σχετικά με την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ και την οικοδόμηση της ειρήνης /των εθνών

(2008/2198(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–    έχοντας υπόψη τις αρχές που καθορίζονται στο άρθρο 2, το άρθρο 3, παράγραφος 2, το άρθρο 13, το άρθρο 137, παράγραφος 1, στοιχείο ι, και το άρθρο 141 της Συνθήκης ΕΚ,

–    έχοντας υπόψη τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η διακήρυξη του οποίου έγινε στις 7 Δεκεμβρίου 2000(1),

–    έχοντας υπόψη τη Συνθήκη της Λισαβόνας(2), η οποία υπογράφηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2007 στη Λισαβόνα,

–    έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών της 18ης Δεκεμβρίου 1979 για την εξάλειψη κάθε μορφής διακρίσεων κατά των γυναικών (CEDAW),

–    έχοντας υπόψη την τέταρτη παγκόσμια διάσκεψη για τις γυναίκες, που πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο τον Σεπτέμβριο του 1995, τη δήλωση και πλατφόρμα δράσης που εγκρίθηκαν στο Πεκίνο και τα συνακόλουθα τελικά έγγραφα που εγκρίθηκαν στις έκτακτες συνόδους των Ηνωμένων Εθνών "Πεκίνο, 5 χρόνια μετά" και "Πεκίνο, 10 χρόνια μετά" σχετικά με περαιτέρω δράσεις και πρωτοβουλίες για την εφαρμογή της δήλωσης και πλατφόρμας δράσης του Πεκίνου που εγκρίθηκαν στις 9 Ιουνίου 2000 και στις 11 Μαρτίου 2005 αντίστοιχα,

–    έχοντας υπόψη το πρόγραμμα δράσης της ΕΕ σχετικά με τους αναπτυξιακούς στόχους της Χιλιετίας, που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 18 Ιουνίου 2008,

–    έχοντας υπόψη το ψήφισμα 1325 (2000) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο εγκρίθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2000, και το ψήφισμα 1820 (2008), το οποίο εγκρίθηκε στις 19 Ιουνίου 2008, σχετικά με τις γυναίκες και την ειρήνη και ασφάλεια,

–    έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων και Εξωτερικών Σχέσεων της 23ης και 24ης Μαΐου 2005 σχετικά με την ευρωπαϊκή ασφάλεια,

–    έχοντας υπόψη το έγγραφο του Συμβουλίου της 8ης Δεκεμβρίου 2008 με τίτλο "Εφαρμογή του ψηφίσματος 1325 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών όπως ενισχύθηκε από το ψήφισμα 1820 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών στο πλαίσιο της ΕΠΑΑ",

–    έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 13ης Νοεμβρίου 2006 σχετικά με την προώθηση της ισότητας των φύλων και της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου στο πλαίσιο της διαχείρισης κρίσεων(3),

–    έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 8ης Δεκεμβρίου 2008 σχετικά με την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, ιδίως στο πλαίσιο της ΕΠΑΑ, και όλων των μορφών διακρίσεων σε βάρος τους,

–    έχοντας υπόψη το έγγραφο της 8ης Δεκεμβρίου 2008 "Ολοκληρωμένη προσέγγιση όσον αφορά την εφαρμογή εκ μέρους της ΕΕ των ψηφισμάτων 1325 και 1820 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια",

–    έχοντας υπόψη τις εν εξελίξει εργασίες για τη σύνταξη εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με τίτλο "Προς ένα σχέδιο δράσης της ΕΕ σχετικά με την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών στο πλαίσιο της εξωτερικής δράσης της ΕΕ",

–    έχοντας υπόψη την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας (ΕΠΓ) από το 2004 και μετά, και συγκεκριμένα τις εκθέσεις προόδου της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της, καθώς και τα σχέδια δράσης που εγκρίθηκαν από κοινού με το Αζερμπαϊτζάν, την Αίγυπτο, την Αρμενία, τη Γεωργία, την Ιορδανία, το Ισραήλ, τον Λίβανο, το Μαρόκο, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, την Παλαιστινιακή Αρχή και την Τυνησία,

–    έχοντας υπόψη τη διαδικασία διεύρυνσης και τις εκθέσεις προόδου της Επιτροπής,

–    έχοντας υπόψη προηγούμενα ψηφίσματά του σχετικά με τη χειραφέτηση των γυναικών στο πλαίσιο της διεθνούς πολιτικής και της πολιτικής ανάπτυξης και τον ρόλο τους στην ασφάλεια και την ειρήνη, και συγκεκριμένα το ψήφισμα της 1ης Ιουνίου 2006(4), το ψήφισμα της 16ης Νοεμβρίου 2006(5) και το ψήφισμα της 13ης Μαρτίου 2008(6),

