Procedura : 2007/2006(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A6-0291/2007

Teksty złożone :

A6-0291/2007

Debaty :

PV 22/10/2007 - 14
CRE 22/10/2007 - 14

Głosowanie :

PV 24/10/2007 - 8.22
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P6_TA(2007)0467

SPRAWOZDANIE     
PDF 227kDOC 155k
23 lipca 2007
PE 386.500v02-00 A6-0291/2007

w sprawie strategii tematycznej w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów

(2007/2006 (INI))

Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

Sprawozdawca: Irena Belohorská

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi
 PROCEDURA

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie strategii tematycznej w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów

(2007/2006 (INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów pt. „Strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów” (COM(2006)0372),

- uwzględniając decyzję nr 1600/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2002 r. ustanawiającą szósty wspólnotowy program działań w zakresie środowiska naturalnego (6. EAP)(1),

- uwzględniając wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej ramy wspólnotowego działania na rzecz osiągnięcia zrównoważonego stosowania pestycydów (COM(2006)0373),

- uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin (COM(2006)0388),

- uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk dotyczących środków ochrony roślin (COM(2006)0778),

- uwzględniając art. 175 traktatu WE,

- uwzględniając art. 6 traktatu WE, na mocy którego ochrona środowiska naturalnego musi być brana pod uwagę przy ustalaniu i realizacji polityki Wspólnoty, w szczególności w celu wspierania trwałego rozwoju,

- uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego i na ich powierzchni(2),

- uwzględniając dyrektywę 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej(3), dyrektywę Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi(4), dyrektywę Rady 75/440/EWG z dnia 16 czerwca 1975 r. dotyczącą wymaganej jakości wód powierzchniowych przeznaczonych do pozyskiwania wody pitnej w państwach członkowskich(5) oraz dyrektywę 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu(6),

- uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów(7) oraz dyrektywę 2006/121/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. zmieniającą dyrektywę Rady 67/548/EWG w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do klasyfikacji, pakowania i etykietowania substancji niebezpiecznych w celu dostosowania jej do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) oraz utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów(8),

- uwzględniając dyrektywę 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu(9), dyrektywę Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory(10) oraz dyrektywę Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa(11),

- uwzględniając sprawozdanie podsumowujące Komisji zatytułowane „Możliwości przyszłej polityki środowiskowej UE w zakresie środków ochrony roślin” (1997),

- uwzględniając art. 45 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0291/2007),

A. mając na uwadze, że w okresie 1992-2003 stosowanie środków ochrony roślin w UE pozostawało na wysokim poziomie i nie uległo zmniejszeniu mimo aktywnej polityki ograniczenia stosowania pestycydów w rolnictwie prowadzonej z powodzeniem w niektórych państwach członkowskich,

B. mając na uwadze, że w środowisku – zwłaszcza w glebie i wodzie – nadal można znaleźć obecność niepożądanych ilości niektórych pestycydów; mając na uwadze, że w produktach rolnych nadal występują pozostałości przekraczające limity ustawowe,

C. mając na uwadze, że korzyści ze stosowania pestycydów oraz rola, jaką odgrywają one w zapewnieniu skutecznej, trwałej i konkurencyjnej produkcji rolnej w Europie, są niezaprzeczalne, zaś ogół społeczeństwa powinien być lepiej informowany o ewentualnych zagrożeniach dla zdrowia i środowiska oraz negatywnych skutkach ich stosowania w krótkiej i długiej perspektywie,

D. mając na uwadze, że nieprzerwane stosowanie pestycydów winno być możliwe jedynie wówczas, gdy utrzymana zostanie zasada ostrożności w odniesieniu zarówno do zdrowia ludzkiego, jak i do ochrony ekosystemów wodnych i lądowych; mając na uwadze, że oznacza to, iż pestycydów nie powinno się stosować przed przeprowadzeniem pełnej oceny oddziaływania na zdrowie i środowisko; mając również na uwadze, że należy wspierać porównywanie danych i najlepsze praktyki na rzecz ograniczenia stosowania pestycydów w różnych państwach członkowskich, a także uwzględniać te dane i praktyki, traktując je jako punkt odniesienia,

E. mając na uwadze, że brakuje przejrzystego systemu sprawozdawczości i monitoringu stosowania pestycydów i poziomów pozostałości w produktach, w tym opracowania stosownych wskaźników;

1.  uznaje potrzebę europejskich ram prawnych w dziedzinie stosowania pestycydów, jako że obowiązujące ustawodawstwo nie okazało się skuteczne w zapobieganiu niebezpieczeństwom i zagrożeniom dla zdrowia i środowiska wynikającym ze stosowania pestycydów;

2.  uważa, że ważne jest, aby przyjąć nowe przepisy prawne oparte na podejściu bardziej zdecydowanie ukierunkowanym na zmniejszenie stosowania pestycydów oraz ambitniejszym z punktu widzenia ochrony środowiska poprzez znaczące wsparcie dla rolnictwa ekologicznego oraz zintegrowanych metod produkcji;

3.  przyjmuje z zadowoleniem strategię tematyczną w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów, w której identyfikuje się braki aktualnego ustawodawstwa wspólnotowego i proponuje regulację fazy stosowania w celu „wypełnienia luki” pomiędzy wprowadzaniem do obrotu środków ochrony roślin z jednej strony, a końcem cyklu życia takich produktów z drugiej strony;

