w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udziału Wspólnoty we Wspólnym Programie Badawczo-Rozwojowym na rzecz Morza Bałtyckiego (BONUS-169), podjętym przez kilka państw członkowskich

(COM(2009)0610 – C7-0263/2009 – 2009/0169(COD))

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–   uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2009)0610),

–   uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 169 i art. 172 ust. 2 Traktatu WE, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C7–0263/2009),

–   uwzględniając komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady pt. „Konsekwencje wejścia w życie traktatu lizbońskiego dla trwających międzyinstytucjonalnych procedur decyzyjnych” (COM(2009)0665),

–   uwzględniając art. 294 ust. 3 oraz art. 185 i art. 188 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–   uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego(1),

–   uwzględniając art. 55 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A7–0164/2010),

1.  przyjmuje w pierwszym czytaniu stanowisko określone poniżej;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przedłożenie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego wniosku lub zastąpienie go innym tekstem;

2.  zobowiązuje przewodniczącego do przekazania jego stanowiska Radzie, Komisji i parlamentom krajowym.

POPRAWKI PARLAMENTU(2)*

do wniosku Komisji w sprawie

DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2010/.../UE

w sprawie udziału Unii we Wspólnym Programie Badawczo-Rozwojowym na rzecz Morza Bałtyckiego (BONUS), podjętym przez kilka państw członkowskich

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 185 i art. 188, akapit drugi,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego(3),

stanowiąc zgodnie ze zwykłą  procedurą prawodawczą(4),

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)    Decyzja nr 1982/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. dotycząca siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007–2013)(5) („siódmy program ramowy”) przewiduje udział Unii w programach badawczych i rozwojowych podjętych przez kilka państw członkowskich, w tym udział w strukturach utworzonych w celu wykonania tych programów w rozumieniu art. 185 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

(2)    Decyzja Rady nr 971/2006/WE z dnia 19 grudnia 2006 r. dotycząca programu szczegółowego „Współpraca”, wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007–2013)(6), zachęca do przekrojowego podejścia do tematów badawczych odnoszących się do jednego lub większej liczby tematów siódmego programu ramowego i określa w tym kontekście inicjatywę na mocy art. 169 (Traktat WE) w dziedzinie wspólnie prowadzonych badań Morza Bałtyckiego jako jeden z obszarów odpowiednich dla udziału Unii we wspólnie realizowanych krajowych programach badawczych.

(3)    Ekosystem Morza Bałtyckiego, które jest półzamkniętym europejskim morzem śródlądowym, jest jednym z największych słonawych zbiorników wodnych na świecie, a człowiek i przyroda wywierają na niego potężną presję zanieczyszczeniami pochodzącymi z zatopionej broni chemicznej, na przykład gazami bojowymi z czasów II wojny światowej, a także związkami metali ciężkich, substancjami organicznymi, materiałami radioaktywnymi oraz wyciekami mazutu i ropy naftowej. Rozwój rolnictwa w zlewisku Morza Bałtyckiego również powoduje nadmierne wprowadzanie nawozów i substancji organicznych powodujących zaawansowaną eutrofizację, a także wprowadzanie do środowiska nieendemicznych organizmów obcych. Niezrównoważona eksploatacja zasobów rybnych i zmiana klimatu powodują utratę pierwotnej różnorodności biologicznej. Czynniki te, jak również stała działalność człowieka, w tym projekty infrastrukturalne bezpośrednio na wybrzeżu i w najbliższym sąsiedztwie wybrzeża i zlewiska Morza Bałtyckiego, a także niezrównoważona pod względem ekologicznym turystyka, pogarszają środowisko naturalne. Wszystkie te czynniki znacząco zmniejszają zdolność Morza Bałtyckiego do dostarczania, zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, zasobów i usług bezpośrednio i pośrednio niezbędnych człowiekowi do osiągnięcia korzyści społecznych, kulturowych i gospodarczych.

(4)    W dniu 14 grudnia 2007 r. Rada Europejska podkreśliła obawy o stan środowiska w regionie Morza Bałtyckiego odzwierciedlone w komunikacie Komisji dotyczącym strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego. Ponadto Rada zwróciła się do Komisji z prośbą o przedstawienie wniosku dotyczącego inicjatywy na mocy art. 169 (Traktat WE) dla regionu Morza Bałtyckiego.

(5)    Nauka powinna przyczynić się do sprostania tym wyzwaniom i rozwiązania naglących problemów środowiska Morza Bałtyckiego. Powaga zaistniałej sytuacji wymaga jednak nasilenia pod względem jakościowym i ilościowym prowadzonych obecnie w regionie Morza Bałtyckiego badań poprzez opracowanie i wdrożenie w pełni zintegrowanego podejścia, w ramach którego można usprawnić i ukierunkować odpowiednie programy badawcze wszystkich państw sąsiadujących, tak by zająć się skomplikowanymi i naglącymi kwestiami w skoordynowany, wydajny i skuteczny sposób.

(6)    Programy lub działania badawczo-rozwojowe podejmowane obecnie przez poszczególne państwa członkowskie dla wsparcia badań i rozwoju w regionie Morza Bałtyckiego na poziomie krajowym są skoordynowane na szczeblu europejskim w stopniu niewystarczającym do uzyskania niezbędnej masy krytycznej, której wymagają strategiczne obszary badań i rozwoju.

(7)    Ponadto istniejące struktury badawcze specyficzne dla danego sektora, które rozwijały się przez lata prowadzenia polityk krajowych, są głęboko zakorzenione w krajowych systemach zarządzania i uniemożliwiają rozwój i finansowanie multi-, inter- i transdyscyplinarnych badań środowiska naturalnego, które są potrzebne, aby sprostać wyzwaniom związanym z Morzem Bałtyckim.

(8)    Chociaż istnieje długa tradycja współpracy badawczej dotyczącej Morza Bałtyckiego z krajami zarówno z regionu Morza Bałtyckiego, jak i spoza niego, to jak dotąd, z powodu nierównej sytuacji gospodarczej i różnic w rozwoju w poszczególnych krajach, a także dużej różnorodności krajowych programów, tematów i priorytetów badawczych, na wspólne działania brakowało środków finansowych wystarczających do optymalnego wykorzystania potencjału badawczego. ▌

(9)    W swoim programie prac na lata 2007–2008 z dnia 11 czerwca 2007 r. dotyczącym realizacji programu szczegółowego „Współpraca” Komisja zapewniła wsparcie finansowe dla BONUS ERA-NET i ERA-NET PLUS w dziedzinie badań środowiska Morza Bałtyckiego w celu wzmocnienia współpracy między agencjami finansującymi badania środowiska w tym regionie i ułatwienia przejścia do wspólnego programu badawczo-rozwojowego na rzecz Morza Bałtyckiego, który ma zostać wdrożony na podstawie art. 169 Traktatu.

(9a)  Ogólnie rzecz biorąc, BONUS ERA-NET i ERA-NET PLUS funkcjonowały dobrze, a zatem ważne jest zapewnienie ciągłości działań badawczych zmierzających do sprostania pilnym wyzwaniom dla środowiska.

(10)  Zgodnie z podejściem przyjętym w siódmym programie ramowym oraz tym, co stwierdzono w konsultacjach z zainteresowanymi stronami w trakcie realizacji BONUS ERA-NET, w regionie Morza Bałtyckiego konieczne jest wprowadzenie programów badań wynikających z celów politycznych.

(11)  Dania, Niemcy, Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Finlandia i Szwecja („państwa uczestniczące”) zgodziły się na wspólną realizację Wspólnego Programu Badawczo-Rozwojowego na rzecz Morza Bałtyckiego BONUS (zwanego dalej programem „BONUS”). Program BONUS ma na celu wsparcie rozwoju nauki i innowacji poprzez stworzenie niezbędnych ram prawnych i organizacyjnych dla transnarodowej współpracy pomiędzy państwami nadbałtyckimi w zakresie badań środowiska Morza Bałtyckiego.

(12)  Chociaż inicjatywa BONUS jest w dużej mierze skoncentrowana na badaniach środowiska, jest ona zbieżna z niektórymi powiązanymi programami badawczymi Unii, dotyczącymi różnorodnej działalności człowieka mającej skumulowany wpływ na ekosystem, takiej jak: rybołówstwo, akwakultura, rolnictwo, infrastruktura (w tym w dziedzinie energii), transport, szkolenie i mobilność naukowców, a także kwestii społeczno-gospodarczych. Inicjatywa ta ma istotne znaczenie dla wielu polityk i dyrektyw Unii, w tym dla dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej), strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego, wspólnej polityki rybołówstwa, wspólnej polityki rolnej, dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej oraz międzynarodowych zobowiązań UE, np. dla bałtyckiego planu działań Komisji Helsińskiej (HELCOM). W rezultacie BONUS przyniesie korzyści wielu innym obszarom polityki Unii.

