με την οποία ζητείται από την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εφαρμογή της πρωτοβουλίας των πολιτών

(2008/2169(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–   έχοντας υπόψη το άρθρο 192, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης ΕΚ,

–   έχοντας υπόψη τη Συνθήκη της Λισαβόνας για την τροποποίηση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, που υπογράφηκε στη Λισαβόνα στις 13 Δεκεμβρίου 2007(1),

–   έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης(2),

–   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 20ής Φεβρουαρίου 2008 σχετικά με τη Συνθήκη της Λισαβόνας(3),

–   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 19ης Ιανουαρίου 2006 σχετικά με την περίοδο προβληματισμού: η δομή, τα θέματα και το πλαίσιο για την αξιολόγηση της συζήτησης σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση(4),

–   έχοντας υπόψη τα άρθρα 39 και 45 του Κανονισμού του,

–   έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Αναφορών (A6-0043/2008),

Α.       λαμβάνοντας υπόψη ότι η Συνθήκη της Λισαβόνας καθιερώνει την πρωτοβουλία των πολιτών, με την οποία πολίτες της Ένωσης, εφόσον συγκεντρωθεί αριθμός τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου, και οι οποίοι πρέπει να είναι υπήκοοι σημαντικού αριθμού κρατών μελών, μπορούν να αναλαμβάνουν την πρωτοβουλία να καλούν την Επιτροπή, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, να υποβάλλει κατάλληλες προτάσεις επί θεμάτων στα οποία οι εν λόγω πολίτες θεωρούν ότι απαιτείται νομοθετική πράξη της Ένωσης για την εφαρμογή των Συνθηκών -άρθρο 11, παράγραφος 4 της νέας έκδοσης της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ),

Β.        λαμβάνοντας υπόψη ότι έτσι, ένα εκατομμύριο πολιτών της Ένωσης θα αποκτήσουν το ίδιο δικαίωμα να ζητούν από την Επιτροπή την υποβολή νομοθετικής πρότασης με το Συμβούλιο που είχε ήδη το δικαίωμα αυτό από την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας το 1957 (αρχικά σύμφωνα με το άρθρο 152 της Συνθήκης ΕΟΚ, σημερινό άρθρο 208 της Συνθήκης ΕΚ, μελλοντικό άρθρο 241 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ)) και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που είχε το εν λόγω δικαίωμα από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης του Μάαστριχτ το 1993 (σημερινό άρθρο 192 της Συνθήκης ΕΚ, μελλοντικό άρθρο 225 της ΣΛΕΕ),

Γ.        λαμβάνοντας υπόψη ότι κατ' αυτό τον τρόπο, οι πολίτες της Ένωσης διαδραματίζουν για πρώτη φορά άμεσο ρόλο στην άσκηση της κυριαρχίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση συμμετέχοντας άμεσα στη διαδικασία δρομολόγησης ευρωπαϊκών νομοθετικών προτάσεων,

Δ.        λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 11, παράγραφος 4 της ΣΕΕ (νέα έκδοση), ως ειδική απόρροια του δικαιώματος συμμετοχής στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης σύμφωνα με το άρθρο 10, παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΕ (νέα έκδοση) στοχεύει στη θεμελίωση ατομικού δικαιώματος συμμετοχής σε πρωτοβουλία πολιτών,

Ε.        λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα πρωτοβουλίας συγχέεται συχνά με το δικαίωμα αναφοράς, και ότι είναι ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι οι πολίτες συνειδητοποιούν πλήρως την διάκριση μεταξύ αμφότερων αυτών των δικαιωμάτων, ιδίως εφόσον η αναφορά απευθύνεται στο Κοινοβούλιο ενώ η πρωτοβουλία των πολιτών απευθύνεται στην Επιτροπή,

ΣΤ.      λαμβάνοντας υπόψη ότι τα θεσμικά όργανα της Ένωσης και τα κράτη μέλη καλούνται να διαμορφώσουν τις συνθήκες ομαλής, διαφανούς και αποτελεσματικής άσκησης του συμμετοχικού δικαιώματος των πολιτών της Ένωσης,

Ζ.        λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διαδικασίες και οι προϋποθέσεις για την πρωτοβουλία πολιτών, συμπεριλαμβανομένου του ελάχιστου αριθμού κρατών μελών από τα οποία πρέπει να προέρχονται οι πολίτες που αναλαμβάνουν την πρωτοβουλία, θα καθορίζονται από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία με κανονισμό (άρθρο 24, παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ),

Η.       λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά την έγκριση και την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού πρέπει να εξασφαλίζονται ιδίως τα θεμελιώδη δικαιώματα της ισότητας, της χρηστής διαχείρισης και της νομικής προστασίας,

Ελάχιστος αριθμός κρατών μελών

Θ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι "ο ελάχιστος αριθμός κρατών μελών από τα οποία πρέπει να προέρχονται οι πολίτες αυτοί"(άρθρο 24, παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ) πρέπει να είναι «σημαντικός αριθμός κρατών μελών» (άρθρο 11, παράγραφος 4 της ΣΕΕ (νέα έκδοση)),

Ι.       λαμβάνοντας υπόψη ότι ο καθορισμός του ελάχιστου αριθμού κρατών μελών δεν πρέπει να γίνει αυθαίρετα, αλλά με γνώμονα τον σκοπό αυτού του κανονισμού, και να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα άλλων διατάξεων των συνθηκών, προκειμένου να αποφευχθούν αντικρουόμενες ερμηνείες,

ΙΑ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι σκοπός αυτού του κανονισμού είναι να εξασφαλιστεί ότι έναυσμα για την ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία δεν θα είναι τα ιδιαίτερα εθνικά συμφέροντα, αλλά το γενικό ευρωπαϊκό συμφέρον·

ΙΒ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι βάσει του άρθρου 76 της ΣΛΕΕ, με την υποστήριξη μιας νομοθετικής πρότασης από το ένα τέταρτο των κρατών μελών μπορεί να θεωρηθεί ότι λαμβάνεται επαρκώς υπόψη το γενικό ευρωπαϊκό συμφέρον , και ότι, επομένως, ένας ελάχιστος αριθμός μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν αμφισβητείται,

ΙΓ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι ο σκοπός αυτού του κανονισμού εκπληρώνεται μόνον εάν συνδυαστεί με ελάχιστο αριθμό δηλώσεων υποστήριξης από καθένα από τα εν λόγω κράτη μέλη,

ΙΔ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 4 της ΣΕΕ (νέα έκδοση), που καθορίζει τον αριθμό του ενός εκατομμυρίου πολιτών της Ένωσης επί συνολικού πληθυσμού περίπου 500 εκατομμυρίων, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το 1/500 του πληθυσμού πρέπει να θεωρείται αντιπροσωπευτική αναλογία,