4.  zwraca uwagę, iż w międzyczasie UE wydała co najmniej dwanaście aktów prawnych, które bezpośrednio lub pośrednio regulują stosowanie środków ochrony roślin; podkreśla jednak, że planowane przepisy dotyczące stosowania środków ochrony roślin prowadzą w dobrym kierunku;

5.  zauważa, że strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów obejmuje jedynie środki ochrony roślin, stanowiące tylko jedną z grup pestycydów; wzywa Komisję do niezwłocznego włączenia w zakres tej strategii tematycznej środków zwalczania szkodników (produktów biobójczych typu 14-19), zdefiniowanych w załączniku V dyrektywy 98/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. dotyczącej wprowadzania do obrotu produktów biobójczych(12), ponieważ środki te stanowią podobne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego i środowiska, oraz wzywa Komisję do jak najszybszego poszerzenia zakresu strategii tematycznej o inne produkty biobójcze;

6.  uważa, że istotna jest poprawa zachowania użytkowników pestycydów, tak aby unikać niewłaściwego lub nadmiernego stosowania i przypadków zatruć; przyjmuje z zadowoleniem stworzenie systemu szkolenia i kształcenia profesjonalnych użytkowników pestycydów, dla którego Komisja winna opracować wytyczne uwzględniające różnice między poszczególnymi regionami Europy; uważa, że certyfikacja i szkolenie muszą stanowić warunek wstępny dla zatrudniania profesjonalnych użytkowników pestycydów oraz że należy również zapewnić im ciągły rozwój zawodowy w celu doskonalenia umiejętności technicznych oraz aktualizacji wiedzy, a także zagwarantowania bezpiecznego i skutecznego stosowania pestycydów; sugeruje, aby wzmocnić lub stworzyć usługi doradcze dla rolników w celu zwiększenia ich wiedzy o bezpiecznym stosowaniu pestycydów i zachęcenia ich do wymiany dobrych praktyk;

7.  wzywa Komisję do rozważenia, zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”, odpowiednich sposobów zaangażowania producentów środków ochrony roślin i/lub zawartych w nich substancji w zwalczanie lub usuwanie szkód dla zdrowia ludzkiego lub środowiska, powstałych w wyniku stosowania środków ochrony roślin;

8.  zaleca, aby sprzedaż i dystrybucja pestycydów odbywały się pod nadzorem uznanej placówki specjalistycznej lub wykwalifikowanego personelu medycznego oraz aby transakcje takie były zapisywane w rejestrze w celu odpowiedniej kontroli handlu i stosowania tych produktów;

9.  podkreśla, że zminimalizowanie niebezpieczeństw i zagrożeń dla zdrowia i środowiska naturalnego wynikających ze stosowania pestycydów nie może być skutecznie zrealizowane bez konstruktywnego dialogu i tworzenia możliwości rozwojowych, w tym stymulacji finansowej, z udziałem krajów trzecich, w połączeniu ze ścisłą kontrolą produktów importowanych do UE, aby zapewnić równe warunki konkurencji;

10. wzywa Komisję do opracowania polityki ochrony i współpracy w zakresie stosowania pestycydów i środków ochrony roślin w stosunku do państw trzecich sąsiadujących z UE;

11. podkreśla znaczenie mediów w informowaniu ogółu społeczeństwa, a w szczególności nieprofesjonalnych użytkowników pestycydów, o zagadnieniach związanych z pestycydami; sugeruje, aby przeprowadzić publiczne kampanie informacyjne i uświadamiające;

12. ogólnie przyjmuje z zadowoleniem środki planowane przez Komisję; podkreśla jednak, że ambitne krajowe plany działania państw członkowskich stanowią kluczowy element całego procesu;

13. ubolewa ponadto, że Komisja opowiedziała się za wyłączeniem kryteriów ilościowych i jakościowych z krajowych planów działania, obniżając w tej sposób poziom ich ambicji;

14. podkreśla, że jeżeli krajowe plany działania nie będą zawierać ilościowych celów redukcji stosowania, pojęcie „niebezpieczeństw, zagrożeń i zależności od pestycydów” będzie zdefiniowane nieprecyzyjnie i niejednoznacznie oraz nie skłoni państw członkowskich do zmniejszenia ilości stosowanych pestycydów lub do priorytetowego traktowania rozwiązań alternatywnych w postaci środków niechemicznych do ochrony roślin, zwalczania szkodników i zarządzania uprawami;

15. sugeruje, aby Komisja połączyła eliminację niebezpieczeństw, zagrożeń i zależności od pestycydów z kryteriami ilościowymi w krajowych planach działania, nakazując państwom członkowskim określenie własnych celów, harmonogramów oraz krajowych kryteriów ograniczenia stosowania pestycydów, uwzględniając pozytywne doświadczenia niektórych państw członkowskich, które już stosują ilościowe cele redukcji, co pokazało, że stosowanie pestycydów można zmniejszyć bez znaczących kosztów dla rolników;

