΒ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι οι περιφέρειες οι οποίες πάσχουν από οικονομική ένδεια από έλλειψη βασικών υποδομών, περιορισμένη πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες και υψηλή ανεργία απερημώνονται με ταχύτερο ρυθμό από άλλες περιφέρειες, και λαμβάνοντας υπόψη ότι το γεγονός αυτό υπονομεύει εν συνεχεία τη δυνατότητά τους να διασφαλίσουν πραγματική ανάπτυξη,

ΙΓ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 299, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΚ απαιτεί από την Κοινότητα να προσαρμόσει τις πολιτικές της και να εφαρμόσει ειδικά μέτρα στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, δεδομένης της ιδιαίτερης κατάστασης των περιοχών αυτών, οι περισσότερες εκ των οποίων συγκαταλέγονται μεταξύ των φτωχότερων περιφερειών της ΕΕ, παράγων που αποτελεί σημαντική τροχοπέδη λόγω των συνδυασμένων και μακροχρόνιων επιπτώσεων των διαρθρωτικών και γεωγραφικών μειονεκτημάτων τους,

ΙΔ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι σε ορισμένα από τα νέα κράτη μέλη η απορρόφηση χρηματοδότησης στις φτωχότερες περιφέρειες που εμπίπτουν στην πολιτική συνοχής ήταν χαμηλή κατά τη διάρκεια της περιόδου από 2004 έως 2006,

ΙΕ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται προσεκτικός συντονισμός μεταξύ των αρχών σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο προκειμένου να αξιοποιηθεί επιτυχώς η χρηματοδότηση από τα διαρθρωτικά ταμεία,

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η χορήγηση χρηματοδότησης δεν εγγυάται αυτή καθαυτή και την κατάλληλη χρησιμοποίησή της, και ότι οι αρχές στις φτωχές περιφέρειες συχνά στερούνται των κατάλληλων δεξιοτήτων και εμπειρίας και των απαραίτητων αντίστοιχων πόρων ώστε να είναι σε θέση να αξιοποιήσουν πλήρως τη χρηματοδότηση συνοχής την οποία δικαιούνται,

ΙΖ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχουν αρκετοί λόγοι για την οικονομική υστέρηση επιμέρους περιφερειών και ότι οι φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ στερούνται προπάντων της βασικής υποδομής που είναι απαραίτητη για ισορροπημένη βιώσιμη ανάπτυξη και περαιτέρω επενδύσεις, καθώς και επαρκών ανθρώπινων πόρων και επαρκών κινήτρων για εκπαίδευση, διά βίου μάθηση και καινοτομία,

ΙΗ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ιδιωτικές επενδύσεις, τα επιχειρηματικά κεφάλαια, τα λειτουργικά κεφάλαια και οι μικροπιστώσεις για το ξεκίνημα επιχειρήσεων διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο ως κινητήρια δύναμη για την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και τη δημιουργία θέσεων εργασίας,

ΙΘ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι ο κοινωνικός αποκλεισμός και τα εξαιρετικά υψηλά ποσοστά μακροχρόνιας ανεργίας επικρατούν ιδιαίτερα στις φτωχότερες περιφέρειες, ιδίως μεταξύ των γυναικών και των ηλικιωμένων, των ατόμων με αναπηρία, καθώς και των ευάλωτων εθνοτικών ομάδων,

Κ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών περιλαμβάνουν ίση πρόσβαση για άνδρες και γυναίκες σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες, ίσες ευκαιρίες στην αγορά εργασίας και ίση πρόσβαση στην εκπαίδευση, στον πολιτισμό, στην υγεία και στις κοινωνικές υπηρεσίες,

1.      προτρέπει να ληφθεί αποφασιστική δράση για τη μείωση των εντονότερων ελλείψεων ανάπτυξης στις φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ, και επισημαίνει ότι τα νέα κράτη μέλη, τα οποία υπάγονται στην πολιτική συνοχής από το 2004, χρήζουν ιδιαίτερης υποστήριξης λόγω των συνεχιζόμενων θεσμικών, διοικητικών και οικονομικών δυσκολιών·

2.      τονίζει τη σημασία της ανάλυσης των ιστορικών εξελίξεων στις χώρες συνοχής της ΕΕ των 15· καλεί την Επιτροπή σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, τις περιφέρειές τους, τις τοπικές αρχές και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη να επισημάνουν αφενός τα μέτρα που συμβάλλουν στην ανάπτυξη σε επιτυχείς περιφέρειες (όπως η Ιρλανδία) και αφετέρου τα κύρια εμπόδια στις περιφέρειες που υστερούν ώστε τα κωλύματα να μην προκύψουν εκ νέου στις περιφέρειες των νέων κρατών μελών·

3.      εφιστά την προσοχή της Επιτροπής και των κρατών μελών στην περίπτωση των περιφερειών οι οποίες, ενώ ήταν οι φτωχότερες στην ΕΕ των 15 και παρόλη την έλλειψη βελτίωσης στα δεδομένα ανάπτυξής τους, δεν θεωρούνται πλέον ως οι φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ των 27 εξαιτίας και μόνο του στατιστικού αποτελέσματος· συνιστά να δοθεί προσοχή στην ιδιαιτερότητα των περιφερειών αυτών·

4.      είναι της γνώμης ότι οι δυσκολίες απορρόφησης της χρηματοδότησης αποτελούν μείζον και επείγον μέλημα, ιδίως για τα νέα κράτη μέλη, τα οποία δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις σύνθετες απαιτήσεις της πολιτικής συνοχής και συχνά στερούνται επαρκούς ίδιας χρηματοδοτικής συμβολής (ιδιωτικά ή δημόσια κεφάλαια) για την προχρηματοδότηση κοινοτικών επιδοτήσεων, εξαιτίας των διαδικαστικών δυσκολιών και των χρονικών περιορισμών που συνεπάγεται η υλοποίηση των σχεδίων, με αποτέλεσμα δυνάμει δικαιούχοι να μην είναι σε θέση να εξασφαλίσουν ή ακόμη και να διεκδικήσουν πόρους τους οποίους θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν·

5.      εκφράζει ανησυχία για το γεγονός ότι σε ορισμένες περιφέρειες η κοινοτική βοήθεια διοχετεύεται εσφαλμένα, με αποτέλεσμα η κατάστασή στις περιοχές αυτές να μην μπορεί να βελτιωθεί παρά την πολύχρονη χρηματοδότηση και οι κοινοτικοί πόροι να διασπαθίζονται·