–    έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του σχετικά με την ΕΠΓ, τη στρατηγική διεύρυνσης της ΕΕ και τις γειτονικές χώρες και περιφέρειες της ΕΕ,

–    έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του σχετικά με τα μέσα εξωτερικής βοήθειας,

–    έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 18ης Δεκεμβρίου 2008 σχετικά με τις αναπτυξιακές προοπτικές για την οικοδόμηση ειρήνης και την οικοδόμηση κράτους σε μετασυγκρουσιακές καταστάσεις (7),

–    έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού,

–   έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (A6-0225/2009),

Α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η πραγμάτωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών, η χειραφέτηση και η δράση των γυναικών δεν είναι σημαντικές μόνο για την αντιμετώπιση της ανισότητας των φύλων και για την εφαρμογή της ενσωμάτωσης μιας πραγματικής διάστασης του φύλου στις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ, αλλά και καίριας σημασίας για την επιτυχή υλοποίηση των εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ, περιλαμβανομένων των τομέων της βοήθειας, της ανάπτυξης, της διεύρυνσης, της πολιτικής γειτονίας, της διευθέτησης των συγκρούσεων, της ασφάλειας και της οικοδόμησης της ειρήνης, καθώς και του διεθνούς εμπορίου,

Β.   λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρότι τα κράτη μέλη της ΕΕ συμμετέχουν σε όλα τα μείζονα διεθνή πλαίσια για την ισότητα των φύλων και τα δικαιώματα των γυναικών και παρότι υπάρχουν αρκετά έγγραφα πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ, η πρακτική δέσμευση για την προώθηση της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου και της χειραφέτησης των γυναικών στο πλαίσιο των εξωτερικών πολιτικών παραμένει αδύναμη, η εφαρμογή των υφιστάμενων εγγράφων πολιτικής είναι περιορισμένη και οι πόροι του προϋπολογισμού που προορίζονται ειδικώς για τα ζητήματα του φύλου είναι ανεπαρκείς,

Γ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρά τις σημαντικές βελτιώσεις όσον αφορά την προώθηση της ισότητας των φύλων τα τελευταία έτη, τα κύρια θεσμικά όργανα της ΕΕ, δηλαδή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή, δεν διαθέτουν επαρκές προσωπικό ειδικά επιφορτισμένο με την υλοποίηση των δεδηλωμένων στόχων αναφορικά με τα δύο φύλα στους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και της διεύρυνσης και η πλειονότητα των σημερινών υπαλλήλων που είναι αρμόδιοι για ζητήματα φύλων έχουν να συνδυάσουν τη δραστηριότητα αυτή με τουλάχιστον μία, ή ενίοτε και δύο, άλλες δέσμες καθηκόντων,

Δ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΕ χρειάζεται μια ολιστική και συνεκτική προσέγγιση όσον αφορά την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου,

Γενικές παρατηρήσεις

1.  αναγνωρίζει ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ προσδίδουν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στην ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου και τη χειραφέτηση των γυναικών, αλλά υπογραμμίζει ότι πρέπει να γίνουν ακόμη πολλά για να εφαρμοστούν οι πολιτικές δεσμεύσεις, και τονίζει τη σημασία της επαρκούς χρηματοδότησης και του προσωπικού που είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των στόχων σχετικά με τα θέματα φύλου·

2.  υπενθυμίζει ότι η ισότητα των φύλων δεν απαιτεί μόνο πολιτικές δηλώσεις υψηλού επιπέδου αλλά επίσης και την πολιτική βούληση της ΕΕ, τον ηγετικό ρόλο των κρατών μελών, την ιεράρχηση των στόχων και την παρακολούθηση της επιτευχθείσας προόδου·

3.  επικροτεί την έγκριση μιας "Ολοκληρωμένης προσέγγισης όσον αφορά την εφαρμογή εκ μέρους της ΕΕ των ψηφισμάτων 1325 (2000) και 1820 (2008) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια", καθώς και τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών και την καταπολέμηση όλων των μορφών διακρίσεων σε βάρος τους· καλεί τα κράτη μέλη που δεν έχουν εγκρίνει ακόμη τα εθνικά σχέδια δράσης τους αναφορικά με το ψήφισμα 1325 Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών να ανταποκριθούν άμεσα στην έκκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας να το πράξουν· καλεί την Επιτροπή να παράσχει τεχνική συνδρομή και βοήθεια σε τρίτες χώρες που προτίθενται να αναπτύξουν εθνικές στρατηγικές για την εφαρμογή των προαναφερθέντων ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών·