Ελάχιστο όριο ηλικίας των συμμετεχόντων

ΙΕ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 11, παράγραφος 4 της ΣΕΕ (νέα έκδοση) ισχύει για όλους τους πολίτες της Ένωσης,

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη ότι κάθε περιορισμός του δικαιώματος δημοκρατικής συμμετοχής και κάθε άνιση μεταχείριση για λόγους ηλικίας πρέπει να πληροί την αρχή της αναλογικότητας,

ΙΖ.    λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη ότι είναι σκόπιμο να αποφεύγονται διιστάμενες ερμηνείες, όπως αυτές που θα προέκυπταν, για παράδειγμα, εάν σε ένα κράτος μέλος το όριο ηλικίας για τη συμμετοχή στις ευρωεκλογές ήταν μικρότερο από το όριο για τη συμμετοχή στην πρωτοβουλία των πολιτών,

Διαδικασία

ΙΗ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι μια επιτυχημένη πρωτοβουλία πολιτών υποχρεώνει την Επιτροπή να ασχοληθεί με το αίτημά τους και να αποφασίσει εάν και κατά πόσον θα πρέπει να υποβάλει την ανάλογη πρόταση νομοθετικής πράξης,

ΙΘ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σκόπιμο οι πρωτοβουλίες να αναφέρονται σε μία ή περισσότερες ενδεδειγμένες νομικές βάσεις για την υποβολή της προτεινόμενης νομοθετικής πράξης από την Επιτροπή,

Κ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι μια πρωτοβουλία πολιτών μπορεί να προχωρήσει εφόσον είναι παραδεκτή ως προς τις εξής προϋποθέσεις:

· περιλαμβάνει αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει πρόταση νομοθετικής πράξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

· η Ένωση έχει νομοθετική αρμοδιότητα η δε Επιτροπή έχει το δικαίωμα να υποβάλλει πρόταση στην συγκεκριμένη περίπτωση, και

· η εν λόγω νομοθετική πράξη δεν αντιβαίνει καταφανώς στις γενικές αρχές του δικαίου που ισχύει στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

ΚΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι μια πρωτοβουλία πολιτών είναι επιτυχής εάν είναι αποδεκτή υπό τους προαναφερθέντες όρους και αντιπροσωπευτική, με την έννοια ότι υποστηρίζεται από τουλάχιστον ένα εκατομμύριο πολιτών που είναι υπήκοοι σημαντικού αριθμού κρατών μελών,

ΚΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι καθήκον της Επιτροπής να εξακριβώνει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις για μια επιτυχημένη πρωτοβουλία πολιτών·

ΚΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι για την οργάνωση μιας πρωτοβουλίας πολιτών είναι ιδιαίτερα επιθυμητό να υπάρχει, πριν από τη συγκέντρωση δηλώσεων υποστήριξης, νομική ασφάλεια σχετικά με το παραδεκτό της εν λόγω διαδικασίας·

ΚΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο έλεγχος γνησιότητας των δηλώσεων υποστήριξης δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να διενεργείται από την Επιτροπή και ως εκ τούτου πρέπει να πραγματοποιείται από τα κράτη μέλη· λαμβάνοντας, ωστόσο υπόψη ότι οι σχετικές υποχρεώσεις των κρατών μελών αφορούν μόνο πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του άρθρου 11, παράγραφος 4 της νέας έκδοσης της ΣΕΈ και σε καμία περίπτωση πρωτοβουλίες που δεν είναι παραδεκτές σύμφωνα με το πνεύμα που αναφέρθηκε, και ότι, για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο για τα κράτη μέλη να έχουν, πριν ακόμα από τη συγκέντρωση δηλώσεων υποστήριξης, νομική ασφάλεια σχετικά με το παραδεκτό της πρωτοβουλίας των πολιτών,

ΚΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η εξακρίβωση του παραδεκτού μιας πρωτοβουλίας πολιτών από την Επιτροπή περιορίζεται αποκλειστικά στα προαναφερθέντα νομικά ζητήματα και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να περιλαμβάνει συλλογισμούς πολιτικής σκοπιμότητας· με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται ότι η απόφαση για τον χαρακτηρισμό μιας πρωτοβουλίας πολιτών ως παραδεκτής ή μη παραδεκτής δεν υπόκειται στην ελεύθερη πολιτική προαίρεση της Επιτροπής·

ΚΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι προφανώς σκόπιμο να χωριστεί η διαδικασία της πρωτοβουλίας ευρωπαίων πολιτών στα ακόλουθα πέντε στάδια:

· κοινοποίηση της πρωτοβουλίας,

· συγκέντρωση δηλώσεων υποστήριξης,

· υποβολή της πρωτοβουλίας,

· τοποθέτηση της Επιτροπής.

· εξακρίβωση της συμβατότητας της προτεινόμενης νομοθετικής πράξης με τις Συνθήκες.

Η αρχή της διαφάνειας

ΚΖ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρωτοβουλία πολιτών είναι μια μορφή άσκησης εθνικής κυριαρχίας στον τομέα της νομοθεσίας και ως εκ τούτου διέπεται από την αρχή της διαφάνειας· αυτό καθιστά απαραίτητο να λογοδοτούν δημοσίως οι διοργανωτές μιας πρωτοβουλίας πολιτών για τη χρηματοδότησή της, συμπεριλαμβανομένων των πηγών της·

Πολιτική παρακολούθηση της διαδικασίας

KH.  λαμβάνοντας υπόψη ότι αποτελεί πολιτικό καθήκον του Κοινοβουλίου να παρακολουθεί τη διαδικασία μιας πρωτοβουλίας πολιτών,

KΘ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η αρμοδιότητα αυτή αφορά την εφαρμογή του κανονισμού για την πρωτοβουλία των πολιτών αυτής καθ' εαυτής καθώς και την πολιτική θέση της Επιτροπής όσον αφορά το αίτημα που υποβάλλεται με την πρωτοβουλία των πολιτών,

Λ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η συμβατότητα μεταξύ αιτημάτων που υποβάλλονται στην Επιτροπή μέσω πρωτοβουλίας πολιτών και των προτεραιοτήτων και προτάσεων που εγκρίνει με δημοκρατικές διαδικασίες το Κοινοβούλιο.

