Procedura : 2005/0259(CNS)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A6-0468/2007

Teksty złożone :

A6-0468/2007

Debaty :

PV 12/12/2007 - 20
CRE 12/12/2007 - 20

Głosowanie :

PV 13/12/2007 - 6.6
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P6_TA(2007)0620

SPRAWOZDANIE     *
PDF 511kDOC 540k
26 listopada 2007
PE 390.551v03-00 A6-0468/2007

w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie właściwości, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych

(COM(2005)0649 – C6-0079/2006 – 2005/0259(CNS))

Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

Sprawozdawca : Genowefa Grabowska

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej(*): Diana Wallis, Komisja Prawna

(*) Procedura z udziałem zaangażowanych komisji – art. 47 Regulaminu

PROJEKT REZOLUCJI LEGISLACYJNEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA KOMISJI PRAWNEJ W SPRAWIE PODSTAWY PRAWNEJ
 OPINIA Komisji Prawnej
 PROCEDURA

PROJEKT REZOLUCJI LEGISLACYJNEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie właściwości, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych

(COM(2005)0649 – C6-0079/2006 – 2005/0259(CNS))

(Procedura konsultacji)

Parlament Europejski,

–   uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Radzie (COM(2005)0649),

–   uwzględniając art. 61 lit. c) i art. 67 ust. 2 Traktatu WE, na mocy których Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0079/2006),

–   uwzględniając opinię Komisji Prawnej w sprawie podstawy prawnej wniosku,

–   uwzględniając art. 51 i art. 35 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Prawnej (A6-0468/2007),

1.  zatwierdza po poprawkach wniosek Komisji;

2.  zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej wniosku, zgodnie z art. 250 ust. 2 traktatu WE;

3.  zwraca się do Rady o poinformowanie go w przypadku uznania za stosowne odejścia od tekstu przyjętego przez Parlament

4.  zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem w przypadku uznania za stosowne wprowadzenia znaczących zmian do wniosku Komisji;

5.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.

Tekst proponowany przez Komisję  Poprawki Parlamentu

Poprawka 1

Odniesienie 1

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 61 lit. c) i art. 67 ust. 2,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 61 lit. c),

Uzasadnienie

Wydając na wniosek Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych opinię w sprawie podstawy prawnej wniosku dotyczącego rozporządzenia, Komisja Prawna uznała, że wniosek powinien opierać się na procedurze współdecyzji.

Poprawka 2

Odniesienie 3

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego,

skreślone

Uzasadnienie

Patrz: uzasadnienie poprawki do odniesienia 1.

Poprawka 3

Odniesienie 4 a (nowe)

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu,

Uzasadnienie

Patrz uzasadnienie poprawki do odniesienia 1.

Poprawka 4

Punkt 9 preambuły

(9) Zakres stosowania niniejszego rozporządzenia musi obejmować wszystkie zobowiązania alimentacyjne wynikające ze stosunków rodzinnych lub stosunków mających zbliżone skutki, tak aby zapewnić równe traktowanie wszystkich wierzycieli alimentacyjnych.

(9) Zakres stosowania niniejszego rozporządzenia musi obejmować wszystkie zobowiązania alimentacyjne wynikające ze stosunku rodzinnego, pokrewieństwa, małżeństwa lub powinowactwa lub stosunków mających zbliżone skutki, w ramach obowiązującego prawa krajowego, tak aby zapewnić równe traktowanie wszystkich wierzycieli alimentacyjnych. Zobowiązania te powinny mieć jak najszerszy zakres, obejmujący zwłaszcza nakazy dotyczące płatności okresowych, płatności ryczałtowych, przenoszenia prawa własności i uregulowania własności, i powinny być ustalane na podstawie odpowiednich alimentacyjnych potrzeb i zasobów stron i mieć charakter alimentacyjny.

 

Poprawka 5

Punkt 10 preambuły

(10) Przepisy odnoszące się do właściwości międzynarodowej różnią się nieznacznie od przepisów obecnie stosowanych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 44/2001. Aby zapewnić jak najlepszą ochronę interesów wierzycieli alimentacyjnych oraz aby przyczynić się do prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości na obszarze Unii Europejskiej, przepisy te muszą być jasne i obejmować wszystkie przypadki, w których istnieje wystarczający związek między sytuacją stron i danym Państwem Członkowskim. Fakt, że miejsce stałego zamieszkania pozwanego znajduje się w państwie niebędącym Państwem Członkowskim Unii Europejskiej, nie może dłużej być przyczyną wyłączenia norm wspólnotowych, nie należy też pozostawiać możliwości odesłania do systemu prawa krajowego.

(10) Przepisy odnoszące się do właściwości międzynarodowej różnią się nieznacznie od przepisów obecnie stosowanych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 44/2001. Aby zapewnić jak najlepszą ochronę interesów wierzycieli alimentacyjnych oraz aby przyczynić się do prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości na obszarze Unii Europejskiej, przepisy te muszą być jasne i obejmować wszystkie przypadki, w których istnieje wystarczający związek między sytuacją stron i danym państwem członkowskim.

Uzasadnienie

W związku z planowanymi negocjacjami Konwencji w sprawie międzynarodowej egzekucji należności na rzecz dzieci i innych rodzajów zobowiązań alimentacyjnych w ramach konferencji haskiej, do której Wspólnota Europejska przystąpiła w dniu 3 kwietnia 2007 r., należy pominąć powyższe zdanie.

Poprawka 6

Punkt 11 preambuły

(11) Strony powinny mieć możliwość wyboru za obopólną zgodą właściwego sądu, z wyjątkiem przypadku zobowiązań alimentacyjnych wobec dziecka małoletniego, aby zapewnić ochronę „słabszej stronie”.

(11) Strony powinny mieć możliwość wyboru za obopólną zgodą właściwego sądu, z wyjątkiem przypadku zobowiązań alimentacyjnych na rzecz dziecka małoletniego lub osoby dorosłej niezdolnej do czynności prawnych, aby zapewnić ochronę „słabszej stronie”.

Poprawka 7

Punkt 14 preambuły

(14) Prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel alimentacyjny, musi pozostać prawem dominującym, tak jak w obowiązujących instrumentach międzynarodowych, ale w następnej kolejności musi obowiązywać prawo miejsca siedziby sądu, gdyż w tej konkretnej dziedzinie umożliwia ono często rozstrzyganie sporów w prostszy, szybszy i mniej kosztowny sposób.

(14) Prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel alimentacyjny, musi być prawem dominującym, tak jak w obowiązujących instrumentach międzynarodowych, choć można zastosować prawo miejsca siedziby sądu, nawet jeżeli nie jest ono prawem miejsca stałego zamieszkania wierzyciela, jeżeli umożliwia ono sprawiedliwe rozstrzygnięcie sporów w tej dziedzinie w prostszy, szybszy i mniej kosztowny sposób i nie powoduje nadużyć w zakresie wyboru sądu.

Uzasadnienie

The Regulation’s aim of enabling maintenance creditors easily to obtain a decision which will be automatically enforceable in another Member State would be frustrated if a solution were to be adopted which obliged courts to apply foreign law where the dispute could be resolved simpler, faster and more economically by applying the law of the forum. Application of foreign law tends to prolong proceedings and lead to additional costs being incurred in procedures which often involve an element of urgency and in which litigants do not necessarily have deep pockets. Moreover, in some cases application of the law of the creditor’s country of habitual residence could give rise to an undesirable result, as in the case where the creditor seeks a maintenance order in the country of which she is a national having sought refuge there after leaving the country in which she had been habitually resident with her husband who is of the same nationality, who is still resident there.

On these grounds, this amendment provides for the discretionary application of the law of the forum, whilst safeguarding against forum shopping.

Poprawka 8

Punkt 15 preambuły

(15) W przypadku gdy żadne z wymienionych wyżej praw nie daje wierzycielowi możliwości uzyskania od dłużnika świadczeń alimentacyjnych, musi istnieć możliwość stosowania prawa innego państwa, z którym zobowiązania alimentacyjne są ściśle związane. Mowa tu w szczególności, choć nie wyłącznie, o państwie, którego obie strony są obywatelami.

(15) W przypadku gdy prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel alimentacyjny, lub prawo sądu, przed którym wytoczono powództwo, nie daje wierzycielowi alimentacyjnemu możliwości uzyskania od dłużnika świadczeń alimentacyjnych lub jeżeli stosowanie tego prawa byłoby niesprawiedliwe lub niewłaściwe, musi istnieć możliwość stosowania prawa innego państwa, z którym zobowiązania alimentacyjne są ściśle związane, w szczególności, choć nie wyłącznie, prawa państwa, którego obie strony są obywatelami.

Uzasadnienie

Niniejsza poprawka umożliwia stosowanie prawa innego niż prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel alimentacyjny, lub prawa sądu, przed którym wytoczono powództwo, również w celu uniknięcia nadużyć w zakresie wyboru sądu.

Poprawka 9

Punkt 16 preambuły

(16) Stronom należy zezwolić pod pewnymi warunkami na wybór prawa właściwego, tak aby do celów postępowania mogły wybrać prawo miejsca siedziby sądu. Ponadto należy im umożliwić uzgodnienie prawa właściwego w ugodzie poprzedzającej wszelki spór sądowy, jednak wyłącznie w przypadku zobowiązań alimentacyjnych, które nie są należne dzieciom lub słabszym osobom pełnoletnim; zresztą wybór ten powinien zostać ograniczony do określenia tylko niektórych praw.

(16) Stronom należy pozwolić pod pewnymi warunkami na wybór prawa właściwego, tak aby do celów postępowania mogły wybrać prawo miejsca siedziby sądu. Ponadto należy im umożliwić uzgodnienie prawa właściwego w ugodzie poprzedzającej wszelki spór sądowy, jednak wyłącznie w przypadku zobowiązań alimentacyjnych, które nie są należne dzieciom lub słabszym osobom pełnoletnim; zresztą wybór ten powinien zostać ograniczony do określenia tylko niektórych praw. Sąd, do którego wniesiono sprawę, musi upewnić się, że wybór stosowanego prawa został uzgodniony po otrzymaniu niezależnej porady prawnej. Wszelkie porozumienia dotyczące wyboru stosowanego prawa muszą być zawierane na piśmie.

Poprawka 10

Punkt 17 preambuły

(17) Należy zapewnić dłużnikowi ochronę przed zastosowaniem określonego prawa w przypadkach, gdy stosunek rodzinny stanowiący uzasadnienie dla uzyskania świadczeń alimentacyjnych nie jest powszechnie uważany za zasługujący na uprzywilejowane traktowanie. Ewentualne przykłady takich stosunków to w szczególności stosunki między krewnymi w linii bocznej lub osobami spowinowaconymi, przypadek zobowiązań alimentacyjnych zstępnych względem wstępnych lub utrzymanie obowiązku wsparcia po rozwiązaniu małżeństwa.

skreślony

Poprawka 11

Punkt 18 a preambuły (nowy)

 

(18a) Specjalne kategorie danych dotyczące pochodzenia rasowego lub etnicznego, poglądów politycznych, przekonań religijnych lub filozoficznych, członkostwa w partiach politycznych lub związkach zawodowych, orientacji seksualnej lub zdrowia są przetwarzane tylko, jeśli jest to absolutnie konieczne i odpowiednie dla celów konkretnej sprawy i z zachowaniem szczególnych zabezpieczeń.

Poprawka 12

Punkt 19 preambuły

(19) Należy umożliwić szybkie i skuteczne wykonanie w jakimkolwiek Państwie Członkowskim orzeczenia w sprawie dotyczącej zobowiązań alimentacyjnych wydanego w innym Państwie Członkowskim. Wierzyciele alimentacyjni muszą mieć w szczególności możliwość korzystania z bezpośredniego pobierania należnych świadczeń z wynagrodzenia za pracę lub z rachunków bankowych dłużników.

(19) Celem niniejszego rozporządzenia jest wprowadzenie procedur przynoszących wyniki, dostępnych, szybkich, skutecznych, opłacalnych, elastycznych i sprawiedliwych. Należy umożliwić szybkie i skuteczne wykonanie w jakimkolwiek państwie członkowskim orzeczenia w sprawie dotyczącej zobowiązań alimentacyjnych wydanego w innym państwie członkowskim. Wierzyciele alimentacyjni muszą mieć w szczególności możliwość korzystania z bezpośredniego pobierania należnych świadczeń z wynagrodzenia za pracę lub z rachunków bankowych dłużników. Należy wspierać nowatorskie i skuteczne środki wykonywania orzeczeń alimentacyjnych.

Uzasadnienie

Zgodnie z projektem konwencji haskiej, rozporządzenie powinno dążyć do celu wspierania dostępnych, szybkich, skutecznych, opłacalnych, elastycznych i sprawiedliwych procedur.

Wykonywanie orzeczeń alimentacyjnych jest problematyczne w wielu systemach prawnych. Dlatego też państwa członkowskie powinny aktywnie rozważać nowatorskie środki wykonawcze, które z dobrym skutkiem stosuje się w nieeuropejskich systemach wymiaru sprawiedliwości, takie jak np. konfiskata prawa jazdy.

Poprawka 13

Punkt 22 preambuły

(22) Niniejsze rozporządzenie respektuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w szczególności w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie ma w szczególności na celu zapewnienie pełnego poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, ochrony danych osobowych, przestrzegania praw dziecka oraz zagwarantowanie możliwości wniesienia do niezależnego i bezstronnego sądu lub trybunału skutecznego środka zaskarżenia w celu odwołania się zgodnie z art. 7, 8, 24 i 47 Karty.

(22) Niniejsze rozporządzenie respektuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w szczególności w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie ma w szczególności na celu zapewnienie pełnego poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, ochrony danych osobowych, przestrzegania praw dziecka oraz zagwarantowanie możliwości wniesienia do niezależnego i bezstronnego sądu lub trybunału skutecznego środka zaskarżenia w celu odwołania się zgodnie z art. 7, 8, 24 i 47 Karty. Stosując niniejsze rozporządzenie należy uwzględnić art. 3 i 27 Konwencji Praw Dziecka ONZ z dnia 20 listopada 1989 r., które stanowią, że:

 

- we wszystkich działaniach dotyczących dzieci sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka,

 

- każde dziecko posiada prawo do poziomu życia odpowiadającego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu,

 

- rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie, w ramach swych możliwości, także finansowych, warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka,

 

- państwa podejmą wszelkie właściwe kroki, łącznie z zawarciem porozumień międzynarodowych, dla zapewnienia łożenia na utrzymanie dziecka ze strony rodziców lub innych osób ponoszących odpowiedzialność finansową za dziecko, szczególnie gdy osoby te mieszkają w państwie innym niż dziecko.

Uzasadnienie

Należy uwzględnić prawa dziecka w formie, w jakiej przewidziano je w odnośnej konwencji ONZ.

Poprawka 14

Punkt 23 preambuły

(23) Na mocy art. 2 decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji, należy przyjąć środki niezbędne do wykonania niniejszego rozporządzenia zgodnie z procedurą doradczą przewidzianą w art. 3 tej decyzji.

(23) Środki niezbędne do wykonania niniejszego rozporządzenia należy przyjąć zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji1.

_______________________

1 Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.

_______________________

1 Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23. Decyzja zmieniona ostatnio decyzją 2006/512/WE (Dz.U. L 200 z 22.7.2006, str. 11).

Uzasadnienie

Przepisy dotyczące komitologii zostały dostosowane, aby uwzględnić zmianę decyzji w sprawie komitologii z 1999 r. Por. też poprawki do art. 50 i 51.

Poprawka 15

Punkt 24 preambuły

(24) Niniejsze rozporządzenie musi zastąpić wcześniej przyjęte instrumenty wspólnotowe dotyczące tej samej dziedziny. W celu ujednolicenia i uproszczenia obowiązujących norm prawnych, niniejsze rozporządzenie ma ponadto pierwszeństwo przed pozostałymi instrumentami międzynarodowymi mającymi zastosowanie w tej dziedzinie w Państwach Członkowskich.

(24) Niniejsze rozporządzenie musi zastąpić wcześniej przyjęte instrumenty wspólnotowe dotyczące tej samej dziedziny. W celu ujednolicenia i uproszczenia obowiązujących norm prawnych, niniejsze rozporządzenie powinno ponadto mieć pierwszeństwo przed pozostałymi instrumentami międzynarodowymi mającymi zastosowanie w tej dziedzinie w państwach członkowskich. Powinno ono uwzględniać konwencję haską w sprawie międzynarodowej egzekucji należności na rzecz dzieci i innych rodzajów zobowiązań alimentacyjnych.

 

Uzasadnienie

Ważne jest jednoznaczne podkreślenie zamiaru utrzymania spójności niniejszego rozporządzenia z negocjowaną konwencją haską.

Poprawka 16

Artykuł 1 ustęp 1

1. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunków rodzinnych lub stosunków, które, zgodnie z prawem dla nich właściwym, mają zbliżone skutki.

1. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunku rodzinnego, pokrewieństwa, małżeństwa lub powinowactwa lub stosunków, które, zgodnie z prawem dla nich właściwym, mają zbliżone skutki.

Uzasadnienie

Patrz uzasadnienie poprawki do punktu preambuły nr 9.

Poprawka 17

Artykuł 2 punkt -1 (nowy)

 

-1. Termin „zobowiązanie alimentacyjne” to obowiązek ustalony przez prawo, w tym także wówczas, gdy jego zakres i warunki określone zostały w decyzji sądu lub w umowie, który polega na zapewnianiu w jakiejkolwiek formie utrzymania lub co najmniej środków utrzymania osobie obecnie lub w przeszłości związanej stosunkiem rodzinnym z dłużnikiem. Zobowiązania te powinny mieć jak najszerszy zakres, obejmujący zwłaszcza nakazy, orzeczenia i dekrety właściwych sądów dotyczące płatności okresowych, płatności ryczałtowych, przenoszenia prawa własności i uregulowania własności, i powinny być ustalane na podstawie odpowiednich alimentacyjnych potrzeb i zasobów stron.

 

Uzasadnienie

Należy ściśle określić, czym jest „zobowiązanie alimentacyjne”: w niektórych porządkach prawnych istnieje rozróżnienie na obowiązek utrzymania i zobowiązanie alimentacyjne, gdzie pierwsze pojęcie jest szersze, a drugie węższe. Obie definicje powinny być w proponowanym przepisie uwzględnione.

Poprawka 18

Artykuł 2 punkt 2

(2) „sędzia” – sędzia lub urzędnik posiadający uprawnienia równoważne do uprawnień sędziego w sprawach dotyczących zobowiązań alimentacyjnych;

skreślony

Uzasadnienie

Umieszczanie tego punktu jest zbędne, ponieważ w punkcie 1. określono już, że sędzia jest jednym z organów właściwych „(…) do rozpoznania spraw dotyczących zobowiązań alimentacyjnych”.

Poprawka 19

Artykuł 2 punkt (9)

(9) „dłużnik” – każda osoba fizyczna, która jest zobowiązana do uiszczania świadczeń alimentacyjnych lub względem której wysuwane są roszczenia dotyczące świadczeń alimentacyjnych.

(9) „dłużnik” – każda osoba fizyczna, która jest zobowiązana do uiszczania świadczeń alimentacyjnych lub względem której wysuwane są roszczenia dotyczące świadczeń alimentacyjnych, lub osoba prawna, która przejęła spoczywający na dłużniku obowiązek świadczeń alimentacyjnych na rzecz wierzyciela.

Poprawka 20

Artykuł 2 punkt (9 a) (nowy)

 

(9a) „sprawa odnosząca się do stanu osobowego” – każde postępowanie związane z rozwodem, prawną separacją, unieważnieniem związku małżeńskiego lub ustaleniem ojcostwa.

Uzasadnienie

Konieczne jest uściślenie wyrażenia „sprawa odnosząca się do stanu osobowego”. Definicja pokrywa się z definicją właściwości ujętą w rozporządzeniu nr 2201/2003, jest jednak poszerzona o postępowanie w sprawie ustalenia ojcostwa.

Poprawka 21

Artykuł 2 a (nowy)

 

Artykuł 2a

 

Zastosowanie do organów publicznych

 

 

1. 1. Z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 niniejsze rozporządzenie ma również zastosowanie do organu publicznego, który stara się o zwrot świadczeń alimentacyjnych, które uiścił zamiast dłużnika, pod warunkiem, że prawo, któremu podlega, przewiduje możliwość ich odzyskania.

 

 

2. 2. Do postępowania wszczętego przez organ publiczny nie stosuje się art. 3 lit. b), c) i d) ani art. 6 [6b].

 

 

3. 3. Organ publiczny zwracający się o wykonanie orzeczenia przedstawia wraz z wnioskiem przewidzianym w rozdziale VIII wszelkie dokumenty konieczne do udowodnienia, że spełnia warunki określone w ust. 1 i że wierzyciel otrzymał świadczenia alimentacyjne.

 

Poprawka 22

Artykuł 3 litera c)

c) sąd właściwy do rozpoznania sprawy odnoszącej się do stanu osobowego w przypadku, gdy pozew dotyczący zobowiązań alimentacyjnych towarzyszy tej sprawie, chyba że właściwość ta jest oparta tylko na obywatelstwie jednej ze stron, lub

c) sąd właściwy do rozpoznania sprawy odnoszącej się do stanu osobowego w przypadku, gdy pozew dotyczący zobowiązań alimentacyjnych towarzyszy tej sprawie;

Uzasadnienie

Takie ograniczenie nie wydaje się mieć żadnego pożytecznego uzasadnienia.

Poprawka 23

Artykuł 3 litera d)

d) sąd właściwy do rozpoznania sprawy odnoszącej się do odpowiedzialności rodzicielskiej w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 2201/2003 w przypadku, gdy pozew dotyczący zobowiązań alimentacyjnych towarzyszy tej sprawie.

d) sąd właściwy do rozpoznania sprawy odnoszącej się do odpowiedzialności rodzicielskiej w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 2201/2003 w przypadku, gdy pozew dotyczący zobowiązań alimentacyjnych towarzyszy tej sprawie, a postępowanie w sprawie odpowiedzialności rodzicielskiej już toczy się w tym sądzie lub zostało przed tym sądem wszczęte w tym samym czasie, w którym złożono pozew dotyczący alimentów;

Uzasadnienie

Warto dodać powyższe wyjaśnienie.

Poprawka 24

Artykuł 3 litera (d a) (nowy)

 

da) sąd miejsca oficjalnego powstania stosunku rodzinnego lub stosunku mającego zbliżone skutki.

Uzasadnienie

Należy racjonalnie domniemywać, że strony, wybierając miejsce oficjalnego powstania ich stosunku, godziły się także na właściwość sądu tego miejsca.

Poprawka 25

Artykuł 4 ustęp 2

2. Umowa dotycząca właściwości jest zawierana na piśmie. Wszelkie przekazy za pomocą elektronicznego nośnika informacji umożliwiającego trwały zapis umowy są zrównane z formą pisemną.

2. Umowa dotycząca właściwości jest zawierana na piśmie.

Uzasadnienie

Niniejszy przepis jest zbyt mglisty – mógłby obejmować przykładowo wymianę poczty elektronicznej.

Poprawka 26

Artykuł 4 ustęp 2 a (nowy)

 

2a. Sąd, do którego wniesiono sprawę, musi upewnić się, że wszelkie rozszerzenie właściwości zostało uzgodnione dobrowolnie i po otrzymaniu niezależnej porady prawnej oraz że uwzględnia sytuację stron w czasie trwania postępowania.

Uzasadnienie

Patrz: uzasadnienie poprawki do punktu preambuły nr 11.

Poprawka 27

Artykuł 4 ustęp 4

4. Niniejszego artykułu nie stosuje się w przypadku sporu dotyczącego zobowiązań alimentacyjnych wobec dzieci poniżej osiemnastego roku życia.

4. Niniejszego artykułu nie stosuje się, jeżeli wierzyciel jest dzieckiem poniżej osiemnastego roku życia lub jeżeli jest osobą niezdolną do czynności prawnych.

Uzasadnienie

Decyzja sądu jest niezbędna, aby chronić osobę uprawnioną do alimentów lub utrzymania w każdym przypadku, w którym nie jest ona zdolna do wyrażenia własnej woli.

Poprawka 28

Artykuł 6 litera b)

b) w przypadku zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami lub byłymi małżonkami – sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium znajduje się ostatnie wspólne miejsce stałego zamieszkania małżonków, jeżeli mieszkali oni w tym miejscu jeszcze w roku poprzedzającym wytoczenie powództwa.

b) w przypadku zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami lub byłymi małżonkami – sądy państwa członkowskiego, na którego terytorium znajduje się ostatnie wspólne miejsce stałego zamieszkania małżonków, jeżeli mieszkali oni w tym miejscu jeszcze w roku poprzedzającym wytoczenie powództwa.

Uzasadnienie

Dotyczy wyłącznie wersji angielskiej.

Poprawka 29

Artykuł 7 ustęp 1

1. Jeżeli przed sądami różnych Państw Członkowskich zawisły spory dotyczące tych samych zobowiązań alimentacyjnych, sąd, przed którym wytoczono powództwo później, z urzędu zawiesza postępowanie do czasu stwierdzenia właściwości sądu, przed którym najpierw wytoczono powództwo.

1. W postępowaniach związanych z zawisłością sporu i postępowaniami powiązanymi – podobnie jak w przypadku środków tymczasowych i zachowawczych – zastosowanie mają art. 27, 28, 30 i 31 rozporządzenia (WE) nr 44/2001.

 

Uzasadnienie

Reguły ustalone w tym artykule i w kolejnych odnoszą się do zasad już ustanowionych w prawie wspólnotowym, a dokładniej w rozporządzeniu (WE) nr 44/2001, które należy tu przywołać.

Poprawka 30

Artykuł 7 ustęp 2

2. Jeżeli stwierdzona zostanie jurysdykcja sądu, przed który najpierw wytoczono powództwo, sąd, przed który wytoczono powództwo później, stwierdza brak swej jurysdykcji na rzecz tego sądu.

skreślony

Uzasadnienie

Artykuł ten jest zbędny, gdyż powtarza prawie dosłownie tekst rozporządzenia (WE) nr 44/2001, które w ogólny sposób odnosi się do kompetencji sądów w sprawach cywilnych i handlowych.

Poprawka 31

Artykuł 8

Artykuł 8

Sprawy wiążące się ze sobą

1. Jeżeli przed sądami różnych Państw Członkowskich zawisłe są sprawy, które pozostają ze sobą w związku, każdy sąd, przed który wytoczono powództwo później, może zawiesić postępowanie.

2. Jeżeli sprawy takie są zawisłe w pierwszej instancji, każdy sąd, przed który wytoczono powództwo później, może na wniosek strony stwierdzić także brak swej jurysdykcji, jeżeli sąd, przed który najpierw wytoczono powództwo, ma jurysdykcję w tych sprawach, a połączenie spraw jest dopuszczalne zgodnie z jego prawem.

3. W rozumieniu niniejszego artykułu uważa się, że sprawy pozostają ze sobą w związku, jeżeli istnieje między nimi tak ścisła więź, że pożądane jest ich łączne rozpoznanie i rozstrzygnięcie w celu uniknięcia wydania w oddzielnych postępowaniach sprzecznych ze sobą orzeczeń.

skreślony

Uzasadnienie

Artykuł ten jest zbędny, gdyż powtarza prawie dosłownie tekst rozporządzenia (WE) nr 44/2001, które w ogólny sposób odnosi się do kompetencji sądów w sprawach cywilnych i handlowych.

Poprawka 32

Artykuł 9

Artykuł 9

Wytoczenie powództwa

Do celów niniejszego rozdziału powództwo uważa się za wytoczone:

(a) w chwili, w której dokument wszczynający postępowanie albo dokument równorzędny został wniesiony do sądu, pod warunkiem że powód nie zaniechał następnie podjęcia czynności, do których podjęcia był obowiązany celem spowodowania doręczenia dokumentu pozwanemu; lub

(b) jeśli dokument ma być doręczony przed złożeniem go w sądzie, w dniu, w którym otrzymał go organ odpowiedzialny za doręczenie, pod warunkiem, że powód nie zaniedbał następnie podjęcia kroków, jakie powinien był podjąć w celu złożenia tego dokumentu w sądzie.

skreślony

Uzasadnienie

Artykuł ten jest zbędny, gdyż powtarza prawie dosłownie tekst rozporządzenia (WE) nr 44/2001, które w ogólny sposób odnosi się do kompetencji sądów w sprawach cywilnych i handlowych.

Poprawka 33

Artykuł 10

Artykuł 10

Środki tymczasowe i środki zabezpieczające

Wniosek o zastosowanie środków tymczasowych, włącznie ze środkami zabezpieczającymi, przewidzianych w prawie Państwa Członkowskiego, może zostać wniesiony do sądu tego Państwa także wówczas, gdy na podstawie niniejszego rozporządzenia sprawa główna należy do jurysdykcji sądu innego Państwa Członkowskiego.

skreślony

Uzasadnienie

Artykuł ten jest zbędny, gdyż powtarza prawie dosłownie tekst rozporządzenia (WE) nr 44/2001, które w ogólny sposób odnosi się do kompetencji sądów w sprawach cywilnych i handlowych.

Poprawka 34

Artykuł 10 ustęp 1 a (nowy)

 

Jeżeli postępowanie w sprawie alimentów zostało wszczęte przez złożenie wniosku o zastosowanie środków tymczasowych, art. 7 i 8 nie mają zastosowania, tak aby prawo właściwe dla wniosku o zastosowanie środków tymczasowych obowiązywało dla każdego kolejnego pozwu w sprawie zobowiązań alimentacyjnych, wniesionego w związku z zasadniczymi procedurami, takimi jak rozwód, unieważnienie związku małżeńskiego/partnerstwa cywilnego lub separacja prawna.

 

Uzasadnienie

W sytuacji braku powyższego przepisu możliwe byłoby stwierdzenie, że gdy kobieta złożyła pozew o alimenty w celu zastosowania środków przejściowych w kraju A, w którym się schroniła, prawo kraju A powinno być stosowane do wszystkich spraw związanych ze zobowiązaniami alimentacyjnymi wynikającymi z postępowania rozwodowego wniesionego później w kraju B – kraju pochodzenia, w którym zamieszkiwała ona ze swoim małżonkiem.

Poprawka 35

Artykuł 11

Artykuł 11

Badanie właściwości

Jeśli wytoczono powództwo przed sądem Państwa Członkowskiego w sprawie, w której sąd ten nie jest właściwy na mocy niniejszego rozporządzenia, sąd ten stwierdza z urzędu brak swojej właściwości.

skreślony

Uzasadnienie

Artykuł ten jest zbędny, gdyż powtarza prawie dosłownie tekst rozporządzenia (WE) nr 44/2001, które w ogólny sposób odnosi się do kompetencji sądów w sprawach cywilnych i handlowych.

Poprawka 36

Artykuł 13

1. Zobowiązania alimentacyjne podlegają prawu państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel.

1. Zobowiązania alimentacyjne podlegają prawu państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel.

2. Prawo miejsca siedziby sądu (lex fori) stosuje się:

2. Prawo miejsca siedziby sądu (lex fori) stosuje się:

a) jeżeli na mocy prawa określonego zgodnie z ust. 1 wierzyciel nie może uzyskać od dłużnika świadczeń alimentacyjnych lub

a) jeżeli jest to prawo państwa, w którym wierzyciel ma miejsce stałego zamieszkania lub

b) jeżeli wierzyciel złoży wniosek o stosowanie prawa miejsca siedziby sądu i jeśli jest to prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania dłużnik.

b) jeżeli wierzyciel nie jest w stanie uzyskać od dłużnika świadczeń alimentacyjnych na mocy prawa państwa, w którym wierzyciel ma miejsce stałego zamieszkania lub

 

c) jeżeli jest to prawo państwa, w którym dłużnik ma miejsce stałego zamieszkania, chyba że wierzyciel wniesie o inne rozwiązanie, a sąd upewni się, że wierzyciel otrzymał niezależną poradę prawną w sprawie.

3. Jeżeli żadne z praw określonych zgodnie z poprzednimi ustępami nie daje wierzycielowi możliwości uzyskania od dłużnika świadczeń alimentacyjnych i gdy ze wszystkich okoliczności sprawy wynika, że zobowiązania alimentacyjne łączą ścisłe więzi z innym państwem, w szczególności wspólne obywatelstwo wierzyciela i dłużnika, stosuje się prawo państwa, z którym zobowiązania alimentacyjne łączą ścisłe więzi.

3. Nie naruszając przepisów ust. 1, prawo miejsca siedziby sądu może być stosowane, nawet jeżeli nie jest to prawo państwa, w którym wierzyciel ma stałe miejsce zamieszkania, jeżeli umożliwia ono sprawiedliwe rozstrzygnięcie sporów alimentacyjnych w prostszy, szybszy i mniej kosztowny sposób i nie dowiedziono nadużyć w zakresie wyboru sądu.

 

4. Ewentualnie, w przypadku, gdy prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel, lub prawo miejsca siedziby sądu nie daje wierzycielowi możliwości uzyskania od dłużnika świadczeń alimentacyjnych lub jeżeli stosowanie tego prawa byłoby niesprawiedliwe lub niewłaściwe, zobowiązania alimentacyjne podlegają prawu innego państwa, z którym zobowiązania te są ściśle związane – w szczególności, choć nie wyłącznie, prawu państwa, którego zarówno wierzyciel, jak i dłużnik są obywatelami.