4.  εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι το αναθεωρημένο κείμενο για την ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας περιλαμβάνει μια αναφορά στα προαναφερθέντα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών 1325 και 1820, καθώς και στο ψήφισμα 1612 (2005)·

5.  καλεί την Επιτροπή να επιταχύνει τις εργασίες της και να προτείνει έως τον Ιούλιο του 2009, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και τη Γραμματεία του Συμβουλίου, ένα "Σχέδιο δράσης της ΕΕ σχετικά με την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών στο πλαίσιο της εξωτερικής δράσης της ΕΕ", το οποίο θα εφαρμοστεί στα 27 κράτη μέλη και στις διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες, μαζί με μια σειρά από αποτελεσματικά μέσα παρακολούθησης·

6.  ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να συμπεριλαμβάνουν συστηματικά την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών στον πολιτικό διάλογο και τις συζητήσεις πολιτικής που διεξάγει η ΕΕ με τις χώρες εταίρους·

7.  ζητεί από τις αντιπροσωπείες του Κοινοβουλίου να επισημαίνουν τα ζητήματα που σχετίζονται με την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών στις σχέσεις τους με τα κοινοβούλια τρίτων χωρών· υπογραμμίζει τη σημασία της παροχής στήριξης και βοήθειας στα εθνικά κοινοβούλια τρίτων χωρών, με σκοπό την ενίσχυση της ικανότητάς τους να εισαγάγουν την προοπτική του φύλου στο νομοθετικό έργο τους·

8.  υπογραμμίζει τη σημασία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στη χειραφέτηση των γυναικών· καλεί την Επιτροπή να τους παράσχει επαρκή χρηματοδοτική στήριξη και να προωθήσει τη συμμετοχή των ΜΚΟ γυναικών στις διαδικασίες πολιτικού διαλόγου με τις χώρες εταίρους, καθώς και σε ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις σε ολόκληρο τον κόσμο·

9.  καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη συνοχή της πολιτικής προσέγγισής τους· ζητεί να συγκεντρωθούν τα ποικίλα υφιστάμενα πλαίσια πολιτικής σε μια συναίνεση της ΕΕ σχετικά με τη διάσταση του φύλου, η οποία θα καλύπτει και τις εσωτερικές και τις εξωτερικές πολιτικές·

10. ενθαρρύνει την τακτική διεξαγωγή συνεδριάσεων για τη συζήτηση θεμάτων σχετικά με τις ίσες ευκαιρίες γυναικών και ανδρών, με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών σε επίπεδο εθνικών κοινοβουλίων, που συγκροτούνται από γυναίκες και άνδρες, σε συνδυασμό με την καθιέρωση κοινών στρατηγικών για την εφαρμογή των προγραμμάτων που εμπίπτουν στο συγκεκριμένο θέμα·

11. ζητεί από την Επιτροπή να επισημάνει και να ιεραρχήσει, με πιο συνεπή και συστηματικό τρόπο, τις ανισότητες των φύλων κατά τον προγραμματισμό και την υλοποίηση των μέσων εξωτερικής βοήθειας, ιδίως όσον αφορά την παροχή βοήθειας για τη μεταρρύθμιση του τομέα ασφάλειας· ζητεί μετ' επιτάσεως τη συμπερίληψη στόχων, δραστηριοτήτων και χρηματοδότησης που σχετίζονται με το φύλο στα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα, και τη βελτίωση της ενσωμάτωσης των ζητημάτων του φύλου μέσω αυτών των εγγράφων στρατηγικής· υπογραμμίζει την ανάγκη υιοθέτησης μιας σφαιρικής προσέγγισης όσον αφορά τη χρήση των μέσων εξωτερικής βοήθειας, συμπεριλαμβανομένων του Μέσου Προενταξιακής Βοήθειας, του Μέσου της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας, του Ευρωπαϊκού Μέσου για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, του Μέσου Σταθερότητας, και θεματικών προγραμμάτων όπως το πρόγραμμα "Επένδυση στους ανθρώπινους πόρους", προκειμένου να επιτευχθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο οι στόχοι της ισότητας των φύλων και της χειραφέτησης των γυναικών·

12. θεωρεί ανεπαρκείς τους πόρους που διατίθενται στον τομέα της υγείας και κατά συνέπεια για την υγεία των κοριτσιών και των γυναικών, δεδομένων των δεσμεύσεων της ΕΕ για την αναπτυξιακή πολιτική· υπογραμμίζει την ανάγκη να διατεθούν περαιτέρω οικονομικά κονδύλια στο πλαίσιο των μέσων εξωτερικής βοήθειας για τα προγράμματα υγείας των γυναικών· τονίζει ότι, σύμφωνα με την ειδική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την αναπτυξιακή συνδρομή που παρέχει η ΕΚ στις υπηρεσίες υγείας στην υπό τη Σαχάρα Αφρική (Ιανουάριος 2009), τα κονδύλια προς τον τομέα υγείας στην περιοχή αυτή δεν έχουν αυξηθεί από το 2000, ως ποσοστό της συνολικής βοήθειας της ΕΕ για την υγεία, ενώ ο Χάρτης Προόδου των ΑΣΧ για το 2007 εξακολουθεί να διαπιστώνει πολύ υψηλά επίπεδα μητρικής θνησιμότητας στη συγκεκριμένη περιοχή·