6.      προτείνει η πολιτική συνοχής της ΕΕ να λαμβάνει δεόντως υπόψη την ποικιλία των αναγκών των φτωχότερων περιφερειών, προσαρμόζοντας την παρεχόμενη βοήθεια στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και συνθήκες και αξιοποιώντας τις δυνατότητές τους, ώστε να υλοποιούνται έργα που παράγουν διαρκή αποτελέσματα και πραγματική ανάπτυξη βάσει πολυετών σχεδίων ανάπτυξης που λαμβάνουν δεόντως υπόψη τα σχέδια χωροταξικής ανάπτυξης·

7.      συνιστά η πολιτική συνοχής της ΕΕ να προσαρμοστεί στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες όπως προβλέπεται στο άρθρο 299, παράγραφος 2, μέσω ειδικών μέτρων· υποστηρίζει τη στρατηγική που ακολουθείται από την ΕΕ προκειμένου να βοηθήσει τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειές της, και καλεί την Επιτροπή να δώσει άμεσα λεπτομέρειες για τη φύση της «ενισχυμένης εταιρικής σχέσης» που έχει αναγγείλει, ιδίως σε σχέση με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των εξόχως απόκεντρων περιφερειών και το σχέδιο δράσης της για την ευρύτερη γειτνίαση·

8.      συνιστά, προκειμένου να επιταχυνθεί η οικονομική ανάπτυξη, οι περαιτέρω επενδύσεις και η ισορροπημένη αειφόρος ανάπτυξη στις φτωχότερες περιφέρειες, οι περιφέρειες και τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα σε σχέδια που προορίζονται να καταστήσουν τις περιφέρειες περισσότερο προσβάσιμες παρέχοντάς τους τις βασικές υποδομές, ιδίως στους τομείς των μεταφορών και των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας, με τη δέουσα προσοχή στις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις των εν λόγω σχεδίων·

9.      καλεί τα κράτη μέλη και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές να λάβουν δεόντως υπόψη την ανάγκη για ισορροπημένη ανάπτυξη των επιμέρους περιφερειών κατά τον σχεδιασμό των μελλοντικών προγραμμάτων περιφερειακής ανάπτυξης· θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό να λαμβάνονται δεόντως υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες των αστικών περιοχών, με την υιοθέτηση κατάλληλης πολεοδομικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της στεγαστικής πολιτικής για τις «φτωχές γειτονιές», και μιας κατάλληλης αγροτικής πολιτικής·

10.    θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό να παραχωρηθούν περισσότερες αρμοδιότητες όσον αφορά την πολιτική συνοχής σε πόλεις ώστε να μπορούν σε συνεργασία να ανταποκριθούν στις ιδιαίτερες ανάγκες των αστικών περιοχών· σε αυτό το πλαίσιο καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες ολοκληρωμένων αναπτυξιακών σχεδίων όπου η πολιτική συνοχής μπορεί να συνδεθεί άμεσα με τον αστικό σχεδιασμό·

11.    ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να καταστήσουν τις φτωχότερες περιφέρειες ελκυστικότερες στους επενδυτές αξιοποιώντας τα φυσικά και πολιτιστικά πλεονεκτήματα των εν λόγω περιφερειών προκειμένου να αναπτυχθούν παραδοσιακές μορφές οικονομικής δραστηριότητας ιδιαίτερες σε κάθε περιφέρεια και να δημιουργηθούν νέες μορφές οικονομικής δραστηριότητας· προτρέπει, κατά συνέπεια, την Επιτροπή να επικεντρωθεί περισσότερο στον καθορισμό και την υποστήριξη μέτρων για τη διατήρηση των ιδιαίτερων δεξιοτήτων και εθίμων που επιβιώνουν ακόμη σε απομονωμένες περιφέρειες της Ευρώπης που παρουσιάζουν ελλείψεις·

12.    χαιρετίζει την εστίαση στην αξιοποίηση της πολιτικής συνοχής για την ενίσχυση της ικανότητας καινοτομίας της Κοινότητας κατά την περίοδο από 2007 έως 2013· σημειώνει ότι αυτός ο στόχος θα πρέπει να ισχύει επίσης και στις φτωχότερες περιφέρειες· δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη μείωσης του τεχνολογικού χάσματος εντός αλλά και μεταξύ των περιφερειών και των κρατών μελών μέσω της ενίσχυσης των δικτύων τεχνολογικής συνεργασίας·

13.    υπενθυμίζει στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη ότι η αξιολόγηση της πολιτικής συνοχής θα πρέπει να αποσκοπεί στη βελτίωση της καινοτόμου πολιτικής συνοχής σε μια μελλοντική διευρυμένη Ένωση· υπενθυμίζει την ανάγκη επικέντρωσης σε νέες έννοιες εδαφικής ανάπτυξης και σε περισσότερο συγκεκριμένες ιδέες για την υποστήριξη της ανάπτυξης της περιφερειακής κρίσιμης μάζας γύρω από τις αστικές περιοχές και άλλα περιφερειακά σχήματα· υπενθυμίζει επίσης την ανάγκη να υιοθετηθεί μια διαφοροποιημένη προσέγγιση όσον αφορά τη χρήση των διαρθρωτικών ταμείων σύμφωνα με τις ειδικές ανάγκες όλων των περιφερειών·

14.    καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να στηρίξουν προγράμματα τα οποία ενισχύουν την περιφερειακή ικανότητα δημιουργίας και αφομοίωσης νέων τεχνολογιών, ιδίως αυτών που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και την ανάπτυξη των φυσικών πόρων και αφορούν τη διάδοση μοντέλων που βασίζονται στη χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας και τη χρήση ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, ώστε οι περιφέρειες να μπορέσουν να πρωτοπορήσουν στην οικολογική καινοτομία χωρίς να είναι υποχρεωμένες να υποστούν τις αρνητικές πτυχές της μη βιώσιμης ανάπτυξης που αντιμετωπίζουν άλλες περιφέρειες στον κύκλο ανάπτυξής τους·

15.    τονίζει τη σημασία της εδαφικής συνεργασίας (διασυνοριακή, διεθνική και διαπεριφερειακή) στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της ΕΕ με στόχο την προώθηση μιας ισορροπημένης ανάπτυξης· ενθαρρύνει εν προκειμένω την ίδρυση δικτύων περιφερειακής και τομεακής συνεργασίας που θα περιλαμβάνουν ειδικά τις φτωχότερες περιφέρειες