Patrz uzasadnienia poprawek do punktów preambuły nr 14 i 15.

Poprawka 37

Artykuł 14 litera a)

(a) wybrać dla celów postępowania prawo miejsca siedziby sądu, wyraźnie lub w inny bezsprzeczny sposób w momencie wytoczenie powództwa;

a) dostarczyć porozumienie na piśmie, określające w sposób jednoznaczny wybrane prawo miejsca siedziby sądu w momencie wytoczenia powództwa;

Uzasadnienie

Proponowany tekst jest niezrozumiały. Oczywiste jest, że obowiązują zawsze normy proceduralne sądu, który rozpatruje daną sprawę.

Poprawka 38

Artykuł 14 ustęp 1 a (nowy)

 

Ustęp 1 podlega zastrzeżeniu, że sąd, do którego wniesiono sprawę, upewni się, że wybór sądu lub wybór prawa został uzgodniony dobrowolnie i po otrzymaniu niezależnej porady prawnej.

 

Poprawka 39

Artykuł 14 litera (b) (ii a) (nowa)

 

(iia) prawo miejsca oficjalnego powstania stosunku rodzinnego lub stosunku mającego zbliżone skutki;

Uzasadnienie

Należy racjonalnie zakładać, że w chwili ustanowienia swojego stosunku strony zgadzały się na to, że prawo miejsca oficjalnego powstania takiego stosunku może regulować inne sprawy rodzinne.

Poprawka 40

Artykuł 15

Artykuł 15

Niestosowanie prawa określonego na wniosek dłużnika

1. W przypadku zobowiązań alimentacyjnych innych niż zobowiązania alimentacyjne wobec dzieci i słabszych osób pełnoletnich oraz zobowiązania alimentacyjne między małżonkami lub byłymi małżonkami dłużnik może przeciwstawić roszczeniom wierzyciela brak zobowiązań alimentacyjnych wobec niego zgodnie z ich wspólnym prawem krajowym lub, w przypadku braku wspólnego obywatelstwa, zgodnie z prawem państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania.

skreślony

2. W przypadku zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami lub byłymi małżonkami dłużnik może przeciwstawić roszczeniom wierzyciela brak zobowiązań alimentacyjnych wobec niego zgodnie z prawem państwa, z którym związek małżeński łączą najściślejsze więzi.

 

Uzasadnienie

Przedmiotowy przepis wydaje się być sprzeczny z zasadą wzajemnego uznawania i mieć charakter dyskryminujący.

Poprawka 41

Artykuł 17

1. Prawo właściwe dla zobowiązań alimentacyjnych określa w szczególności:

1. Prawo właściwe dla zobowiązań alimentacyjnych określa w szczególności:

(a) istnienie i zakres praw wierzyciela oraz osobę, względem której wierzyciel może te prawa wykonać;

(a) istnienie (okres trwania i wysokość) praw wierzyciela oraz osobę, względem której wierzyciel może te prawa wykonać;

(b) stopień, w jakim wierzyciel może wnosić o świadczenia alimentacyjne z mocą wsteczną;

(b) okres trwania i wysokość, w jakich wierzyciel może wnosić o świadczenia alimentacyjne z mocą wsteczną;

(c) sposób obliczania zobowiązań alimentacyjnych i ich indeksacji;

(c) sposób obliczania zobowiązań alimentacyjnych i ich indeksacji;

(d) przedawnienie i terminy dla wszczęcia postępowania;

(d) przedawnienie i terminy dla wszczęcia postępowania;

(e) prawo instytucji publicznej, która wypłaciła świadczenia na rzecz wierzyciela, do uzyskania zwrotu świadczeń oraz ograniczenia zobowiązania dłużnika.

(e) prawo instytucji publicznej, która wypłaciła świadczenia na rzecz wierzyciela, do uzyskania zwrotu świadczeń oraz ograniczenia zobowiązania dłużnika.

2. Bez względu na treść prawa właściwego przy określaniu kwoty świadczeń alimentacyjnych należy uwzględnić potrzeby wierzyciela i środki finansowe dłużnika.

2. Nie naruszając przepisów ust. 1 podczas ustalania kwoty alimentów sąd, przed który wniesiono powództwo, uznaje za podstawę roszczeń faktyczne i bieżące potrzeby wierzyciela oraz faktyczne i bieżące zasoby dłużnika, uwzględniając rozsądne potrzeby tego ostatniego i wszelkie inne zobowiązania alimentacyjne, którym dłużnik ten może podlegać.

Uzasadnienie

Niniejsza poprawka ma na celu wprowadzenie obostrzenia do tekstu Komisji. Ważne jest wyjaśnienie, że faktyczne potrzeby wierzyciela mają nadrzędne znaczenie, a także uwzględnienie faktu, że dłużnik może mieć już obowiązek wypłacania alimentów – np. poprzedniemu partnerowi/poprzedniej partnerce.

Poprawka 42

Artykuł 20

Można odmówić zastosowania przepisu prawa określonego przez niniejsze rozporządzenie jedynie wówczas, gdy takie zastosowanie jest ewidentnie niezgodne z porządkiem prawnym (fr. „ordre public”) miejsca siedziby sądu. Niemniej jednak na tej podstawie nie można odmówić zastosowania przepisu prawa Państwa Członkowskiego określonego w niniejszym rozporządzeniu.

Można odmówić zastosowania przepisu prawa określonego przez niniejsze rozporządzenie jedynie wówczas, gdy takie zastosowanie jest ewidentnie niezgodne z porządkiem prawnym (fr. „ordre public”) miejsca siedziby sądu.

Uzasadnienie

Należy zachować tę gwarancję prawną.

Poprawka 43

Artykuł 21

Jeśli Państwo Członkowskie składa się z kilku jednostek terytorialnych posiadających własne przepisy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych, każda z tych jednostek jest uznawana za oddzielny kraj dla celów określenia prawa właściwego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Państwa, w których różne jednostki terytorialne mają własne przepisy w dziedzinie zobowiązań alimentacyjnych, nie są zobowiązane do stosowania niniejszego rozporządzenia w przypadkach konfliktu między prawem tych jednostek.

Uzasadnienie

Przepis ten powtarza odpowiedni przepis rozporządzenia Rzym II. Państwa członkowskie, w których różne jednostki terytorialne mają własne przepisy, powinny mieć swobodę decydowania, czy zastosować przepisy niniejszego rozporządzenia w przypadkach konfliktu między prawem tych jednostek.

Poprawka 44

Artykuł 22

1. W przypadku postępowania przed sądem Państwa Członkowskiego pismo wszczynające postępowanie lub dokument równorzędny doręcza się pozwanemu w jeden z następujących sposobów:

 

Doręczanie dokumentów podlega przepisom rozporządzenia XXX/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych.

a) doręczenie do rąk własnych, przy czym odbiorca podpisuje potwierdzenie odbioru, na którym widnieje data odbioru;

 

b) doręczenie do rąk własnych za pomocą dokumentu podpisanego przez uprawnioną osobę, która doręczyła pismo, przy czym należy zaznaczyć, że odbiorca otrzymał pismo lub że odmówił jego przyjęcia, nie uzasadniając swojej odmowy, oraz podać datę doręczenia dokumentu;

 

c) doręczenie drogą pocztową, przy czym odbiorca podpisuje i odsyła potwierdzenie odbioru, na którym widnieje data odbioru;

 

d) doręczenie drogą elektroniczną, na przykład za pośrednictwem faksu lub poczty elektronicznej, przy czym odbiorca podpisuje i odsyła potwierdzenie odbioru, na którym widnieje data odbioru;

 

2. W celu przygotowania obrony pozwany dysponuje terminem nie krótszym niż 30 dni począwszy od daty otrzymania dokumentu doręczonego zgodnie z ust. 1.

 

3. Państwa Członkowskie informują Komisję w ciągu sześciu miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia o stosowanych w nich sposobach doręczania. Państwa Członkowskie zgłaszają Komisji wszelkie zmiany tych informacji.

 

Komisja podaje te informacje do wiadomości publicznej.

 

Poprawka 45

Artykuł 29

Powód, któremu w Państwie Członkowskim pochodzenia przyznano całkowitą lub częściową pomoc prawną lub zwolnienie od kosztów i opłat, uprawniony jest w postępowaniu wykonawczym do najbardziej przychylnego traktowania w zakresie udzielania mu pomocy prawnej lub możliwie najwyższego zwolnienia od kosztów i opłat, jakie przewiduje prawo Państwa Członkowskiego wykonania.

Powód, któremu w państwie członkowskim pochodzenia przyznano całkowitą lub częściową pomoc prawną lub zwolnienie od kosztów i opłat, uprawniony jest w postępowaniu wykonawczym do udzielania mu pomocy prawnej zgodnie z przepisami dyrektywy Rady 2003/8/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. dotyczącymi lepszego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych dzięki ustanowieniu wspólnych minimalnych zasad odnoszących się do pomocy prawnej w tego typu sporach1 lub możliwie najwyższego zwolnienia od kosztów i opłat, jakie przewiduje prawo państwa członkowskiego wykonania.

_______________________________

1 Dz.U. L 26 z 31.1.2003, str. 41.

Poprawka 46

Artykuł 33

Postanowienie o całkowitej lub częściowej odmowie lub zawieszeniu wykonania orzeczenia wydanego przez sąd pochodzenia można wydać na wniosek dłużnika wyłącznie w następujących przypadkach:

(a) dłużnik powołuje się na nowe okoliczności lub okoliczności, które były nieznane sądowi pochodzenia w momencie wydawania orzeczenia;

Postanowienie o całkowitej lub częściowej odmowie lub zawieszeniu wykonania orzeczenia wydanego przez sąd pochodzenia można wydać na wniosek dłużnika wyłącznie w następujących przypadkach:

(a) gdy dłużnik powołuje się na nowe istotne dla sprawy okoliczności lub okoliczności o dużym znaczeniu, które były nieznane sądowi pochodzenia w momencie wydawania orzeczenia;

 

(b)dłużnik złożył wniosek o ponowne zbadanie orzeczenia sądu pochodzenia zgodnie z art. 24 i nie podjęto jeszcze nowej decyzji;

(b) gdy dłużnik złożył wniosek o ponowne zbadanie orzeczenia sądu pochodzenia zgodnie z art. 24 i nie podjęto jeszcze nowej decyzji;

(c) dłużnik spłacił już swój dług;

(d) prawo uzyskania wykonania orzeczenia wydanego przez sąd pochodzenia uległo w całości lub w części przedawnieniu;

(e) orzeczenie wydane przez sąd pochodzenia jest niezgodne z orzeczeniem wydanym w Państwie Członkowskim wykonania lub z orzeczeniem, które spełnia warunki niezbędne dla jego uznania w Państwie Członkowskim wykonania.

c) dłużnik spłacił już swój dług;

d) prawo uzyskania wykonania orzeczenia wydanego przez sąd pochodzenia uległo w całości lub w części przedawnieniu;

e) orzeczenie wydane przez sąd pochodzenia jest niezgodne z orzeczeniem wydanym w Państwie Członkowskim wykonania lub z orzeczeniem, które spełnia warunki niezbędne dla jego uznania w Państwie Członkowskim wykonania.

Uzasadnienie

Jeżeli chodzi o lit. a),w fazie wykonawczej nie można ponownie otwierać postępowania w sprawach, w których wydano już ostateczne orzeczenie. Wykonanie może zostać wstrzymane jedynie z powodów dotyczących samego wykonania bez rozpatrywania powodów, które doprowadziły do wydania decyzji o wykonaniu (patrz: art. 45 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 44/2001).

Jeżeli chodzi o lit. b), nie należy wprowadzać procedury specjalnej, gdyż różnorodność zasad proceduralnych zwiększa trudności i może powodować opóźnienie w rozwiązaniu problemów, zamiast je przyspieszyć i ułatwić.

Możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w państwie pochodzenia wprowadzałaby system odwołań stanowiący anomalię.

Poprawka 47

Artykuł 34 ustęp 2

2. Polecenie miesięcznego automatycznego pobrania może zostać wydane wyłącznie, jeżeli orzeczenie zostało doręczone dłużnikowi w jeden ze sposobów określonych w art. 22.

2. Polecenie miesięcznego automatycznego pobrania może zostać wydane wyłącznie, jeżeli orzeczenie zostało doręczone dłużnikowi zgodnie z przepisami rozporządzenia XXX/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych.

Uzasadnienie

Nie należy wprowadzać procedury specjalnej, gdyż różnorodność zasad proceduralnych zwiększa trudności i może spowolnić rozwiązanie problemów zamiast je przyspieszyć i ułatwić.

Poprawka 48

Artykuł 35 ustęp 1

1. Wierzyciel może złożyć do sądu, który ma orzekać co do meritum sprawy, wniosek o wydanie polecenia tymczasowego zamrożenia rachunku bankowego przeznaczonego, w innym Państwie Członkowskim, dla banku, w którym dłużnik posiada rachunek bankowy. Wniosek o tymczasowe zamrożenie i polecenie tymczasowego zamrożenia rachunku bankowego są zgodne z formularzami, których wzory zostały zamieszczone w załączniku IV do niniejszego rozporządzenia.

1. Wierzyciel może złożyć do sądu, który ma orzekać co do meritum sprawy, wniosek o wydanie polecenia tymczasowego zamrożenia rachunku bankowego na kwotę potrzebną do wypełnienia zobowiązań alimentacyjnych, przeznaczonego, w innym państwie członkowskim, dla banku, w którym dłużnik posiada rachunek bankowy. Wniosek o tymczasowe zamrożenie i polecenie tymczasowego zamrożenia rachunku bankowego są zgodne z formularzami, których wzory zostały zamieszczone w załączniku IV do niniejszego rozporządzenia.

Poprawka 49

Artykuł 35 a (nowy)

 

Artykuł 35a

 

Inne tytuły egzekucyjne

 

Sąd, przed który wniesiono powództwo, może zadecydować o wszelkich innych środkach wykonawczych przewidzianych w prawie krajowym, jeżeli uzna je za odpowiednie.

Uzasadnienie

Sąd, przed którym wniesiono powództwo w sprawie egzekucji, nie powinien ograniczać się do tytułów egzekucyjnych przewidzianych w rozporządzeniu. Podczas gdy państwa członkowskie powinny być zachęcane do rozważenia nowatorskich środków wykonawczych, obejmujących środki, które z dobrym skutkiem zostały zastosowane w nieeuropejskich systemach prawnych, sądy powinny bezsprzecznie wykorzystywać pełen wachlarz możliwości dostępnych im w zakresie wspomnianych środków na mocy krajowego prawa.

Poprawka 50

Artykuł 38 ustęp 1

1. Przepisy rozdziału VI mają zastosowanie, w razie konieczności, do uznawania i wykonywania zawartych między stronami i wykonalnych dokumentów urzędowych i ugód. Właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym dany dokument urzędowy lub ugoda zawarta między stronami są wykonalne, wydaje, na wniosek każdej zainteresowanej strony, odpis dokumentu sporządzony przy użyciu formularza, którego wzór został zamieszczony w załączniku II do niniejszego rozporządzenia.

1. Przepisy rozdziału VI mają zastosowanie, w stosownych przypadkach, do uznawania i wykonywania wykonalnych dokumentów urzędowych i ugód zawartych między stronami. Właściwy organ państwa członkowskiego, w którym dany dokument urzędowy lub ugoda zawarta między stronami są wykonalne, wydaje stronom z urzędu odpis dokumentu sporządzony przy użyciu formularza, którego wzór został zamieszczony w załączniku II do niniejszego rozporządzenia.

Uzasadnienie

Przepisy niniejszego rozporządzenia powinny powodować jak najmniej formalności.

Poprawka 51

Artykuł 44 ustęp 1 zdanie wprowadzające

1. Organy centralne udostępniają informacje ułatwiające egzekucję należności z tytułu wierzytelności alimentacyjnych na warunkach przewidzianych w niniejszym rozdziale. Informacje te są dostarczane w następujących celach:

1. Organy centralne udostępniają informacje ułatwiające w konkretnej sprawie egzekucję należności z tytułu wierzytelności alimentacyjnych na warunkach przewidzianych w niniejszym rozdziale. Informacje te są dostarczane w następujących celach:

Poprawka 52

Artykuł 44 ustęp 1 litera a)

a) zlokalizowanie dłużnika;

a) zlokalizowanie adresu dłużnika;

Poprawka 53

Artykuł 44 ustęp 1 a (nowy)

 

1a. Zgodnie z zasadą proporcjonalności należy określić, które dane osobowe powinny zostać przetworzone indywidualnie dla każdego przypadku na podstawie dostępnych informacji, na co można jednak zezwolić jedynie wówczas, jeśli jest to konieczne do ułatwienia egzekucji zobowiązań alimentacyjnych.

 

Poprawka 54

Artykuł 44 ustęp 1 b (nowy)

 

1b. Dane biometryczne, takie jak odciski palców lub dane dotyczące DNA nie są przetwarzane.