13. επισημαίνει ότι για μια πραγματική ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου απαιτείται αυξημένος συντονισμός μεταξύ των χορηγών και των παραγόντων, μηχανισμοί λογοδοσίας και αυξημένη ανάληψη της αναπτυξιακής διαδικασίας από τις εθνικές κυβερνήσεις· υπογραμμίζει, στο πλαίσιο αυτό, την προστιθέμενη αξία της Εταιρικής Σχέσης ΕΚ/ΟΗΕ όσον αφορά την Ισότητα των Φύλων για την Ανάπτυξη και την Ειρήνη, καθώς και των πρωτοβουλιών για τη συνεκτίμηση της ισότητας των φύλων στον προϋπολογισμό· επικροτεί τη συγκρότηση ειδικής ομάδας (Task Force) για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια, όπως προβλέπεται στην ολοκληρωμένη προσέγγιση εφαρμογής, από την ΕΕ, των ψηφισμάτων 1325 και 1820 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών·

14. επαναλαμβάνει την ανάγκη να επικεντρωθεί η προσοχή όχι μόνο στις γυναίκες αλλά και σε εκείνες τις σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών που δημιουργούν και διαιωνίζουν τις ανισότητες των φύλων· θεωρεί, κατά συνέπεια, ότι τα έργα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και τους άνδρες και τις γυναίκες·

15. τονίζει ότι η ΕΕ πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των πλέον ευάλωτων και κοινωνικά αποκλεισμένων γυναικών, ιδίως των γυναικών με αναπηρία, των προσφύγων και των γυναικών από ομάδες μειονοτήτων·

16. καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει περαιτέρω διαδικασίες, σημεία αναφοράς και δείκτες προκειμένου να διασφαλιστεί ότι εκπληρώνει τις δεσμεύσεις της όσον αφορά την ισότητα των φύλων στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής της·

17. θεωρεί ότι το Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων πρέπει να καταστεί λειτουργικό το συντομότερο δυνατόν και ότι η εντολή του πρέπει να επεκταθεί σε εξωτερικές πολιτικές·

18. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν την Brussels Call to Action (έκκληση των Βρυξελλών για δράση) για την αντιμετώπιση της σεξουαλικής βίας στο πλαίσιο συγκρούσεων αλλά και εκτός αυτών·

19. ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναλάβουν δράση για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων·

20. υπογραμμίζει ότι ο βιασμός και η σεξουαλική βία χρησιμοποιούνται ως πολεμικό όπλο· τονίζει ότι θα πρέπει να τιμωρούνται ως εγκλήματα πολέμου και ως εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας· ζητεί περισσότερα υποστηρικτικά προγράμματα για τα θύματα·

21. υπογραμμίζει την ανάγκη να αξιοποιηθεί η εταιρική σχέση της ΕΕ με τα Ηνωμένα Έθνη, αντλώντας χρήσιμα στοιχεία από τη διεθνή εμπειρογνωμοσύνη τους στην προώθηση της ισότητας των φύλων και της χειραφέτησης των γυναικών, με σκοπό να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα και ο αντίκτυπος των πολιτικών και της βοήθειας της ΕΕ, και να διασφαλιστεί η συνοχή της εξωτερικής υποστήριξης προς τις χώρες εταίρους ώστε να βοηθηθούν να εκπληρώσουν τις σχετικές υποχρεώσεις τους·

Ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ

22. θεωρεί ότι ο σημερινός αριθμός του προσωπικού που εργάζεται με αντικείμενο ζητήματα φύλου εντός της Επιτροπής και του Συμβουλίου είναι ανεπαρκής· καλεί τα εν λόγω θεσμικά όργανα να διαθέσουν περισσότερο προσωπικό στις δομές που είναι υπεύθυνες για την εξωτερική δράση της ΕΕ, το οποίο θα είναι ειδικά επιφορτισμένο με την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου και της χειραφέτησης των γυναικών·