Συνταγματικές πρωτοβουλίες πολιτών

ΛΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι αμφισβητείται εάν και κατά πόσον το άρθρο 11, παράγραφος 4 της ΣΕΕ (νέα έκδοση) περιλαμβάνει πρωτοβουλίες που έχουν ως στόχο τροποποιήσεις των Συνθηκών (θεσμικές πρωτοβουλίες πολιτών),

1. καλεί την Επιτροπή να υποβάλει, χωρίς καθυστέρηση, μετά από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, πρόταση κανονισμού για την πρωτοβουλία πολιτών βάσει του άρθρου 24 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

2. καλεί την Επιτροπή να λάβει σε αυτό το πλαίσιο δεόντως υπόψη τις συστάσεις του παραρτήματος του παρόντος ψηφίσματος·

3. ζητεί να είναι ο εν λόγω κανονισμός σαφής, απλός και εύχρηστος, ενσωματώνοντας πρακτικά στοιχεία που σχετίζονται με τον ορισμό μιας πρωτοβουλίας πολιτών ούτως ώστε να μη συγχέεται με το δικαίωμα αναφοράς·

4. αποφασίζει να εξετάσει, αμέσως μετά την έγκριση του εν λόγω κανονισμού, το ενδεχόμενο θέσπισης αποτελεσματικού συστήματος για την παρακολούθηση της διαδικασίας μιας πρωτοβουλίας πολιτών·

5. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει τον παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ:

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΠΟΛΙΤΩΝ

Σχετικά με τον καθορισμό του ελάχιστου αριθμού κρατών μελών

1.  Τα κράτη μέλη από τα οποία κατάγονται οι πολίτες της Ένωσης που συμμετέχουν σε πρωτοβουλία πολιτών πρέπει να αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των κρατών μελών.

2.  Αυτή η απαίτηση εκπληρώνεται μόνον εάν η πρωτοβουλία υποστηρίζεται από τουλάχιστον το 1/500 του πληθυσμού καθενός από τα εν λόγω κράτη μέλη.

Σχετικά με τον καθορισμό του ελάχιστου ορίου ηλικίας των συμμετεχόντων

3.  Κάθε πολίτης της Ένωσης, που έχει το δικαίωμα του εκλέγειν σύμφωνα με τη νομοθεσία του οικείου κράτους μέλους, μπορεί να συμμετέχει σε πρωτοβουλία πολιτών.

Σχετικά με τη διαμόρφωση της διαδικασίας

4.  Η διαδικασία πρωτοβουλίας πολιτών περιλαμβάνει τα εξής πέντε στάδια:

· την κοινοποίηση της πρωτοβουλίας,

· τη συγκέντρωση δηλώσεων υποστήριξης,

· την υποβολή της πρωτοβουλίας,

· την τοποθέτηση της Επιτροπής

· την εξακρίβωση της συμβατότητας της εν λόγω νομοθετικής πράξης με τις Συνθήκες.

5.  Το πρώτο στάδιο μιας πρωτοβουλίας πολιτών αρχίζει με την κοινοποίηση της πρωτοβουλίας στην Επιτροπή από τους διοργανωτές και ολοκληρώνεται με την επίσημη απόφαση της Επιτροπής όσον αφορά την επιτυχή καταχώρισή της. Τα χαρακτηριστικά της είναι τα εξής:

α)   Απαιτείται η κοινοποίηση της πρωτοβουλίας ευρωπαίων πολιτών από τους διοργανωτές στην Επιτροπή. Στην κοινοποίηση πρέπει να αναφέρεται το όνομα, η ημερομηνία γέννησης, η ιθαγένεια και η διεύθυνση κατοικίας κάθε διοργανωτή, καθώς και η ακριβής διατύπωση της πρωτοβουλίας πολιτών σε μία από τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

β)   Η Επιτροπή εξετάζει το τυπικώς παραδεκτό της κοινοποιηθείσας πρωτοβουλίας πολιτών. Μια πρωτοβουλία πολιτών είναι τυπικώς παραδεκτή, εάν πληροί τις εξής τέσσερις προϋποθέσεις:

· περιλαμβάνει το αίτημα προς την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση έκδοσης νομοθετικής πράξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

· έχει εκχωρηθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τις Συνθήκες στις οποίες βασίζεται η Ένωση, η αρμοδιότητα έκδοσης μιας τέτοιας νομοθετικής πράξης,

· έχει εκχωρηθεί αρμοδιότητα στην Επιτροπή, σύμφωνα με τις Συνθήκες στις οποίες βασίζεται η Ένωση, η αρμοδιότητα να υποβάλλει πρόταση τέτοιου είδους νομοθετικής πράξης,

· Η ζητούμενη νομοθετική πράξη, δεν αντίκειται καταφανώς στις γενικές αρχές των νόμων που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Επιτροπή προσφέρει στους διοργανωτές την απαιτούμενη υποστήριξη που προβλέπει το άρθρο 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η κοινοποίηση παραδεκτών πρωτοβουλιών. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή ενημερώνει τους διοργανωτές της πρωτοβουλίας πολιτών για εν εξελίξει ή προβλεπόμενα νομοθετικά σχέδια που αφορούν τα θέματα της εκάστοτε πρωτοβουλίας πολιτών και για άλλες πρωτοβουλίες πολιτών που έχουν ήδη εγκριθεί και αφορούν εν όλω ή εν μέρει τα ίδια θέματα.

γ)   Η Επιτροπή πρέπει να αποφασίζει εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της πρωτοβουλίας σχετικά με το παραδεκτό και το κοινοποιήσιμο της πρωτοβουλίας. Η απόρριψη της κοινοποίησης μπορεί να γίνει μόνο για νομικούς λόγους και όχι για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας.

δ)   Η απόφαση απευθύνεται τόσο ατομικά στους διοργανωτές όσο και στο κοινό. Γνωστοποιείται στους διοργανωτές και δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη ενημερώνονται αμέσως για την απόφαση.

ε)   Η απόφαση υπόκειται στον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του κοινοτικού δικαίου. Το ίδιο ισχύει τηρουμένων των αναλογωιών σε περίπτωση που η Επιτροπή δεν προβεί σε λήψη απόφασης.

στ) Η Επιτροπή διατηρεί στην ιστοσελίδα της κατάλογο, ανοιχτό για το κοινό, που περιλαμβάνει όλες τις εγκριθείσες πρωτοβουλίες πολιτών.

ζ)   Οι διοργανωτές μιας πρωτοβουλίας πολιτών μπορούν ανά πάσα στιγμή να την αποσύρουν. Τότε θεωρείται ως μη κοινοποιηθείσα και διαγράφεται από τον προαναφερθέντα κατάλογο της Επιτροπής.

6.  Το δεύτερο στάδιο της πρωτοβουλίας ευρωπαίων πολιτών περιλαμβάνει τη συγκέντρωση ατομικών δηλώσεων υποστήριξης της πρωτοβουλίας πολιτών μετά από την έγκρισή της και την επίσημη επιβεβαίωση του αποτελέσματος αυτής της συγκέντρωσης από τα κράτη μέλη. Τα χαρακτηριστικά της είναι τα εξής:

α)   Τα κράτη μέλη προβλέπουν αποτελεσματική διαδικασία για τη συγκέντρωση νόμιμων δηλώσεων υποστήριξης πρωτοβουλίας πολιτών και για την επίσημη επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων αυτής της συγκέντρωσης.