(13)  W celu zwiększenia siły oddziaływania programu BONUS uczestniczące państwa zgodziły się na udział Unii w programie.

(14)  Aby zapewnić możliwość przeprowadzenia szeroko zakrojonych konsultacji z zainteresowanymi stronami w sprawie strategicznie ukierunkowanego programu badań, który mógłby również uwzględniać pojawiające się potrzeby badawcze, BONUS powinien obejmować etap strategiczny, po którym następuje etap realizacji. Na etapie strategicznym inicjatywy należy dążyć do udziału dodatkowych, ukierunkowanych sektorowo agencji finansujących, aby dalej pogłębiać integrację badań, uwzględniając międzysektorowe potrzeby użytkowników końcowych, a także zapewnić skuteczne wykorzystanie wyników w ustaleniach dotyczących polityki i zarządzania zasobami w wielu sektorach gospodarki.

(15)  Z chwilą zakończenia etapu strategicznego Komisja powinna sprawdzić, czy strategiczny program badań, platformy konsultacyjne dla zainteresowanych stron i warunki realizacji są gotowe, tak aby możliwe było rozpoczęcie etapu realizacji inicjatywy. Komisja może stosownie do potrzeb przedstawić zalecenia dotyczące ulepszenia programu badań strategicznych. Przejście do etapu realizacji powinno przebiegać płynnie i bez opóźnień.

(16)  Uczestniczące państwa zgodziły się przeznaczyć na program BONUS 50 mln EUR. Należy umożliwić wniesienie wkładów niepieniężnych w postaci udostępnienia infrastruktury, pod warunkiem że nie będą one stanowiły znacznej części całego wkładu. Należy ocenić je pod kątem wartości i użyteczności dla realizacji projektów programu BONUS.

(17)  Finansowy udział Unii w programie BONUS powinien wynosić do 50 mln EUR na cały okres trwania programu i równoważyć do wysokości tej kwoty wkład uczestniczących państw, aby zwiększyć ich zainteresowanie wspólną realizacją programu. Większą część wkładu Unii należy przeznaczyć na etap realizacji. W odniesieniu do każdego etapu należy określić pułap. Pułap dla etapu realizacji powinien zostać powiększony o kwotę pozostałą po wdrożeniu etapu strategicznego.

(18)  Wspólna realizacja programu BONUS wymaga specjalnej jednostki ds. realizacji przewidzianej w decyzji nr 971/2006/WE. Uczestniczące państwa uzgodniły powołanie takiej specjalnej jednostki ds. realizacji (europejskiego ugrupowania interesów gospodarczych Bałtycka Sieć Organizacji na rzecz Finansowania Nauki, BONUS EUIG, zwanego dalej „BONUS EUIG”) w celu realizacji BONUS. BONUS EUIG powinno być odbiorcą wkładu Unii. Przypominając uczestniczącym państwom o znaczeniu zasady rzeczywistej wspólnej puli, należy jednocześnie zauważyć, że każde uczestniczące państwo zadecyduje – w ramach wspólnych dla całego programu zasad finansowania i procedur – czy będzie zarządzać swoim własnym wkładem, czy też tym zarządzaniem zajmie się BONUS EUIG ▌. BONUS EUIG powinno również zapewnić zgodność realizacji BONUS z zasadą należytego zarządzania finansami.

(19)  Wkład Unii powinien być uzależniony od formalnego zaangażowania ze strony właściwych organów krajowych uczestniczących państw oraz wniesienia przez nie wkładów finansowych.

(20)  Wniesienie wkładu Unii przeznaczonego na etap strategiczny powinno być uzależnione od zawarcia pomiędzy Komisją, w imieniu Unii, a BONUS EUIG umowy w sprawie przyznania dotacji, która, aby usprawnić i uprościć zarządzanie, powinna być zgodna z rozporządzeniem (WE) nr 1906/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. ustanawiającym zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego oraz zasady upowszechniania wyników badań (2007-2013)(7).

(21)  Wniesienie wkładu przeznaczonego na etap realizacji przez Unię powinno być uzależnione od zawarcia porozumienia wykonawczego pomiędzy Komisją, w imieniu Unii Europejskiej, a BONUS EUIG, zawierającego szczegółowe postanowienia dotyczące wykorzystania wkładu Unii. Ta część wkładu Unii powinna być zarządzana w ramach pośredniego zarządzania scentralizowanego zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. c) i art. 56 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich(8) (zwanego dalej „rozporządzeniem finansowym”) oraz z art. 35, art. 38 ust. 2 i art. 41 rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich(9).

(22)  Wszelkie odsetki uzyskane z wkładów wniesionych na rzecz BONUS EUIG powinny być uznawane za jego dochody i przeznaczane na realizację programu BONUS.

(23)  W celu ochrony swoich interesów finansowych Unia powinna mieć prawo do zmniejszenia, wstrzymania lub zaprzestania wnoszenia swojego wkładu finansowego w przypadku niewłaściwej, częściowej lub spóźnionej realizacji programu BONUS albo w przypadku gdy uczestniczące państwa nie wezmą udziału, wezmą udział tylko w części lub wezmą udział z opóźnieniem w finansowaniu programu BONUS, na warunkach określonych w porozumieniach, które mają zostać zawarte między Unią a BONUS EUIG.

(24)  W celu skutecznej realizacji BONUS wsparcie finansowe na etapie realizacji powinno zostać przyznane uczestnikom wybranych na poziomie centralnym projektów w ramach BONUS, pod nadzorem BONUS EUIG w następstwie zaproszenia do składania wniosków. Przyznanie i wypłata takiego wsparcia finansowego uczestnikom BONUS powinny być przejrzyste, niebiurokratyczne oraz zgodne ze wspólnymi zasadami odpowiednimi dla siódmego programu ramowego. Wnioski powinny być oceniane na poziomie centralnym – na podstawie przejrzystych i wspólnych kryteriów – przez niezależnych ekspertów dobrze znających lokalne uwarunkowania, a finansowanie powinno być przyznawane zgodnie z centralnie zatwierdzoną listą rankingową.

(25)  Chociaż Wspólne Centrum Badawcze stanowi departament Komisji, jego instytuty dysponują możliwościami badawczymi mającymi związek z programem BONUS i mogą uczestniczyć w realizacji programu. Należy zatem określić rolę Wspólnego Centrum Badawczego w kontekście możliwości jego kwalifikowalności do finansowania.

(26)  W celu zagwarantowania równego traktowania ocena powinna być oparta na tych samych zasadach, które są stosowane do wniosków składanych w siódmym programie ramowym. Ocena wniosków powinna być zatem dokonywana na poziomie centralnym przez niezależnych ekspertów; za proces ten będzie odpowiedzialne BONUS EUIG. BONUS EUIG powinno zatwierdzać kolejność pod względem miejsca na liście rankingowej i priorytetu ściśle według wyniku niezależnej oceny, która powinna być wiążąca.

(27)  Każde państwo członkowskie oraz każdy kraj stowarzyszony z siódmym programem ramowym powinien mieć możliwość przystąpienia do programu BONUS.

(28)  Zgodnie z celami siódmego programu ramowego udział w programie BONUS jakiegokolwiek innego kraju, w szczególności krajów graniczących z Morzem Bałtyckim lub usytuowanych w jego zlewisku, powinien być możliwy, w przypadku gdy udział taki jest przewidziany przez odpowiednią umowę międzynarodową, a Komisja oraz uczestniczące państwa członkowskie wyrażą na ten udział zgodę. Zgodnie z siódmym programem ramowym Unia powinna mieć prawo do uzgadniania warunków swojego wkładu finansowego do programu BONUS w odniesieniu do udziału w nim innych krajów na zasadach i warunkach określonych w niniejszej decyzji.

(29)  Należy podjąć stosowne działania w celu zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, a także podjąć niezbędne kroki w celu odzyskania utraconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych środków zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich(10), rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami(11) oraz rozporządzeniem (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczącym dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)(12).

(30)  ▌Działalność badawcza prowadzona w programie BONUS powinna być zgodna z ▌ zasadami etycznymi zgodnie z ogólnymi zasadami siódmego programu ramowego i kierować się zasadami uwzględniania problematyki równości płci i równouprawnienia płci oraz zrównoważonego rozwoju.

(31)  W świetle okresowej oceny przeprowadzonej przez Komisję z pomocą niezależnych ekspertów dobrze znających lokalne uwarunkowania Komisja powinna ocenić jakość i skuteczność realizacji programu BONUS oraz postępu w osiąganiu wyznaczonych celów, a także przeprowadzić ocenę końcową.