23. σημειώνει τη συνεχή απουσία γυναικών από υψηλόβαθμες θέσεις στην Επιτροπή και το Συμβούλιο, και ζητεί, συγκεκριμένα, να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για την αύξηση του αριθμού των γυναικών μεταξύ των επικεφαλής των αντιπροσωπειών της ΕΕ και των ειδικών αντιπροσώπων της ΕΕ· τονίζει ότι η στελέχωση της μελλοντικής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης πρέπει να χαρακτηρίζεται από καλύτερη ισορροπία μεταξύ ανδρών και γυναικών, ιδίως όσον αφορά τις υψηλόβαθμες θέσεις, και ότι πρέπει να περιλαμβάνει περισσότερους υπαλλήλους αρμόδιους για θέματα φύλου·

24. καλεί τα κράτη μέλη να συμπεριλαμβάνουν περισσότερες γυναίκες σε αποστολές και επιχειρήσεις ΕΠΑΑ και ζητεί να αυξηθεί η συμμετοχή των γυναικών σε όλα τα επίπεδα και όλες τις φάσεις του προγραμματισμού και της εφαρμογής· υπογραμμίζει την ανάγκη να συμπεριλαμβάνεται εμπειρογνωμοσύνη σε θέματα φύλου από την αρχή του σχεδιασμού μιας αποστολής ή επιχείρησης, καθώς και τη σημασία της συστηματικής και ουσιαστικής κατάρτισης σε θέματα φύλου πριν από την ανάπτυξη προσωπικού σε αποστολές και επιχειρήσεις·

25. σημειώνει ότι καταβάλλεται επί του παρόντος μεγάλη προσπάθεια για να ενσωματωθεί μια ευαίσθητη σε θέματα φύλου προσέγγιση στη νοοτροπία της ΕΠΑΑ, αναπτύσσοντας μεταξύ άλλων την ποσοτική πτυχή της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου στη συγκεκριμένη πολιτική (π.χ. μέσω ερωτηματολογίων, της ανάπτυξης καταλόγων ελέγχου, καταμέτρησης του αριθμού των ανδρών και των γυναικών στις επιχειρήσεις ΕΠΑΑ, κ.λπ.)· ωστόσο, τονίζει την ανάγκη να αναπτυχθεί το ποσοτικό εννοιολογικό πλαίσιο που απαιτείται προκειμένου να γίνεται κατανοητό το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο εντός του οποίου αναπτύσσονται οι επιχειρήσεις ΕΠΑΑ (δηλαδή σε ζώνες συγκρούσεων) και οι προβληματισμοί που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου κατά την εφαρμογή των επιχειρήσεων και προγραμμάτων·

26. επικροτεί τον ορισμό συμβούλου σε θέματα ισότητας των φύλων σε όλες σχεδόν τις αποστολές της ΕΠΑΑ, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Νοεμβρίου του 2006· τονίζει, ωστόσο, ότι το έργο αυτών των συμβούλων φύλου ενδέχεται να υπονομευθεί από την απουσία συγκεκριμένης πολιτικής της ΕΕ σε θέματα ισότητας των φύλων - ιδίως δε την απουσία συνειδητοποίησης σε θέματα φύλων και/ή την απροθυμία να ληφθεί υπόψη η σημασία τους- και την απουσία ειδικών κονδυλίων του προϋπολογισμού σχετικών με τα φύλα στη χρηματοδότηση αποστολών της ΕΠΑΑ·

27. επιδοκιμάζει τις πρωτοβουλίες για την παροχή κατάρτισης σχετιζόμενης με το φύλο στο προσωπικό που χρησιμοποιείται στις αποστολές ΕΠΑΑ και στα αντίστοιχα κεντρικά γραφεία, καθώς και τη σημαντική προσπάθεια που καταβάλλει η Επιτροπή να εκπαιδεύσει το προσωπικό της, και ιδίως στις αντιπροσωπείες· επαναλαμβάνει ότι κάθε υπάλληλος σε οποιοδήποτε επίπεδο σχεδιασμού, προγραμματισμού και εφαρμογής των εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ πρέπει να είναι επαρκώς καταρτισμένος· ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι παρέχεται υποχρεωτική κατάρτιση σε όλους τους υπαλλήλους των αποστολών και αντιπροσωπειών, συμπεριλαμβανομένης της διοίκησης, και ότι τους προσφέρεται καθοδήγηση σχετικά με ζητήματα φύλου και τη χειραφέτηση των γυναικών·

28. είναι πεπεισμένο ότι ο προγραμματισμός της αποστολής ΕΠΑΑ θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την συμπερίληψη των τοπικών γυναικείων οργανώσεων στην ειρηνευτική διαδικασία, ούτως ώστε να αξιοποιείται η ειδική συνεισφορά που μπορούν αυτές να έχουν και να αναγνωριστούν οι ιδιαίτεροι τρόποι με τους οποίους πλήττονται οι γυναίκες από τις συγκρούσεις·