Poprawka 55

Artykuł 44 ustęp 1 c (nowy)

 

1c. Specjalne kategorie danych dotyczące pochodzenia rasowego lub etnicznego, poglądów politycznych, przekonań religijnych lub filozoficznych, członkostwa w partiach lub związkach zawodowych, orientacji seksualnej lub zdrowia są przetwarzane tylko, jeśli jest to absolutnie konieczne dla celów konkretnej sprawy i z zachowaniem szczególnych zabezpieczeń.

Poprawka 56

Artykuł 44 ustęp 2 a (nowy)

 

2a. Wnioski o informacje inne niż wymienione w ust. 2 powinny być uzasadnione i konieczne do osiągnięcia celów określonych w ust. 1.

 

Poprawka 57

Artykuł 46 ustęp 3

3. Sąd może przechowywać informacje przekazane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem tak długo, jak długo potrzebuje ich do celów ułatwienia egzekucji należności z tytułu wierzytelności alimentacyjnych. Termin przechowywania informacji nie może przekraczać roku.

3. Sąd może przechowywać informacje przekazane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem tak długo, jak długo potrzebuje ich do celów ułatwienia egzekucji należności z tytułu wierzytelności alimentacyjnych.

Uzasadnienie

Informacje udostępniane są na niezbędny okres do celów, dla których zostały zgromadzone lub są dalej przetwarzane. W przypadku zobowiązań alimentacyjnych w niektórych przypadkach dość często istnieje potrzeba udostępniania danych na dość długi okres, aby sędzia mógł poddać okresowej ponownej ocenie zarówno trwałość podstawy prawnej orzeczenia nakładającego zobowiązania alimentacyjne, jak i odpowiednią wysokość tych zobowiązań. Według informacji przekazanych przez Komisję, w UE świadczenia alimentacyjne wypłacane są średnio przez 8 lat.

Poprawka 58

Artykuł 48 ustęp 3 a (nowy)

 

3a. Niniejsze rozporządzenie jest zgodne z dyrektywą 95/46 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych oraz nakłada na państwa członkowskie wymóg ochrony praw i wolności osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych, a w szczególności prawa do prywatności, w celu zagwarantowania swobodnego przepływu danych osobowych we Wspólnocie.

 

Poprawka 59

Artykuł 50

Poprawka nie dotyczy polskiej wersji językowej

Poprawka 60

Artykuł 51

1. Komisja jest wspierana przez komitet, który składa się z przedstawicieli Państw Członkowskich i któremu przewodniczy przedstawiciel Komisji.

1. Komisja jest wspierana przez komitet określony w art. 75 rozporządzenia (WE) nr 44/2001.

2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się procedurę doradczą przewidzianą w art. 3 decyzji Rady 1999/468/WE, uwzględniając przepisy art. 7 ust. 3 tej decyzji.

2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.


UZASADNIENIE

1. Wprowadzenie

Na poziomie Unii Europejskiej brakuje obecnie wspólnego, zharmonizowanego systemu w zakresie uznawania i wykonywania orzeczeń dotyczących świadczeń alimentacyjnych.

Głównym celem wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie właściwości, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych jest usunięcie przeszkód prawnych uniemożliwiających dochodzenie roszczeń alimentacyjnych od osoby zamieszkującej w innym państwie członkowskim UE.

Niniejsze rozporządzenie dąży do szybkiego i (najczęściej) bezpłatnego dochodzenia roszczeń alimentacyjnych. Jest ono niezbędne i niezmiernie ważne dla obywateli UE. Wraz z zakończeniem tworzenia wspólnego rynku znacznemu nasileniu uległy transgraniczne przepływy ludności, a razem z nimi problemy mogące stanowić udrękę dla partnerów migrantów, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich, których obywatele w najszerszym możliwym stopniu korzystają z ułatwień, jakie daje im swoboda przemieszczania się. Ponadto należy uwzględnić fakt, że w całej Unii Europejskiej rośnie liczba rozwodów i separacji.

W trakcie prac nad niniejszym dokumentem sprawozdawczyni skontaktowała się zarówno z instytucjami zajmującymi się świadczeniami alimentacyjnymi, jak i z osobami próbującymi otrzymać te świadczenia. W wyniku konsultacji okazało się niestety, że orzeczenia sądowe w wielu przypadkach nie są wykonywane. W Polsce na przykład szacuje się, że jedynie 10% osób zobowiązanych do wypłacania świadczeń alimentacyjnych spełnia ten obowiązek. Inne osoby, które powinny wspierać finansowo swoje dzieci, robią wszystko, aby tego uniknąć: przenoszą prawa własności na bliższych lub dalszych członków rodziny, oficjalnie nie pracują, chociaż posiadają pewien rodzaj stabilnego dochodu, nie przyjmują pism od komorników i ukrywają się przed wymiarem sprawiedliwości. Aby zmusić do płacenia alimentów, właściwe instytucje muszą nawet uciekać się do radykalnych działań, takich jak konfiskata prawa jazdy. Z kolei wierzyciele żyją w ubogich warunkach i często nie mają dość pieniędzy, aby przeżyć.

Można sobie wyobrazić, że jeszcze trudniej jest zaradzić tym problemom w przypadku, gdy dłużnik mieszka za granicą. Droga do uzyskania świadczeń alimentacyjnych jest wówczas o wiele dłuższa i bardziej skomplikowana, a w wielu przypadkach kończy się fiaskiem. Niniejsze rozporządzenie ma za zadanie uniknięcie takich sytuacji i – co za tym idzie – ułatwienie życia obywatelom UE.

Aby zwrócić uwagę na ten istotny problem oraz zachęcić państwa członkowskie do zajęcia się tą kwestią oraz do szybkiego zakończenia prac nad projektem rozporządzenia, sprawozdawczyni postanowiła zorganizować przesłuchanie publiczne na ten temat, które odbędzie się dnia 11 września.

2. Ramy prawne

Wniosek dotyczący rozporządzenia jest wynikiem długoterminowego planu działań na rzecz zwiększenia wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w UE, przyjętego przez szefów państw i rządów na posiedzeniu Rady Europejskiej w Hadze w listopadzie 2004 r. (znanego jako „Program Haski”). W programie tym wzywa się Komisję do przedstawienia wniosku dotyczącego projektu „rozporządzenia w sprawie uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawie alimentów, z uwzględnieniem środków zapobiegawczych oraz tymczasowego wykonywania w 2005 r.”.

Jednocześnie od 1999 r. Haska Konferencja Prawa Prywatnego Międzynarodowego (międzynarodowa organizacja, do której należą wszystkie państwa członkowskie UE oraz 40 innych państw) prowadzi równoległe prace nad gruntowną reformą międzynarodowego systemu dochodzenia roszczeń alimentacyjnych za granicą. Prace te mają zostać zakończone w listopadzie 2007 r.

Sprawozdawczyni uważnie przypatruje się działaniom Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego i uważa, że jej przepisy powinny pokrywać się z propozycjami UE. Jednocześnie jednak jest zdania, że UE potrzebuje odrębnych regulacji wewnętrznych w tej kwestii. Ze względu na dużą liczbę źródeł prawa oraz stopień integracji państw członkowskich UE, który jest nieporównywalny w stosunku do krajów nienależących do UE, a także ze względu na odmienną wagę celów określonych przez UE, konieczne jest stworzenie odrębnego, bardziej zaawansowanego systemu uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych. Oczywiście nowy system musi być w jak najwyższym stopniu zgodny z ramami Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego, może być jednak bardziej zaawansowany. Należy również podkreślić, że dużo czasu zajmuje ratyfikacja konwencji, a czasem państwa nie ratyfikują ich w ogóle. Biorąc pod uwagę zakres problemu egzekucji zobowiązań alimentacyjnych oraz tendencję do jego eskalacji, wyraźnie widać, że naprawdę potrzebujemy w UE nowego, szybkiego i skutecznego mechanizmu w tym zakresie.

3. Zakres i treść

Zakres rozporządzenia obejmuje wszelkie zobowiązania alimentacyjne wynikające ze stosunków rodzinnych (art. 1). Sprawozdawczyni popiera kierunek rozwiązań przyjętych we wniosku dotyczącym rozporządzenia. Pragnęłaby jednak zwrócić uwagę na fakt, że ponieważ termin „zobowiązania alimentacyjne” definiowany jest w różny sposób w poszczególnych państwach członkowskich, zakres rozporządzenia powinien objąć te zobowiązania alimentacyjne, które przewiduje prawo krajowe każdego państwa członkowskiego.

Komisja przedstawiła w ramach jednego instrumentu wszystkie mechanizmy mające zastosowanie w tej kwestii: właściwość międzynarodowa, prawo właściwe, uznawanie i wykonywanie orzeczeń sądowych, współpraca i usuwanie przeszkód utrudniających prawidłowy przebieg postępowań.

Celem rozporządzenia jest uproszczenie życia obywateli. Najbardziej potrzebne jest uproszczenie postępowań koniecznych do ustalenia zobowiązań alimentacyjnych. W związku z tym Komisja proponuje podjęcie odpowiednich środków, aby wydane orzeczenie posiadało taką samą moc, jaką posiada w państwie członkowskim, w jakim zostało wydane, bez żadnych dodatkowych formalności.

W praktyce procedura składania roszczeń alimentacyjnych składałaby się z jednego kroku, tzn. wierzyciel musiałby złożyć pozew w sądzie. Ponadto na życzenie sądu powołany organ centralny w państwie wierzyciela wysyłałby odpowiedni wniosek do powołanego organu centralnego w państwie dłużnika, który gromadziłby informacje na temat dłużnika, konieczne w celu określenia i wykonania zobowiązania alimentacyjnego, a następnie przesyłałby je z powrotem do państwa wierzyciela.

Wierzyciel miałby prawo wystąpienia za pośrednictwem swojego sądu z wnioskiem o miesięczne automatyczne pobranie, którego adresatem jest, w innym państwie członkowskim, pracodawca dłużnika lub bank, w którym dłużnik posiada rachunek. (art. 34). Wierzyciel może złożyć do sądu, do którego wniesiono sprawę, wniosek o wydanie polecenia tymczasowego zamrożenia rachunku bankowego przeznaczonego, w innym państwie członkowskim, dla banku, w którym dłużnik posiada rachunek (art. 35). Obowiązuje generalne zasada, że wierzytelności alimentacyjne są spłacane w pierwszej kolejności, przed wszystkimi pozostałymi długami dłużnika (art. 36).

5. Wnioski

Sprawozdawczyni popiera projekt rozporządzenia i akceptuje kierunek proponowanych w nim rozwiązań. Jego wdrożenie przyniesie bez wątpienia pozytywne skutki społeczne, ponieważ pomoże wierzycielom alimentacyjnym mieszkającym w jednym państwie członkowskim w dochodzeniu roszczeń od dłużników mieszkających w innym państwie członkowskim. W związku z tym rozporządzenie może przyczynić się do właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego, głównie poprzez likwidację przeszkód dla swobodnego przemieszczania się osób, które cierpią wskutek różnic między państwami członkowskimi pod względem wykonywania zobowiązań alimentacyjnych.

Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie zobowiązań alimentacyjnych wychodzi naprzeciw rzeczywistym potrzebom nowoczesnego społeczeństwa: poprawia sytuację wierzycieli alimentacyjnych, którymi w pierwszej kolejności są dzieci. Rosnąca liczba rozpadających się związków w połączeniu ze wzrostem mobilności w Unii Europejskiej nieuchronnie prowadzi do coraz większej liczby sporów transgranicznych dotyczących roszczeń alimentacyjnych. Skuteczniejsze egzekwowanie tych roszczeń poprawi warunki życia i edukacji wielu dzieci. Wniosek ułatwi wierzycielom alimentacyjnym kierowanie sprawy do właściwego sądu. Natomiast po wydaniu orzeczenia podjęte zostaną środki w celu zapewnienia automatycznego uznawania tego orzeczenia we wszystkich państwach członkowskich bez dalszych formalności. Duża zmiana polega na tym, że teraz wierzyciel będzie mógł korzystać z ogromnej pomocy ze strony nowego rozporządzenia przy roszczeniach związanych z realizacją praw obywatelskich.


OPINIA KOMISJI PRAWNEJ W SPRAWIE PODSTAWY PRAWNEJ

Pan Jean-Marie Cavada

Przewodniczący

Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

BRUKSELA

Dotyczy:          Opinii w sprawie podstawy prawnej wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie właściwości, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (COM(2005)0649 – C6-0079/2006 – 2005/0259(CNS))(1)

Szanowny Panie Przewodniczący,

Pismem z dnia 11 stycznia 2007 r., zwrócił się Pan do Komisji Prawnej, zgodnie z art. 35 ust. 2 Regulaminu, o weryfikację ważności oraz adekwatności podstawy prawnej powyższego wniosku Komisji.

Komisja rozpatrzyła powyższą kwestię na posiedzeniu w dniu 30 stycznia 2007 r.

Zaproponowano podstawę prawną z art. 61 lit. c) i art. 67 ust. 2. Odniesienie do art. 67 ust. 2 zakłada, że akt będący przedmiotem wniosku obejmuje sprawy z zakresu prawa rodzinnego, a zatem nie jest objęty procedurą współdecydowania na mocy odstępstwa z art. 67 ust. 5 tiret drugie.

Właściwe postanowienia traktatu WE

Artykuł 61 litera c)

W celu stopniowego utworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości Rada przyjmuje:

c) środki w dziedzinie współpracy sądowej w sprawach cywilnych przewidziane w artykule 65;

Artykuł 65

W zakresie niezbędnym do zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego środki z zakresu współpracy sądowej w sprawach cywilnych mające skutki transgraniczne, które powinny być podjęte zgodnie z artykułem 67, zmierzają między innymi do:

a) poprawy i uproszczenia:

- systemu transgranicznego dostarczania aktów sądowych i pozasądowych,

- współpracy w dziedzinie gromadzenia dowodów,

- uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych, w tym decyzji pozasądowych;

b) wspierania zgodności norm mających zastosowanie w państwach członkowskich w dziedzinie kolizji ustaw i sporów o właściwość;

c) usuwania przeszkód w należytym biegu procedur cywilnych, wspierając w razie potrzeby zgodność norm procedury cywilnej mających zastosowanie w państwach członkowskich.

Artykuł 67 ust. 1 i ust. 2

1. W okresie przejściowym pięciu lat od chwili wejścia w życie Traktatu z Amsterdamu Rada stanowi jednomyślnie na wniosek Komisji lub z inicjatywy państwa członkowskiego oraz po konsultacji z Parlamentem Europejskim.

2. Po tym pięcioletnim okresie:

- Rada stanowi na wniosek Komisji; Komisja analizuje każde żądanie państwa członkowskiego przedłożenia przez nią wniosku Radzie,

- Rada, stanowiąc jednomyślnie po konsultacji z Parlamentem Europejskim, podejmuje decyzję w celu zapewnienia, by procedura z artykułu 251 miała zastosowanie do wszystkich lub niektórych dziedzin objętych niniejszym tytułem oraz zapewnienia dostosowania przepisów dotyczących właściwości Trybunału Sprawiedliwości.

Artykuł 67 ust. 5

5. Na zasadzie odstępstwa od ustępu 1, Rada przyjmuje, zgodnie z procedurą określoną w artykule 251:

- środki przewidziane w art. 63 ust. 1 i ust. 2 lit. a), pod warunkiem że Rada przyjęła uprzednio, zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, przepisy wspólnotowe określające wspólne reguły i podstawowe zasady rządzące tymi dziedzinami,

- środki przewidziane w art. 65, z wyjątkiem aspektów dotyczących prawa rodzinnego.

Cel i treść wniosku w sprawie rozporządzenia

Wniosek w sprawie rozporządzenia zmierza do usunięcia wszelkich przeszkód uniemożliwiających dochodzenie świadczeń alimentacyjnych w Unii Europejskiej zgodnie z Programem wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach cywilnych, przyjętym 30 listopada 2002 r. oraz wspólnym planem działań przyjętym 2 i 3 czerwca 2005 r.

W świetle preambuły i postanowień wniosku cel i treść rozporządzenia będącego jego przedmiotem można poddać następującej analizie.

Zgodnie z punktem 7 preambuły celem rozporządzenia jest umożliwienie wierzycielowi alimentacyjnemu uzyskanie bez trudu w danym państwie członkowskim orzeczenia, które automatycznie będzie miało zapewnioną taką samą wykonalność w każdym innym państwie członkowskim i którego wykonanie zostanie uproszczone i przyśpieszone.

W tym celu rozporządzenie stanowi próbę zebrania w jednym instrumencie prawnym wszystkich środków niezbędnych do dochodzenia świadczeń z tytułu zobowiązań alimentacyjnych na obszarze Wspólnoty. Z tego względu zawiera ono przepisy dotyczące właściwości sądu, kolizji przepisów prawnych, wykonalności i wykonywania orzeczeń sądów zagranicznych oraz współpracy (punkt 8 preambuły).