16. podkreśla, że zobowiązanie do redukcji stosowania środków ochrony roślin w celu ograniczenia ich niebezpiecznego wpływu oraz poszukiwanie alternatywnych produktów, środków i metod ochronnych – bardziej przyjaznych dla środowiska, a mniej szkodliwych dla ludzi i zwierząt – poza korzyściami dla zdrowia ludzkiego i środowiska, wpłyną na poprawę jakości europejskich produktów rolnych i wzrost ich wartości dodanej w wyniku podniesienia powszechnego poziomu świadomości publicznej i wrażliwości konsumenckiej w niniejszych kwestiach;

17. zgadza się, że krajowe plany działania należy dostosować do specyficznych warunków poszczególnych państw członkowskich w odniesieniu do klimatu, rolnictwa i szkodników, kiedy konieczne są pewne szczególne zabiegi, w szczególności w przypadku niewielkich upraw;

18. pragnie, aby Komisja sprecyzowała europejską pomoc finansową, którą państwa członkowskie mogą wykorzystać na prowadzenie badań lub sporządzenie baz danych oraz rozszerzenie wiedzy o pestycydach;

19. przyjmuje z zadowoleniem stwierdzenie Komisji, że najważniejszym oczekiwanym wynikiem strategii tematycznej jest ograniczenie negatywnego wpływu stosowania pestycydów na zdrowie ludzkie;

20. ubolewa, że chociaż pestycydy mają związek z efektami immunologicznymi, zaburzeniami układu wewnątrzwydzielniczego, zaburzeniami neurotoksycznymi i rakiem(13), strategia tematyczna jedynie w marginalnym stopniu traktuje o zdrowiu;

21. podkreśla, że substancje rakotwórcze, mutagenne, toksyczne ze względu na zagrożenie rozrodczości, trwałe, zdolne do bioakumulacji, toksyczne lub zaburzające gospodarkę hormonalną nie mogą być zatwierdzane jako substancje czynne w pestycydach;

22. zauważa, że płody, niemowlęta, dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze, przewlekle chore i mające uprzednio problemy zdrowotne są wrażliwsze i bardziej narażone na pestycydy, a zwłaszcza na skumulowane skutki różnych rodzajów pestycydów, aniżeli reszta społeczeństwa;

23. zwraca uwagę, że warunkiem stosowania środków ochrony roślin jest wcześniejsze ich dopuszczenie, oparte na naukowej ocenie tych środków i substancji, podczas której bada się je pod kątem zagrożeń dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz dla środowiska podczas ich właściwego stosowania;

24. uważa, że niezbędne jest prowadzenie dalszych badań nad zdrowotnymi skutkami stosowania pestycydów, w szczególności w połączeniu z innymi środkami lub w dużej ilości;

25. przyjmuje z zadowoleniem zakaz wykorzystywania substancji w oparciu o zagrożenia bezpośrednio nimi związane oraz tzw. „zasadę substytucji”, według której niebezpieczniejsze substancje będą wycofywane z rynku, o ile istnieją bezpieczniejsze alternatywy (w tym niechemiczne);

26. wzywa Komisję do podjęcia środków wspólnie z państwami członkowskimi oraz przemysłem przeciwko importowi oraz wprowadzaniu do obrotu podrobionych i niedopuszczonych środków ochrony roślin;

27. wzywa Komisję, by zagwarantowała stosowanie tych samych środków i sankcji, jakim podlegają produkty wytworzone w UE, w przypadku stwierdzenia przekroczeń wartości dopuszczalnych żywności importowanej; wzywa do natychmiastowego zagwarantowania jednakowych i odpowiednio częstych kontroli towarów importowanych (które zazwyczaj podlegają łagodniejszym przepisom dotyczącym stosowania środków ochrony roślin, co oznacza wyższe ryzyko niezgodnych z prawem dopuszczalnych poziomów pozostałości) we wszystkich państwach członkowskich w celu uniknięcia dyskryminacji rolników i producentów europejskich oraz w celu zapewnienia jednakowych warunków konkurencji dla wszystkich podmiotów w UE;

28. domaga się przeprowadzania odpowiednich kontroli i wprowadzenia zakazu importu do UE artykułów rolno-spożywczych, do produkcji których zostały użyte środki ochrony roślin i pestycydy niedopuszczone do stosowania i obrotu na terytorium UE;

29. domaga się skoordynowanych systemów gromadzenia informacji o produkcji, imporcie, eksporcie, sprzedaży, dystrybucji i stosowaniu ogólnodostępnych pestycydów;

30. uważa, że ustanowienie stref ograniczonego lub zerowego stosowania pestycydów, w szczególności stref ochrony ujęć wody pitnej, i zwiększona ochrona środowiska wodnego przed zanieczyszczeniem pestycydami są konieczne, aby unikać niepożądanego narażenia; uważa, że należy ustanowić „strefy buforowe” o odpowiedniej szerokości, mając na względzie różne warunki rolnicze, geograficzne i pogodowe; uważa, że powinno się zakazać stosowania pestycydów na terenach mieszkalnych, w parkach publicznych, na terenach sportowych, terenach szkół i na placach zabaw dla dzieci, a także wokół tych obszarów, ponieważ w ocenie Komisji wiąże się to z wysokim ryzykiem dla obywateli wynikającym z narażenia na pestycydy;