(32)  Uczestnicy programu BONUS powinni ▌ogłaszać i szeroko rozpowszechniać swoje wyniki, w szczególności w odniesieniu do innych podobnych projektów z zakresu badań morskich, oraz udostępniać te informacje opinii publicznej.

(32a) Pomyślna realizacja projektów przeprowadzonych już w ramach BONUS ERA-NET i BONUS ERA-NET PLUS ujawniła katastrofalny stan Morza Bałtyckiego; stan środowiska w regionie Morza Bałtyckiego powinien zatem nadal być przedmiotem dalszych działań badawczych,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Wkład Unii

1.      Unia wnosi wkład finansowy do Wspólnego Programu Badawczo-Rozwojowego na rzecz Morza Bałtyckiego BONUS (zwanego dalej programem „BONUS”) podjętego wspólnie przez: Danię, Niemcy, Estonię, Łotwę, Litwę, Polskę, Finlandię i Szwecję (zwane dalej „uczestniczącymi państwami”) na warunkach określonych w niniejszej decyzji.

2.      Unia wnosi wkład finansowy w wysokości do 50 mln EUR na cały okres trwania programu BONUS na etapie strategicznym zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1906/2006, a na etapie realizacji zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. c) rozporządzenia finansowego. Do wysokości tego pułapu wkład Wspólnoty stanowi równowartość wkładu uczestniczących państw.

3.      Wkład finansowy Unii jest wypłacany łącznie ze środków przyznanych w budżecie na wszystkie odnośne tematy programu szczegółowego „Współpraca”.

Artykuł 2

Realizacja programu BONUS

1.      BONUS jest realizowany przez europejskie ugrupowanie interesów gospodarczych Bałtycka Sieć Organizacji na rzecz Finansowania Nauki, BONUS EUIG (zwane dalej „BONUS EUIG”).

2.      BONUS realizowany jest w dwóch etapach zgodnie z załącznikiem I: po etapie strategicznym następuje etap realizacji.

3.      Etap strategiczny programu trwa do 18 miesięcy i stanowi przygotowanie do etapu realizacji. Na etapie strategicznym BONUS EUIG wykonuje następujące zadania:

(a)    przygotowanie strategicznego programu badań określającego część dotyczącą naukowej treści programu, koncentrując się na zaproszeniach do składania wniosków, zgodnie z celami określonymi w siódmym programie ramowym;

(b)    utworzenie platform konsultacyjnych dla zainteresowanych stron w celu wzmocnienia i zinstytucjonalizowania udziału zainteresowanych stron z odpowiednich sektorów;

(c)    przygotowanie warunków realizacji, w tym przepisów i procedur prawnych i finansowych, postanowień dotyczących praw własności intelektualnej powstałych w wyniku działań programu BONUS, zasobów ludzkich oraz aspektów komunikacyjnych.

4.      Etap realizacji trwa co najmniej pięć lat. Na etapie realizacji publikowane są zaproszenia do składania wniosków zmierzające do sfinansowania projektów służących celom BONUS. Zaproszenia te ukierunkowane są na projekty międzynarodowe z udziałem wielu partnerów, zachęcają do odpowiedniego udziału MŚP i obejmują działania w zakresie badań, rozwoju technologicznego, szkolenia oraz upowszechniania wiedzy. Wyboru projektów dokonuje się zgodnie z zasadami równego traktowania, przejrzystości, niezależnej oceny, współfinansowania, finansowania nieprowadzącego do zysku, niełączenia finansowania z innymi źródłami unijnymi oraz z zasadą niedziałania prawa wstecz. Przyznawanie i wypłata finansowania uczestnikom BONUS są zgodne ze wspólnymi zasadami obowiązującymi dla siódmego programu ramowego.

Artykuł 3

Warunki dotyczące wkładu Unia

1.      Wkład finansowy Unii w etap strategiczny wynosi do 1,25 mln EUR i stanowi równowartość wkładu uczestniczących państw do wysokości tej kwoty. Zobowiązanie Unii do wniesienia wkładu na etap strategiczny uzależnione jest od równoważnego zobowiązania uczestniczących państw.

2.      Wkład finansowy Unii na rzecz etapu realizacji wynosi do 48,75 mln EUR i stanowi równowartość wkładu uczestniczących państw do wysokości tej kwoty. Pułap ten może zostać powiększony o kwotę pozostałą po wdrożeniu etapu strategicznego. Na etapie realizacji do 25% wkładu uczestniczących państw może stanowić udostępnienie infrastruktury naukowo-badawczej (zwane dalej „wkładem rzeczowym w postaci infrastruktury”).

3.      Wkład finansowy Unii na etapie realizacji jest uzależniony od:

(a)    ustalenia przez uczestniczące państwa członkowskie strategicznego programu badań, platform konsultacyjnych dla zainteresowanych stron oraz warunków wdrożenia, o których mowa w art. 2 ust. 3, a także postępu w osiąganiu celów i oczekiwanych rezultatów określonych w załączniku I sekcja 2. Komisja może stosownie do potrzeb przedstawić zalecenia dotyczące ulepszenia programu badań strategicznych;

(b)    wykazania przez BONUS EUIG zdolności do realizacji BONUS, w tym otrzymywania, rozdzielania i monitorowania wkładu finansowego Unii zgodnie z zasadami pośredniego zarządzania scentralizowanego zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. c) i art. 56 rozporządzenia finansowego oraz z art. 35, art. 38 ust. 2 i art. 41 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 oraz zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.

(c)    utrzymywania i stosowania odpowiedniego i skutecznego modelu zarządzania programem BONUS zgodnie z załącznikiem II;

(d)    skutecznego wykonywania przez BONUS EUIG działań związanych z etapem realizacji programu BONUS, określonych w załączniku I i wiążących się z publikowaniem zaproszeń do składania wniosków o przyznanie dotacji;

(e)    zobowiązania każdego z uczestniczących państw do udziału w finansowaniu BONUS oraz skutecznego wniesienia wkładu finansowego, w szczególności finansowania uczestników projektów BONUS wybranych w następstwie zaproszenia do składania wniosków;

(f)     wykazania zgodności ze unijnymi zasadami pomocy państwa, w szczególności zasadami określonymi we wspólnotowych zasadach ramowych dotyczących pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną(13);

(g)    zapewnienia wysokiego poziomu doskonałości naukowej, przestrzegania zasad etycznych zgodnie z ogólnymi zasadami siódmego programu ramowego oraz przestrzegania zasad uwzględniania problematyki równości płci i równouprawnienia płci oraz zasady zrównoważonego rozwoju.

Artykuł 4

Udział Wspólnego Centrum Badawczego

1.      Wspólne Centrum Badawcze kwalifikuje się do finansowania w ramach BONUS na tych samych warunkach co kwalifikujące się podmioty uczestniczących państw.

2.      Zasoby własne Wspólnego Centrum Badawczego, które nie są objęte finansowaniem z programu BONUS, nie są uznawane za część wkładu Wspólnoty w rozumieniu art. 1.

Artykuł 5

Umowy między Unią a BONUS EUIG

1.      Szczegółowe uzgodnienia dotyczące zarządzania środkami i ich kontroli oraz ochrony interesów finansowych Unii na etapie strategicznym są określane w umowie w sprawie przyznania dotacji, która jest zawierana pomiędzy Komisją, w imieniu Unii, a BONUS EUIG zgodnie z zasadami określonymi w niniejszej decyzji i w rozporządzeniu (WE) nr 1906/2006.

2.      Szczegółowe uzgodnienia dotyczące zarządzania środkami i ich kontroli oraz ochrony interesów finansowych Unii na etapie realizacji są określane w porozumieniu wykonawczym i rocznych umowach finansowych, które są zawierane pomiędzy Komisją, w imieniu Unii, a BONUS EUIG.

Porozumienie wykonawcze obejmuje w szczególności następujące postanowienia:

(a)    określenie powierzonych zadań;

(b)    postanowienia dotyczące ochrony funduszy Unii;

(c)    warunki i szczegółowe uzgodnienia dotyczące realizacji zadań, w tym zasady i pułapy finansowania mające zastosowanie do projektów programu BONUS oraz stosowne postanowienia dotyczące rozgraniczenia obowiązków i przeprowadzania kontroli;

(d)    zasady składania Komisji sprawozdań w sprawie sposobu realizacji zadań;

(e)    warunki decydujące o zaprzestaniu wykonywania zadań;

(f)     szczegółowe uzgodnienia dotyczące kontroli Komisji;

(g)    warunki dotyczące wykorzystania odrębnego rachunku bankowego oraz sposobu wykorzystania narosłych odsetek;

(h)    postanowienia zapewniające widoczność działań Unii w odniesieniu do pozostałych działań BONUS EUIG;

(i)     zobowiązanie do powstrzymania się od wszelkich czynności, które mogą powodować konflikt interesów w rozumieniu art. 52 ust. 2 rozporządzenia finansowego;

(j)     postanowienia dotyczące praw własności intelektualnej powstałych w wyniku realizacji programu BONUS, o których mowa w art. 2;

(k)    kryteria, które należy stosować podczas ocen okresowych i końcowych, w tym kryteria, o których mowa w art. 13.