β)   Μια δήλωση υποστήριξης είναι θεμιτή όταν έχει γίνει εντός της προθεσμίας για τη συγκέντρωση δηλώσεων υποστήριξης και έχει δηλωθεί σύμφωνα με τις σχετικές νομοθετικές διατάξεις των κρατών μελών και του κοινοτικού δικαίου. Η προθεσμία για τη συγκέντρωση δηλώσεων υποστήριξης είναι ένα έτος. Αρχίζει την πρώτη ημέρα του τρίτου μήνα μετά την απόφαση σχετικά με την κοινοποίηση της πρωτοβουλίας πολιτών.

γ)   Κάθε δήλωση υποστήριξης πρέπει να είναι ατομική, κατά κανόνα με προσωπική υπογραφή (γραπτώς ή ενδεχομένως σε ηλεκτρονική μορφή). Η δήλωση πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον το όνομα, την ημερομηνία γέννησης, τη διεύθυνση κατοικίας και την ιθαγένεια του προσώπου που την υπογράφει. Εάν το πρόσωπο αυτό έχει περισσότερες της μίας ιθαγένειες, αναφέρει μόνο μία από αυτές, την οποία επιλέγει ελεύθερα.

Τα προσωπικά δεδομένα υπόκεινται σε προϋποθέσεις προστασίας δεδομένων για τις οποίες φέρουν την ευθύνη οι διοργανωτές της πρωτοβουλίας.

δ)   Η δήλωση υποστήριξης μιας πρωτοβουλίας πολιτών μπορεί να γίνεται μόνο μία φορά. Κάθε δήλωση υποστήριξης περιλαμβάνει χωριστή υπεύθυνη δήλωση του υπογράφοντα ότι δεν έχει υποβάλει νωρίτερα και άλλη δήλωση υποστήριξης της ίδιας πρωτοβουλίας πολιτών.

ε)   Κάθε δήλωση υποστήριξης μπορεί να ανακληθεί προτού παρέλθει η προθεσμία συγκέντρωσης δηλώσεων υποστήριξης. Στην περίπτωση αυτή, η αρχική δήλωση υποστήριξης θεωρείται ότι δεν έγινε ποτέ. Οι διοργανωτές πρέπει να ενημερώνουν σχετικά όλα τα πρόσωπα που εκφράζουν την υποστήριξη τους στην πρωτοβουλία. Κάθε δήλωση υποστήριξης πρέπει να περιλαμβάνει χωριστή δήλωση του υπογράφοντα ότι ενημερώθηκε για το ζήτημα αυτό.

στ) Κάθε πρόσωπο που υποστηρίζει την πρωτοβουλία λαμβάνει από τους διοργανωτές αντίγραφο της δήλωσης υποστήριξής του, μαζί με αντίγραφο της υπεύθυνης δήλωσής του και της δήλωσής του ότι έλαβε γνώση του δικαιώματος ανάκλησης.

ζ)   Τα κράτη μέλη χορηγούν στους διοργανωτές της πρωτοβουλίας πολιτών, εντός δύο μηνών και μετά από εξέταση των αποδεικτικών για τις δηλώσεις υποστήριξης, επίσημη βεβαίωση για τον αριθμό των κανονικών δηλώσεων υποστήριξης, ταξινομημένων με βάση την υπηκοότητα των υπογραφόντων. Εξασφαλίζουν με ενδεδειγμένα μέτρα ότι κάθε δήλωση υποστήριξης έχει βεβαιωθεί μόνο μία φορά από ένα από τα κράτη μέλη και ότι οι πολλαπλές δηλώσεις από διαφορετικά κράτη μέλη ή από διαφορετικές υπηρεσίες του ίδιου κράτους μέλους αποφεύγονται αποτελεσματικά.

Τα προσωπικά δεδομένα υπόκεινται στην προστασία των δεδομένων για την οποία φέρουν την ευθύνη οι αρμόδιες υπηρεσίες των κρατών μελών.

7.  Το τρίτο στάδιο της πρωτοβουλίας πολιτών αρχίζει με την υποβολή της πρωτοβουλίας πολιτών στην Επιτροπή από τους διοργανωτές και ολοκληρώνεται με την επίσημη απόφαση της Επιτροπής σχετικά με την επιτυχή υποβολή της. Τα χαρακτηριστικά της είναι τα εξής:

α)   Απαιτείται η κοινοποίηση της πρωτοβουλίας πολιτών από τους διοργανωτές στην Επιτροπή. Μαζί με αυτήν πρέπει να υποβληθούν οι βεβαιώσεις των κρατών μελών για τον αριθμό των δηλώσεων υποστήριξης.

β)   Η Επιτροπή εξετάζει εάν η υποβληθείσα πρωτοβουλία πολιτών είναι αντιπροσωπευτική. Μια πρωτοβουλία πολιτών είναι αντιπροσωπευτική

· εάν υποστηρίζεται από τουλάχιστον ένα εκατομμύριο πολιτών της Ένωσης,

· εφόσον είναι υπήκοοι τουλάχιστον ενός τετάρτου των κρατών μελών,

· ενώ ο αριθμός των υπηκόων κάθε κράτους μέλους πρέπει να είναι τουλάχιστον το 1/500 του πληθυσμού του εν λόγω κράτους μέλους.

γ)   Εντός δύο μηνών από την υποβολή της πρωτοβουλίας πολιτών, η Επιτροπή πρέπει να αποφασίζει για το αποτέλεσμα της κοινοποίησης. Η απόφαση αυτή πρέπει να συμπεριλαμβάνει δήλωση για την αντιπροσωπευτικότητα της πρωτοβουλίας. Απόρριψη της υποβολής πρωτοβουλίας πολιτών μπορεί να γίνει μόνο για νομικούς λόγους και σε καμία περίπτωση βάσει συλλογισμών πολιτικής σκοπιμότητας.

δ)   Η απόφαση απευθύνεται τόσο ατομικά στους διοργανωτές όσο και στο κοινό. Γνωστοποιείται στους διοργανωτές και δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη ενημερώνονται αμέσως για την απόφαση.

ε)   Η απόφαση υπόκειται στον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του κοινοτικού δικαίου. Το ίδιο ισχύει τηρουμένων των αναλογιών σε περίπτωση που η Επιτροπή δεν προβεί σε λήψη απόφασης.

στ) Η Επιτροπή διατηρεί στην ιστοσελίδα της κατάλογο, ανοιχτό για το κοινό, που περιλαμβάνει όλες τις εγκριθείσες πρωτοβουλίες πολιτών.