31. odnotowuje skażenie europejskich wód gruntowych i powierzchniowych pestycydami i podkreśla potrzebę wzmocnienia spójności strategii tematycznej z dyrektywą ramową 2000/60/WE w sprawie polityki wodnej; zauważa, że wody są oczyszczane głównie w celu spożycia przez człowieka, zaś reszta skażonej wody przedostaje się do ciała człowieka za pośrednictwem flory i fauny, powodując w efekcie wysokie koszty leczenia;

32. uznaje, że zakaz oprysków z powietrza jest nieunikniony; uważa jednak, że opryski można stosować, jeżeli przynoszą wyraźne korzyści ze względu na środowisko lub jeżeli nie ma wykonalnych metod alternatywnych, przy czym należałoby obowiązkowo informować ogół społeczeństwa o czasie prowadzenia oprysków oraz ilości i rodzaju pestycydu;

33. wzywa Komisję do przyspieszenia harmonizacji na poziomie wspólnotowym najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości, ponieważ istniejąca sytuacja powoduje niejednakowe warunki działania w UE, utrudnia handel i wprowadza konsumentów w błąd;

34. wzywa Komisję do ustalenia maksymalnych poziomów pozostałości pestycydów na jak najniższym poziomie, o ile nie można udowodnić, że nawet najlepsze dostępne techniki i metody nie są w stanie ograniczyć pozostałości poniżej pewnego poziomu; w związku z tym wzywa państwa członkowskie do poprawy monitoringu stężenia pestycydów w produktach spożywczych i elementach środowiska naturalnego;

35. przyjmuje z zadowoleniem wezwanie państw członkowskich do zniesienia przepisów umożliwiających stosowanie zmniejszonych stawek podatku VAT od pestycydów; uważa, że Komisja powinna pomóc państwom członkowskim we wprowadzeniu odpowiednich środków wsparcia dla rolników, finansowanych w ramach rozwoju obszarów wiejskich i poprzez opłaty za stosowanie pestycydów; uważa, że opłata za stosowanie pestycydów może stanowić ważny instrument dla osiągnięcia znacznego ograniczenia stosowania pestycydów;

36. wzywa Komisję do wsparcia państw członkowskich w stworzeniu systemu podatków lub opłat w celu wywarcia wpływu – ilościowego i jakościowego – na stosowanie pestycydów; zachęca państwa członkowskie do wprowadzenia opłat lub podatków od pestycydów jako środków umożliwiających rozwój ogólnych i specjalnych metod oraz praktyk zintegrowanego zwalczania szkodników; uważa, że państwa członkowskie muszą rozważyć wprowadzenie systemu opłat za stosowanie pestycydów w celu finansowania edukacji, szkoleń oraz wprowadzenia w życie krajowych planów działania;

37. nalega, aby Komisja zaproponowała jasne definicje i kryteria minimalne dla zintegrowanego zwalczania szkodników poprzez wprowadzenie rolnictwa ekologicznego na coraz większym procencie obszarów w Europie i stosowanie obowiązkowych norm ogólnych i norm dla poszczególnych rodzajów upraw w zakresie zintegrowanych metod zwalczania szkodników do wszystkich ziem uprawnych za wyjątkiem ziem, na których prowadzi się uprawy ekologiczne;

38. uznaje, że w różnych rozporządzeniach stanowiących podstawę wspólnej polityki rolnej uwzględniono liczne kwestie środowiskowe, sprawiając w ten sposób, że metody produkcji rolnej są bardziej przyjazne dla środowiska;

39. wskazuje na konieczność upowszechnienia praktyk rolniczych promujących stosowanie niskich dawek pestycydów (między innymi integrowana produkcja i rolnictwo ekologiczne), co przyczyni się do zmniejszenia ogólnego ich zużycia;

40. wzywa państwa członkowskie do promowania upraw przy zastosowaniu niskich dawek pestycydów oraz rolnictwa ekologicznego, a także do zapewnienia, że profesjonalni użytkownicy pestycydów skłonią się ku bardziej przyjaznemu dla środowiska stosowaniu wszystkich dostępnych środków ochrony upraw, przedkładając alternatywy w postaci środków niechemicznych, płodozmianu i pielenia nad systematyczne stosowanie pestycydów;

41. wzywa Komisję i państwa członkowskie do przygotowania wystarczających środków na badania odporności, na uprawy oraz na zapewnienie szerokiej gamy upraw o różnych cechach odporności, na badania płodozmianu oraz metod uprawiania gleby w celu zwalczania szkodników i chorób roślin oraz innowacje w zakresie ochrony roślin (łącznie z alternatywami w postaci środków niechemicznych);

42. wzywa państwa członkowskie do zadbania o bezpieczne przechowywanie pestycydów i obchodzenie się z nimi, a także do zapewnienia, że niewykorzystane i przeterminowane pestycydy oraz puste opakowania są zbierane w kontrolowany sposób, a przeterminowane pestycydy są przetwarzane zgodnie z przepisami dotyczącymi niebezpiecznych odpadów;

43. domaga się finansowania utylizacji pestycydów ze środków wspólnotowych, ponieważ w dalszym ciągu na terenie UE jest ponad 200 tys. ton pestycydów, które składowane są nie tylko w mogilnikach, ale również na hałdach na wolnym powietrzu;