Rozporządzenie obejmuje wszelkie zobowiązania alimentacyjne ze stosunków rodzinnych lub stosunków o skutku podobnym, tak aby zapewnić równe traktowanie wierzycieli alimentacyjnych (punkt 9 preambuły).

Punkt 10 preambuły wyraźnie stwierdza, że przepisy rozporządzenia dotyczące właściwości sądu różnią się od przepisów rozporządzenia (WE) nr 44/2001 („Bruksela I”), a ich celem jest doprecyzowanie zasad w taki sposób, aby objąć wszystkie przypadki, w których istnieje wystarczający związek między stronami i danym państwem członkowskim. Fakt, że miejsce stałego zamieszkania pozwanego znajduje się w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej, nie powinien już być przyczyną odstępstwa od norm wspólnotowych i odesłania do prawa krajowego.

Punkt 11 preambuły precyzuje, że strony mogą uzgodnić właściwość sądu z wyjątkiem przypadku zobowiązań alimentacyjnych wobec dziecka małoletniego, uzasadnionym ochroną „słabszej strony”.

Punkt 12 preambuły określa potrzebę utrzymania jasnego i skutecznego mechanizmu rozstrzygania kwestii zawisłości sprawy i powiązania spraw.

Punkt 13 preambuły wyraźnie stwierdza, że przepisy kolizyjne powinny mieć zastosowanie jedynie do zobowiązań alimentacyjnych i nie powinny określać prawa właściwego dla ustalenia stosunków rodzinnych, na których opierają się zobowiązania alimentacyjne.

Punkty 14, 15 i 16 preambuły zajmują się prawem właściwym (zasada podstawowa: właściwe powinno być prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel alimentacyjny, z zastrzeżeniem stosowania w dalszej kolejności prawa siedziby sądu lub prawa innego państwa, z którym ściśle związane jest zobowiązanie alimentacyjne). Możliwy jest również wybór prawa właściwego z zastrzeżeniem warunków mających na celu w szczególności ochronę dzieci i osób pełnoletnich w gorszej sytuacji.

Zgodnie z punktem 17 preambuły dłużnik powinien być chroniony przed zastosowaniem określonego prawa w przypadku, gdy stosunek rodzinny będący podstawą zobowiązania alimentacyjnego nie jest powszechnie uważany za zasługujący na uprzywilejowane traktowanie. Dotyczy to w szczególności stosunków między krewnymi w linii bocznej lub osobami spowinowaconymi, zobowiązania alimentacyjne zstępnych względem wstępnych czy obowiązek dostarczania środków utrzymania po rozwiązaniu małżeństwa.

Punkt 18 preambuły precyzuje, że orzeczenia wydane w danym państwie członkowskim w sprawach ze zobowiązań alimentacyjnych muszą być uznawane i wykonalne we wszystkich innych państwach członkowskich bez konieczności wszczęcia dodatkowego postępowania. W celu zniesienia wszelkich środków tymczasowych należy dokonać minimalnej harmonizacji procedury. Harmonizacja ta powinna gwarantować przestrzeganie wymogów sprawiedliwego procesu zgodnie z zasadami wspólnymi dla wszystkich państw członkowskich.

Zgodnie z punktem 19 preambuły należy umożliwić szybkie i skuteczne wykonanie w jakimkolwiek państwie członkowskim orzeczenia w sprawie ze zobowiązań alimentacyjnych, wydanego w innym państwie członkowskim. Powinna istnieć możliwość bezpośredniego pobierania należnych świadczeń alimentacyjnych z wynagrodzenia za pracę lub z rachunków bankowych dłużnika.

Dokumenty urzędowe i ugody między stronami wykonalne w danym państwie członkowskim powinny być traktowane jako odpowiednik orzeczeń (punkt 20 preambuły).

Punkt 21 preambuły dotyczy ustanowienia w państwach członkowskich organów centralnych zajmujących się wymianą informacji i ułatwianiem dochodzenia roszczeń alimentacyjnych.

Postanowienia wniosku zostały zawarte w dziewięciu rozdziałach.

Rozdział I dotyczy zakresu stosowania i definicji, przy czym art. 1 („Zakres stosowania”) stanowi, że rozporządzenie „stosuje się do zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunków rodzinnych lub stosunków, które, zgodnie z prawem dla nich właściwym, mają zbliżone skutki”. Należy zauważyć, że pojęcia zdefiniowane w art. 2 („sąd”, „sędzia”, „orzeczenie”, „dokument urzędowy”, „państwo członkowskie pochodzenia”, „państwo członkowskie wykonania”, „sąd pochodzenia”, „wierzyciel” i „dłużnik”) nie są wyraźnie związane z prawem rodzinnym czy zdefiniowane w odniesieniu do prawa rodzinnego.

Rozdział II dotyczy właściwości sądu (właściwość ogólna, rozszerzenie właściwości, właściwość w oparciu o stawienie się w sądzie pozwanego, właściwość w pozostałych przypadkach, zawisłość sporu, sprawy wiążące się ze sobą, wytoczenie powództwa, środki tymczasowe, badanie właściwości). Ten rozdział również pozostaje bez wpływu na prawo rodzinne, jako że dotyczy tylko właściwości sądu w sprawach ze zobowiązań alimentacyjnych, czyli roszczeń pieniężnych.

Rozdział III dotyczy prawa właściwego. Należy w tym miejscu zauważyć, że pierwszy przepis rozdziału (art. 12) stanowi, co następuje: „Przepisy niniejszego rozdziału określają wyłącznie prawo właściwe dla zobowiązań alimentacyjnych i pozostają bez uszczerbku dla prawa właściwego dla któregokolwiek ze stosunków, o których mowa w art. 1” (czyli „stosunków rodzinnych lub stosunków, które, zgodnie z prawem dla nich właściwym, mają zbliżone skutki”). Pozostałe artykuły tego rozdziału definiują zasady ogólne, zasady wyboru prawa właściwego, określają niestosowanie prawa określonego na wniosek dłużnika, prawo właściwe dla instytucji publicznych, zakres prawa właściwego, stosowanie prawa państwa niebędącego państwem członkowskim, przekazanie sprawy, klauzulę porządku publicznego oraz regulują kwestię państw bez jednolitego systemu prawnego.

Rozdział IV dotyczy wspólnych przepisów dotyczących postępowania sądowego – doręczanie pism sądowych, badanie dopuszczalności oraz orzeczenie i ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rozdziały V i VI obejmują kwestie wykonalności i wykonania orzeczeń (w tym pomoc prawną, zabezpieczenie, legalizację, brak merytorycznej kontroli orzeczenia w trakcie postępowania wykonawczego, odmowę lub zawieszenie wykonania, polecenie automatycznego pobrania, tymczasowe zamrożenie rachunku bankowego, kolejność spłacania wierzytelności alimentacyjnych).

Rozdział VII dotyczy dokumentów urzędowych i ugody.

Rozdział VIII dotyczy współpracy (wyznaczenie organów centralnych i ich zadania, dostęp do informacji i ich wykorzystywanie itp.).

Wreszcie rozdział IX obejmuje przepisy ogólne i końcowe (związek z innymi instrumentami wspólnotowymi, stosunek do umów międzynarodowych, komitologia, przepisy przejściowe i wejście w życie).

Istota zagadnienia

Pismo przewodniczącego komisji przedmiotowo właściwej brzmi następująco:

„Obecny wybór podstawy prawnej ujmuje zobowiązania alimentacyjne jako związane z prawem rodzinnym w rozumieniu art. 67 ust. 5 tiret drugie traktatu WE. Wskutek tego nie mieszczą się one w zakresie przepisów wspólnotowych dotyczących współpracy sądowej w sprawach cywilnych, do których stosuje się procedurę współdecydowania”.

Sprawozdawca komisji przedmiotowo właściwej uznaje ścisły związek zobowiązań alimentacyjnych z prawem rodzinnym, jednak uważa, że zaklasyfikowanie ich w tej kategorii być może nie uwzględnia w należytym stopniu „mieszanej natury instytucji alimentów – pochodzącej ze stosunków rodzinnych, lecz mającej charakter zobowiązania pieniężnego przy wykonaniu, jak każdy inny dług”.

Ogólne uwagi orzecznictwa na temat podstawy prawnej

Wszystkie akty Wspólnoty muszą przyjąć za podstawę prawną postanowienia Traktatu (lub innego aktu prawnego, który mają wprowadzać). Podstawa prawna definiuje kompetencje Wspólnoty ratione materiae i określa sposób ich wykonania, mianowicie jeden lub kilka instrumentów prawnych, które mogą być wykorzystane, oraz procedurę podejmowania decyzji.

Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości jasno wynika, że wybór podstawy prawnej nie jest sprawą subiektywną, ale musi być oparty na obiektywnych czynnikach podlegających ocenie prawnej(2), takich jak cel i treść danego środka(3). Ponadto czynnikiem decydującym powinien być główny cel danego środka(4).

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, ogólny artykuł Traktatu stanowi wystarczającą podstawę prawną, nawet jeżeli odnośny środek również dąży, choć w drugorzędny sposób, do osiągnięcia celu wyznaczonego w szczegółowym artykule Traktatu(5).

Jednak w przypadku, gdy środek zmierza do kilku jednoczesnych celów, które są ze sobą nierozerwalnie powiązane i żaden nie jest drugorzędny lub pośredni w stosunku do pozostałych, środek musi mieć podstawę w różnych właściwych postanowieniach Traktatu(6), chyba że nie jest to możliwe z uwagi na wzajemną niezgodność procedur decyzyjnych przewidzianych tymi postanowieniami(7).

Ocena

Można stwierdzić na marginesie, że godny ubolewania jest fakt, iż Rada do tej pory nie postanowiła wykorzystać art. 67 ust. 2 do objęcia procedurą współdecydowania „aspektów dotyczących prawa rodzinnego” z art. 67 ust. 5 tiret drugie. Stało się tak wbrew wezwaniu Komisji, datującemu się już na rok 2005(8), do podejmowania środków dotyczących zobowiązań alimentacyjnych w oparciu o procedurę współdecydowania. Wydaje się absurdalne, że zagadnienie blisko związane ze sprawami i życiem codziennym obywateli, jakim jest prawo rodzinne, nie jest przedmiotem procedury prawodawczej, która najbardziej angażuje wybieraną przez nich instytucję.

Jednak orzecznictwo nie pozostawia wątpliwości, że takie względy nie mają wpływu na wybór podstawy prawnej, którą należy określać w świetle obiektywnych czynników podlegających ocenie prawnej, w szczególności w świetle celu i treści odnośnego środka.

Jest oczywiste, że głównym celem wniosku jest umożliwienie wszelkim wierzycielom alimentacyjnym w UE „uzyskania – w łatwy, szybki i najczęściej bezpłatny sposób – tytułu egzekucyjnego, który mógłby funkcjonować bez przeszkód w europejskiej przestrzeni sądowej i skutkować regularnym płaceniem należnych kwot”.

Nowe przepisy prawa międzynarodowego prywatnego w sprawie właściwości sądu, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach ze zobowiązań alimentacyjnych usuną przeszkody dla wolnego przepływu osób i w ten sposób ułatwią właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

Nie da się zaprzeczyć, że instytucja alimentów nie istniałaby bez prawa rodzinnego; art. 1 wniosku wyraźnie stanowi, że zobowiązania alimentacyjne „wynikają” ze stosunków rodzinnych. Jednak przy tym założeniu po powstaniu zobowiązania do zapłaty alimentów na mocy norm prawa rodzinnego mamy do czynienia ze zwykłym zobowiązaniem pieniężnym – długiem jak każdy inny. Po uznaniu i zatwierdzeniu istnienia zobowiązania alimentacyjnego w drodze wyroku sądowego, aktu urzędowego lub ugody mamy do czynienia z roszczeniem pieniężnym i okoliczność, że wynika ono ze stosunku rodzinnego lub do niego podobnego, pozostaje bez większego znaczenia.

Proponowane rozporządzenie pozostanie bez wpływu na prawo rodzinne jako takie, a art. 12 wniosku nadzwyczaj wyraźnie na to wskazuje stanowiąc, że postanowienia dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań alimentacyjnych „pozostają bez uszczerbku dla prawa właściwego dla któregokolwiek ze stosunków, o których mowa w art. 1. Należy powołać się także na punkt 13 preambuły, który wyraźnie stwierdza, że przepisy kolizyjne powinny mieć zastosowanie jedynie do zobowiązań alimentacyjnych i nie powinny określać prawa właściwego dla ustalenia stosunków rodzinnych, na których opierają się zobowiązania alimentacyjne.

Ponadto godny uwagi jest fakt, że rozporządzenie (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia europejskiego tytułu egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych(9) obejmuje roszczenia alimentacyjne i zostało przyjęte w procedurze współdecydowania(10).

Wniosek

Na posiedzeniu w dniu 30 stycznia 2007 r. Komisja Prawna postanowiła jednogłośnie(11) zalecić oparcie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie właściwości, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych na art. 61 lit. c) i art. 67 ust. 5 tiret drugie traktatu WE, i w konsekwencji poddać wniosek pod procedurę współdecydowania.

Z wyrazami szacunku,

Giuseppe Gargani

(1)

Dotychczas niepublikowany w Dzienniku Urzędowym.

(2)

Sprawa 45/86 Komisja przeciwko Radzie [1987], Zb.Orz. str. 1439, pkt 5.

(3)

Sprawa C-300/89 Komisja przeciwko Radzie [1991], Zb.Orz. str. I-287, pkt 10; oraz sprawa C-42/97 Parlament Europejski przeciwko Radzie [1999], Zb.Orz. str. I-869, pkt 36.

(4)

Sprawa C-377/98 Holandia przeciwko Parlamentowi Europejskiemu i Radzie [2001] Zb.Orz. str. I-7079, pkt 27.

(5)

Sprawa C-377/98 Holandia przeciwko Parlamentowi Europejskiemu i Radzie [2001] Zb.Orz. str. I-7079, pkt 27 i 28; sprawa C-491/01 British American Tobacco (Investments) i Imperial Tobacco [2002] Zb.Orz. str. I-11453, pkt 93 i 94.

(6)

Sprawa 165/87 Komisja przeciwko Radzie [1988], Zb.Orz. str. 5545, pkt 11.

(7)

Zob. np. sprawa C-300/89 Komisja przeciwko Radzie [1991] Zb.Orz. str. I-2867, pkt 17–21 (sprawa dwutlenku tytanu); sprawa C-388/01 Komisja przeciwko Radzie [2004] Zb.Orz. str. I-4829, pkt 58; sprawa C-491/01 British American Tobacco [2002] Zb.Orz. I-11453, pkt 103–111.

(8)

Komunikat Komisji dla Rady z 15 grudnia 2005 r. (COM(2005)648).

(9)

Dz.U. L 143 z 30.4.2004 r., str. 15.

(10)

Zob. art. 4 ust. 3, w którym zdefiniowano „dokument urzędowy” jako obejmujący „porozumienie odnoszące się do zobowiązań alimentacyjnych zawarte z władzami administracyjnymi lub przez nie poświadczone”.

(11)

W chwili głosowania końcowego obecni byli: Giuseppe Gargani (przewodniczący), Carlo Casini, Cristian Dumitrescu, Monica Frassoni, Kurt Lechner, Klaus-Heiner Lehne, Manuel Medina Ortega, Aloyzas Sakalas, Francesco Enrico Speroni, Diana Wallis, Jaroslav Zvěřina i Tadeusz Zwiefka.


OPINIA Komisji Prawnej (5.10.2007)

dla Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie właściwości, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych

(COM(2005)0649 – C6-0079/2006 – 2005/0259(CNS))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej (*): Diana Wallis

(*)       Procedura z zaangażowanymi komisjami – art. 47 Regulaminu

ZWIĘZŁE UZASADNIENIE

Opracowując poniższe poprawki do wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady sprawozdawczyni zależało przede wszystkim na zagwarantowaniu, że decyzje związane ze świadczeniami alimentacyjnymi – w jak najszerszym pojęciu tego wyrażenia – w sprawach transgranicznych są uznawane i wykonywane w całej UE w jak najszybszy i jak najskuteczniejszy sposób oraz po jak najniższych kosztach.

Rozwiązania zaproponowane przez sprawozdawczynię są rozwiązaniami pragmatycznymi i tak zaplanowanymi, aby możliwa była ich akceptacja przez jak największą liczbę państw członkowskich. Mogą one obruszyć purystów, jednak zdaniem sprawozdawczymi interes stron (szybkie rozwiązanie problemu będącego źródłem prawdziwych trudności, również i zwłaszcza u dzieci) musi przeważyć nad wszelkimi innymi względami, uwzględniając w należyty sposób potrzeby dłużników alimentacyjnych oraz prawa strony pozwanej.