3.      W celu uzyskania dowodów istnienia i właściwego funkcjonowania procedur i systemów, o których mowa w art. 56 rozporządzenia finansowego, Komisja dokonuje oceny ex ante BONUS EUIG.

Artykuł 6

Odsetki od wkładów

Odsetki uzyskane z wkładów finansowych przeznaczonych na program BONUS są uznawane za dochody BONUS EUIG i przeznaczane na program BONUS.

Artykuł 7

Zmniejszenie, wstrzymanie lub zaprzestanie wkładu finansowego Unii

W przypadku braku lub niewłaściwej, częściowej albo spóźnionej realizacji programu BONUS Unia może zmniejszyć lub wstrzymać swój wkład finansowy lub zaprzestać jego wnoszenia, uwzględniając postęp w realizacji programu BONUS.

W przypadku gdy uczestniczące państwa nie biorą udziału, biorą udział tylko w części lub biorą udział z opóźnieniem w finansowaniu programu BONUS, Unia może zmniejszyć swój wkład finansowy, uwzględniając rzeczywistą wysokość finansowania ze środków publicznych przyznanych przez uczestniczące państwa na warunkach określonych w umowie w sprawie przyznania dotacji, o której mowa w art. 5 ust. 1.

Artykuł 8

Ochrona interesów finansowych Unii przez uczestniczące państwa

W ramach realizacji programu BONUS uczestniczące państwa podejmują wszelkie środki prawne, regulacyjne, administracyjne lub inne środki niezbędne do ochrony interesów finansowych Unii. W szczególności uczestniczące państwa przyjmują konieczne środki zapewniające pełne odzyskanie kwot należnych Unii, zgodnie z rozporządzeniem finansowym i rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 2342/2002.

Artykuł 9

Kontrola Komisji i Trybunału Obrachunkowego

Komisja i Trybunał Obrachunkowy są uprawnione do przeprowadzania wszelkich kontroli i inspekcji koniecznych do zapewnienia właściwego zarządzania funduszami unijnymi i ochrony interesów finansowych Unii przed wszelkimi nadużyciami finansowymi lub nieprawidłowościami. W tym celu uczestniczące państwa i BONUS EUIG udostępniają Komisji i Trybunałowi Obrachunkowemu wszystkie istotne dokumenty.

Artykuł 10

Wymiana informacji

Komisja przekazuje wszystkie istotne informacje Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Trybunałowi Obrachunkowemu. Wzywa się uczestniczące państwa, by przekazywały Komisji, za pośrednictwem BONUS EUIG, wszelkie dodatkowe informacje, o które zwróci się Parlament Europejski, Rada oraz Trybunał Obrachunkowy, dotyczące zarządzania finansami BONUS EUIG, zgodnie z ogólnymi wymogami dotyczącymi sprawozdawczości określonymi w art. 13.

Artykuł 11

Udział innych państw członkowskich i krajów stowarzyszonych

Każde państwo członkowskie oraz każdy kraj stowarzyszony z siódmym programem ramowym może przystąpić do programu BONUS zgodnie z kryteriami określonymi w art. 3 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 lit. e) i f). Dla celów niniejszej decyzji państwa członkowskie i kraje, które przystąpiły do programu BONUS, uważane są za uczestniczące państwa.

Artykuł 12

Udział innych krajów

Uczestniczące państwa oraz Komisja mogą wyrazić zgodę na udział każdego innego kraju, z zastrzeżeniem kryteriów określonych w art. 3 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 lit. e) i f), oraz pod warunkiem, że taki udział jest przewidziany przez odpowiednią umowę międzynarodową.

Uczestniczące państwa oraz Komisja określają warunki, na jakich podmioty prawne z siedzibą w takim kraju oraz osoby w nim zamieszkujące kwalifikują się do finansowania w ramach programu BONUS.

Artykuł 13

Roczne sprawozdania i ocena

Komisja włącza sprawozdanie z działań podjętych w ramach programu BONUS do rocznego sprawozdania dotyczącego siódmego programu ramowego przedstawianego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie na mocy art. 190 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Komisja przeprowadza okresową ocenę programu BONUS nie później niż 31 grudnia 2014 r. Ocena ta obejmuje postęp w realizacji celów określonych w art. 2 i załączniku I, jak również zalecenia BONUS dotyczące najwłaściwszych sposobów dalszego pogłębiania integracji, poprawy jakości i skuteczności realizacji, w tym integracji naukowej, integracji zarządzania i integracji finansowej oraz kwestię, czy poziom wkładu finansowego uczestniczących państw jest odpowiedni w świetle potencjalnego zapotrzebowania zgłoszonego przez ich różne krajowe środowiska naukowe. Komisja przekazuje wyniki tej oceny wraz z uwagami Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

Z chwilą zakończenia udziału Unii w programie BONUS, jednak nie później niż do 31 grudnia 2017 r., Komisja przeprowadza ostateczną ocenę programu BONUS. Komisja przedstawia wyniki tej oceny Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

Artykuł 14

Wejście w życie

Niniejsza decyzja wchodzi w życie trzeciego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 15

Adresaci

Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich.

Sporządzono w

W imieniu Parlamentu Europejskiego                                                  W imieniu Rady

Przewodniczący                                                                                 Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK I

CELE I REALIZACJA PROGRAMU BONUS

1.          CELE PROGRAMU BONUS

Program BONUS zwiększy potencjał badawczy regionu Morza Bałtyckiego w celu: stworzenia podstaw dla opracowania i wdrożenia dostosowanych do potrzeb regulacji, polityki i praktyk zarządczych; skuteczniejszego reagowania na najważniejsze problemy społeczne i dotyczące ochrony środowiska, które obecnie występują w regionie i będą pojawiać się w najbliższych latach; poprawy sprawności i skuteczności rozproszonego w regionie Morza Bałtyckiego podejścia do badań środowiska i ich planowania poprzez integrację badań środowiska Morza Bałtyckiego w jeden trwały, oparty na współpracy, interdyscyplinarny, właściwie zintegrowany i ukierunkowany program wielonarodowy.

Niniejsza inicjatywa przyczynia się również do tworzenia i uporządkowania europejskiej przestrzeni badawczej w regionie Morza Bałtyckiego.

W celu osiągnięcia powyższych celów niezbędna jest poprawa sprawności i skuteczności rozproszonego w regionie Morza Bałtyckiego planowania programów badawczych dotyczących ochrony środowiska poprzez integrację działań badawczych w jeden trwały, oparty na współpracy, interdyscyplinarny, właściwie zintegrowany i ukierunkowany program wielonarodowy na potrzeby wsparcia zrównoważonego rozwoju regionu. W tym celu inicjatywa BONUS obejmuje:

(a)    opracowanie wynikającego z celów politycznych strategicznego programu badań

(b)    wzmocnienie trwałej transgranicznej i międzysektorowej koordynacji i integracji publicznych programów badawczych

(c)    zwiększenie potencjału badawczego nowych państw członkowskich UE z regionu Morza Bałtyckiego

(d)    utworzenie odpowiednich platform konsultacyjnych dla zainteresowanych stron angażujących przedstawicieli wszystkich liczących się sektorów

(e)    zmobilizowanie dodatkowych środków finansowych ze wzmocnionej międzysektorowej współpracy w dziedzinie badań ekosystemu Morza Bałtyckiego

(f)     ustanowienie odpowiednich warunków realizacji umożliwiających skuteczne wdrożenie programu dzięki wspólnemu zarządzaniu przez jeden podmiot prawny i wspólną strukturę zarządzania

(g)    wystosowanie ▌przekrojowych, strategicznie ukierunkowanych i angażujących wielu partnerów wspólnych zaproszeń do składania wniosków.