44. uznaje, że dobrze utrzymany sprzęt do stosowania pestycydów ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia ich negatywnego wpływu na zdrowie i środowisko, szczególnie w odniesieniu do zainteresowanych pracowników, rolników i mieszkańców, i podkreśla, że sprzęt ten musi podlegać regularnym kontrolom;

45. wzywa Komisję do wzięcia pod uwagę niezmiernie niepokojącej kwestii śmiertelności pszczół domowych, która stanowi problem powiązany ze stosowaniem pewnych systemicznych środków owadobójczych (zawierających takie substancje czynne jak fipronil i imidacloprid) do ziaren słonecznika i kukurydzy;

46. podkreśla potrzebę zmiany europejskich norm handlowych odnoszących się do kształtu, rozmiaru i walorów estetycznych świeżych owoców i warzyw, które zachęcają do intensywnego stosowania pestycydów;

47. wzywa Komisję do wskazania strategii tematycznej jako ram istniejącego i przyszłego ustawodawstwa; sugeruje zaproponowanie skutecznego połączenia instrumentów, które nie są przeciwstawne, lecz się wzajemnie uzupełniają;

48. przyjmuje z zadowoleniem zaproponowanie przez Komisję, w oparciu o strategię tematyczną, kompleksowych wspólnotowych ram prawnych w zakresie działań na rzecz zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin;

49. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1)

Dz.U. L 242 z 10.9.2002, str. 1.

(2)

Dz.U. L 70 z 16.3.2005, str. 1.

(3)

Dz.U. L 327 z 22.12.2000, str. 1.

(4)

Dz.U. L 330 z 5.12.1998, str. 32.

(5)

Dz.U. L 194 z 25.7.1975, str. 26.

(6)

 Dz.U. L 372 z 27.12.2006, str. 19.

(7)

 Dz.U. L 396 z 30.12.2006, str. 1.

(8)

 Dz.U. L 396 z 30.12.2006, str. 850.

(9)

 Dz.U. L 143 z 30.4.2004, str. 56. Dyrektywa zmieniona dyrektywą 2006/21/WE (Dz.U. L 102 z 11.4.2006, str. 15).

(10)

            Dz.U. L 206 z 22.7.1992, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2006/105/WE (Dz.U. L 363 z 20.12.2006, str. 368).

(11)

            Dz.U. L 103 z 25.4.1979, str. 1. Dyrektywa zmieniona ostatnio dyrektywą 2006/105/WE.

(12)

            Dz.U. L 123 z 24.4.1998, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji 2006/140/WE (Dz.U. L 414 z 30.12.2006, str. 78).

(13)

            Europejska strategia w zakresie środowiska i zdrowia, COM(2003)0338, str. 5.


UZASADNIENIE

W lipcu 2006 r. Komisja przedstawiła Radzie i Parlamentowi strategię tematyczną w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów wraz z wnioskiem dotyczącym dyrektywy ustanawiającej ramy wspólnotowego działania na rzecz osiągnięcia zrównoważonego stosowania pestycydów oraz wnioskiem dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin.

Celem tej strategii jest ograniczenie ogólnych zagrożeń i negatywnych skutków stosowania pestycydów dla zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego. Strategia wywodzi się z szóstego wspólnotowego programu działań (przyjętego w lipcu 2002 r.), w którym wzywa się do zrównoważonego stosowania pestycydów w celu zminimalizowania negatywnego wpływu na zdrowie ludzkie oraz środowisko naturalne.

Należy zaznaczyć, że najważniejszym celem tej polityki jest ochrona zdrowia i środowiska. Mimo wielu wysiłków na rzecz zminimalizowania zagrożeń związanych ze stosowaniem pestycydów, ich niepożądane ilości nadal występują w glebie i wodzie. Pozostałości pestycydów są obecne we wszystkich siedliskach, skażenie pestycydami występuje w 44% próbek owoców – 5,5% powyżej najwyższej dopuszczalnej normy. Rozczarowuje fakt, że kwestia ta jest rozpatrywana głównie z ministerstwami rolnictwa państw członkowskich, przy bardzo niewielkim wkładzie ministerstw właściwych do spraw środowiska.

Potrzeba skutecznego ustawodawstwa w dziedzinie pestycydów jest niezaprzeczalna. Strategia tematyczna „wypełnia lukę” między fazami, które zostały już uregulowane, tj. fazą wprowadzania do obrotu i końcem cyklu życia (przepisy w zakresie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości i odpadów). Strategia tematyczna reguluje fazę stosowania.

Uznając, że stosowanie pestycydów jest niezbędne dla produktywności rolnictwa, sprawozdawczyni jest zdania, że istnieją inne sposoby ograniczenia stosowania pestycydów bez zmniejszania produktywności sektora rolnego. Alternatywą może być rolnictwo ekologiczne, płodozmian, pielenie albo ewentualne całkowite lub częściowe zastąpienie pestycydów organizmami zmodyfikowanymi genetycznie (GMO).

Sprawozdawczyni nie chce natychmiastowego zastąpienia pestycydów przez GMO. Rzecz w tym, że niepożądane skutki chemikaliów (pestycydów) dla zdrowia ludzkiego są dobrze znane. Z drugiej strony nie zbadano jeszcze wpływu GMO na zdrowie ludzkie. Z tego względu istotne znaczenie mogą mieć dalsze badania.