8.  Το τέταρτο στάδιο της πρωτοβουλίας πολιτών περιλαμβάνει το διάστημα της εμπεριστατωμένης ενασχόλησης της Επιτροπής με το αίτημα της πρωτοβουλίας πολιτών και ολοκληρώνεται με την επίσημη τοποθέτηση της Επιτροπής σχετικά με το αίτημα της πρωτοβουλίας για υποβολή νομοθετικής πρότασης. Τα χαρακτηριστικά της είναι τα εξής:

α)   Μια πρωτοβουλία πολιτών που εγκρίθηκε, δεσμεύει την Επιτροπή να ασχοληθεί, εντός ανάλογης προθεσμίας με το περιεχόμενο των ζητημάτων που θίγει η πρωτοβουλία.

β)   Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή καλεί σε ακρόαση τους διοργανωτές της πρωτοβουλίας και τους δίνει την ευκαιρία να παρουσιάσουν διεξοδικά το αίτημα της πρωτοβουλίας πολιτών.

γ)   Η Επιτροπή πρέπει να αποφασίζει σχετικά με το αίτημα της πρωτοβουλίας πολιτών εντός τριών μηνών. Εάν δεν προτίθεται να υποβάλει πρόταση, διευκρινίζει στο Κοινοβούλιο και τους διοργανωτές τους λόγους.

δ)   Η απόφαση απευθύνεται τόσο ατομικά στους διοργανωτές όσο και στο κοινό. Γνωστοποιείται στους διοργανωτές και δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη ενημερώνονται αμέσως για την απόφαση.

ε)   Εάν η Επιτροπή δεν λάβει την εν λόγω απόφαση, τότε το ζήτημα υπόκειται στη δικαιοδοσία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του κοινοτικού δικαίου.

Σχετικά με την αρχή της διαφάνειας

9.   Οι διοργανωτές μιας πρωτοβουλίας πολιτών που έχει ήδη εγκριθεί, υποχρεούνται μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας να παρουσιάσουν στην Επιτροπή εντός της ανάλογης προθεσμίας έκθεση σχετικά με τη χρηματοδότηση της πρωτοβουλίας που θα περιλαμβάνει και τις πηγές χρηματοδότησης (έκθεση διαφάνειας). Η έκθεση εξετάζεται από την Επιτροπή και δημοσιεύεται συνοδευόμενη από γνωμοδότηση.

10. Κατά κανόνα η Επιτροπή πρέπει να ασχολείται με το περιεχόμενο του αιτήματος μιας πρωτοβουλίας πολιτών μόνο μετά την υποβολή κανονικής έκθεσης διαφάνειας.

(1) ΕΕ C 306 της 17.12.2007, σ. 1. (2) ΕΕ C 310 της 16.12 2004, σ. 1. (3) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P6_TA(2008)0055 (4) ΕΕ C 287 E της 24.11.2006,σ. 306.

Η πρωτοβουλία των ευρωπαίων πολιτών

Η Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει την καθιέρωση της πρωτοβουλίας των ευρωπαίων πολιτών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Συνθήκη εισάγει μια σημαντική καινοτομία στο ευρωπαϊκό συνταγματικό δίκαιο, η οποία αρχικά είχε αποτελέσει αντικείμενο επεξεργασίας από την Ευρωπαϊκή Συνέλευση για το μέλλον της Ευρώπης σε στενή συνεργασία με μη κυβερνητικές οργανώσεις και είχε συμπεριληφθεί στο σχέδιο της Συνθήκης που εκπόνησε η Συνέλευση μόνο μετά από μακρούς αγώνες. Η πρωτοβουλία των ευρωπαίων πολιτών αποτελεί ένα εντελώς νέο μέσο για την ενίσχυση της δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συνιστά ένα πρώτο βήμα για την ανάπτυξη μιας υπερεθνικής άμεσης δημοκρατίας. Η εφαρμογή της θα μπορούσε να συμβάλει στο να δημιουργηθεί πιο μακροπρόθεσμα μια ευρωπαϊκή κοινή γνώμη.

Οι νομικές βάσεις για την πρωτοβουλία των ευρωπαίων πολιτών βρίσκονται στο μελλοντικό άρθρο 11 παράγραφος 4 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (νέα έκδοση της Συνθήκης ΕΕ) και στο μελλοντικό άρθρο 24 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι προϋποθέσεις και οι διαδικασίες που ισχύουν για την πρωτοβουλία αυτή καθορίζονται με κανονισμό που πρέπει να εκδοθεί στο πλαίσιο της τακτικής νομοθετικής διαδικασίας.

Ι.         Τι είναι η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών;

Μετά από την έναρξη ισχύος της συνθήκης της Λισαβόνας, όλες οι νομοθετικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είτε έχουν μορφή κανονισμού, είτε οδηγίας ή απόφασης, θα θεσπίζονται καταρχήν από κοινού από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, και μάλιστα κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, βλ. άρθρο 289 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνεπώς η έκδοση ευρωπαϊκής νομικής πράξης προϋποθέτει κατά κανόνα πρόταση της Επιτροπής, βλ. άρθρο 17 παράγραφος 2 Συνθήκης ΕΕ (νέα έκδοση).

Εφόσον τα κράτη μέλη είχαν ήδη προβλέψει κατά την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας το 1957, ότι το Συμβούλιο μπορεί να ζητήσει από την Επιτροπή «να διεξαγάγει τις κατά την άποψή του πρόσφορες έρευνες για την πραγματοποίηση των κοινών σκοπών και να του υποβάλει τις κατάλληλες προτάσεις» (βλ. το αρχικό άρθρο 152 της Συνθήκης ΕΟΚ, σήμερα άρθρο 208 της συνθήκης ΕΚ, μελλοντικά άρθρο 241 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης), μετά από 35 χρόνια έδωσαν τελικά με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και την καθιέρωση της διαδικασίας συναπόφασης και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη δυνατότητα να ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλλει νομοθετική πρόταση (βλ. το σημερινό άρθρο 192 της συνθήκης ΕΚ, μελλοντικά άρθρο 225 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

Αυτό το δικαίωμα που διαθέτουν ήδη σήμερα τα δύο νομοθετικά όργανα θα το αποκτήσουν μελλοντικά και οι πολίτες της Ένωσης με την πρωτοβουλία των ευρωπαίων πολιτών. «Πολίτες της Ένωσης, εφόσον συγκεντρωθεί αριθμός τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου, υπήκοοι σημαντικού αριθμού κρατών μελών, μπορούν να λαμβάνουν την πρωτοβουλία να καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, να υποβάλει κατάλληλες προτάσεις επί θεμάτων στα οποία οι εν λόγω πολίτες θεωρούν ότι απαιτείται νομική πράξη της Ένωσης για την εφαρμογή των Συνθηκών.» Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι πολίτες της Ένωσης συμπεριλαμβάνονται για πρώτη φορά άμεσα στην ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία. Αποκτούν δικαίωμα συμμετοχής σε μια πρωτοβουλία ευρωπαίων πολιτών και βρίσκονται έτσι στο ίδιο επίπεδο με τα δύο νομοθετικά όργανα όσον αφορά το δικαίωμα για το αίτημα αυτό.