29. τονίζει ότι επί του παρόντος, οι ποσοστώσεις αποτελούν απαραίτητο μέσο για τη διασφάλιση της ισότητας των φύλων στις ειρηνευτικές αποστολές και στις αποστολές ασφάλειας και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στις εθνικές και διεθνείς διαδικασίες ανοικοδόμησης, καθώς και για τη διασφάλιση της πολιτικής παρουσίας των γυναικών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων·

30. υπογραμμίζει τη σημασία της κατάρτισης προϋπολογισμών που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου· επισημαίνει ότι η διάσταση του φύλου θα πρέπει να αναπτύσσεται ως ένα θεματικό ζήτημα στα μείζονα χρηματοδοτικά μέσα και ότι θα πρέπει να ορίζονται δείκτες επιδόσεων, προκειμένου να καταμετρούν πόσο αποτελεσματικά χρησιμοποιούνται τα παρεχόμενα κονδύλια·

31. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) ΕΕ C 364 της 18.12.2000. (2) ΕΕ C 306 της 17.12.2007. (3) www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/en/gena/91617.pdf. (4) EE C 198 Ε της 8.12.2006, σελ. 287. (5) EE C 314 Ε της 21.12.2006, σελ. 347. (6) Εγκριθέντα κείμενα, P6_TA(2008)0103. (7) Εγκριθέντα κείμενα, P6_TA(2008)0639.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων καλεί την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

1.   υπενθυμίζει ότι η ισότητα των φύλων δεν απαιτεί μόνο πολιτικές δηλώσεις υψηλού επιπέδου αλλά επίσης και την πολιτική βούληση της ΕΕ, τον ηγετικό ρόλο των κρατών μελών, την ιεράρχηση των στόχων και την παρακολούθηση της επιτευχθείσας προόδου·

2.   σημειώνει ότι καταβάλλονται μεγάλες προσπάθειες για την ενσωμάτωση μιας προσέγγισης ειδικής για τα ζητήματα των φύλων στις πολιτικές εξωτερικών σχέσεων και στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΕΠΑΑ), μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη της ποσοτικής διάστασης της ενσωμάτωσης του φύλου (π.χ. με ερωτηματολόγια, την εκπόνηση καταλόγων ελέγχου, την καταμέτρηση του αριθμού των ανδρών και γυναικών)· τονίζει, ωστόσο, την ανάγκη να αναπτυχθεί επίσης η ποιοτική της πλευρά, εστιάζοντας στο κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο στο οποίο αναπτύσσονται οι αποστολές ΕΠΑΑ και στον τρόπο με τον οποίο μια προοπτική του φύλου μπορεί να συμβάλει ενεργά στην αποτελεσματικότητα και την επιτυχία των πολιτικών της ΕΕ και των αποστολών·

3.   καλεί το Συμβούλιο να ορίσει έναν Ευρωπαίο Απεσταλμένο για τα Δικαιώματα της Γυναίκας, ο οποίος θα ενισχύσει τη δέσμευση της ΕΕ για την ενίσχυση του ρόλου των γυναικών στην εξωτερική και την αναπτυξιακή πολιτική·

4.   εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι το αναθεωρημένο κείμενο για την ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας περιλαμβάνει μια αναφορά στις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών 1325(2000), 1820(2008) και 1612(2005), και ότι το Συμβούλιο της ΕΕ έχει εγκρίνει μια συνεκτική προσέγγιση για την εφαρμογή από την ΕΕ της απόφασης 1325(2000) και 1820(2008) σχετικά με τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια, καθώς και κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών και την καταπολέμηση κάθε μορφής διάκρισης εις βάρος τους·

5.   επικροτεί τον ορισμό συμβούλου σε θέματα ισότητας των φύλων σε όλες σχεδόν τις αποστολές της ΕΠΑΑ, σύμφωνα με τα συμπεράσματα που εξέδωσε το Συμβούλιο τον Νοέμβριο του 2006(1)· υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι το έργο τους ενδέχεται να υπονομευθεί από την απουσία συγκεκριμένης πολιτικής της ΕΕ σε θέματα ισότητας των φύλων - ιδιαίτερα απουσία συνειδητοποίησης σε θέματα φύλων και/ή απροθυμία να ληφθεί υπόψη η σημασία τους- και η απουσία ειδικών κονδυλίων του προϋπολογισμού σχετικών με τα φύλα στη χρηματοδότηση αποστολών της ΕΠΑΑ· ζητεί να προβλεφθούν οι κατάλληλοι χρηματοδοτικοί πόροι και προσωπικό πλήρους απασχόλησης στον τομέα αυτό και επισημαίνει ότι τα ζητήματα της ισότητας των φύλων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων, τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στο θέατρο των επιχειρήσεων·