Tytuł „Strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów” może być mylący, ponieważ w jej zakres wchodzą jedynie środki ochrony roślin, będące tylko częścią grupy pestycydów. Z tego względu zakres strategii tematycznej należałoby poszerzyć, aby jak najszybciej uwzględnić produkty biobójcze.

Szeroko uznaje się fakt, że obecna na wiedza na temat pestycydów i ich stosowania jest niewystarczająca. Z tego powodu sprawozdawczyni przyjmuje z zadowoleniem stworzenie programów szkoleń dla profesjonalnych użytkowników w celu pełnego uświadomienia im zagrożeń związanych ze stosowaniem pestycydów.

Podstawą całego procesu jest wprowadzenie krajowych planów działania. Należy jednak ubolewać, że Komisja opowiedziała się za wyłączeniem kryteriów ilościowych z krajowych planów działania i skoncentrowała się wyłącznie na „zmniejszeniu niebezpieczeństw, zagrożeń i zależności od pestycydów”. Jest to nieprecyzyjne pojęcie, które nie wywoła presji na państwa członkowskie w celu zmniejszenia ilości stosowanych pestycydów lub zastąpienia niebezpieczniejszych pestycydów przez bezpieczniejsze. Krajowe plany działania muszą być konkretne i zawierać najodpowiedniejsze wskazanie, w jaki sposób będą ograniczane niebezpieczeństwa, zagrożenia i zależność od pestycydów. Sprawozdawczyni wyraża zatem opinię, że Komisja powinna połączyć eliminację niebezpieczeństw, zagrożeń i zależności od pestycydów z kryteriami ilościowymi w krajowych planach działania. W tym kontekście za przykład mogą posłużyć pozytywne duńskie doświadczenia ze wskaźnikiem częstotliwości stosowania.

Rozczarowuje fakt, że chociaż Komisja uznała za główny cel strategii tematycznej zmniejszenie negatywnego wpływu na zdrowie ludzkie, nie znajduje się w niej ani jeden artykuł dotyczący konkretnie tej kwestii, i że jedynie w marginalnym stopniu podejmuje ona kwestię zdrowia. Strategia tematyczna nie porusza faktu, że pestycydy powodują poważne zaburzenia immunologiczne, neurotoksyczne, a nawet raka. Nie uznaje się w niej, że najbardziej narażoną grupę stanowią kobiety w ciąży, dzieci i płody.

Sprawozdawczyni przyjmuje natomiast z zadowoleniem liczne środki proponowane przez Komisję, popiera zasadę substytucji, zakaz oprysków z powietrza, zakaz stosowania niższych stawek podatku VAT, lepszą ochronę środowiska wodnego oraz ustanowienie stref ograniczonego lub zerowego stosowania pestycydów. Należy jednak ustanowić „strefy buforowe” w celu ochrony ogółu społeczeństwa przed narażeniem.


OPINIA Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (18.4.2007)

dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

w sprawie strategii tematycznej dotyczącej zrównoważonego stosowania pestycydów

(2007/2006(INI))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Michl Ebner

WSKAZÓWKI

Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwraca się do Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  zwraca uwagę, iż w Europie jednocześnie istnieją różne formy rolnictwa i że w większości przypadków szerokie zastosowanie mają środki ochrony roślin; uznaje pilną potrzebę zweryfikowania, czy niemożliwe jest zagwarantowanie wysokiej jakości żywności oraz jej dostarczania w wystarczającej ilości bez stosowania chemicznych środków ochrony roślin;

2.  podkreśla, że zobowiązanie do redukcji stosowania środków ochrony roślin w celu ograniczenia ich niebezpiecznego wpływu oraz poszukiwanie alternatywnych produktów, środków i metod ochronnych - bardziej przyjaznych dla środowiska, a mniej szkodliwych dla ludzi i zwierząt - poza korzyściami dla zdrowia ludzkiego i środowiska, wpłyną na poprawę jakości europejskich produktów rolnych i wzrost ich wartości dodanej w wyniku podniesienia powszechnego poziomu świadomości publicznej i wrażliwości konsumenckiej w niniejszych kwestiach;

3.  uważa, że nie należy opierać się wyłącznie na długotrwałym stosowaniu środków ochrony roślin, ale raczej na zrównoważeniu produkcji rolnej z uwzględnieniem bezpieczeństwa żywności, zdrowia konsumentów, zapewnienia czystej wody pitnej, zachowania różnorodnej flory i fauny oraz zdrowia osób wykonujących zawody rolnicze; jest zdania, że stosowanie środków ochrony roślin może być narzędziem służącym tym celom, ale powinno być regulowane specjalnymi przepisami w związku z potencjalnymi szkodami, które może ono stanowić dla zdrowia;

4.  wskazuje na konieczność upowszechnienia praktyk rolniczych promujących stosowanie niskich dawek pestycydów (między innymi integrowana produkcja i rolnictwo ekologiczne), co przyczyni się do zmniejszenia ogólnego ich zużycia;

5.  zwraca uwagę, iż jedynie przy wystarczającej dostępności odpowiednio szerokiej gamy środków ochrony roślin i substancji czynnych możliwe jest zrównoważone zarządzanie odpornością oraz dalszy rozwój ochrony roślin, dzięki czemu również wśród rolników i innych podmiotów nastąpi wzrost poparcia dla różnych przepisów regulujących ich stosowanie i zmaleje ryzyko przypadków ich naruszania;