16.    ενθαρρύνει την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τις τοπικές αρχές να προωθήσουν την επιχειρηματικότητα στις φτωχότερες περιφέρειες μέσω ενός ολοκληρωμένου συστήματος οικονομικών και κοινωνικών κινήτρων για τους επενδυτές, και εφιστά την προσοχή στην ανάγκη σημαντικής απλούστευσης των διοικητικών διαδικασιών, ιδίως σε σχέση με τη θέσπιση νέων και την επέκταση των υφιστάμενων οικονομικών δραστηριοτήτων·

17.    ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να προωθήσουν την επιχειρηματικότητα στα σχολεία και να στηρίξουν συστήματα κατάρτισης για μελλοντικούς επιχειρηματίες, προοριζόμενα ιδίως για τους νέους, τις γυναίκες, τους ηλικιωμένους και τις μειονότητες που εκτίθενται σε κοινωνικό αποκλεισμό·

18.    χαιρετίζει τα νέα μέσα όπως οι πρωτοβουλίες Κοινοί Ευρωπαϊκοί Πόροι για Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις (JEREMIE – Joint European Resources for Micro to Medium Enterprises) και Κοινή Ευρωπαϊκή Στήριξη για Βιώσιμες Επενδύσεις σε Αστικές Περιοχές (JESSICA – Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas)· επισημαίνει ωστόσο ότι η πλήρης αξιοποίηση των εν λόγω μέσων καθυστέρησε και ότι η επίγνωση των δυνατοτήτων τους σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο παραμένει χαμηλή· σημειώνει την επείγουσα ανάγκη όσο το δυνατόν ευρύτερης διάδοσης των εν λόγω μέσων στα κράτη μέλη, και της εφαρμογής τους σύμφωνα με την τρέχουσα κατάσταση στα εν λόγω κράτη, λαμβάνοντας υπόψη τις πραγματικές ανάγκες των πιθανών δικαιούχων και την ικανότητά τους από πρακτική άποψη να αξιοποιήσουν αυτά τα μέσα·

19.    καλεί την Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειες για την παροχή τεχνικής βοήθειας στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες θεσπίζοντας ένα κατάλληλο πρόγραμμα κατάρτισης· χαιρετίζει την πρωτοβουλία Κοινή Βοήθεια για τη Στήριξη Σχεδίων στις Ευρωπαϊκές Περιφέρειες (Jaspers – Joint Assistance in Supporting Projects in European Regions) για την παροχή βοήθειας για την υλοποίηση μεγάλων έργων·

20.    χαιρετίζει την προσφάτως υιοθετηθείσα πρωτοβουλία «Περιφέρειες για την Οικονομική Αλλαγή» και τη δέσμευσή που εκφράσθηκε για τη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών οι οποίες, στο παρελθόν, είχαν σαφή θετικό αντίκτυπο και συνέβαλαν στην περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη· καλεί, συνεπώς, την Επιτροπή να μεριμνήσει ώστε οι φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ να περιληφθούν στο δίκτυο ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών, δημοσιεύοντας επίσης μια περιγραφή των εν λόγω πρακτικών σε δημόσιο ιστότοπο σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ·

21.    ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) ως αποτελεσματικό μέσον συμμετοχής ιδιωτικού κεφαλαίου στη χρηματοδότηση σχεδίων περιφερειακής ανάπτυξης· συνιστά, εν προκειμένω, τη θέσπιση απλών και διαφανών κανόνων που θα διέπουν τη δημιουργία των εν λόγω συμπράξεων λόγω του μακροπρόθεσμου αντικτύπου τους στη δημόσια χρηματοδότηση·

22.    καλεί την Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειές της προκειμένου να καταστήσει πιο κατανοητές τις οδηγίες, τους κανόνες και τις κατευθυντήριες γραμμές, με στόχο την αποτροπή των παρερμηνειών και τη διευκόλυνση της υλοποίησης των προγραμμάτων·

23.    ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τα κοινοτικά θεσμικά όργανα να απλουστεύσουν περαιτέρω τις διαδικασίες με στόχο τη διασφάλιση διαφανούς και αποτελεσματικής κατανομής και ταχείας χορήγησης των πόρων στους τελικούς δικαιούχους· στο πλαίσιο αυτό, προτείνει επίσης την πλήρη αξιοποίηση της έννοιας των ενιαίων σημείων επαφής και την ενίσχυση των διαδικασιών ελέγχου για τη χρήση των κονδυλίων· ενθαρρύνει επίσης τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν προς την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη διαφάνεια και την ευθύνη της διαχειριστικής αρχής για την οργάνωση της ηλεκτρονικής ή με άλλον τρόπο δημοσιοποίησης του καταλόγου δικαιούχων, των ονομασιών των πράξεων και του ποσού της δημόσιας χρηματοδότησης που χορηγείται στις πράξεις, όπως ορίζεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, στοιχείο δ), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1828/2006(7) της Επιτροπής της 8ης Δεκεμβρίου 2006·

24.    καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν αποτελεσματικό πολιτικό, τεχνικό και διοικητικό συντονισμό και αποτελεσματική συμμόρφωση προς την αρχή της εταιρικής σχέσης με στόχο τη χρηστή διαχείριση των κονδυλίων· εκφράζει ανησυχία για την έλλειψη εύρυθμων μηχανισμών συντονισμού και εταιρικής σχέσης στις φτωχότερες περιφέρειες·

25.    εφιστά την προσοχή της Επιτροπής και των κρατών μελών στο γεγονός ότι, προκειμένου να εξασφαλιστεί ισορροπημένη ανάπτυξη, πρέπει να θεσπιστούν συνεργίες μεταξύ των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών πτυχών, βάσει ανάλυσης των λόγων οικονομικής υστέρησης, με ιδιαίτερη αναφορά στην ανεργία και τις υποκείμενες δομές της, ιδίως στις φτωχότερες περιφέρειες·