ΙΙ.       Σχετικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος συμμετοχής σε ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών

Σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 4 της Συνθήκης ΕΕ (νέα έκδοση), οι πολίτες της Ένωσης μπορούν να υποβάλουν μια πρωτοβουλία πολιτών. Η διάταξη αυτή ως ειδική απόρροια του δικαιώματος δημοκρατικής συμμετοχής σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΕ (νέα έκδοση) στοχεύει στη θεμελίωση ατομικού δικαιώματος των πολιτών της Ένωσης να συμμετέχουν σε πρωτοβουλία των ευρωπαίων πολιτών.

Οι πολίτες της Ένωσης μπορούν να συμμετάσχουν με δύο διαφορετικούς τρόπους σε μια πρωτοβουλία πολιτών: αφενός ως διοργανωτές και, αφετέρου, ως υποστηρικτές μιας πρωτοβουλίας πολιτών. Η διοργάνωση της πρωτοβουλίας των ευρωπαίων πολιτών περιλαμβάνει την κοινοποίηση της πρωτοβουλίας στην Επιτροπή, τη συγκέντρωση δηλώσεων υποστήριξης από πολίτες της Ένωσης, την υποβολή της πρωτοβουλίας στην Επιτροπή και την παρουσίαση του αιτήματος που απευθύνεται προς την Επιτροπή στο σώμα των μελών της Επιτροπής. Η υποστήριξη της πρωτοβουλίας των ευρωπαίων πολιτών είναι η τυπική δήλωση ενός προσώπου ότι συμμερίζεται τον σκοπό της πρωτοβουλίας των πολιτών και υποστηρίζει το αίτημα προς την Επιτροπή, το οποίο επιδιώκει η πρωτοβουλία. Επομένως το δικαίωμα συμμετοχής σε μια πρωτοβουλία των ευρωπαίων πολιτών περιλαμβάνει το δικαίωμα διοργάνωσης και το δικαίωμα υποστήριξης μιας τέτοιας πρωτοβουλίας.

ΙΙΙ.      Σχετικά με τη διάκριση μεταξύ πρωτοβουλίας ευρωπαίων πολιτών και αναφοράς προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Βάσει του άρθρου 24 παράγραφος 2 σε συνδυασμό με το άρθρο 227 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (σημερινό άρθρο 21 παράγραφος 1 σε συνδυασμό με το άρθρο 194 της Συνθήκης ΕΚ) και σύμφωνα με το άρθρο 44 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, κάθε πολίτης της ΕΕ, καθώς και κάθε φυσικό πρόσωπο που κατοικεί στην Ένωση και κάθε νομικό πρόσωπο με καταστατική έδρα στην Ένωση έχει το δικαίωμα να υποβάλει αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Επομένως, το δικαίωμα συμμετοχής σε πρωτοβουλία των ευρωπαίων πολιτών σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 4 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (νέα έκδοση), προστίθεται στο δικαίωμα υποβολής αναφοράς και το συμπληρώνει, δεν το αντικαθιστά όμως ούτε είναι ταυτόσημο με αυτό.

Βέβαια μπορεί μια πρωτοβουλία πολιτών και μια αναφορά να παρουσιάζουν κάποια ομοιότητα ως νομικά μέσα όσον αφορά το αποτέλεσμά τους. Έτσι, υπό ορισμένες προϋποθέσεις μπορούν και οι δύο να καταλήξουν στην έκδοση μιας νομικής πράξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως αποτέλεσμα της ενέργειας αρκετών προσώπων.

Παρ' όλα αυτά, διαφέρουν ριζικά ως προς τη λειτουργία τους, και ως εκ τούτου και ως προς τους αποδέκτες τους και τις σχετικές προϋποθέσεις.

Η διαφορά μεταξύ των αποδεκτών είναι ήδη οφθαλμοφανής. Ενώ η αναφορά απευθύνεται προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η πρωτοβουλία πολιτών απευθύνεται προς την Επιτροπή. Το ευρωπαϊκό δικαίωμα υποβολής αναφοράς απευθύνεται στους πολίτες της Ένωσης με την ιδιότητά τους ως άμεσα ή έμμεσα ενδιαφερόμενους όσον αφορά τη δικαιοδοσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και τους προσφέρει τη δυνατότητα να απευθύνονται με την ιδιότητα αυτή άμεσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, προκειμένου να κατορθώνουν να ενημερώσουν το άμεσα εκλεγμένο Κοινοβούλιο ως εκπρόσωπο των συμφερόντων των πολιτών για μια συγκεκριμένη κατάσταση και να ζητήσουν την τροποποίηση της. Αντίθετα, η πρωτοβουλία πολιτών επιτρέπει για πρώτη φορά στους πολίτες της Ένωσης να συμμετάσχουν άμεσα στην άσκηση της δικαιοδοσίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προσφέροντάς τους τη δυνατότητα, όπως και στο Συμβούλιο ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να ζητούν από την Επιτροπή την υποβολή νομοθετικής πρότασης, .

Ως εκ τούτου, και οι προϋποθέσεις αμφότερων των νομικών θεσμών είναι διαφορετικές. Έτσι, το δικαίωμα αναφοράς περιορίζεται σε υποθέσεις που αφορούν άμεσα την αναφέρουσα ή τον αναφέροντα, ενώ τέτοιος περιορισμός ούτε προβλέπεται ούτε και θα ήταν εύλογος όσον αφορά τους συμμετέχοντες σε μια πρωτοβουλία των ευρωπαίων πολιτών. Αντίθετα μάλιστα, όπως κάθε μέρος που μετέχει της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, είναι υποχρεωμένοι να υπερασπίζονται το γενικό συμφέρον και την τήρηση του ευρωπαϊκού δικαίου. Ειδικά το τελευταίο, πάλι, δεν αποτελεί προϋπόθεση για την υποβολή αναφοράς.

Ασφαλώς, οι ομοιότητες με την αναφορά προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά τη διαμόρφωση των προϋποθέσεων και των διαδικασιών της πρωτοβουλίας των ευρωπαίων πολιτών, όμως δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μην επισημαίνεται η εγγενής τους διαφορά.