6.  zwraca uwagę, iż w międzyczasie UE wydała co najmniej dwanaście aktów prawnych, które bezpośrednio lub pośrednio regulują stosowanie środków ochrony roślin; podkreśla jednak, że planowane przepisy dotyczące stosowania środków ochrony roślin prowadzą w dobrym kierunku;

7.  domaga się, by decyzję o stosowaniu dozwolonych środków ochrony roślin podejmował rolnik z pomocą odpowiednio przeszkolonych doradców; przepisy i kontrole muszą uwzględniać tę swobodę w podejmowaniu decyzji, zależnie od szczegółowych okoliczności w różnych państwach członkowskich;

8.  podkreśla, że przepisy wspólnotowe nie powinny ustanawiać ogólnych ograniczeń ilościowych, ponieważ zachęciłoby to rolników i inne podmioty do stosowania mniejszej ilości bardziej niebezpiecznych środków;

9.  domaga się, by Komisja oraz państwa członkowskie zapewniły wystarczające finansowanie programów szkoleniowych, doradczych oraz edukacyjnych; podkreśla, iż tego rodzaju środki bardziej przyczyniają się do poprawy sytuacji niż dodatkowe wymogi dotyczące sporządzania dokumentacji oraz raportów; kompleksowa kontrola jest i tak utopią;

10.  domaga się, by planowane przepisy nie obciążały rolników nadmierną biurokracją, co więcej - należy wykorzystać pełną harmonizację jako sposobność do uproszczenia procedur kontroli, nie powodując jednocześnie ich mniejszej skuteczności;

11.  domaga się, by planowane rozporządzenie w sprawie statystyk nie nakładało na rolnika dodatkowych obowiązków;

12.  zwraca uwagę, iż wiele aspektów zintegrowanego zarządzania ochroną roślin, które zacznie obowiązywać od 2014 r., jest niezrozumiałych, co w powiązaniu z przepisami dotyczącymi wzajemnej zgodności może prowadzić do znacznej niepewności oraz niejasności prawnych wśród rolników;

13.  domaga się nadania pierwszeństwa działaniom o charakterze dobrowolnym i wspierającym przed środkami prawnie wiążącymi; obowiązek podjęcia decyzji o właściwym powiązaniu różnych instrumentów spoczywa na państwach członkowskich zgodnie z analizą sytuacji lokalnej w ramach krajowych planów działań;

14.  domaga się, by sporządzanie krajowych planów działań odbywało się poprzez ścisłe konsultacje z sektorem rolniczym, w sposób przejrzysty oraz przy uwzględnieniu wpływu podejmowanych działań na środowisko, a cele były możliwe do zweryfikowania; opowiada się za współfinansowaniem przez Wspólnotę krajowych planów działań; uważa ponadto, że należy szeroko informować opinię publiczną oraz zagwarantować regularne uzupełnianie statystyk, by skłonić państwa członkowskie do podejmowania ciągłych starań;

15.  z zadowoleniem przyjmuje dalszą harmonizację przepisów w zakresie dopuszczenia i wprowadzenia do obrotu środków ochrony roślin; wskazuje jednak na fakt, iż procedury muszą być uproszczone, zoptymalizowane i bardziej przewidywalne, by ułatwić dostęp do rynku innowacyjnym produktom nacechowanym zwykle mniejszym stopniem ryzyka; harmonizacja powinna także stanowić możliwość do usunięcia niepewności prawnej;

16.  wzywa Komisję do przyspieszenia harmonizacji na poziomie wspólnotowym najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości, ponieważ istniejąca sytuacja powoduje niejednakowe warunki działania w UE, utrudnia handel i wprowadza konsumentów w błąd;

17.  wzywa Komisję do podjęcia środków wspólnie z państwami członkowskimi oraz przemysłem przeciwko importowi oraz wprowadzaniu do obrotu podrobionych lub niedopuszczonych środków ochrony roślin;

18.  wzywa Komisję, by zagwarantowała stosowanie tych samych środków i sankcji, jakim podlegają produkty wytworzone w UE, w przypadku stwierdzenia przekroczeń wartości dopuszczalnych żywności importowanej; wzywa do natychmiastowego zagwarantowania jednakowych i odpowiednio częstych kontroli towarów importowanych (które zazwyczaj podlegają łagodniejszym przepisom dotyczącym stosowania środków ochrony roślin, co oznacza wyższe ryzyko niezgodnych z prawem dopuszczalnych poziomów pozostałości) we wszystkich państwach członkowskich w celu uniknięcia dyskryminacji rolników i producentów europejskich oraz w celu zapewnienia jednakowych warunków konkurencji dla wszystkich podmiotów w UE;

19.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do przygotowania wystarczających środków na badania odporności, na uprawy oraz na zapewnienie szerokiej gamy upraw o różnych cechach odporności, na badania płodozmianu oraz metod uprawiania gleby w celu zwalczania szkodników i chorób roślin oraz innowacje w zakresie ochrony roślin (łącznie z alternatywami w postaci środków niechemicznych);