26.    τονίζει ότι το ποσοστό ανεργίας σε ορισμένες από τις φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ υπερβαίνει το 20%· εκφράζει ανησυχία για το γεγονός ότι η ανεργία αποτελεί πρόβλημα το οποίο επηρεάζει ιδίως τις φτωχότερες περιφέρειες και παραμένει υψηλότερο μεταξύ των γυναικών και των μειονοτήτων που εκτίθενται σε κοινωνικό αποκλεισμό· καλεί τα κράτη μέλη να παράσχουν υποστήριξη στις γυναίκες στην αγορά εργασίας και να εξομαλύνουν τις ανισότητες στην αμοιβή μεταξύ γυναικών και ανδρών· ζητεί επίσης να δοθεί προσοχή στην πολύ ιδιαίτερη κατάσταση του πληθυσμού των Ρομ για τον οποίο το πρόβλημα της μακροχρόνιας ανεργίας είναι ζωτικής σημασίας·

27.    τονίζει την ανάγκη αξιοποίησης του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για την επένδυση σε ανθρώπινο κεφάλαιο στις φτωχότερες περιφέρειες διασφαλίζοντας την παροχή καλύτερης εκπαίδευσης και τη σταθερή αύξηση των επιπέδων εξειδίκευσης, ιδίως μεταξύ των νέων, των γυναικών, των ηλικιωμένων και των μειονοτήτων που εκτίθενται σε κοινωνικό αποκλεισμό, καθώς και για επένδυση σε συνοδευτικές δράσεις και σχετικές υπηρεσίες στήριξης, κοινοτικές υπηρεσίες και υπηρεσίες πρόνοιας που βελτιώνουν τις ευκαιρίες απασχόλησης·

28.    τονίζει ότι πρέπει να προωθηθούν ίσες ευκαιρίες για τις γυναίκες και τους άνδρες σε όλα τα στάδια της εκπόνησης και της υλοποίησης των σχεδίων που εμπίπτουν στη σφαίρα της πολιτικής συνοχής της ΕΕ·

29.    σημειώνει ότι το 2007 έχει ανακηρυχθεί Ευρωπαϊκό Έτος Ίσων Ευκαιριών για Όλους και καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν σχέδια για την αύξηση της ευαισθητοποίησης όσον αφορά την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλα τα κοινοτικά προγράμματα, ιδίως αυτά που έχουν αντίκτυπο στην οικονομική και κοινωνική συνοχή·

30.    καλεί την Επιτροπή να βελτιώσει το σύστημα που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της πολιτικής συνοχής, και να επινοήσει ένα νέο μέσον υπολογισμού της περιφερειακής ανάπτυξης, βάσει όχι μόνο του ΑΕγχΠ αλλά και άλλων επίσης δεικτών όπως τα ποσοστά ανεργίας και άλλοι ποσοτικοί και ποιοτικοί δείκτες, βελτιώνοντας παράλληλα τη μεθοδολογία για τον υπολογισμό των ισοτιμιών αγοραστικής δύναμης, κυρίως μέσω της ανάπτυξης περιφερειακών αντί εθνικών δεικτών·

31.    καλεί την Επιτροπή να παρέχει στο Κοινοβούλιο, σε τακτική βάση, ενημερωμένα, αξιόπιστα και συγκρίσιμα στατιστικά στοιχεία τα οποία θα καθιστούν δυνατή την ακριβή εκτίμηση της προόδου στην ανάπτυξη των φτωχότερων περιφερειών της ΕΕ·

32.    καλεί την Επιτροπή να αναλύσει τον αντίκτυπο της πολιτικής συνοχής και να διερευνήσει τα αίτια τυχόν ανεπιθύμητων αποτελεσμάτων που ανακύπτουν από τις κοινοτικές πολιτικές στην ενδιάμεση αξιολόγησή της του 2009 του κοινοτικού προϋπολογισμού και στην προσεχή έκθεση για την οικονομική και κοινωνική συνοχή, με στόχο την εξασφάλιση όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερης πολιτικής συνοχής καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού 2007-2013·

33.    αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

(1) ΕΕ L 210, 31.7.2006, σ. 25. Διορθωτικό που δημοσιεύθηκε στην ΕΕ L 239, 1.9.2006, σ. 248 (2) ΕΕ L 291, 21.10.2006, σ. 11. (3) ΕΕ C 302, 12.12.2006, σ 1. (4) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P6_TA(2007)0130. (5) 492 852 386. Πηγή: Eurostat/US Census Bureau. (6) Πηγή: Eurostat, Statistics in Focus – Economy and Finance 17/2006. (7) ΕΕ L 371, 27.12.2006, σ. 1.

Η πολιτική συνοχής της ΕΕ εισέρχεται σε μια νέα περίοδο προγραμματισμού. Αυτός είναι ο πρώτος χρόνος στην περίοδο δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013 στην οποία ισχύουν οι νέες ρυθμίσεις της πολιτικής συνοχής. Έχουν εγκριθεί στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές και έχουν θεσπιστεί οι γενικές γραμμές της πολιτικής. Τώρα είναι η ώρα να υποβληθούν κατάλληλες συστάσεις προκειμένου να καταστεί η νέα πολιτική συνοχής όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη. Με βάση στατιστικές που δείχνουν τον αντίκτυπο που έχει ήδη η πολιτική συνοχής και την επίγνωση των προβλημάτων που απέτρεψαν ορισμένες χώρες από το να αντλήσουν τα πλήρη οφέλη από τη χρηματοδότηση των διαρθρωτικών ταμείων στο παρελθόν, αυτή η έκθεση ιδίας πρωτοβουλίας έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι η πολιτική συνοχής θα είναι όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη κατά την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, ώστε ο αντίκτυπός της να είναι όσο το δυνατόν πιο ορατός και αντιληπτός, ιδίως στις φτωχότερες περιφέρεις της ΕΕ.

Είναι ζωτικής σημασίας να δοθεί έμφαση στις αρχές στις οποίες τα κράτη μέλη και η ΕΕ θα μπορούσαν να στηρίξουν τη δράση για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της πολιτικής συνοχής στις φτωχότερες περιφέρειες και να διασφαλιστούν τα βέλτιστα δυνατά αποτελέσματα από την άποψη της κοινωνικής, οικονομικής και εδαφικής συνοχής στις εν λόγω περιφέρειες. Η χρηματοδότηση έχει ήδη δεσμευτεί για περιφέρειες που υπάγονται στον στόχο σύγκλισης στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών για την περίοδο 2007-2013, και πρέπει τώρα να διασφαλιστεί ότι η εν λόγω χρηματοδότηση απορροφάται όντως με στόχο να φέρει τις φτωχότερες περιφέρειες τουλάχιστον στο μέσο επίπεδο ανάπτυξης της ΕΕ των 27. Αυτό θα πρέπει να καταστήσει δυνατή την προοδευτική μείωση της ανισότητας μεταξύ των πλουσιότερων και των φτωχότερων περιφερειών της ΕΕ, η οποία είναι επί του παρόντος τεράστια.