6.   υπογραμμίζει ότι ο βιασμός και η σεξουαλική βία χρησιμοποιούνται ως πολεμικό όπλο· τονίζει ότι θα πρέπει να τιμωρούνται ως εγκλήματα πολέμου και ως εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας· ζητεί περισσότερα υποστηρικτικά προγράμματα για τα θύματα·

7.    καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει να πιέζει τις χώρες εταίρους και τα κράτη μέλη της ΕΕ να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν εθνικά σχέδια δράσης σχετικά με την απόφαση 1325(2000)· υπογραμμίζει ότι τα εν λόγω σχέδια δράσης πρέπει να αποκτήσουν τους κατάλληλους πόρους και να διαθέτουν μηχανισμούς ελέγχου και λογοδοσίας, δείκτες αναφοράς και χρονοδιαγράμματα για την αξιολόγηση της επιτευχθείσας προόδου·

8.   σημειώνει ότι οι γυναίκες κατέχουν σήμερα μόνο δύο από τις 16 θέσεις εκπροσώπων ή απεσταλμένων της ΕΕ που έχουν ορισθεί από τον Ειδικό Εκπρόσωπο/Ύπατο Εκπρόσωπο Javier Solana· υπενθυμίζει τη δέσμευση του Συμβουλίου να βελτιώσει την ισορροπία μεταξύ των φύλων στις επιχειρήσεις της ΕΠΑΑ, μεταξύ άλλων και στην ανώτερη διαχειριστική βαθμίδα, και καλεί τα κράτη μέλη να ορίσουν περισσότερες γυναίκες ως υποψήφιες για τις προσεχείς αποστολές της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ/ΕΠΑΑ), ιδίως δε για τις θέσεις ειδικού εκπροσώπου και επικεφαλής αποστολής της ΕΕ·

9.   τονίζει τη σημασία των διδαγμάτων που αντλήθηκαν από αποστολές της ΕΕ, ήτοι το γεγονός ότι η διάσταση του φύλου θα πρέπει να ενταχθεί στις επιχειρήσεις που βρίσκονται ήδη στη φάση της έρευνας και να παρουσιάζεται κατά τρόπο σαφή, συγκεκριμένο και πρακτικό· θεωρεί ότι η κατάρτιση στα ζητήματα φύλου θα πρέπει να καθιερώνεται πριν από την ανάπτυξη του προσωπικού και ότι τα βασικά σημεία όσον αφορά το φύλο θα πρέπει να επιλέγονται και να καθορίζονται όσο το δυνατόν συντομότερα επί τη βάσει ειδικών κριτηρίων· επισημαίνει ακόμη τη σημασία της περιοδικής υποβολής εκθέσεων για ζητήματα σχετικά με το φύλο, ούτως ώστε να ελέγχεται η πρόοδος των αποστολών στην ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου και να αποτιμάται η κατάσταση σε θέματα φύλου στη ζώνη των επιχειρήσεων·

10. εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η ισότητα των φύλων και τα δικαιώματα των γυναικών μνημονεύονται συστηματικά στα έγγραφα στρατηγικής των χωρών και περιφερειών καθώς και στα εθνικά ενδεικτικά προγράμματα, εκφράζει όμως τη λύπη του διότι συχνά το φύλο αναφέρεται ως ένα εγκάρσιο ζήτημα, χωρίς οιαδήποτε αναφορά σε ειδικές δράσεις, καθορισμένους στόχους και χρονοδιαγράμματα ή διατιθέμενους προϋπολογισμούς· τονίζει την ανάγκη να ενσωματωθεί στον προγραμματισμό μια σφαιρική προσέγγιση για τις γυναίκες στο πλαίσιο των συγκρούσεων και των ειρηνευτικών μέτρων και καλεί την Επιτροπή να ενσωματώσει τη διάσταση του φύλου στους διάφορους τομείς της βοήθειας που παρέχει στη συνεργασία για την ανάπτυξη, όπως η δικαιοσύνη, η διακυβέρνηση, η υγεία και η εκπαίδευση· ζητεί σθεναρά να ενταχθούν στις μελλοντικές στρατηγικές δραστηριότητες στόχοι που να συνεκτιμούν τη διάσταση του φύλου·

11. υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να ενσωματωθούν τα ζητήματα του φύλου στην πρόληψη των συγκρούσεων, τις ειρηνευτικές επιχειρήσεις και την ανοικοδόμηση μετά τις συγκρούσεις, καθώς επίσης στις πολιτικές γειτονίας και αναπτυξιακής συνεργασίας, προκειμένου να επιτευχθεί η ισότητα των φύλων και η ενίσχυση του ρόλου των γυναικών, κάτι που αποτελεί βασικό μέσον για τη βελτίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την καταπολέμηση της φτώχειας·