20.  domaga się przeprowadzania odpowiednich kontroli i wprowadzenia zakazu importu do UE artykułów rolno-spożywczych, do produkcji których zostały użyte środki ochrony roślin i pestycydy niedopuszczone do stosowania i obrotu na terytorium UE;

21.  domaga się skoordynowanych systemów gromadzenia informacji o produkcji, imporcie, eksporcie, sprzedaży, dystrybucji i stosowaniu ogólnodostępnych pestycydów;

22.  domaga się finansowania ze środków WE utylizacji pestycydów, ponieważ w dalszym ciągu na terenie UE jest ponad 200 tys. ton pestycydów, które składowane są nie tylko w mogilnikach, ale również na hałdach na wolnym powietrzu;

23.  wzywa Komisję do opracowania polityki ochrony i współpracy w zakresie stosowania pestycydów i środków ochrony roślin w stosunku do państw trzecich, sąsiadujących z UE.

PROCEDURA

Tytuł

Strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów

Numer procedury

2007/2006 (INI)

Komisja przedmiotowo właściwa

ENVI

Komisja wyznaczona do wydania opinii
  Data ogłoszenia na posiedzeniu

AGRI
18.1.2007

Ściślejsza współpraca - data ogłoszenia na posiedzeniu

-

Sprawozdawca komisji opiniodawczej
  Data powołania

Michl Ebner
11.9.2006

Poprzedni sprawozdawca(y)

-

Rozpatrzenie w komisji

27.2.2007

21.3.2007

12.4.2007

 

 

Data zatwierdzenia wskazówek

12.4.2007

Wynik głosowania końcowego

za:

przeciw:

wstrzymujących się:

38

3

-

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Vincenzo Aita, Katerina Batzeli; Sergio Berlato, Thijs Berman, Niels Busk, Luis Manuel Capoulas Santos, Giuseppe Castiglione, Dumitru Gheorghe Mircea Coşea, Joseph Daul, Albert Deß, Gintaras Didžiokas, Michl Ebner, Carmen Fraga Estévez, Duarte Freitas, Lutz Goepel, Friedrich-Wilhelm Graefe zu Baringdorf, Elisabeth Jeggle, Heinz Kindermann, Diamanto Manolakou, Mairead McGuinness, Neil Parish, Rosa Miguélez Ramos, Radu Podgorean, María Isabel Salinas García, Agnes Schierhuber, Willem Schuth, Czesław Adam Siekierski, Alyn Smith, Marc Tarabella, Jeffrey Titford, Witold Tomczak, Donato Tommaso Veraldi, Janusz Wojciechowski

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Herbert Bösch, Bernadette Bourzai, Béla Glattfelder, Gábor Harangozó, Christa Klaß, Wiesław Stefan Kuc, Astrid Lulling, Jan Mulder

Zastępcy (art. 178 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

-

Uwagi (dane dostępne tylko w jednym języku)

-


PROCEDURA

Tytuł

Strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów

Numer procedury

2007/2006(INI)

Komisja przedmiotowo właściwa
  Data ogłoszenia wydania zgody na posiedzeniu

ENVI
18.1.2007

Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii
  Data ogłoszenia na posiedzeniu

AGRI
18.1.2007

 

 

 

 

Opinia niewydana
  Data wydania decyzji

 

 

 

 

 

Ściślejsza współpraca
  Data ogłoszenia na posiedzeniu

 

 

 

 

 

Sprawozdawca(y)
  Data powołania

Irena Belohorská
3.10.2006

 

Poprzedni sprawozdawca(y)

 

 

Rozpatrzenie w komisji

30.1.2007

26.2.2007

5.6.2007

 

 

Data przyjęcia

26.6.2007

Wynik głosowania końcowego

za:

przeciw:

wstrzymujących się:

54

1

1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Adamos Adamou, Georgs Andrejevs, Margrete Auken, Pilar Ayuso, Irena Belohorská, Johannes Blokland, Hiltrud Breyer, Dorette Corbey, Chris Davies, Mojca Drčar Murko, Edite Estrela, Jill Evans, Anne Ferreira, Matthias Groote, Cristina Gutiérrez-Cortines, Satu Hassi, Gyula Hegyi, Jens Holm, Caroline Jackson, Christa Klaß, Holger Krahmer, Urszula Krupa, Aldis Kušķis, Jules Maaten, Alexandru-Ioan Morţun, Riitta Myller, Péter Olajos, Miroslav Ouzký, Marie Panayotopoulos-Cassiotou, Vittorio Prodi, Frédérique Ries, Guido Sacconi, Richard Seeber, Bogusław Sonik, María Sornosa Martínez, Antonios Trakatellis, Evangelia Tzampazi, Thomas Ulmer, Marcello Vernola, Anja Weisgerber, Åsa Westlund, Anders Wijkman, Glenis Willmott

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Jens-Peter Bonde, Christofer Fjellner, Monica Frassoni, Milan Gaľa, Ambroise Guellec, Erna Hennicot-Schoepges, Anne Laperrouze, Kartika Tamara Liotard, David Martin, Jiří Maštálka, Lambert van Nistelrooij, Justas Vincas Paleckis

Zastępca(y) (art. 178 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Corina Creţu

Data złożenia

20.7.2007

Uwagi (dane dostępne tylko w jednym języku)

...

Ostatnia aktualizacja: 13 września 2007Informacja prawna