Οι περισσότερες από τις φτωχότερες περιφέρειες βρίσκονται στα νέα κράτη μέλη, τα οποία συχνά δεν διαθέτουν τη διοικητική ικανότητα, τις δεξιότητες και την εμπειρία που απαιτούνται για την αξιοποίηση της διαθέσιμης χρηματοδότησης. Η εν λόγω έκθεση περιέχει αρκετές συστάσεις και παρατηρήσεις με στόχο τη βελτίωση της απορρόφησης και της αξιοποίησης των διαρθρωτικών πόρων και συνεπώς της επίτευξης αειφόρου ανάπτυξης στις φτωχότερες περιφέρειες.

Ο κύριος στόχος της πολιτικής συνοχής της ΕΕ είναι η μείωση των ανισοτήτων ανάπτυξης μεταξύ των περιφερειών· η ταχεία ανάπτυξη των φτωχότερων περιφερειών είναι προς όφελος ολόκληρης της Ένωσης. Επί του παρόντος, 100 από τις θεωρούμενες φτωχότερες περιφέρειες – ήτοι το ΑΕγχΠ των οποίων είναι χαμηλότερο από το 75% του μέσου ΑΕγχΠ της ΕΕ – υπάγονται στον στόχο σύγκλισης της πολιτικής συνοχής.

Οι ανισότητες από την άποψη του κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ μεταξύ των περιφερειών είναι εξαιρετικά μεγάλες, και είναι υψηλότερες στην ΕΕ των 27 από ό,τι ήταν στην ΕΕ των 15. Αυτές οι ανισότητες απεικονίζονται στον κατωτέρω Πίνακα 1.

Πίνακας 1. Περιφερειακό κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ στην ΕΕ των 27 – αριθμητικά στοιχεία 2004 (σε ΜΑΔ, ΕΕ των 27 = 100)

Πηγή: Eurostat news release 23/2007 – 19 Φεβρουαρίου 2007

Τα ανωτέρω αριθμητικά στοιχεία που δημοσιεύτηκαν από την Eurostat δείχνουν ότι υπάρχει τεράστιο χάσμα ανάπτυξης μεταξύ των πλουσιότερων και των φτωχότερων περιφερειών της ΕΕ, όπου οι περισσότερες από τις φτωχότερες περιφέρειες βρίσκονται στα κράτη μέλη της κεντρικής και της ανατολικής Ευρώπης τα οποία προσχώρησαν στην Ένωση κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων διευρύνσεων (2004 και 2007).

Η κατάσταση αυτή απαιτεί την ανάληψη σοβαρής δράσης για τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των πλουσιότερων και των φτωχότερων περιφερειών. Προκειμένου να τους δοθεί η δυνατότητα να εξασφαλίσουν ισορροπημένη ανάπτυξη, θα πρέπει, πέραν της διαθέσιμης χρηματοδότησης, να δοθεί στις περιφέρειες που υστερούν από την άποψη της ανάπτυξης, που υφίστανται αναδιάρθρωση ή πάσχουν από ειδικά γεωγραφικά, οικονομικά ή κοινωνικά μειονεκτήματα(1), τεχνική βοήθεια ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τις διαδικαστικές δυσκολίες που περιβάλλουν την εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής συνοχής.

Η πολιτική συνοχής έχει δώσει τη δυνατότητα σε πολλές πρώην φτωχές περιφέρειες της ΕΕ να επιτύχουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο ανάπτυξης. Με τη βοήθεια της διαρθρωτικής χρηματοδότησης και της χρηματοδότησης συνοχής και οι τέσσερις χώρες οι οποίες ήταν γνωστές παλαιότερα ως «χώρες συνοχής» (Ιρλανδία, Ελλάδα, Πορτογαλία και Ισπανία) σημείωσαν σημαντικά επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης.

Πίνακας 2.

Σημειωθείσα πρόοδος από τις χώρες συνοχής ως προς το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ (ΕΕ =100)

                                  Ισπανία Πορτογαλία         Ελλάδα Ιρλανδία

Πηγή: Catching-up in Europe: The experiences of Portugal, Spain and Greece in the Nineties (Κάλυψη των κενών στην Ευρώπη: οι εμπειρίες της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ελλάδας στη δεκαετία του 1990), Karl Aiginger; Wifo (Österreichisches Institut für wirtschaftsforschung) Έγγραφα εργασίας, αριθ. 212, Δεκέμβριος 2003, σελ. 4.

Η έλλειψη αναλυτικών ή επαρκώς συγκρίσιμων στατιστικών στοιχείων για την ανάπτυξη στις φτωχότερες περιφέρειες δεν επιτρέπει την ακριβή ανάλυση του βαθμού στον οποίο έχει συμβάλει η διαρθρωτική χρηματοδότηση στην περιφερειακή ανάπτυξη. Εντούτοις, μια γενική ανάλυση των ποσοστών του ΑΕγχΠ δείχνει ότι κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της δεκαετίας του 1960 και του 2002, το ΑΕγχΠ της Ισπανίας αυξήθηκε από 60,76% σχεδόν στο 85% του κοινοτικού μέσου όρου, της Πορτογαλίας από 40% σε 69%, της Ελλάδας από 44% σε 66% και της Ιρλανδίας από 65% σε 122%.

Βάσει αυτών των θετικών παραδειγμάτων, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι τα κράτη μέλη που υπάγονται στον παρόντα στόχο σύγκλισης θα επωφεληθούν, με τη σειρά τους, των ευκαιριών που τους παρέχει η νέα πολιτική συνοχής, ιδίως καθώς, παρά το γεγονός ότι το ΑΕγχΠ τους είναι χαμηλότερο του κοινοτικού μέσου ΑΕγχΠ, έχουν ποσοστό οικονομικής ανάπτυξης το οποίο είναι κατά πολύ υψηλότερο από το μέσο ποσοστό ανάπτυξης της ΕΕ και ως εκ τούτου παρουσιάζουν μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης.

Πίνακας 3.