2.          ETAP STRATEGICZNY

2.1.       Cel

Etap strategiczny stanowi przygotowanie do etapu realizacji. Dotyczy strategicznego rozwoju programu, aby zapewnić osiągnięcie optymalnej integracji badań dotyczących Morza Bałtyckiego. Dąży do wzmocnienia udziału zainteresowanych stron i grup użytkowników, aby zapewnić znaczenie badań dla polityki i zarządzania oraz hierarchię ważności poszczególnych zagadnień badawczych wynikającą z potrzeb polityki oraz aby w pełni zaangażować naukowców i ich instytucje badawcze, jak również szeroko pojęte zainteresowane strony.

2.2.       Rezultaty

BONUS EUIG prześle Komisji rezultaty określone w poniższych punktach nie później niż w ciągu 15 miesięcy od rozpoczęcia etapu strategicznego.

Na żądanie BONUS EUIG Komisja służy radą i pomocą w trakcie opracowywania tych rezultatów. Na żądanie Komisji BONUS EUIG składa sprawozdanie z osiągniętych postępów.

2.2.1.    Strategiczny program badań

Strategiczny program badań jest opracowywany i uzgadniany w drodze konsultacji między uczestniczącymi państwami, szeroko pojętymi zainteresowanymi stronami oraz Komisją. Stanowi podstawę dla programu wynikającego z celów politycznych. Rozszerza tematykę badań, aby oprócz ekosystemu morskiego ująć podejście oparte na zlewisku Bałtyku dotykające kluczowych zagadnień, które mają wpływ na jakość i wydajność ekosystemów regionu Morza Bałtyckiego.

Program zawiera opis stanu wyjściowego i poziomu zaawansowania badań Morza Bałtyckiego, zapewnia jasną strategiczną wizję i plan działań służące osiągnięciu wyznaczonych celów oraz określa orientacyjne tematy zaproszeń wynikające z celów politycznych, przeznaczone na nie budżety, harmonogram publikacji oraz przewidywany czas trwania projektów. Ponadto zawiera działania mające na celu odpowiedzenie na potrzeby pojawiające się w dziedzinie badań, wspieranie ogólnobałtyckiej integracji badań oraz wspólny plan działań do użytku wszystkich, dający możliwość planowania przyszłych inwestycji w potencjał infrastruktury regionalnej.

2.2.2     Platformy konsultacyjne dla zainteresowanych stron

Na podstawie szczegółowej analizy zainteresowanych stron, których dotyczy program BONUS na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim, tworzone są platformy konsultacyjne dla zainteresowanych stron oraz mechanizmy mające na celu wzmocnienie i zinstytucjonalizowanie udziału zainteresowanych stron ze wszystkich odpowiednich sektorów w celu identyfikacji krytycznych braków, ustalenia hierarchii ważności zagadnień badawczych oraz zwiększenia wykorzystania rezultatów badań. Obejmuje to udział naukowców, w tym związanych z innymi istotnymi, niedotyczącymi morza dziedzinami nauk przyrodniczych, społecznych i ekonomicznych, w celu zapewnienia koniecznej wielodyscyplinarności przy opracowywaniu strategicznego programu badań, jego strategicznej wizji i priorytetów badawczych.

Forum Badań Sektorowych (organ złożony z przedstawicieli ministerstw oraz innych podmiotów zajmujących się badaniem ekosystemu Morza Bałtyckiego i zarządzaniem nim) tworzone jest na potrzeby wsparcia programu jako stały organ, odpowiedzialny za omawianie planów programu, rezultatów i pojawiających się potrzeb w dziedzinie badań w perspektywie podejmowania decyzji. Forum to ułatwia i przyspiesza ogólnobałtycką integrację badań naukowych, w tym wspólne korzystanie z potencjału infrastruktury i jego planowanie, pomaga w uwydatnianiu potrzeb badawczych, przyspiesza wykorzystywanie wyników badań oraz ułatwia integrację finansowania badań.

2.2.3     Warunki realizacji

Warunki realizacji obejmują wszystkie aspekty skutecznej realizacji strategicznego programu badań. W stosownych przypadkach opierają się na zasadach siódmego programu ramowego. Obejmują między innymi następujące elementy:

(a)    podejmowanie działań (sporządzanie dokumentów, ustanawianie procedur, nabór i szkolenie personelu) wymaganych przez rozporządzenie finansowe w odniesieniu do pośredniego scentralizowanego zarządzania;

(b)    uzyskanie formalnych zobowiązań od uczestniczących państw w wysokości co najmniej 48,75 mln EUR, w tym maksymalnie 25% w postaci wkładu rzeczowego w postaci infrastruktury;

(c)    zapewnienie realistycznej i opartej na dowodach oceny wartości wkładu rzeczowego uczestniczących państw w postaci infrastruktury, z której korzystają beneficjenci programu BONUS;

(d)    opracowanie wyczerpującego wykazu wszystkich obiektów infrastruktury, w tym danych kontaktowych ich właścicieli, operatorów lub innych organów odpowiedzialnych, oraz jego publikacja i aktualizowanie, gdy jest to niezbędne;

(e)    zagwarantowanie, że wspólne warunki realizacji zawartych na poziomie centralnym przez BONUS EUIG umów o przyznaniu dotacji z beneficjentami programu BONUS zostaną wcześniej uzgodnione, w tym wspólne uzgodnione zasady uczestnictwa, wzoru umowy o przyznaniu dotacji, wytycznych dla wnioskodawców, uczestników i osób dokonujących niezależnej oceny, warunków audytu beneficjentów, w tym zapewnienie Komisji i Trybunałowi Obrachunkowemu możliwości przeprowadzania takich audytów;

(f)     stworzenie właściwej struktury zarządzania dla kierownictwa programu na wszystkich etapach realizacji projektu;

(g)    zapewnienie odpowiedniego finansowania, przeznaczonego na wzmocnienie BONUS EUIG pod kątem zasobów ludzkich i wiedzy specjalistycznej z wielu dziedzin, aby umożliwić mu zarówno wsparcie w elementach strategicznych, jak i sprawną realizację programu;

(h)    opracowanie struktury finansowania projektów w ramach projektów BONUS;

(i)     opracowanie strategii komunikacji i upowszechniania, która – w możliwie jak największym stopniu – zapewnia zgodność wyników i danych z normami Europejskiej Sieci Informacji i Obserwacji Środowiska Morskiego.

Szczegółowe podejście i zasady dotyczące wkładu rzeczowego w postaci infrastruktury są opracowywane na etapie strategicznym, podczas którego uczestniczące państwa zobowiązują się do zapewnienia beneficjentom programu BONUS bezpłatnego dostępu do infrastruktury (szczególnie statków badawczych) i jej wykorzystywania. Koszty wykorzystania tej infrastruktury nie stanowią kosztów kwalifikowalnych projektu. W związku z powyższym BONUS EUIG zawiera odpowiednie porozumienia z uczestniczącymi państwami lub właścicielami infrastruktury, którzy:

(a)    określają metodologię oceny wkładu rzeczowego w postaci infrastruktury;

(b)    zapewniają BONUS EUIG, Komisji oraz Trybunałowi Obrachunkowemu możliwość skontrolowania dostępu do infrastruktury oraz jej wykorzystania, a także wynikających z tego kosztów;

(c)    stanowią, że umawiające się strony składają roczne sprawozdania z kosztów poniesionych na zapewnienie dostępu do infrastruktury lub jej wykorzystania przez beneficjentów programu BONUS.

2.2.4     Unijne finansowanie etapu strategicznego

Koszty kwalifikowalne są zwracane do wysokości 50% i są to rzeczywiste koszty poniesione przez BONUS EUIG, odnotowane w księgowości i niezbędne do wypełnienia celu określonego w pkt 1. Koszty mogą być kwalifikowalne od dnia 1 stycznia 2010 r., a bardziej szczegółowo określa je umowa o przyznaniu dotacji na etap strategiczny.

3.          ETAP REALIZACJI

O ile zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 3 ust. 3 lit. a), a wyniki audytu ex ante BONUS EUIG będą pozytywne, Komisja i BONUS EUIG zawierają porozumienie wykonawcze

3.1.       Cele

Na etapie realizacji ▌publikowane i realizowane są wspólne zaproszenia do składania wniosków, mające na celu sfinansowanie strategicznie ukierunkowanych projektów BONUS, dotyczących celów tej inicjatywy. Tematyka projektów, oparta na strategicznym programie badań BONUS, uwzględnia – na ile to możliwe – ustalony plan działań i obejmuje badania, działania w zakresie rozwoju technologicznego, szkolenia lub upowszechnianie.

3.2.       Realizacja projektów programu BONUS

Zaproszenia do składania wniosków w ramach programu BONUS są realizowane poprzez angażujące wielu partnerów, transnarodowe projekty z udziałem co najmniej trzech niezależnych, kwalifikowalnych podmiotów prawnych z trzech różnych państw członkowskich lub krajów stowarzyszonych, z których co najmniej dwa należą do grupy państw uczestniczących w programie BONUS.