Celem niniejszej opinii jest również doprowadzenie do podjęcia działań przez Radę oraz wyrażenie poparcia dla Komisji. Problem, do którego odnosi się rozporządzenie, stanowi rzeczywiste obciążenie dla obywateli Unii. Wraz z ukończeniem budowy wspólnego rynku transgraniczne przepływy ludności uległy znacznemu nasileniu, a razem z nimi problemy mogące stanowić udrękę dla partnerów migrantów, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich, których obywatele w najszerszym możliwym stopniu korzystają z ułatwień, jakie daje im swoboda przemieszczania się. Co więcej, należy uwzględnić też fakt, że zjawisko rozwodów i separacji ulega nasileniu w całej UE.

Unia powinna wziąć na siebie odpowiedzialność związaną z zapewnieniem swoim obywatelom rzeczywistego prawa do wypełniania zobowiązań alimentacyjnych w sytuacji korzystania z ustanowionej traktatami swobody przemieszczania się, a państwa członkowskie we własnym interesie powinny zadbać o to, aby partnerzy i dzieci nie musieli polegać na systemie opieki społecznej.

Sugerując wniesienie poprawek do przepisów proponowanego rozporządzenia sprawozdawczymi skorzystała z okazji i wezwała państwa członkowskie do rozważenia nowych form wykonywania orzeczeń w sprawach alimentacyjnych, które okazały się niezwykle skuteczne w nieeuropejskich systemach sądowych.

POPRAWKI

Komisja Prawna zwraca się do Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, jako do komisji przedmiotowo właściwej, o naniesienie w swoim sprawozdaniu następujących poprawek:

Tekst proponowany przez Komisję(1)  Poprawki Parlamentu

Poprawka 1

Odniesienie 1

Uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 61 lit. c) i art. 67 ust. 2,

Uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 61 lit. c),

Uzasadnienie

Wydając na wniosek Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych opinię w sprawie podstawy prawnej wniosku dotyczącego rozporządzenia, Komisja Prawna uznała, że wniosek powinien opierać się na procedurze współdecyzji.

Poprawka 2

Odniesienie 3

Po konsultacji z Parlamentem Europejskim,

skreślony

Uzasadnienie

Por. uzasadnienie poprawki do odniesienia 1.

Poprawka 3

Odniesienie 4 a (nowe)

Stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu,

Uzasadnienie

Por. uzasadnienie poprawki do odniesienia 1.

Poprawka 4

Punkt 9 preambuły

(9) Zakres stosowania niniejszego rozporządzenia musi obejmować wszystkie zobowiązania alimentacyjne wynikające ze stosunków rodzinnych lub stosunków mających zbliżone skutki, tak aby zapewnić równe traktowanie wszystkich wierzycieli alimentacyjnych.

(9) Zakres stosowania niniejszego rozporządzenia musi obejmować wszystkie zobowiązania alimentacyjne wynikające ze stosunku rodzinnego, pokrewieństwa, małżeństwa lub powinowactwa lub stosunków mających zbliżone skutki na mocy stosowanego prawa krajowego, tak aby zapewnić równe traktowanie wszystkich wierzycieli alimentacyjnych. Zobowiązania te powinny mieć jak najszerszy zakres, obejmujący zwłaszcza tytuły dotyczące płatności okresowych, płatności ryczałtowych, przenoszenia prawa własności i uregulowania własności, i powinny być ustalane na podstawie odpowiednich alimentacyjnych potrzeb i zasobów stron.

Uzasadnienie

Należy koniecznie udzielić pewnych wskazówek co do znaczenia i zakresu wyrażenia „zobowiązania alimentacyjne”. Ważne jest też, aby określić szczegółowo, że rozporządzenie obejmuje swym zakresem również partnerstwo cywilne i partnerstwo pomiędzy dwiema osobami tej samej płci.

Poprawka 5

Punkt 10 preambuły

(10) Przepisy odnoszące się do właściwości międzynarodowej różnią się nieznacznie od przepisów obecnie stosowanych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 44/2001. Aby zapewnić jak najlepszą ochronę interesów wierzycieli alimentacyjnych oraz aby przyczynić się do prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości na obszarze Unii Europejskiej, przepisy te muszą być jasne i obejmować wszystkie przypadki, w których istnieje wystarczający związek między sytuacją stron i danym Państwem Członkowskim. Fakt, że miejsce stałego zamieszkania pozwanego znajduje się w państwie niebędącym Państwem Członkowskim Unii Europejskiej, nie może dłużej być przyczyną wyłączenia norm wspólnotowych, nie należy też pozostawiać możliwości odesłania do systemu prawa krajowego.

(10) Przepisy odnoszące się do właściwości międzynarodowej różnią się nieznacznie od przepisów obecnie stosowanych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 44/2001. Aby zapewnić jak najlepszą ochronę interesów wierzycieli alimentacyjnych oraz aby przyczynić się do prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości na obszarze Unii Europejskiej, przepisy te muszą być jasne i obejmować wszystkie przypadki, w których istnieje wystarczający związek między sytuacją stron i danym państwem członkowskim.

Uzasadnienie

W związku z planowanymi negocjacjami Konwencji w sprawie międzynarodowej egzekucji należności na rzecz dzieci i innych rodzajów zobowiązań alimentacyjnych w ramach konferencji haskiej, do której Wspólnota Europejska przystąpiła w dniu 3 kwietnia 2007 r., należy pominąć powyższe zdanie.

Poprawka 6

Punkt 11 preambuły

(11) Strony powinny mieć możliwość wyboru za obopólną zgodą właściwego sądu, z wyjątkiem przypadku zobowiązań alimentacyjnych wobec dziecka małoletniego, aby zapewnić ochronę „słabszej stronie”.

(11) Strony powinny mieć możliwość wyboru za obopólną zgodą właściwego sądu, z wyjątkiem przypadku zobowiązań alimentacyjnych na rzecz dziecka małoletniego lub osoby dorosłej niezdolnej do czynności prawnych, aby zapewnić ochronę „słabszej stronie”.

Poprawka 7

Punkt 14 preambuły

(14) Prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel alimentacyjny, musi pozostać prawem dominującym, tak jak w obowiązujących instrumentach międzynarodowych, ale w następnej kolejności musi obowiązywać prawo miejsca siedziby sądu, gdyż w tej konkretnej dziedzinie umożliwia ono często rozstrzyganie sporów w prostszy, szybszy i mniej kosztowny sposób.

(14) Prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel alimentacyjny, musi być prawem dominującym, tak jak w obowiązujących instrumentach międzynarodowych, choć można zastosować prawo miejsca siedziby sądu, nawet jeżeli nie jest ono prawem miejsca stałego zamieszkania wierzyciela, jeżeli umożliwia ono sprawiedliwe rozstrzygnięcie sporów w tej dziedzinie w prostszy, szybszy i mniej kosztowny sposób i nie powoduje nadużyć w zakresie wyboru sądu.

Uzasadnienie

The Regulation’s aim of enabling maintenance creditors easily to obtain a decision which will be automatically enforceable in another Member State would be frustrated if a solution were to be adopted which obliged courts to apply foreign law where the dispute could be resolved simpler, faster and more economically by applying the law of the forum. Application of foreign law tends to prolong proceedings and lead to additional costs being incurred in procedures which often involve an element of urgency and in which litigants do not necessarily have deep pockets. Moreover, in some cases application of the law of the creditor’s country of habitual residence could give rise to an undesirable result, as in the case where the creditor seeks a maintenance order in the country of which she is a national having sought refuge there after leaving the country in which she had been habitually resident with her husband who is of the same nationality, who is still resident there.

On these grounds, this amendment provides for the discretionary application of the law of the forum, whilst safeguarding against forum shopping.

Poprawka 8

Punkt 15 preambuły

(15) W przypadku gdy żadne z wymienionych wyżej praw nie daje wierzycielowi możliwości uzyskania od dłużnika świadczeń alimentacyjnych, musi istnieć możliwość stosowania prawa innego państwa, z którym zobowiązania alimentacyjne są ściśle związane. Mowa tu w szczególności, choć nie wyłącznie, o państwie, którego obie strony są obywatelami.

(15) W przypadku gdy prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel alimentacyjny, lub prawo sądu, przed którym wytoczono powództwo, nie daje wierzycielowi alimentacyjnemu możliwości uzyskania od dłużnika świadczeń alimentacyjnych lub jeżeli stosowanie tego prawa byłoby niesprawiedliwe lub niewłaściwe, musi istnieć możliwość stosowania prawa innego państwa, z którym zobowiązania alimentacyjne są ściśle związane, w szczególności, choć nie wyłącznie, prawa państwa, którego obie strony są obywatelami.

Uzasadnienie

Niniejsza poprawka umożliwia stosowanie prawa innego niż prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel alimentacyjny, lub prawa sądu, przed którym wytoczono powództwo, również w celu uniknięcia nadużyć w zakresie wyboru sądu.

Poprawka 9

Punkt 16 preambuły

(16) Stronom należy zezwolić pod pewnymi warunkami na wybór prawa właściwego, aby do celów postępowania mogły wybrać prawo miejsca siedziby sądu. Ponadto należy im umożliwić uzgodnienie prawa właściwego w ugodzie poprzedzającej wszelki spór sądowy, jednak wyłącznie w przypadku zobowiązań alimentacyjnych, które nie są należne dzieciom lub słabszym osobom pełnoletnim; zresztą wybór ten powinien zostać ograniczony do określenia tylko niektórych praw.

(16) Stronom należy pozwolić pod pewnymi warunkami na wybór prawa właściwego, aby do celów postępowania mogły wybrać prawo miejsca siedziby sądu. Ponadto należy im umożliwić uzgodnienie prawa właściwego w ugodzie poprzedzającej wszelki spór sądowy, jednak wyłącznie w przypadku zobowiązań alimentacyjnych, które nie są należne dzieciom lub słabszym osobom pełnoletnim; zresztą wybór ten powinien zostać ograniczony do określenia tylko niektórych praw. Sąd, przed którym toczy się powództwo, musi upewnić się, że wybór stosowanego prawa został uzgodniony po otrzymaniu niezależnej porady prawnej. Wszelkie porozumienia dotyczące wyboru stosowanego prawa muszą być zawierane na piśmie.

Poprawka 10

Punkt 17 preambuły

(17) Należy zapewnić dłużnikowi ochronę przed zastosowaniem określonego prawa w przypadkach, gdy stosunek rodzinny stanowiący uzasadnienie dla uzyskania świadczeń alimentacyjnych nie jest powszechnie uważany za zasługujący na uprzywilejowane traktowanie. Ewentualne przykłady takich stosunków to w szczególności stosunki między krewnymi w linii bocznej lub osobami spowinowaconymi, przypadek zobowiązań alimentacyjnych zstępnych względem wstępnych lub utrzymanie obowiązku wsparcia po rozwiązaniu małżeństwa.

skreślony

Uzasadnienie

Przedmiotowy punkt preambuły jest niejasny, wydaje się być sprzeczny z zasadą wzajemnego uznawania i mieć charakter dyskryminujący. Należy też dodać, że poprawka sprawozdawczyni do art. 20 zabezpieczająca porządek prawny sprawia, że niniejszy punkt preambuły jest zbędny.

Poprawka 11

Punkt 19 preambuły

(19) Należy umożliwić szybkie i skuteczne wykonanie w jakimkolwiek Państwie Członkowskim orzeczenia w sprawie dotyczącej zobowiązań alimentacyjnych wydanego w innym Państwie Członkowskim. Wierzyciele alimentacyjni muszą mieć w szczególności możliwość korzystania z bezpośredniego pobierania należnych świadczeń z wynagrodzenia za pracę lub z rachunków bankowych dłużników.

(19) Celem niniejszego rozporządzenia jest wprowadzenie procedur przynoszących wyniki, dostępnych, szybkich, skutecznych, opłacalnych, elastycznych i sprawiedliwych. Należy umożliwić szybkie i skuteczne wykonanie w jakimkolwiek państwie członkowskim orzeczenia w sprawie dotyczącej zobowiązań alimentacyjnych wydanego w innym państwie członkowskim. Wierzyciele alimentacyjni muszą mieć w szczególności możliwość korzystania z bezpośredniego pobierania należnych świadczeń z wynagrodzenia za pracę lub z rachunków bankowych dłużników. Należy wspierać nowatorskie i skuteczne środki wykonywania orzeczeń alimentacyjnych.

Uzasadnienie

Zgodnie z projektem konwencji haskiej, rozporządzenie powinno dążyć do celu wspierania dostępnych, szybkich, skutecznych, opłacalnych, elastycznych i sprawiedliwych procedur.

Wykonywanie orzeczeń alimentacyjnych jest problematyczne w wielu systemach prawnych. Dlatego też państwa członkowskie powinny aktywnie rozważać nowatorskie środki wykonawcze, które z dobrym skutkiem zostały zastosowane w nieeuropejskich systemach prawnych, takie jak np. konfiskata prawa jazdy.

Poprawka 12

Punkt 22 preambuły

(22) Niniejsze rozporządzenie respektuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w szczególności w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie ma w szczególności na celu zapewnienie pełnego poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, ochrony danych osobowych, przestrzegania praw dziecka oraz zagwarantowanie możliwości wniesienia do niezależnego i bezstronnego sądu lub trybunału skutecznego środka zaskarżenia w celu odwołania się zgodnie z art. 7, 8, 24 i 47 Karty.

(22) Niniejsze rozporządzenie respektuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w szczególności w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie ma w szczególności na celu zapewnienie pełnego poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, ochrony danych osobowych, przestrzegania praw dziecka oraz zagwarantowanie możliwości wniesienia do niezależnego i bezstronnego sądu lub trybunału skutecznego środka zaskarżenia w celu odwołania się zgodnie z art. 7, 8, 24 i 47 Karty. Stosując niniejsze rozporządzenie należy uwzględnić art. 3 i 27 Konwencji Praw Dziecka ONZ z dnia 20 listopada 1989 r., które stanowią:

 

– we wszystkich działaniach dotyczących dzieci sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka,

 

– (…) prawo każdego dziecka do poziomu życia odpowiadającego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu,

 

– rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie, w ramach swych możliwości, także finansowych, warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka,

 

– Państwa-Strony podejmą wszelkie właściwe kroki dla zapewnienia łożenia na utrzymanie dziecka ze strony rodziców lub innych osób ponoszących odpowiedzialność finansową za dziecko (…), gdy osoba ponosząca odpowiedzialność finansową za dziecko mieszka w państwie innym niż dziecko (…) Państwa-Strony będą dążyły do przystąpienia do umów międzynarodowych.

Uzasadnienie

Należy uwzględnić prawa dziecka w formie, w jakiej przewidziano je w odnośnej konwencji ONZ.

Poprawka 13

Punkt 23 preambuły

(23) Na mocy art. 2 decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji1, należy przyjąć środki niezbędne do wykonania niniejszego rozporządzenia zgodnie z procedurą doradczą przewidzianą w art. 3 tej decyzji.

(23) Środki niezbędne do wykonania niniejszego rozporządzenia należy przyjąć zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji1.

_______________________

1 Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.

_______________________

1 Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23. Decyzja zmieniona decyzją 2006/512/WE (Dz.U. L 200 z 22.7.2006, str. 11).

Uzasadnienie

Przepisy dotyczące komitologii zostały dostosowane, aby uwzględnić zmianę decyzji w sprawie komitologii z 1999 r. Por. też poprawki do art. 50 i 51.

Poprawka 14

Punkt 24 preambuły

(24) Niniejsze rozporządzenie musi zastąpić wcześniej przyjęte instrumenty wspólnotowe dotyczące tej samej dziedziny. W celu ujednolicenia i uproszczenia obowiązujących norm prawnych, niniejsze rozporządzenie ma ponadto pierwszeństwo przed pozostałymi instrumentami międzynarodowymi mającymi zastosowanie w tej dziedzinie w Państwach Członkowskich.

 

(24) Niniejsze rozporządzenie musi zastąpić wcześniej przyjęte instrumenty wspólnotowe dotyczące tej samej dziedziny. W celu ujednolicenia i uproszczenia obowiązujących norm prawnych, niniejsze rozporządzenie powinno mieć ponadto pierwszeństwo przed pozostałymi instrumentami międzynarodowymi mającymi zastosowanie w tej dziedzinie w państwach członkowskich. Powinno ono być spójne z konwencją haską w sprawie międzynarodowej egzekucji należności na rzecz dzieci i innych rodzajów zobowiązań alimentacyjnych.

Uzasadnienie

Ważne jest jednoznaczne podkreślenie zamiaru utrzymania spójności niniejszego rozporządzenia z negocjowaną konwencją haską.

Poprawka 15

Artykuł 1 ustęp 1

1. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunków rodzinnych lub stosunków, które, zgodnie z prawem dla nich właściwym, mają zbliżone skutki.