Πραγματικός ρυθμός αύξησης του ΑΕγχΠ

Ρυθμός αύξησης του ΑΕγχΠ – ποσοστιαία μεταβολή σε σχέση με το προηγούμενο έτος

(Τα αριθμητικά στοιχεία για το 2006, το 2007 και το 2008 αποτελούν προβλέψεις)

1997 -98 -99 -00 -01 -02 -03 -04 -05 -06 -07 -08

Πηγή: Eurostat

Όπως μπορεί να διαπιστωθεί από τον Πίνακα 3, οι δύο χώρες οι οποίες προσχώρησαν στην ΕΕ το 2007 –η Βουλγαρία και η Ρουμανία– παρουσιάζουν εξαιρετικά υψηλές δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης. Προκειμένου να αξιοποιηθούν πλήρως αυτές οι δυνατότητες, πρέπει να γίνουν προπάντων κατάλληλες προετοιμασίες, και αυτό περιλαμβάνει την αποτελεσματική διοίκηση.

Εντούτοις, τα στατιστικά στοιχεία για την απορρόφηση της χρηματοδότησης κατά την αρχική διετία δείχνουν ότι, παρότι σημειώθηκε σημαντική οικονομική πρόοδος, τα κράτη μέλη τα οποία προσχώρησαν το 2004 δεν κατόρθωσαν να αξιοποιήσουν πλήρως τα κονδύλια που είχαν στη διάθεσή τους έως το 2006, λόγω κυρίως της λεγόμενης διοικητικής ανεπάρκειας.

Πίνακας 4.

Πηγή: Παρουσίαση της Dalia Grybauskaitė, Επιτρόπου αρμόδιας για τον δημοσιονομικό προγραμματισμό και τον προϋπολογισμό, Βρυξέλλες, 21 Σεπτεμβρίου 2006.

Υπάρχουν πολυάριθμα παραδείγματα νέων κρατών μελών που δεν κατορθώνουν να αξιοποιήσουν τη διαθέσιμη χρηματοδότηση. Οι φτωχότερες περιφέρειες τείνουν να αντιμετωπίζουν τις περισσότερες δυσκολίες στην απορρόφηση της χρηματοδότησης. Οι αρχές σε αυτές τις περιφέρειες συχνά δεν διαθέτουν τις απαραίτητες δεξιότητες, την εμπειρία ή τα αντίστοιχα κονδύλια για την αντιμετώπιση των σύνθετων απαιτήσεων της πολιτικής συνοχής, και ως εκ τούτου δεν είναι σε θέση να διεκδικήσουν τους πόρους τους οποίους καταρχήν δικαιούνται.

Πρέπει να τονιστεί ότι η θεσμική ικανότητα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή εφαρμογή προγραμμάτων και σχεδίων και την ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων. Κατά τη διάρκεια της περιόδου προενταξιακής βοήθειας, διάφορα προγράμματα αποκάλυψαν μεγάλο αριθμό θεσμικών, διαχειριστικών και διοικητικών ελλείψεων εκ μέρους των δικαιούχων. Οι ελλείψεις αυτές δεν έχουν καλυφθεί ακόμη πλήρως, αλλά πρέπει να αντιμετωπιστούν στο άμεσο μέλλον προκειμένου τα κονδύλια να επενδύονται και να δαπανώνται καταλλήλως.

Υπάρχει συνεπώς ανάγκη:

- καλύτερης διοίκησης, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στις περιφέρειες που λαμβάνουν χρηματοδότηση να απορροφήσουν τη βοήθεια και να τη χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικά·

- τεχνικής βοήθειας, ιδίως μέσω προετοιμασιών για την εφαρμογή νέων σχεδίων·

- ποιότητας, τόσο εξωτερικής, υπό τη μορφή εμπειρογνωμοσύνης, όσο και εσωτερικής, προκειμένου να προσδιοριστούν οι πραγματικές ανάγκες·

- ποιοτικών ελέγχων σχεδίων και δαπανών και εκτίμησης της βιωσιμότητας των ήδη υλοποιηθέντων σχεδίων.

Η ταχεία χορήγηση των πόρων στις επιλέξιμες περιφέρειες είναι επίσης σημαντική. Ορισμένες φορές απαιτείται υπερβολικά πολύς χρόνος προκειμένου να καταλήξουν τα κονδύλια στους δικαιούχους, γεγονός το οποίο οδηγεί σε υψηλότερο κόστος των σχεδίων. Η χορήγηση των κονδυλίων πρέπει να βασίζεται σε διαφανείς κανόνες και σαφή κριτήρια.

Είναι δύσκολο να αποφευχθούν οι σύνθετοι μηχανισμοί για την εφαρμογή της χρηματοδότησης από τα διαρθρωτικά ταμεία, στην οποία έχουν αντίκτυπο τρία διαφορετικά επίπεδα ρύθμισης, ήτοι οι κοινοτικοί κανόνες, τα εθνικά πλαίσια και οι περιφερειακές πρακτικές. Η απλούστευση των διαδικασιών είναι συνεπώς ένα θέμα το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί και στα τρία επίπεδα προκειμένου να αποφεύγεται κάθε μεταγενέστερη ερμηνεία και να διευκολύνεται και να επιταχύνεται η υλοποίηση των προγραμμάτων.

Η χρηστή διαχείριση των διαρθρωτικών πόρων απαιτεί επίσης συντονισμό των διαφόρων επιπέδων (πολιτικό, τεχνικό και διοικητικό). Αυτό αποτελεί ένα επείγον ζήτημα, ιδίως στα νέα κράτη μέλη, όπου πρέπει να αναληφθεί αποτελεσματικότερη δράση. Οι συζητήσεις για τη διασφάλιση της συνοχής μεταξύ της Κοινότητας, των κρατών μελών και των περιφερειών είναι ζωτικής σημασίας, και καμία σφαίρα διακυβέρνησης δεν πρέπει να αποκλειστεί από αυτόν τον διαρθρωμένο διάλογο.

Η πολιτική συνοχής δεν αφορά μόνο τη χρηματοδότηση· αφορά επίσης την εταιρική σχέση μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων. Η δράση και η συνεργασία σε ένα μόνον επίπεδο δεν επαρκούν για την ενίσχυση του αποτελέσματος μόχλευσης. Η εταιρική σχέση και οι καλές ροές πληροφοριών είναι συνεπώς ιδιαίτερα απαραίτητες. Επίσης, πρέπει να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο στο οποίο θα πραγματοποιούνται οι απαραίτητες αλληλεπιδράσεις, και να θεσπιστεί ένα σύστημα ανταλλαγής εμπειριών. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει στη θέσπιση κανόνων και προτύπων για την ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων σε σχέση με την εφαρμογή των κανόνων και κανονισμών.