Podmioty prawne z państw członkowskich i krajów stowarzyszonych mogą otrzymać finansowanie w ramach BONUS. Dowolne konsorcjum przedstawiające wniosek dotyczący projektu BONUS może obejmować uczestników z państwa trzeciego, pod warunkiem, że mogą oni rzeczywiście zapewnić zasoby niezbędne do pokrycia kosztów swojego udziału. ▌

Każde zaproszenie do składania wniosków ma jasno określone tematy naukowe. Tematy te są określane przez BONUS EUIG w konsultacji z Komisją. Określając te tematy, bierze się pod uwagę pojawiające się potrzeby, wyniki i rezultaty wcześniej zrealizowanych zaproszeń oraz szerokie konsultacje z zainteresowanymi stronami przeprowadzone na etapie strategicznym i w trakcie całego programu.

BONUS EUIG możliwie szeroko publikuje zaproszenia do składania wniosków, wykorzystując konkretne nośniki informacji, a zwłaszcza strony internetowe dotyczące siódmego programu ramowego, i kierując się do wszystkich odpowiednich zainteresowanych stron, korzystając z prasy specjalistycznej i broszur. Zaproszenie do składania wniosków pozostaje otwarte przez co najmniej trzy miesiące. Proponowane projekty są składane do BONUS EUIG na poziomie centralnym przez wnioskodawców w odpowiedzi na zaproszenia w ramach procedury jednostopniowej oceny.

Proponowane projekty są oceniane i wybierane na poziomie centralnym na podstawie niezależnej analizy pod kątem określonych kryteriów kwalifikowalności, wyboru i przyznania finansowania. Podstawowymi kryteriami oceny są: doskonałość naukowa, jakość realizacji oraz przewidywane skutki projektu. Podstawowe kryteria oceny zostają skonkretyzowane w zaproszeniu do składania wniosków. Dodatkowe kryteria mogą zostać wprowadzone, pod warunkiem że zostaną opublikowane w zaproszeniu do składania wniosków, nie mają charakteru dyskryminującego oraz nie przeważają nad podstawowymi kryteriami oceny.

BONUS EUIG zapewnia dokonanie oceny otrzymanych wniosków z pomocą co najmniej trzech niezależnych ekspertów wyznaczonych przez nie na podstawie kryteriów określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1906/2006. Każdy wniosek dotyczący projektu otrzymuje ocenę. Niezależni eksperci sprawdzają projekty na podstawie kryteriów oceny i przyznają punkty w skali od 0 do 5 za kryterium zgodnie z zasadami składania wniosków oraz powiązanymi procedurami oceny, wyboru i przyznawania dotacji, zawartymi w siódmym programie ramowym.

BONUS EUIG tworzy listę finansowania ściśle zgodną z wynikami niezależnej oceny. W odniesieniu do przydziału środków w ramach programu BONUS wiążąca jest lista rankingowa utworzona przez niezależnych ekspertów.

Administracja i zarządzanie dotacjami przyznanymi wybranym projektom programu BONUS są prowadzone na poziomie centralnym pod nadzorem BONUS EUIG.

3.3        Dalsze działania

Oprócz zarządzania programem BONUS, o którym mowa w pkt 3.1 i 3.2, BONUS EUIG angażuje się również w następujące działania:

(a)    regularne uaktualnianie strategicznego programu badań oraz ustalanie hierarchii ważności zagadnień badawczych w celu uwzględnienia pojawiających się potrzeb i wyników, a także rezultatów wcześniej zrealizowanych zaproszeń oraz na podstawie procedur określonych w pkt 2.2.2 i dotyczących szerokich konsultacji z zainteresowanymi stronami;

(b)    ułatwianie transnarodowym i multidyscyplinarnym zespołom badawczym projektów finansowanych w ramach BONUS dostępu do unikatowej infrastruktury oraz obiektów badawczych

(c)    wspieranie efektywnego współdziałania na płaszczyźnie naukowej i politycznej w celu zapewnienia optymalnego wykorzystania wyników badań;

(d)    uzyskanie od uczestniczących państw finansowania w wysokości zapewniającej trwałość inicjatywy bez finansowania unijnego w okresie po zakończeniu realizacji programu BONUS;

(e)    poprawa współpracy między regionalnymi programami badań środowiska naturalnego a odpowiednimi środowiskami naukowymi badającymi baseny innych mórz europejskich;

(f)     działania w zakresie komunikacji i upowszechniania;

(g)    BONUS EUIG aktywnie uczestniczy w wymianie najlepszych praktyk z regionalnymi inicjatywami dotyczącymi basenów innych mórz europejskich, a także dąży do odpowiedniego zaakcentowania szczebla ogólnoeuropejskiego w celu zapewnienia harmonizacji i usprawnienia działań.

3.4.       Wkłady podczas etapu realizacji

Etap realizacji programu BONUS jest wspólnie finansowany przez uczestniczące państwa i Unię przez co najmniej pięć lat, aż do zakończenia pełnego cyklu realizacji wszystkich projektów finansowanych w ramach programu BONUS, pod warunkiem że do 2013 r. zobowiązania Unii zostaną zrealizowane i spełnione będą wszystkie wymogi dotyczące składania Komisji sprawozdań. Wkład Unii przeznaczony na etap realizacji równoważy wkłady gotówkowe i rzeczowe w postaci infrastruktury uczestniczących państw wniesione za pośrednictwem BONUS EUIG na rzecz projektów programu BONUS, a także koszty bieżące poniesione przez BONUS EUIG na etapie realizacji. Wspomniane koszty bieżące nie mogą być wyższe niż 5 mln EUR.

▌BONUS EUIG jest odbiorcą wkładu Wspólnoty i nim zarządza. Uczestniczące państwo może postanowić, że będzie zarządzać swoim własnym krajowym finansowaniem i przeznaczyć swój wkład gotówkowy wyłącznie na badania krajowe, których wybór dokonywany jest na szczeblu centralnym, lub też zadecydować, że wkład gotówkowy będzie zarządzany centralnie przez BONUS EUIG.

Wkład finansowy Unii, z zastrzeżeniem warunków uzgodnionych w rocznych umowach finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 2, jest wydatkowany na podstawie dowodów wniesienia wkładów gotówkowych przez uczestniczące państwa na rzecz beneficjentów BONUS lub EUIG i przekazania projektom realizowanym w programie BONUS wkładów rzeczowych w postaci infrastruktury.

Prawidłowe wykorzystanie przez beneficjentów finansowania przyznanego w programie BONUS stanowi obowiązek BONUS EUIG i jest stwierdzane poprzez niezależny audyt finansowy projektów, przeprowadzany przez BONUS EUIG lub w jego imieniu.

3.5        Finansowanie projektów programu BONUS

Finansowanie projektów programu BONUS sięga, z zastrzeżeniem art. 3 ust. 3 lit. f), 100% kosztów kwalifikowalnych obliczanych zgodnie ze wspólnymi zasadami finansowania i wspólnymi stawkami finansowania ustalonymi przez BONUS EUIG w warunkach realizacji oraz zatwierdzonymi przez Komisję w porozumieniu wykonawczym.

ZAŁĄCZNIK II

ZARZĄDZANIE PROGRAMEM BONUS

1.      BONUS jest zarządzany przez BONUS EUIG za pośrednictwem Sekretariatu ugrupowania. BONUS EUIG ustanowiło dla celów programu BONUS następujące struktury: Komitet Sterujący, Sekretariat, Rada Konsultacyjna, Forum Badań Sektorowych oraz Forum Koordynatorów Projektów.

2.      Komitet Sterujący jest najwyższym organem BONUS EUIG, odpowiedzialnym za podejmowanie decyzji oraz zarządzanie sekretariatem. Komitet Sterujący składa się z wyższych urzędników z instytucji finansujących i zarządzających badaniami, mianowanych przez członków BONUS EUIG. Na czele Komitetu stoi Przewodniczący – funkcję tę obejmuje co roku inny członek BONUS EUIG na zasadzie rotacji. Poprzedni, obecni i przyszli przewodniczący stanowią Komitet Zarządzający, który wspiera Sekretariat w kwestiach o znaczeniu strategicznym. Komitet Sterujący podejmuje w oparciu o wnioski Sekretariatu decyzje dotyczące strategicznego ukierunkowania programu BONUS, w tym decyzje dotyczące określania i aktualizacji programu BONUS, planowania zaproszeń do składania wniosków, profilu budżetu, kryteriów kwalifikowalności i wyboru, grupy osób dokonujących oceny, zatwierdzenia listy rankingowej projektów przewidzianych do finansowania z programu BONUS, monitorowania postępu projektów finansowanych z programu BONUS oraz nadzoru, zapewniającego właściwą i dobrze zorganizowaną pracę Sekretariatu w kwestiach związanych z programem BONUS.