IV.      Σχετικά με τον ελάχιστο αριθμό κρατών μελών

Βάσει του άρθρου 11 παράγραφος 4 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (νέα έκδοση) οι πολίτες της Ένωσης που υποστηρίζουν μια πρωτοβουλία πολιτών πρέπει να είναι υπήκοοι σημαντικού αριθμού κρατών μελών. Ωστόσο δεν διευκρινίζεται ο «σημαντικός αριθμός κρατών μελών». Αντιθέτως, ο αριθμός αυτός πρόκειται να καθορισθεί βάσει του άρθρου 24 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ, από τον νομοθέτη, που καταρχάς έχει ένα μεγάλο περιθώριο διαμόρφωσης, από 2 έως 28 κράτη μέλη.

Ωστόσο, ο καθορισμός του αριθμού αυτού πρέπει να προσανατολίζεται σύμφωνα με το σκοπό της απαίτησης.

Ο νόμιμος σκοπός της απαίτησης να προέρχονται οι υποστηρικτές μιας πρωτοβουλίας πολιτών από πολλά διαφορετικά κράτη μέλη είναι να εξασφαλιστεί ότι έναυσμα για την ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία δεν θα είναι τα ιδιαίτερα συμφέροντα ενός μόνο κράτους μέλους, αλλά ότι γνώμονα θα αποτελεί σε ικανοποιητικό βαθμό το γενικό ευρωπαϊκό συμφέρον. Γι' αυτό άλλωστε η Επιτροπή έχει καταρχήν το μονοπώλιο της υποβολής προτάσεων.

Ωστόσο, νομικές πράξεις για τον τομέα του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαίου μπορούν βάσει του άρθρου 76 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ να εκδοθούν και μετά από πρωτοβουλία ενός τετάρτου των κρατών μελών. Έτσι, η ίδια συνθήκη περιλαμβάνει μια ένδειξη για τον αριθμό των κρατών μελών που υποτίθεται ότι αρκεί για να λαμβάνεται επαρκώς υπόψη το γενικό ευρωπαϊκό συμφέρον. Ο νομοθέτης δεν θα πρέπει να έλθει σε αντίθεση με αυτήν την εκτίμηση κατά τη διαμόρφωση της πρωτοβουλίας των ευρωπαίων πολιτών.

Φυσικά, ο σκοπός της απαίτησης να είναι οι υποστηρικτές μιας πρωτοβουλίας πολιτών υπήκοοι ενός σημαντικού αριθμού κρατών μελών λαμβάνεται επαρκώς υπόψη, μόνο εάν ταυτόχρονα ισχύει η απαίτηση να υπάρχει ένας ελάχιστος αριθμός υποστηρικτών από κάθε ένα από τα εν λόγω κράτη μέλη. Γι' αυτό δίνει μια εύλογη κατεύθυνση το άρθρο 11 παράγραφος 4 της Συνθήκης ΕΕ που καθορίζει ότι απαιτείται ένα εκατομμύριο πολιτών της Ένωσης εκτιμώντας έτσι ότι το 1/500 του πληθυσμού πρέπει να θεωρείται επαρκώς αντιπροσωπευτικό. Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει η εκτίμηση αυτή να υιοθετηθεί και για την αντιπροσωπευτική εκπροσώπηση των επιμέρους κρατών μελών.

V.       Σχετικά με τη διαδικασία της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας πολιτών

Εκτός από τον ελάχιστο αριθμό των κρατών μελών από τα οποία πρέπει να προέρχονται οι υποστηρικτές πρωτοβουλίας πολιτών, ο κανονισμός πρέπει επίσης να διέπει τη διαδικασία της πρωτοβουλίας πολιτών. Αποκλειστικός στόχος της διαδικασίας είναι να εξασφαλίζει ότι μπορεί να ασκείται κατά το δυνατόν αποτελεσματικότερα το ατομικό δικαίωμα συμμετοχής σε πρωτοβουλία πολιτών και να ισχύει πλήρως ο δημοκρατικός χαρακτήρας της πρωτοβουλίας πολιτών ως μορφή άμεσης άσκησης κυριαρχικής εξουσίας. Κάθε επί μέρους στοιχείο της διαδικασίας πρέπει να ανταποκρίνεται στην απαίτηση αυτή. Μόνο με τον τρόπο αυτό μπορεί να λαμβάνεται υπόψη η πρωταρχική πολιτική σπουδαιότητα του νέου αυτού μέσου συμμετοχής των πολιτών στη διαμόρφωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η διαδικασία της πρωτοβουλίας πολιτών διεξάγεται σε τέσσερα στάδια που απορρέουν άμεσα από τις διατάξεις του άρθρου 11, παράγραφος 4 της Συνθήκης ΕΕ (νέα έκδοση): κοινοποίηση - συγκέντρωση - υποβολή - τοποθέτηση. Στο πρώτο στάδιο ("κοινοποίηση") η Επιτροπή ενημερώνεται σχετικά με το περιεχόμενο καθώς και τους διοργανωτές μιας πρωτοβουλίας πολιτών. Στο δεύτερο στάδιο ("συγκέντρωση") γνωστοποιούνται οι μεμονωμένες δηλώσεις υποστήριξης προς την πρωτοβουλία πολιτών. Δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει στο πλαίσιο αυτό τις απαιτούμενες δυνατότητες, η αποστολή αυτή πρέπει να εκτελείται από τα κράτη μέλη. Εν συνεχεία, στο τρίτο στάδιο ("υποβολή"), η Επιτροπή ενημερώνεται σχετικά με τα αποτελέσματα που έχουν διαπιστωθεί στα κράτη μέλη, και στο τέταρτο στάδιο ("τοποθέτηση") λαμβάνει θέση η Επιτροπή σχετικά με το αίτημα της πρωτοβουλίας πολιτών.

Προτού λάβει θέση η Επιτροπή σε μια πρωτοβουλία πολιτών, πρέπει να εξετάσει εάν πληρούνται πραγματικά στην εν λόγω περίπτωση οι προϋποθέσεις του άρθρου 11, παράγραφος 4 της Συνθήκης ΕΕ (νέα έκδοση), δηλαδή όσον αφορά το παραδεκτό και την αντιπροσωπευτικότητα της πρωτοβουλίας. Τούτο δεν θα πρέπει για λόγους διαφάνειας να πραγματοποιείται στο πλαίσιο της πολιτικής τοποθέτησης της Επιτροπής σχετικά με το αίτημα της πρωτοβουλίας πολιτών, αλλά να προέχει του σταδίου αυτού προκειμένου να μην δημιουργείται η εντύπωση ότι η τοποθέτησή της υπόκειται σε πολιτικές εκτιμήσεις. Η εξέταση της επαρκούς αντιπροσωπευτικότητας της πρωτοβουλίας πολιτών (τουλάχιστον ένα εκατομμύριο υποστηρικτών σημαντικού αριθμού κρατών μελών) μπορεί συνεπώς να πραγματοποιείται όπως είναι λογικό στο πλαίσιο του τρίτου σταδίου ως μέρος της απόφασης για την επιτυχή υποβολή της πρωτοβουλίας πολιτών.