Η οικονομική ανάπτυξη τείνει να συγκεντρώνεται σε ορισμένες περιοχές. Αυτό είναι ιδιαίτερα προφανές σε χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης με ταχέως αναπτυσσόμενες περιφέρειες πρωτεύουσας. Η αστική ανάπτυξη και η αυξανόμενη ανταγωνιστικότητα μπορούν ποικιλοτρόπως να δράσουν ως καταλύτης για την ανάπτυξη των γειτονικών αγροτικών κοινοτήτων. Εξακολουθεί ωστόσο να υφίσταται υστέρηση της οικονομικής ανάπτυξης σε ορισμένες περιφέρειες. Επιπλέον, ακόμη και τα ίδια τα κέντρα ανάπτυξης – οι πόλεις – έχουν τα δικά τους προβλήματα στις φτωχές γειτονιές, και μια αποτελεσματική πολεοδομική πολιτική θα πρέπει συνεπώς να αντιμετωπίζει επίσης το πρόβλημα των υποβαθμισμένων περιοχών και του κοινωνικού αποκλεισμού. Εκτός αυτού, οι περιφέρειες που πάσχουν από οικονομική ένδεια από έλλειψη βασικών υποδομών, περιορισμένη πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες και υψηλή ανεργία απερημώνονται με ταχύτερο ρυθμό από άλλες περιφέρειες και χρειάζονται μια πολιτική η οποία θα προάγει την επιχειρηματικότητα και θα προστατεύει τη βάση του πληθυσμού των εν λόγω περιφερειών, με στόχο την επίτευξη πραγματικής ανάπτυξης.

Η επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης στις φτωχότερες περιφέρειες αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη και τη διατήρηση υψηλού επιπέδου διαβίωσης στην Ένωση. Η περιφερειακή σύγκλιση εντός της ΕΕ είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου η Ένωση να είναι ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο και ισχυρή στο εγγύς μέλλον. Υπάρχει, εντούτοις, κίνδυνος να μειωθούν οι επιπτώσεις της πολιτικής εάν οι περιφέρειες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες ανάπτυξης εξακολουθούν να υστερούν, παρατείνοντας έτσι έναν αυξανόμενο όγκο δαπανών.

Οι ιδιαίτερες ανάγκες των φτωχότερων περιφερειών πρέπει να καθοριστούν και να βρεθούν κατάλληλα μέσα για την ενίσχυση της ανάπτυξής τους αξιοποιώντας τους φυσικούς πόρους, τα πολιτιστικά πλεονεκτήματα και το περιβάλλον τους, δίνοντας παράλληλα τη δέουσα προσοχή στην προστασία και την ανάπτυξή τους. Η θεμελιώδης απαίτηση είναι ο προσδιορισμός των βασικών αναγκών κάθε περιοχής και η επικέντρωση της χρηματοδότησης στους ορθούς στόχους.

Για τις χώρες συνοχής, πρέπει να δημιουργηθεί μια βάση υποδομών για περαιτέρω επενδύσεις. Δεν υπάρχει εγγενής αντίφαση μεταξύ της ανταγωνιστικότητας και του στόχου συνοχής· εντούτοις, είναι απαραίτητο να γίνει αντιληπτό υπό ποιες συνθήκες το αποτέλεσμα μόχλευσης ενισχύει την ανάπτυξη. Για την επίτευξη ενός δεδομένου επιπέδου ανταγωνιστικότητας, οι φτωχές περιφέρειες πρέπει να διαθέτουν επαρκώς ανεπτυγμένες βασικές υποδομές. Οι επενδύσεις στην εκπαίδευση και τη δημιουργία ανθρώπινου κεφαλαίου στις φτωχότερες περιφέρειες είναι εξίσου σημαντική, επειδή οι ανθρώπινοι πόροι ασκούν αποφασιστική επιρροή, μεταξύ άλλων πραγμάτων, στην ελκυστικότητα μιας περιφέρειας στους επενδυτές και εγγυώνται τη μελλοντική ανάπτυξη.

Υπάρχει βασική ανάγκη για μεγαλύτερη αξιοποίηση και προώθηση των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) με στόχο την ανάπτυξη των φτωχότερων περιφερειών. Πρέπει να θεσπιστούν κανόνες οι οποίοι θα διέπουν την εφαρμογή των εν λόγω συμπράξεων, και πρέπει να μειωθούν τα σχετικά εμπόδια. Υπάρχει έλλειψη ορθών πρακτικών στα νέα κράτη μέλη και η συμμετοχή του ιδιωτικού κεφαλαίου είναι καίριας σημασίας στη δημιουργία περαιτέρω επενδύσεων. Η οικονομική στήριξη πρέπει να δαπανάται με τρόπο διαφανή ούτως ώστε να καθίσταται δυνατή η εκπλήρωση των καθορισμένων στόχων.

Τα προγράμματα Jaspers, Jeremie και Jessica αποτελούν άριστα μέσα παροχής στήριξης, μεταξύ άλλων, για τις ΜΜΕ σε περιφερειακό επίπεδο, αλλά τα κράτη μέλη και η Επιτροπή πρέπει να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες για την προώθησή τους, ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης και αποτελεσματική χρήση των εν λόγω πρωτοβουλιών, ιδίως στις φτωχότερες περιφέρειες.

Η οικονομική ανάπτυξη συνδέεται στενά με την καινοτομία, η οποία αποτελεί καίριο παράγοντα περιφερειακής ανάπτυξης. Η πολιτική συνοχής της ΕΕ πρέπει, δυνάμει της Στρατηγικής της Λισαβόνας, να προσανατολίζεται προς την αύξηση της ικανότητας καινοτομίας της ΕΕ και είναι συνεπώς σημαντικό να μην παραβλέπονται οι φτωχότερες περιφέρειες για την επίτευξη αυτού του στόχου. Ένας σημαντικός παράγοντας στην προώθηση της καινοτομίας είναι η βελτίωση της νομοθεσίας στις χώρες της ΕΕ, η οποία θα πρέπει να ενισχύει, και όχι να παρεμποδίζει, τις διαδικασίες καινοτομίας σε σημαντικούς τομείς της οικονομίας. Οι φτωχότερες περιφέρειες είναι πιθανόν να είναι οι πλέον ευάλωτες από αυτή την άποψη.