3.      Sekretariatem kieruje Dyrektor Wykonawczy, który wprowadza w życie decyzje Komitetu Sterującego i pełni funkcję głównego przedstawiciela programu BONUS, zarówno wobec Komisji, jak i różnych krajowych agencji finansujących. Sekretariat jest odpowiedzialny za ogólne koordynowanie i monitorowanie działań w ramach programu BONUS, publikowanie, ocenę i realizację zaproszeń do składania wniosków oraz monitorowanie finansowanych projektów pod względem kontraktowym i naukowym, oraz za składanie Komitetowi Sterującemu sprawozdań z postępu. Odpowiada również za planowanie i organizowanie konsultacji z zainteresowanymi stronami i Radą Konsultacyjną oraz późniejsze włączenie wyników tych konsultacji do strategicznego programu badań i ich zsynchronizowanie z tym programem, a także za efektywne współdziałanie na płaszczyźnie naukowej i politycznej.

4.      Rada Konsultacyjna służy pomocą Komitetowi Sterującemu i Sekretariatowi. Składa się z naukowców o uznanej międzynarodowej reputacji, przedstawicieli zainteresowanych stron, w tym np. dostawców usług z sektora turystyki, energii odnawialnej, rybołówstwa i akwakultury, transportu morskiego, biotechnologii i technologii, a także z organizacji na rzecz przemysłu i społeczeństwa obywatelskiego zainteresowanych tymi sektorami oraz przedstawicieli innych zintegrowanych programów badań Morza Bałtyckiego i innych regionalnych mórz europejskich. Przekazuje ona niezależne porady, wskazówki i zalecenia dotyczące kwestii z zakresu nauki i polityki mających znaczenie dla programu BONUS. Obejmuje to poradnictwo dotyczące celów, priorytetów i ukierunkowania BONUS-169, sposobów ulepszenia realizacji programu BONUS, osiągnięcia rezultatów badań i ich jakości, budowania zdolności, tworzenia sieci kontaktów oraz znaczenia działań dla osiągnięcia celów programu BONUS. Rada pomaga również w wykorzystywaniu i upowszechnianiu wyników programu BONUS.

5.      Forum Badań Sektorowych składa się z przedstawicieli ministerstw oraz innych podmiotów zajmujących się badaniem ekosystemu Morza Bałtyckiego i zarządzaniem nim. Zbiera się ono raz do roku na spotkaniu konsultacyjnym w celu omówienia rezultatów programu BONUS i pojawiających się potrzeb badawczych w perspektywie procesu decyzyjnego. Służy jako forum wspierania ogólnobałtyckiej integracji badań naukowych, w tym odpowiednich badań finansowanych na poziomie sektorowym, oraz wykorzystywania wspólnej infrastruktury i tworzenia odnośnych planów.

6.      Forum Koordynatorów Projektów składa się ze koordynatorów projektów finansowanych z programu BONUS. Pomaga ono Sekretariatowi w kwestiach dotyczących koordynacji programu BONUS pod względem naukowym oraz w integracji i syntezie wyników badań.

(1)           Opinia z dnia 29 kwietnia 2010 r. (dotychczas nieopublikowana w Dz.U.) (2) *          Poprawki polityczne: tekst nowy lub zmieniony jest zaznaczony wytłuszczoną kursywą; skreślenia są zaznaczone symbolem ▌. (3)           Opinia z 29 kwietnia 2010 r. (dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym) (4)           Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 7 maja 2010 r. (5)           Dz.U. L 412 z 30.12.2006, s. 1. (6)           Dz.U. L 400 z 30.12.2006, s. 86. (7)     Dz.U. L 391 z 30.12.2006, s. 1. (8)     Dz.U. L 248 z 16.09.2002, s. 1. (9)     Dz.U. L 357 z 31.12.2002, s. 1. (10)    Dz.U. L 312 z 23.12.95, s. 1. (11)   Dz.U. L 292 z 15.11.1996, s. 2. (12)    Dz.U. L 136 z 31.5.1999, s. 1. (13)    Dz.U. C 323 z 30.12.2006, s. 1.

Już od kilku lat Bałtyk jest „morzem śródlądowym” Unii Europejskiej, co wymaga wspólnych działań na poziomie wspólnotowym w celu rozwiązania tych wspólnych europejskich problemów i wspierania zrównoważonego rozwoju regionów Morza Bałtyckiego. Mimo że w regionie Morza Bałtyckiego prowadzi się wiele badań, wysiłki te pozostają w większości nieskoordynowane, fragmentaryczne i zbyt zależne od ograniczonych możliwości badawczych dostępnych na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym. Istnieje zatem wyraźna potrzeba wspólnego uzgodnienia regionalnego planu działania.

Chociaż Bałtyk jest jednym z najszerzej naukowo badanych obszarów morskich na świecie, a środowisko naukowe zajmujące się ochroną Morza Bałtyckiego ma dostęp do szeregu programów w obrębie programu ramowego UE w zakresie badań i rozwoju technologicznego, wyraźnie brakuje ponadgranicznych konsultacji naukowych, planowania, koordynacji oraz wspólnych działań, a obecnie nie istnieją wspólnie realizowane programy, które byłyby specjalnie opracowane z myślą o rozwiązywaniu problemów ochrony środowiska w regionie samego Morza Bałtyckiego.

W celu osiągnięcia trwałej koordynacji i współpracy pomiędzy środowiskami naukowymi bałtyckich państw członkowskich osiem bałtyckich państw członkowskich UE (Dania, Estonia, Finlandia, Niemcy, Łotwa, Litwa, Polska i Szwecja, zwane dalej „uczestniczącymi państwami”) zainicjowało Wspólny Program Badawczo-Rozwojowy na rzecz Morza Bałtyckiego (BONUS) z udziałem Wspólnoty, w oparciu o art. 185 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dawny art. 169 Traktatu WE). Program BONUS połączy krajowe programy i działania badawcze uczestniczących państw w jeden wspólny program badawczy, w szczególności wspierając cele związane z badaniami i ochroną środowiska w ramach strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego, europejskiej strategii na rzecz badań morskich oraz ramowej dyrektywy wodnej.

Jednym z głównych celów tej inicjatywy jest pomoc w utworzeniu i zorganizowaniu europejskiej przestrzeni badawczej (EPB) w regionie Morza Bałtyckiego. Jako kontynuacja poprzednich programów BONUS ERA-NET (lata 2004-2006) oraz ERA-NET PLUS (lata 2007-2011) program BONUS ma na celu zwiększanie poziomu integracji i usuwanie barier między systemami badawczymi uczestniczących państw finansowanymi na poziomie krajowym. Oczekuje się, że BONUS znacząco przyczyni się do wdrożenia wyżej wymienionych strategii i polityki Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego.

Cele programu BONUS są zgodne z nadrzędnym celem programu szczegółowego „Współpraca” w ramach siódmego programu ramowego (7. PR) – jakim jest przyczynianie się do zrównoważonego rozwoju – jak również ze szczegółowymi celami badań nad środowiskiem, jak np. zapobieganie zagrożeniom dla środowiska, zarządzanie środowiskami morskimi, ochrona zasobów naturalnych oraz wytworzonych przez człowieka i zrównoważone zarządzanie tymi zasobami, a także różnorodność biologiczna.

Uczestniczące państwa uzgodniły, że specjalną jednostką ds. realizacji programu BONUS będzie europejskie ugrupowanie interesów gospodarczych, a mianowicie Bałtycka Sieć Organizacji na rzecz Finansowania Nauki (BONUS EUIG) z siedzibą w Helsinkach (Finlandia).

Sprawozdawczyni z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji w sprawie wniesienia wkładu finansowego w wysokości do 50 mln EUR na okres trwania całego programu BONUS (7 lat). Sprawozdawczyni podkreśla, że wdrażanie programu BONUS powinno być jak najłatwiejsze, najszybsze i najskuteczniejsze przy jednoczesnym unikaniu niepotrzebnych obciążeń i biurokracji.

Sprawozdawczyni podkreśla znaczenie zaangażowania naukowców z Federacji Rosyjskiej. Duża część basenu Morza Bałtyckiego leży w granicach Federacji Rosyjskiej, ma zatem istotny bezpośredni wpływ na morski ekosystem. Naukowcy z Federacji Rosyjskiej brali już czynny udział w poprzednich projektach ERA-NET dotyczących Morza Bałtyckiego i współpracę tę należy popierać, mając na uwadze, że współpraca w dziedzinie ochrony środowiska i badań naukowych jest jednym z kluczowych elementów umowy o partnerstwie UE-Rosja.