Η εξέταση του παραδεκτού της πρωτοβουλίας πολιτών - και συνεπώς εάν το περιεχόμενο της πρωτοβουλίας πληροί τις νομικές προϋποθέσεις - πρέπει να διεξάγεται κατά το δυνατόν νωρίτερα στο πλαίσιο της διαδικασίας προκειμένου να δίδεται σχετική νομική ασφάλεια τόσο στους διοργανωτές μιας πρωτοβουλίας πολιτών όσο και στα κράτη μέλη που είναι αρμόδια για τη συγκέντρωση των δηλώσεων υποστήριξης. Η εξέταση αυτή πρέπει για το λόγο αυτό να πραγματοποιείται ήδη στο πλαίσιο του πρώτου σταδίου ως μέρος της απόφασης για την επιτυχή κοινοποίηση της πρωτοβουλίας πολιτών.

Κάθε στάδιο της διαδικασίας πρέπει να περατώνεται με επίσημη απόφαση ως προς την οποία οι διοργανωτές μπορούν να προβάλουν έννομη αξίωση. Επίσης, τόσο οι αποφάσεις της Επιτροπής για την επιτυχή κοινοποίηση και υποβολή όσο και οι πιστοποιήσεις των ατομικών δηλώσεων υποστήριξης από τα κράτη μέλη πρέπει να μπορούν να υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Αναφορών καλεί την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σημαντικό να δοθεί προσοχή στις διατάξεις που περιέχονται στη Συνθήκη της Λισαβόνας σχετικά με την Πρωτοβουλία των Πολιτών, οι οποίες έχουν ως στόχο να δώσουν στους ευρωπαίους πολίτες τη δυνατότητα να διαδραματίζουν πιο σημαντικό και άμεσο ρόλο επηρεάζοντας τις ευρωπαϊκές νομοθετικές πράξεις που απαιτούνται για την εφαρμογή των Συνθηκών,

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα αναφοράς προβλεπόταν ήδη στη Συνθήκη του Μάαστριχτ και ότι το Κοινοβούλιο έχει αναπτύξει διάφορες διαδικασίες με σκοπό να ανταποκριθεί σε αυτό το σημαντικό δικαίωμα όλων των πολιτών και κατοίκων της ΕΕ, κυρίως όσον αφορά ζητήματα που σχετίζονται με την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου από εθνικές και τοπικές αρχές και τον αντίκτυπο του δικαίου αυτού σε άτομα και τις τοπικές τους κοινότητες,

1.  ζητεί να είναι ο κανονισμός σχετικά με την υλοποίηση της Πρωτοβουλίας των Πολιτών, ο οποίος θα καθορίζει τους όρους για την άσκηση του δικαιώματος στο πλαίσιο αυτό, σαφής, απλός και φιλικός προς τον χρήστη και να συμπεριλαμβάνει πρακτικά στοιχεία σχετικά με τον ορισμό της Πρωτοβουλίας των Πολιτών προκειμένου να μην συγχέεται με το δικαίωμα αναφοράς·

2.  εκφράζει την ανησυχία του ότι, σύμφωνα με τις προτάσεις που κυκλοφορούν επί του παρόντος από όσους υποστηρίζουν την Πρωτοβουλία των Πολιτών, πολλά πρακτικά παραδείγματα που παρέχονται είναι στην πραγματικότητα τρέχουσες αναφορές τύπου εκστρατείας, ορισμένες από τις οποίες έχουν ήδη καταχωριστεί στο Κοινοβούλιο ως αναφορές, χωρίς να έχουν καμία ιδιαίτερη σχέση με την Πρωτοβουλία των Πολιτών όπως ορίζεται στη Συνθήκη·

3.  ως εκ τούτου, εφιστά την προσοχή στην ανάγκη να διασφαλιστεί ότι οι πολίτες είναι πλήρως ενήμεροι για αυτήν τη διάκριση, δεδομένου ότι το δικαίωμα αναφοράς των πολιτών απευθύνεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Πρωτοβουλία των Πολιτών στην Επιτροπή·

4.  επισημαίνει, επιπλέον, ότι, το Κοινοβούλιο, ασκώντας το δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας που διαθέτει, μπορεί να αποφασίζει να κινεί αυτή τη διαδικασία και να ενεργεί σύμφωνα με τις συστάσεις που βασίζονται σε αναφορές που λαμβάνει η αρμόδια επιτροπή του·

5.  ζητεί να εκχωρηθεί στην Επιτροπή Αναφορών η αρμοδιότητα να παρακολουθεί την εφαρμογή του κανονισμού σχετικά με την Πρωτοβουλία των Πολιτών διασφαλίζοντας ότι εξετάζονται οι προτάσεις των πολιτών κατά τις συνεδριάσεις της Επιτροπής Αναφορών στις οποίες προσκαλούνται άλλες σχετικές επιτροπές με τομεακή αρμοδιότητα για τον εν λόγω τομέα πολιτικής και στις οποίες πρέπει να καλείται η Επιτροπή να γνωμοδοτεί·

6.  θεωρεί ότι αυτά τα μέτρα μπορούν να διασφαλίζουν την καλύτερη συμβατότητα μεταξύ των προτάσεων που απευθύνονται στην Επιτροπή σε πρώτο επίπεδο από τους πολίτες και των δημοκρατικά εγκεκριμένων προτεραιοτήτων και προτάσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

7.  θεωρεί ότι το Κοινοβούλιο πρέπει να μπορεί να εκφέρει γνώμη σχετικά με την καταλληλότητα μιας πρωτοβουλίας πολιτών, σε σχέση με τυχόν προτάσεις και συστάσεις που υποβάλλονται, προτού προχωρήσει η Επιτροπή στη λεπτομερή εκπόνηση νομοθετικού κειμένου βάσει της Πρωτοβουλίας των Πολιτών·

8.  αναγνωρίζει ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν ζητήματα επιλεξιμότητας, και στο πλαίσιο αυτό θεωρεί ότι πρέπει να επιδεικνύεται ευελιξία όσον αφορά αυτό σε τι ακριβώς συνίστανται τα «διάφορα κράτη μέλη» από τα οποία πρέπει να συγκεντρώνονται πάνω από ένα εκατομμύριο υπογραφές· παρομοίως, σύμφωνα με την πρακτική που ακολουθείται για τις αναφορές, και θεωρεί ότι η δυνατότητα υποστήριξης μιας πρωτοβουλίας των πολιτών πρέπει να παρέχεται σε όλους τους πολίτες.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