 

1. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunku rodzinnego, pokrewieństwa, małżeństwa lub powinowactwa lub ze stosunków, które, zgodnie z prawem dla nich właściwym, mają zbliżone skutki.

Uzasadnienie

Por. uzasadnienie poprawki do punktu preambuły nr 9.

Poprawka 16

Artykuł 2 ustęp -1 (nowy)

 

-1. „Zobowiązanie alimentacyjne” to obowiązek ustalony przez prawo, w tym także wówczas, gdy jego zakres i warunki określone zostały w decyzji sądu lub w umowie, który polega na zapewnianiu w jakiejkolwiek formie utrzymania lub co najmniej środków utrzymania osobie obecnie lub w przeszłości związanej stosunkiem rodzinnym z dłużnikiem. Zobowiązania te mają mieć jak najszerszy zakres, obejmujący zwłaszcza tytuły dotyczące płatności okresowych, płatności ryczałtowych, przenoszenia prawa własności i uregulowania własności, i powinny być ustalane na podstawie odpowiednich alimentacyjnych potrzeb i zasobów stron.

Uzasadnienie

Należy ściśle określić, czym jest „zobowiązanie alimentacyjne”: w niektórych porządkach prawnych istnieje rozróżnienie na obowiązek utrzymania i zobowiązanie alimentacyjne, gdzie pierwsze pojęcie jest szersze, a drugie węższe. Obie definicje powinny być w proponowanym przepisie uwzględnione.

Poprawka 17

Artykuł 2 punkt 2

(2) „sędzia” – sędzia lub urzędnik posiadający uprawnienia równoważne do uprawnień sędziego w sprawach dotyczących zobowiązań alimentacyjnych;

skreślony

Uzasadnienie

Umieszczanie tego punktu jest zbędne, ponieważ w punkcie 1. określono już, że sędzia jest jednym z organów właściwych „(…) do rozpoznania spraw dotyczących zobowiązań alimentacyjnych”.

Poprawka 18

Artykuł 2 punkt 8

(8) „wierzyciel” – każda osoba fizyczna, której należne są świadczenia alimentacyjne lub która rości sobie prawo do świadczeń alimentacyjnych;

 

(8) „wierzyciel” – każda osoba fizyczna, której należne są świadczenia alimentacyjne lub która rości sobie prawo do świadczeń alimentacyjnych, lub osoba prawna, która przyjęła funkcję wierzyciela dla celów wykonania orzeczenia;

Poprawka 19

Artykuł 2 punkt 9

(9) „dłużnik” – każda osoba fizyczna, która jest zobowiązana do uiszczania świadczeń alimentacyjnych lub względem której wysuwane są roszczenia dotyczące świadczeń alimentacyjnych.

 

(9) „dłużnik” – każda osoba fizyczna, która jest zobowiązana do uiszczania świadczeń alimentacyjnych lub względem której wysuwane są roszczenia dotyczące świadczeń alimentacyjnych, lub osoba prawna, która przejęła spoczywający na dłużniku obowiązek uiszczania świadczeń alimentacyjnych na rzecz wierzyciela;

Poprawka 20

Artykuł 2, punkt 9 a (nowy)

 

(9a) „sprawa odnosząca się do stanu osobowego” – każde postępowanie związane z rozwodem, prawną separacją, unieważnieniem związku małżeńskiego lub ustaleniem ojcostwa.

Uzasadnienie

Konieczne jest uściślenie wyrażenia „sprawa odnosząca się do stanu osobowego”. Definicja pokrywa się z definicją właściwości ujętą w rozporządzeniu nr 2201/2003, jest jednak poszerzona o postępowanie w sprawie ustalenia ojcostwa.

Poprawka 21

Artykuł 3 punkt c)

(c) sąd właściwy do rozpoznania sprawy odnoszącej się do stanu osobowego w przypadku, gdy pozew dotyczący zobowiązań alimentacyjnych towarzyszy tej sprawie, chyba że właściwość ta jest oparta tylko na obywatelstwie jednej ze stron,

c) sąd właściwy do rozpoznania sprawy odnoszącej się do stanu osobowego w przypadku, gdy pozew dotyczący zobowiązań alimentacyjnych towarzyszy tej sprawie,

Uzasadnienie

Takie ograniczenie nie wydaje się mieć żadnego pożytecznego uzasadnienia.

Poprawka 22

Artykuł 3 punkt d)

(d) sąd właściwy do rozpoznania sprawy odnoszącej się do odpowiedzialności rodzicielskiej w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 2201/2003 w przypadku, gdy pozew dotyczący zobowiązań alimentacyjnych towarzyszy tej sprawie.

 

d) sąd właściwy do rozpoznania sprawy odnoszącej się do odpowiedzialności rodzicielskiej w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 2201/2003 w przypadku, gdy pozew dotyczący zobowiązań alimentacyjnych towarzyszy tej sprawie, a postępowanie w sprawie odpowiedzialności rodzicielskiej już toczy się w tym sądzie lub zostało przed tym sądem wszczęte w tym samym czasie, w którym złożono pozew dotyczący alimentów.

Uzasadnienie

Warto dodać powyższe wyjaśnienie.

Poprawka 23

Artykuł 4 ustęp 2

2. Umowa dotycząca właściwości jest zawierana na piśmie. Wszelkie przekazy za pomocą elektronicznego nośnika informacji umożliwiającego trwały zapis umowy są zrównane z formą pisemną.

2. Umowa dotycząca właściwości jest zawierana na piśmie.

Uzasadnienie

Niniejszy przepis jest zbyt mglisty – mógłby obejmować przykładowo wymianę poczty elektronicznej.

Poprawka 24

Artykuł 4 ustęp 2 a (nowy)

 

2a. Sąd, do którego wniesiono sprawę, musi upewnić się, że wszelkie rozszerzenie właściwości zostało uzgodnione dobrowolnie i po otrzymaniu niezależnej porady prawnej oraz że uwzględnia sytuację stron w czasie trwania postępowania.

Uzasadnienie

Por. uzasadnienie poprawki do punktu preambuły nr 11.

Poprawka 25

Artykuł 4 ustęp 4

4. Niniejszego artykułu nie stosuje się w przypadku sporu dotyczącego zobowiązań alimentacyjnych wobec dzieci poniżej osiemnastego roku życia.

4. 4. Niniejszego artykułu nie stosuje się jeżeli wierzyciel jest dzieckiem poniżej osiemnastego roku życia lub jeżeli jest osobą niezdolną do czynności prawnych.

Uzasadnienie

Decyzja sądu jest niezbędna, aby chronić osobę uprawnioną do alimentów lub utrzymania w każdym przypadku, w którym nie jest ona zdolna do wyrażenia własnej woli.

Poprawka 26

Artykuł 6 punkt b)

(b) przypadku zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami lub byłymi małżonkami – sądy Państwa Członkowskiego, na którego terytorium znajduje się ostatnie wspólne miejsce stałego zamieszkania małżonków, jeżeli mieszkali oni w tym miejscu jeszcze w roku poprzedzającym wytoczenie powództwa.

Poprawka nie dotyczy polskiej wersji językowej.

Uzasadnienie

Dotyczy wyłącznie wersji angielskiej.

Poprawka 27

Artykuł 7 ustęp 1

1. Jeżeli przed sądami różnych Państw Członkowskich zawisły spory dotyczące tych samych zobowiązań alimentacyjnych, sąd, przed którym wytoczono powództwo później, z urzędu zawiesza postępowanie do czasu stwierdzenia właściwości sądu, przed którym najpierw wytoczono powództwo.

1. W przypadku zawiśnięcia sporu i wiązania się ze sobą procedur – podobnie jak w przypadku środków tymczasowych i zachowawczych – zastosowanie mają art. 27, 28, 30 i 31 rozporządzenia (WE) nr 44/2001.

Uzasadnienie

Reguły ustalone w tym artykule i w kolejnych odnoszą się do zasad już ustanowionych w prawie wspólnotowym, a dokładniej w rozporządzeniu (WE) nr 44/2001, które należy tu przywołać.

Poprawka 28

Artykuł 7 ustęp 2

2. Jeżeli stwierdzona zostanie jurysdykcja sądu, przed który najpierw wytoczono powództwo, sąd, przed który wytoczono powództwo później, stwierdza brak swej jurysdykcji na rzecz tego sądu.

skreślony

Uzasadnienie

Artykuł ten jest zbędny, gdyż powtarza prawie dosłownie tekst rozporządzenia (WE) nr 44/2001, które w ogólny sposób odnosi się do kompetencji sądów w sprawach cywilnych i handlowych.

Poprawka 29

Artykuł 8

Artykuł 8

Sprawy wiążące się ze sobą

1. Jeżeli przed sądami różnych Państw Członkowskich zawisłe są sprawy, które pozostają ze sobą w związku, każdy sąd, przed który wytoczono powództwo później, może zawiesić postępowanie.

2. Jeżeli sprawy takie są zawisłe w pierwszej instancji, każdy sąd, przed który wytoczono powództwo później, może na wniosek strony stwierdzić także brak swej jurysdykcji, jeżeli sąd, przed który najpierw wytoczono powództwo, ma jurysdykcję w tych sprawach, a połączenie spraw jest dopuszczalne zgodnie z jego prawem.

3. W rozumieniu niniejszego artykułu uważa się, że sprawy pozostają ze sobą w związku, jeżeli istnieje między nimi tak ścisła więź, że pożądane jest ich łączne rozpoznanie i rozstrzygnięcie w celu uniknięcia wydania w oddzielnych postępowaniach sprzecznych ze sobą orzeczeń.

skreślony

Uzasadnienie

Artykuł ten jest zbędny, gdyż powtarza prawie dosłownie tekst rozporządzenia (WE) nr 44/2001, które w ogólny sposób odnosi się do kompetencji sądów w sprawach cywilnych i handlowych.

Poprawka 30

Artykuł 9

Artykuł 9

Wytoczenie powództwa

Do celów niniejszego rozdziału powództwo uważa się za wytoczone:

(a) w chwili, w której dokument wszczynający postępowanie albo dokument równorzędny został wniesiony do sądu, pod warunkiem że powód nie zaniechał następnie podjęcia czynności, do których podjęcia był obowiązany celem spowodowania doręczenia dokumentu pozwanemu; lub

(b) jeśli dokument ma być doręczony przed złożeniem go w sądzie, w dniu, w którym otrzymał go organ odpowiedzialny za doręczenie, pod warunkiem, że powód nie zaniedbał następnie podjęcia kroków, jakie powinien był podjąć w celu złożenia tego dokumentu w sądzie.

skreślony

Uzasadnienie

Artykuł ten jest zbędny, gdyż powtarza prawie dosłownie tekst rozporządzenia (WE) nr 44/2001, które w ogólny sposób odnosi się do kompetencji sądów w sprawach cywilnych i handlowych.

Poprawka 31

Artykuł 10

Artykuł 10

Środki tymczasowe i środki zabezpieczające

Wniosek o zastosowanie środków tymczasowych, włącznie ze środkami zabezpieczającymi, przewidzianych w prawie Państwa Członkowskiego, może zostać wniesiony do sądu tego Państwa także wówczas, gdy na podstawie niniejszego rozporządzenia sprawa główna należy do jurysdykcji sądu innego Państwa Członkowskiego.

skreślony

Uzasadnienie

Artykuł ten jest zbędny, gdyż powtarza prawie dosłownie tekst rozporządzenia (WE) nr 44/2001, które w ogólny sposób odnosi się do kompetencji sądów w sprawach cywilnych i handlowych.

Poprawka 32

Artykuł 10a (nowy)

 

Artykuł 10a

 

Jeżeli pozew w sprawie alimentów został złożony w celu zastosowania środków przejściowych, art. 7 i 8 nie mają zastosowania, tak aby wniosek o zastosowanie środków przejściowych obowiązywał dla każdego kolejnego pozwu w sprawie zobowiązań alimentacyjnych, złożonego w związku z istotnymi procedurami, takimi jak rozwód, unieważnienie związku małżeńskiego/partnerstwa cywilnego lub separacja prawna.

Uzasadnienie

W sytuacji braku powyższego przepisu możliwe byłoby stwierdzenie, że gdy kobieta złożyła pozew o alimenty w celu zastosowania środków przejściowych w kraju A, w którym się schroniła, prawo kraju A powinno być stosowane do wszystkich spraw związanych ze zobowiązaniami alimentacyjnymi wynikającymi z postępowania rozwodowego wniesionego później w kraju B – kraju pochodzenia, w którym zamieszkiwała ona ze swoim małżonkiem.

Poprawka 33

Artykuł 11

Artykuł 11

Badanie właściwości

Jeśli wytoczono powództwo przed sądem Państwa Członkowskiego w sprawie, w której sąd ten nie jest właściwy na mocy niniejszego rozporządzenia, sąd ten stwierdza z urzędu brak swojej właściwości.

skreślony

Uzasadnienie

Artykuł ten jest zbędny, gdyż powtarza prawie dosłownie tekst rozporządzenia (WE) nr 44/2001, które w ogólny sposób odnosi się do kompetencji sądów w sprawach cywilnych i handlowych.

Poprawka 34

Artykuł 13

1. Zobowiązania alimentacyjne podlegają prawu państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel.

1. Zobowiązania alimentacyjne podlegają prawu państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel.

2. Prawo miejsca siedziby sądu (lex fori) stosuje się:

2. Prawo miejsca siedziby sądu (lex fori) stosuje się:

a) jeżeli na mocy prawa określonego zgodnie z ust. 1 wierzyciel nie może uzyskać od dłużnika świadczeń alimentacyjnych lub

(a) jeżeli jest to prawo państwa, w którym wierzyciel ma miejsce stałego zamieszkania lub

 

b) jeżeli wierzyciel złoży wniosek o stosowanie prawa miejsca siedziby sądu i jeśli jest to prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania dłużnik.

(b) jeżeli wierzyciel nie jest w stanie uzyskać od dłużnika świadczeń alimentacyjnych na mocy prawa państwa, w którym wierzyciel ma miejsce stałego zamieszkania lub

 

c) jeżeli jest to prawo państwa, w którym dłużnik ma miejsce stałego zamieszkania, chyba że wierzyciel wniesie o inne rozwiązanie, a sąd upewni się, że wierzyciel otrzymał niezależną poradę prawną w sprawie.

3. Jeżeli prawa określone zgodnie z poprzednimi ustępami nie dają wierzycielowi możliwości uzyskania od dłużnika świadczeń alimentacyjnych i gdy ze wszystkich okoliczności sprawy wynika, że zobowiązania alimentacyjne pozostają w ścisłej więzi z innym państwem, w szczególności z państwem wspólnego obywatelstwa wierzyciela i dłużnika, prawa te nie mają zastosowania; w takim przypadku zastosowanie ma prawo państwa, z którym zobowiązania alimentacyjne pozostają w ścisłej więzi.

3. Nie naruszając przepisów ust. 1, prawo miejsca siedziby sądu może być stosowane, nawet jeżeli nie jest to prawo państwa, w którym wierzyciel ma stałe miejsce zamieszkania, jeżeli umożliwia ono sprawiedliwe rozstrzygnięcie sporów w prostszy, szybszy i mniej kosztowny sposób i nie powoduje nadużyć w zakresie wyboru sądu.

 

4. Ewentualnie, w przypadku gdy prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel, lub prawo miejsca siedziby sądu nie daje wierzycielowi możliwości uzyskania od dłużnika świadczeń alimentacyjnych lub jeżeli stosowanie tego prawa byłoby niesprawiedliwe lub niewłaściwe, zobowiązania alimentacyjne podlegają prawu innego państwa, z którym zobowiązania te są ściśle związane – w szczególności, choć nie wyłącznie, prawu państwa, którego zarówno wierzyciel, jak i dłużnik są obywatelami.

Uzasadnienie

Por. uzasadnienia poprawek do punktów preambuły nr 14 i 15.

Poprawka 35

Artykuł 14, litera a)

(a) wybrać dla celów postępowania prawo miejsca siedziby sądu, wyraźnie lub w inny bezsprzeczny sposób w momencie wytoczenie powództwa;

a) dostarczyć porozumienie na piśmie, określające w sposób jednoznaczny wybrane prawo miejsca siedziby sądu w momencie wytoczenia powództwa;

Uzasadnienie

Proponowany tekst jest niezrozumiały. Oczywiste jest, że obowiązują zawsze normy proceduralne sądu, który rozpatruje daną sprawę.

Poprawka 36

Artykuł 14 ustęp 1a (nowy)

 

powyższe pod warunkiem, że sąd, przed którym toczy się powództwo, upewni się, że wybór sądu lub wybór prawa został uzgodniony dobrowolnie i po otrzymaniu niezależnej porady prawnej.