12. είναι πεπεισμένο ότι κατά τον προγραμματισμό των αποστολών της ΕΠΑΑ θα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο ένταξης των τοπικών οργανώσεων γυναικών στην ειρηνευτική διαδικασία, προκειμένου να αξιοποιείται η ειδική συμβολή την οποία μπορούν να έχουν και να αναγνωριστεί επακριβώς με ποιον τρόπο επηρεάζονται οι γυναίκες από τις συγκρούσεις·

13. σημειώνει ότι όλα τα χρηματοοικονομικά μέσα που αφορούν τις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ, τη διεύρυνση και τις πολιτικές για την ανάπτυξη περιλαμβάνουν μια πολύπλευρη αναφορά στην ισότητα των φύλων και τα δικαιώματα της γυναίκας, μολονότι οι χορηγούμενοι οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι δεν φαίνονται επαρκείς· καλεί την Επιτροπή να αυξήσει τις δαπάνες του προϋπολογισμού που αφορούν το φύλο στους εν λόγω τομείς πολιτικής, να εγγράψει κονδύλια για τα ζητήματα που αφορούν το φύλο εντός λογικού χρονοδιαγράμματος και να εκπονήσει δείκτες και κριτήρια αξιολόγησης που να βοηθούν στη μέτρηση των αποτελεσμάτων·

14. θεωρεί ανεπαρκείς τους πόρους που διέθεσε η Επιτροπή στον τομέα της υγείας, και κατά συνέπεια, για την υγεία των κοριτσιών και των γυναικών, έχοντας υπόψη τις πολιτικές της δεσμεύσεις για την ανάπτυξη· τονίζει ότι, σύμφωνα με την ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για την αναπτυξιακή συνδρομή που παρέχει η ΕΚ στις υπηρεσίες υγείας στην υπό τη Σαχάρα Αφρική (Ιανουάριος 2009), τα κονδύλια προς τον τομέα υγείας στην υπό τη Σαχάρα Αφρική δεν έχουν αυξηθεί από το 2000, ως ποσοστό της συνολικής αναπτυξιακής βοήθειας της ΕΕ για την υγεία ενώ ο Χάρτης Προόδου των ΑΣΧ για το 2007 εξακολουθεί να διαπιστώνει πολύ υψηλό ποσοστό μητρικής θνησιμότητας στην υπό τη Σαχάρα Αφρική· ζητεί από την Επιτροπή να αυξήσει ουσιαστικά την επένδυση στον τομέα της υγείας και, ειδικότερα, στον στόχο 5 των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας και στη σεξουαλική και την αναπαραγωγική υγεία·

15. επισημαίνει ότι για μια πραγματική ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου απαιτείται αυξημένος συντονισμός μεταξύ των χορηγών και των παραγόντων, μηχανισμοί λογοδοσίας και αυξημένη ανάληψη της αναπτυξιακής διαδικασίας από τις εθνικές κυβερνήσεις· υπογραμμίζει, στο πλαίσιο αυτό, την προστιθέμενη αξία της Εταιρικής Σχέσης ΕΚ/ΟΗΕ όσον αφορά την Ισότητα των Φύλων για την Ανάπτυξη και την Ειρήνη, καθώς και των Πρωτοβουλιών για τη Συνεκτίμηση της Ισότητας των Φύλων στον Προϋπολογισμό· επικροτεί τη συγκρότηση ειδικής ομάδας (Task Force) για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια, η οποία προβλέπεται στην ολοκληρωμένη προσέγγιση εφαρμογής, από την ΕΕ, των ψηφισμάτων 1325 και 1820 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών·

16. εκφράζει την ανησυχία για τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή προτίθεται να τηρήσει τη δέσμευσή της για διάθεση του 20 % της βοήθειας της ΕΕ στη βασική υγεία και εκπαίδευση· τονίζει τη σημασία της εκπαίδευσης για τα κορίτσια και της διαφώτισης γύρω από το φύλο για τα κορίτσια και τα αγόρια, και ζητεί, κατά συνέπεια, τη μεγαλύτερη στήριξη της διαφώτισης γύρω από το φύλο στο πλαίσιο των προγραμμάτων βοήθειας της ΕΚ·

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

(1) Συμπεράσματα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων και Εξωτερικών Σχέσεων (ΣΓΥΕΣ) του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης – έγγραφο της γραμματείας (14884/1/06 αναθ. 1) σχετικά με την προώθηση της ισότητας των φύλων και συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου στη διαχείριση της κρίσης. www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/en/gena/91617.pdf