Η ενεργός στήριξη της επιχειρηματικότητας είναι σημαντική για την αειφόρο ανάπτυξη των φτωχότερων περιφερειών, και αυτό απαιτεί τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων φορέων. Η επιχειρηματικότητα θα πρέπει να προωθείται ιδίως μεταξύ των γυναικών και των ατόμων που εισέρχονται στην αγορά εργασίας, καθώς επίσης και μεταξύ των κοινωνικά αποκλεισμένων ομάδων.

Υπάρχει ανάγκη συνέργειας μεταξύ των πολιτικών τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Οι πολιτικές θα πρέπει να αλληλοσυμπληρώνονται και όχι να αλληλοαναιρούνται. Επί παραδείγματι, η συγκέντρωση των οφελών άλλων πολιτικών σε συγκεκριμένες χώρες και περιφέρειες δύναται να αμβλύνει τις επιπτώσεις των αναπτυξιακών πολιτικών. Η περιφερειακή ανάπτυξη πρέπει να έχει επίσης κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση. Συνεπώς, προκειμένου να ενισχυθεί η συνοχή και η αποτελεσματική ανάπτυξη στις φτωχότερες περιφέρειες, πρέπει να κινητοποιηθούν και να συμμετέχουν πλήρως όλοι οι ενδιαφερόμενοι παράγοντες.

Ο αντίκτυπος τυχόν αντιφάσεων μεταξύ των πολιτικών θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και να αναλυθεί κατά τη διάρκεια της ενδιάμεσης αξιολόγησης του 2009 του κοινοτικού προϋπολογισμού και στο πλαίσιο της τέταρτης έκθεσης για την οικονομική και κοινωνική συνοχή.

Παρόλο που το ΑΕγχΠ αποτελεί έναν καλό δείκτη περιφερειακής οικονομικής σύγκλισης, δεν αποτελεί επαρκές μέσο υπολογισμού της κοινωνικής ή εδαφικής συνοχής. Επί παραδείγματι, σε ορισμένες φτωχότερες περιφέρειες, η οικονομική ανάπτυξη είναι ικανοποιητική αλλά το υψηλό επίπεδο ανεργίας αποτελεί πρόβλημα, και αυτό έχει δυσμενείς επιπτώσεις στη δημογραφική ανάπτυξη των περιφερειών. Είναι συνεπώς απαραίτητη η θέσπιση άλλων δεικτών προκειμένου να εξασφαλιστεί μια σαφής εικόνα των πραγματικών αναγκών των φτωχότερων περιφερειών. Οι συζητήσεις για την τέταρτη έκθεση συνοχής θα πρέπει να περιλαμβάνουν έναν διάλογο για τους δείκτες συνοχής και τον τρόπο υπολογισμού της περιφερειακής ανάπτυξης.

Η ανεργία – η οποία πλήττει δριμύτατα τις φτωχότερες περιφέρειες – πρέπει να καταπολεμηθεί. Η ύπαρξη μακροχρόνιας ανεργίας μεταξύ ορισμένων κοινωνικών ομάδων είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, όπως είναι και το άμεσα συνδεδεμένο πρόβλημα του κοινωνικού αποκλεισμού. Προκειμένου να επιτευχθεί η κοινωνική συνοχή, πρέπει να καταβληθούν επίσης προσπάθειες για τη διασφάλιση της καλύτερης δυνατής ένταξης των ατόμων με αναπηρίες. Οι ίσες ευκαιρίες γυναικών και ανδρών στην αγορά εργασίας αποτελούν εξίσου σημαντικό παράγοντα κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό της ΕΕ. Εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ανισότητες στην αμοιβή μεταξύ ανδρών και γυναικών και αυτό παρεμποδίζει επίσης την οικονομική ανάπτυξη. Η προσοχή στις ανισότητες που σχετίζονται με το φύλο θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής της πολιτικής συνοχής και θα επιτρέψει την εκτέλεση σχεδίων χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου και θα καταστήσει δυνατή την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ οικογενειακού βίου και εργασίας.

Πρέπει να παρασχεθούν πληροφορίες για την ανάγκη και τα μέσα εφαρμογής μιας προσέγγισης που θα λαμβάνει υπόψη την ισότητα των φύλων κατά την υλοποίηση και την αξιολόγηση των προγραμμάτων και των σχεδίων, με καλύτερη χρήση των υφιστάμενων μελετών και αναλύσεων. Αυτές οι αρχές μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή, για παράδειγμα διασφαλίζοντας τη συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου στον προϋπολογισμό (επί παραδείγματι, ελέγχοντας εάν ο προϋπολογισμός καλύπτει επαρκώς μέτρα ίσων ευκαιριών), αυξάνοντας την ευαισθητοποίηση όσον αφορά τη διάσταση του φύλου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και των σχετικών παραγόντων και διασφαλίζοντας τη διαθεσιμότητα της εμπειρογνωμοσύνης σχετικά με την ισότητα των φύλων. Μια ευφυής προσέγγιση των θεμάτων που αφορούν το φύλο στον κοινωνικό και οικονομικό βίο και η αποφυγή στερεοτύπων όσον αφορά τους κοινωνικούς ρόλους βάσει του φύλου είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικότερη η πολιτική συνοχής.

Προκειμένου να επιλυθούν τα προβλήματα απέναντι στα οποία αγωνίζονται οι φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ, απαιτείται ένα ισορροπημένο πρόγραμμα προσαρμοσμένο στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Οι αρχές που είναι αρμόδιες για την κατάρτιση των πολυετών σχεδίων θα πρέπει να δώσουν προσοχή προπάντων στη βιωσιμότητα των υλοποιούμενων σχεδίων και των επιπτώσεών τους στην περιφερειακή ανάπτυξη. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε σχέδια που σχετίζονται με την περιφερειακή προσβασιμότητα και, συνεπώς, στις υποδομές μεταφορών και τεχνολογιών πληροφοριών και τηλεπικοινωνιών. Η δημιουργία μιας πλατφόρμας βάσει κατάλληλων οικονομικών κινήτρων θα αυξήσει την ελκυστικότητα μιας περιφέρειας για τους επενδυτές και θα επιφέρει αειφόρο οικονομική ανάπτυξη η οποία θα συντελέσει στη μείωση των ανισοτήτων ανάπτυξης.

(1) Εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, νησιά, ορεινές περιφέρειες και αραιοκατοικημένες περιφέρειες.