Poprawka 37

Artykuł 15

Artykuł 15

Niestosowanie prawa określonego na wniosek dłużnika

1. W przypadku zobowiązań alimentacyjnych innych niż zobowiązania alimentacyjne wobec dzieci i słabszych osób pełnoletnich oraz zobowiązania alimentacyjne między małżonkami lub byłymi małżonkami dłużnik może przeciwstawić roszczeniom wierzyciela brak zobowiązań alimentacyjnych wobec niego zgodnie z ich wspólnym prawem krajowym lub, w przypadku braku wspólnego obywatelstwa, zgodnie z prawem państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania.

skreślony

2. W przypadku zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami lub byłymi małżonkami dłużnik może przeciwstawić roszczeniom wierzyciela brak zobowiązań alimentacyjnych wobec niego zgodnie z prawem państwa, z którym związek małżeński łączą najściślejsze więzi.

 

Uzasadnienie

Przedmiotowy przepis wydaje się być sprzeczny z zasadą wzajemnego uznawania i mieć charakter dyskryminujący.

Poprawka 38

Artykuł 17

1. Prawo właściwe dla zobowiązań alimentacyjnych określa w szczególności:

1. Prawo właściwe dla zobowiązań alimentacyjnych określa w szczególności:

(a) istnienie i zakres praw wierzyciela oraz osobę, względem której wierzyciel może te prawa wykonać;

(a) istnienie (okres trwania i wysokość) praw wierzyciela oraz osobę, względem której wierzyciel może te prawa wykonać;

(b) stopień, w jakim wierzyciel może wnosić o świadczenia alimentacyjne z mocą wsteczną;

(b) okres trwania i wysokość, w jakich wierzyciel może wnosić o świadczenia alimentacyjne z mocą wsteczną;

(c) sposób obliczania zobowiązań alimentacyjnych i ich indeksacji;

(c) sposób obliczania zobowiązań alimentacyjnych i ich indeksacji;

(d) przedawnienie i terminy dla wszczęcia postępowania;

(d) przedawnienie i terminy dla wszczęcia postępowania;

(e) prawo instytucji publicznej, która wypłaciła świadczenia na rzecz wierzyciela, do uzyskania zwrotu świadczeń oraz ograniczenia zobowiązania dłużnika.

(e) prawo instytucji publicznej, która wypłaciła świadczenia na rzecz wierzyciela, do uzyskania zwrotu świadczeń oraz ograniczenia zobowiązania dłużnika.

2. Bez względu na treść prawa właściwego przy określaniu kwoty świadczeń alimentacyjnych należy uwzględnić potrzeby wierzyciela i środki finansowe dłużnika.

2. Nie naruszając przepisów ust. 1 podczas ustalania kwoty alimentów sąd, przed który wniesiono powództwo, uznaje za podstawę roszczeń faktyczne i bieżące potrzeby wierzyciela oraz faktyczne i bieżące zasoby dłużnika, uwzględniając rozsądne potrzeby tego ostatniego i wszelkie inne zobowiązania alimentacyjne, którym dłużnik ten może podlegać.

Uzasadnienie

Niniejsza poprawka ma na celu wprowadzenie obostrzenia do tekstu Komisji. Ważne jest wyjaśnienie, że faktyczne potrzeby wierzyciela mają nadrzędne znaczenie, a także uwzględnienie faktu, że dłużnik może mieć już obowiązek wypłacania alimentów – np. poprzedniemu partnerowi/poprzedniej partnerce.

Poprawka 39

Artykuł 20

Można odmówić zastosowania przepisu prawa określonego przez niniejsze rozporządzenie jedynie wówczas, gdy takie zastosowanie jest ewidentnie niezgodne z porządkiem prawnym (fr. „ordre public”) miejsca siedziby sądu. Niemniej jednak na tej podstawie nie można odmówić zastosowania przepisu prawa Państwa Członkowskiego określonego w niniejszym rozporządzeniu.

 

Można odmówić zastosowania przepisu prawa określonego przez niniejsze rozporządzenie jedynie wówczas, gdy takie zastosowanie jest ewidentnie niezgodne z porządkiem prawnym (fr. „ordre public”) miejsca siedziby sądu.

Uzasadnienie

Nie można dokonać rozróżnienia na państwo członkowskie UE i państwo nienależące do UE jeżeli chodzi o porządek prawny.

Poprawka 40

Artykuł 21

Jeśli Państwo Członkowskie składa się z kilku jednostek terytorialnych posiadających własne przepisy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych, każda z tych jednostek jest uznawana za oddzielny kraj dla celów określenia prawa właściwego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Państwa, w których różne jednostki terytorialne mają własne przepisy w dziedzinie zobowiązań alimentacyjnych, nie są zobowiązane do stosowania niniejszego rozporządzenia w przypadkach konfliktu między prawem tych jednostek.

Uzasadnienie

Przepis ten powtarza odpowiedni przepis rozporządzenia Rzym II. Państwa członkowskie, w których różne jednostki terytorialne mają własne przepisy, powinny mieć swobodę decydowania, czy zastosować przepisy niniejszego rozporządzenia w przypadkach konfliktu między prawem tych jednostek.

Poprawka 41

Artykuł 22

1. W przypadku postępowania przed sądem Państwa Członkowskiego pismo wszczynające postępowanie lub dokument równorzędny doręcza się pozwanemu w jeden z następujących sposobów:

 

Doręczanie dokumentów podlega przepisom rozporządzenia XXX/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych.

a) doręczenie do rąk własnych, przy czym odbiorca podpisuje potwierdzenie odbioru, na którym widnieje data odbioru;

 

b) doręczenie do rąk własnych za pomocą dokumentu podpisanego przez uprawnioną osobę, która doręczyła pismo, przy czym należy zaznaczyć, że odbiorca otrzymał pismo lub że odmówił jego przyjęcia, nie uzasadniając swojej odmowy, oraz podać datę doręczenia dokumentu;

 

c) doręczenie drogą pocztową, przy czym odbiorca podpisuje i odsyła potwierdzenie odbioru, na którym widnieje data odbioru;

 

d) doręczenie drogą elektroniczną, na przykład za pośrednictwem faksu lub poczty elektronicznej, przy czym odbiorca podpisuje i odsyła potwierdzenie odbioru, na którym widnieje data odbioru;

 

2. W celu przygotowania obrony pozwany dysponuje terminem nie krótszym niż 30 dni począwszy od daty otrzymania dokumentu doręczonego zgodnie z ust. 1.

 

3. Państwa Członkowskie informują Komisję w ciągu sześciu miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia o stosowanych w nich sposobach doręczania. Państwa Członkowskie zgłaszają Komisji wszelkie zmiany tych informacji.

 

Komisja podaje te informacje do wiadomości publicznej.

 

Poprawka 42

Artykuł 29

Powód, któremu w Państwie Członkowskim pochodzenia przyznano całkowitą lub częściową pomoc prawną lub zwolnienie od kosztów i opłat, uprawniony jest w postępowaniu wykonawczym do najbardziej przychylnego traktowania w zakresie udzielania mu pomocy prawnej lub możliwie najwyższego zwolnienia od kosztów i opłat, jakie przewiduje prawo Państwa Członkowskiego wykonania.

 

Powód, któremu w państwie członkowskim pochodzenia przyznano całkowitą lub częściową pomoc prawną lub zwolnienie od kosztów i opłat, uprawniony jest w postępowaniu wykonawczym do udzielania mu pomocy prawnej zgodnie z przepisami dyrektywy Rady 2003/8/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. dotyczącymi lepszego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych dzięki ustanowieniu wspólnych minimalnych zasad odnoszących się do pomocy prawnej w tego typu sporach1 lub możliwie najwyższego zwolnienia od kosztów i opłat, jakie przewiduje prawo państwa członkowskiego wykonania.

_______________________________

1 Dz.U. L 26 z 31.1.2003, str. 41.

Poprawka 43

Artykuł 33

Postanowienie o całkowitej lub częściowej odmowie lub zawieszeniu wykonania orzeczenia wydanego przez sąd pochodzenia można wydać na wniosek dłużnika wyłącznie w następujących przypadkach:

(a) dłużnik powołuje się na nowe okoliczności lub okoliczności, które były nieznane sądowi pochodzenia w momencie wydawania orzeczenia;

(b)dłużnik złożył wniosek o ponowne zbadanie orzeczenia sądu pochodzenia zgodnie z art. 24 i nie podjęto jeszcze nowej decyzji;

Postanowienie o całkowitej lub częściowej odmowie lub zawieszeniu wykonania orzeczenia wydanego przez sąd pochodzenia można wydać na wniosek dłużnika wyłącznie w następujących przypadkach:

a) stwierdza się błędy w orzeczeniu wykonawczym lub w aktach postępowania;

(c) dłużnik spłacił już swój dług;

(d) prawo uzyskania wykonania orzeczenia wydanego przez sąd pochodzenia uległo w całości lub w części przedawnieniu;

(e) orzeczenie wydane przez sąd pochodzenia jest niezgodne z orzeczeniem wydanym w Państwie Członkowskim wykonania lub z orzeczeniem, które spełnia warunki niezbędne dla jego uznania w Państwie Członkowskim wykonania.

c) dłużnik spłacił już swój dług;

d) prawo uzyskania wykonania orzeczenia wydanego przez sąd pochodzenia uległo w całości lub w części przedawnieniu;

e) orzeczenie wydane przez sąd pochodzenia jest niezgodne z orzeczeniem wydanym w Państwie Członkowskim wykonania lub z orzeczeniem, które spełnia warunki niezbędne dla jego uznania w Państwie Członkowskim wykonania.

Uzasadnienie

Jeżeli chodzi o lit. a),w fazie wykonawczej nie można ponownie otwierać postępowania w sprawach, w których wydano już ostateczne orzeczenie. Wykonanie może zostać wstrzymane jedynie z powodów dotyczących samego wykonania bez rozpatrywania powodów, które doprowadziły do wydania decyzji o wykonaniu (patrz: art. 45 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 44/2001).

Jeżeli chodzi o lit. b), nie należy wprowadzać procedury specjalnej, gdyż różnorodność zasad proceduralnych zwiększa trudności i może powodować opóźnienie w rozwiązaniu problemów, zamiast je przyspieszyć i ułatwić.

Możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w państwie pochodzenia wprowadzałaby system odwołań stanowiący anomalię.

Poprawka 44

Artykuł 34 ustęp 2

2. Polecenie miesięcznego automatycznego pobrania może zostać wydane wyłącznie, jeżeli orzeczenie zostało doręczone dłużnikowi w jeden ze sposobów określonych w art. 22.

2. Polecenie miesięcznego automatycznego pobrania może zostać wydane wyłącznie, jeżeli orzeczenie zostało doręczone dłużnikowi zgodnie z przepisami rozporządzenia XXX/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych.

Uzasadnienie

Nie należy wprowadzać procedury specjalnej, gdyż różnorodność zasad proceduralnych zwiększa trudności i może spowolnić rozwiązanie problemów zamiast je przyspieszyć i ułatwić.

Poprawka 45

Artykuł 35 a (nowy)

 

Artykuł 35a

 

Inne tytuły egzekucyjne

 

Sąd, przed który wniesiono powództwo, może zadecydować o wszelkich innych środkach wykonawczych przewidzianych w prawie krajowym, jeżeli uzna je za odpowiednie.

Uzasadnienie

Sąd, przed którym wniesiono powództwo w sprawie egzekucji, nie powinien ograniczać się do tytułów egzekucyjnych przewidzianych w rozporządzeniu. Podczas gdy państwa członkowskie powinny być zachęcane do rozważenia nowatorskich środków wykonawczych, obejmujących środki, które z dobrym skutkiem zostały zastosowane w nieeuropejskich systemach prawnych, sądy powinny bezsprzecznie wykorzystywać pełen wachlarz możliwości dostępnych im w zakresie wspomnianych środków na mocy krajowego prawa.

Poprawka 46

Artykuł 38 ustęp 1

1. Przepisy rozdziału VI mają zastosowanie, w razie konieczności, do uznawania i wykonywania zawartych między stronami i wykonalnych dokumentów urzędowych i ugód. Właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym dany dokument urzędowy lub ugoda zawarta między stronami są wykonalne, wydaje, na wniosek każdej zainteresowanej strony, odpis dokumentu sporządzony przy użyciu formularza, którego wzór został zamieszczony w załączniku II do niniejszego rozporządzenia.

1. Przepisy rozdziału VI mają zastosowanie, w stosownych przypadkach, do uznawania i wykonywania wykonalnych dokumentów urzędowych i ugód zawartych między stronami. Właściwy organ państwa członkowskiego, w którym dany dokument urzędowy lub ugoda zawarta między stronami są wykonalne, wydaje stronom z urzędu odpis dokumentu sporządzony przy użyciu formularza, którego wzór został zamieszczony w załączniku II do niniejszego rozporządzenia.

Uzasadnienie

Przepisy niniejszego rozporządzenia powinny powodować jak najmniej formalności.

Poprawka 47

Artykuł 50

Wszelkie zmiany załączników do niniejszego rozporządzenia są przyjmowane zgodnie z procedurą doradczą określoną w art. 51 ust. 2.

Poprawka nie dotyczy polskiej wersji językowej

Poprawka 48

Artykuł 51

1. Komisja jest wspierana przez komitet, który składa się z przedstawicieli Państw Członkowskich i któremu przewodniczy przedstawiciel Komisji.

1. Komisję wspomaga komitet przewidziany w art. 75 rozporządzenia (WE) nr 44/2001.

2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się procedurę doradczą przewidzianą w art. 3 decyzji Rady 1999/468/WE, uwzględniając przepisy art. 7 ust. 3 tej decyzji.

2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu, zastosowanie mają art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.

PROCEDURA

Tytul

Właściwości oraz współpraca w zakresie zobowiązań alimentacyjnych

Odsyłacze

COM(2005)0649 – C6-0079/2006 – 2005/0259(COD)

Komisja przedmiotowo właściwa

LIBE

Opinia wydana przez

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

JURI

14.3.2006

 

 

 

Ściślejsza współpraca - data ogłoszenia na posiedzeniu

6.7.2006

 

 

 

Sprawozdawca komisji opiniodawczej

       Data powołania

Diana Wallis

30.5.2006

 

 

Rozpatrzenie w komisji

3.10.2006

11.4.2007

3.5.2007

 

Data przyjęcia

4.10.2007

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

24

0

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Carlo Casini, Bert Doorn, Cristian Dumitrescu, Monica Frassoni, Giuseppe Gargani, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Katalin Lévai, Hans-Peter Mayer, Manuel Medina Ortega, Aloyzas Sakalas, Francesco Enrico Speroni, Gary Titley, Diana Wallis, Rainer Wieland, Jaroslav Zvěřina, Tadeusz Zwiefka

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Mogens N.J. Camre, Charlotte Cederschiöld, Kurt Lechner, Marie Panayotopoulos-Cassiotou, József Szájer, Jacques Toubon

Zastępca(y) (art. 178 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Iles Braghetto, Genowefa Grabowska, Michael Cashman, Lily Jacobs

(1)

Dz.U C 242 z 7.10.2006, str. 0020-0026.


PROCEDURA

Tytul

Właściwości oraz współpraca w zakresie zobowiązań alimentacyjnych

Odsyłacze

COM(2005)0649 - C6-0079/2006 - 2005/0259(CNS)

Data konsultacji z PE

23.2.2006

Komisja przedmiotowo właściwa

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

LIBE

14.3.2006

Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

JURI

14.3.2006

 

 

 

Procedura obejmująca zaangażowane komisje

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

JURI

6.7.2006

 

 

 

Sprawozdawca(y)

       Data powołania

Genowefa Grabowska

1.6.2006

 

 

Zastrzeżenia do podstawy prawnej

       Data wydania opinii JURI

JURI

30.1.2007

 

 

 

Rozpatrzenie w komisji

5.10.2006

5.6.2007

17.7.2007

20.11.2007

Data przyjęcia

20.11.2007

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

37

0

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Philip Bradbourn, Kathalijne Maria Buitenweg, Giuseppe Castiglione, Giusto Catania, Carlos Coelho, Elly de Groen-Kouwenhoven, Esther De Lange, Panayiotis Demetriou, Bárbara Dührkop Dührkop, Armando França, Roland Gewalt, Jeanine Hennis-Plasschaert, Lívia Járóka, Ewa Klamt, Magda Kósáné Kovács, Wolfgang Kreissl-Dörfler, Roselyne Lefrançois, Sarah Ludford, Dan Mihalache, Javier Moreno Sánchez, Bogusław Rogalski, Martine Roure, Inger Segelström, Károly Ferenc Szabó, Søren Bo Søndergaard, Vladimir Urutchev, Manfred Weber, Tatjana Ždanoka

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Edit Bauer, Simon Busuttil, Gérard Deprez, Sophia in ‘t Veld, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Mary Lou McDonald, Marianne Mikko, Hubert Pirker

Zastępca(y) (art. 178 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Louis Grech

Data złożenia

26.11.2007

Ostatnia aktualizacja: 30 listopada 2007Informacja prawna