Wniosek Komisji w sprawie udziału Wspólnoty w programie BONUS jest również zgodny z dążeniem Parlamentu do poprawy koordynacji badań naukowych pomiędzy państwami członkowskimi oraz na szczeblu wspólnotowym w ramach 7. PR, a także uniknięcia fragmentaryzacji i nakładania się kompetencji. Program BONUS zasługuje na szczególną uwagę, ponieważ może on być cennym wzorcem prognozowania dla innych form przyszłej naukowej współpracy regionalnej o wspólnych europejskich wartościach, takich jak współpraca w regionach Dunaju, Morza Śródziemnego, Morza Północnego itp.

Sprawozdawczyni całkowicie zgadza się z Komisją, że program BONUS i jego struktura administracyjna powinny być w pełni zgodne z zasadami siódmego programu ramowego. Sprawozdawczyni zauważa również, że siódmy program ramowy promuje między innymi systemy finansowania o większej elastyczności i swobodzie celem wsparcia poszczególnych działań i że uczestnikom należy przyznać większą niezależność w dziedzinie zarządzania(1), a także podkreśla, że konieczna będzie możliwość indywidualnego dostosowania rozmiaru i formy udziału finansowego(2). W związku z powyższym potrzebne jest dostosowane do potrzeb rozwiązanie obecnych problemów w ramach 7. PR, a możliwych jest wiele sposobów zarządzania wspólnymi projektami badawczymi. Zdaniem sprawozdawczyni specjalnie zaprojektowanego, elastycznego podejścia wymagają dwa aspekty struktury programu BONUS, czyli system dwuetapowy i stosowanie wspólnej puli.

Etap strategiczny/ etap realizacji

Zgodnie z wnioskiem Komisji program BONUS powinien być realizowany w dwóch odrębnych etapach („struktura dwuetapowa”). We wstępnym etapie strategicznym, trwającym dwa lata, w którym zostaną powołane stosowne platformy konsultacyjne służące aktywnemu udziałowi zainteresowanych stron, zostanie przygotowany strategiczny program badań, a szczegółowe warunki realizacji zostaną jeszcze poszerzone. Następnie w etapie realizacji, trwającym minimum pięć lat, opublikowane zostaną co najmniej trzy wspólne zaproszenia do składania wniosków, mające na celu sfinansowanie ukierunkowanych strategicznie projektów w ramach BONUS, dotyczących konkretnie celów omawianej inicjatywy.

Sprawozdawczyni podkreśla, że w żadnym wypadku nie należy lekceważyć znaczenia etapu strategicznego, ponieważ pomaga on stworzyć najbardziej odpowiednią i indywidualnie dostosowaną strukturę projektu dostarczającą cennego wkładu dla etapu realizacji. Ważne jest jednak, aby realizacja dwuetapowej struktury nie spowodowała nagłego przerwania programu pomiędzy pierwszym a drugim etapem, gdyż miałoby to negatywny wpływ na istotne badania.

Zastosowanie struktury dwuetapowej stanowi nowość, ponieważ nigdy nie była ona wykorzystywana w programach objętych art. 169 (nowy art. 185). Wraz z Komisją i uczestniczącymi państwami sprawozdawczyni akceptuje to nowe, indywidualnie dostosowane podejście. Sprawozdawczyni docenia także powodzenie poprzednich programów BONUS ERA-NET i ERA-NET PLUS ze znakomitymi wynikami i doskonałą oceną oraz zauważa, że stanowi to dobrą podstawę do przyjęcia, iż etap strategiczny można będzie zrealizować w okresie krótszym niż dwa lata. Jest to istotny punkt, gdyż dwuletni okres trwania etapu strategicznego może nie być dokładnie zgodny z aktualnym programem. Wszystkie prowadzone projekty BONUS mają zakończyć się w 2011 r., co stworzy lukę między zakończeniem obecnego programu ERA-NET PLUS a rozpoczęciem realizacji nowego programu BONUS. Może to mieć bardzo negatywny wpływ na funkcjonowanie i potencjał grup badawczych (obecnie 16 grup liczących ponad 400 naukowców).

W związku z tym sprawozdawczyni proponuje usprawnienie przejścia z etapu strategicznego do etapu realizacji, z oceną jakości etapu strategicznego i ewentualnymi propozycjami ulepszeń. Po drugie, sprawozdawczyni sugeruje krótszy okres trwania etapu strategicznego w celu umożliwienia rozpoczęcia etapu realizacji od początku 2012 r. i zmniejszenia ryzyka kurczenia się potencjału naukowego ze względu na późne rozpoczęcie.

Rzeczywista/ wirtualna wspólna pula

We wniosku Komisji wszystkie uczestniczące państwa są zobowiązane do wnoszenia wkładu do rzeczywistej wspólnej puli, z której finansowane będą prace badawcze. Zdaniem Komisji korzystanie z rzeczywistej wspólnej puli to jedyny sposób obsługi wspólnych projektów i zapewnienia prawdziwej integracji finansowej z europejską „wartością dodaną”.

Chociaż ze wspólnotowego punktu widzenia wspólna pula jest rzeczywiście korzystniejsza, w niektórych uczestniczących państwach mogą wystąpić pewne prawne i konstytucyjne problemy z przekazywaniem za granicę funduszy na badania naukowe.

Jako jedno z możliwych rozwiązań sprawozdawczyni proponuje, aby wkład finansowy Wspólnoty i wkłady gotówkowe uczestniczących państw na rzecz programu BONUS były co do zasady łączone i zarządzane na poziomie centralnym przez BONUS EUIG. Jeśli jednak – z powodu wymogów prawnych lub konstytucyjnych – uczestniczące państwo nie może przekazać swojego wkładu gotówkowego do wspólnej puli, to możliwym rozwiązaniem powinno być przeznaczenie przez to państwo uczestniczące wkładu gotówkowego jedynie na badania krajowe. Dotychczasowe doświadczenia, jak również niezależne obserwacje wspólnych programów badawczo-rozwojowych na rzecz Morza Bałtyckiego (otrzymujących obecnie 32% wkładu z UE) dają powód do przypuszczenia, że jednoczesne korzystanie z rzeczywistej i wirtualnej wspólnej puli nie podważałoby nadrzędnej zasady, jaką jest doskonałość naukowa.

(1) Decyzja nr 1982/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. dotycząca siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013) (Dz.U. L 412 z 30.12.2006, s. 1), punkt 24 preambuły. (2) Tamże, załącznik III

ZWIĘZŁE UZASADNIENIE

1.  Celem programu Bonus-169 jest wzmocnienie morskiego potencjału badawczego – w odniesieniu do Morza Bałtyckiego – państw członkowskich UE, Unii Europejskiej i krajów uczestniczących.

Musimy lepiej zrozumieć, dlaczego Morze Bałtyckie jest tak zanieczyszczone. Korzystne może być oczywiście połączenie sił w zakresie nowych badań, jednak sprawozdawczyni pragnie również zwrócić uwagę na duży zasób wiedzy, który już zgromadzono w wyniku badań prowadzonych latami przez poszczególne państwa członkowskie. Program ten powinien mieć m.in. na celu zebranie wyników tych badań, aby uniknąć niepotrzebnego powielania lub nakładania się dotychczasowych wyników badań, a także zidentyfikowanie nowych obszarów nadających się do objęcia wspólnymi badaniami w ramach programu BONUS.

W celu poszerzenia tej wiedzy rozsądne byłoby zaangażowanie w takiej czy innej formie Rosji, ponieważ przyczynia się ona w znacznym stopniu do zanieczyszczania Morza Bałtyckiego.

2.  Wskazane byłoby, aby decydenci mieli dostęp do opartych na podstawach naukowych oszacowań dotyczących zarówno obecnych, jak i potencjalnych gospodarczych, ekologicznych i społecznych strat poniesionych z powodu uszkodzenia ekosystemu i utraty różnorodności biologicznej w Morzu Bałtyckim.

Zawodowi rybacy to jedna z pierwszych grup bezpośrednio tym dotkniętych, jednak nie jest to oczywiście jedyna grupa. Należy utrzymać szeroki zakres w odniesieniu do konsekwencji zmian zachodzących w Morzu Bałtyckim.

3.  Jeśli chodzi o udział różnych sektorów poza tymi, które zostały wyraźnie wymienione w dokumencie, ważne jest zapewnienie szerokiego zakresu. Niektóre inne istotne sektory obejmują transport morski, rolnictwo, przemysł i władze portowe.

4.  Szczególną uwagę należy zwrócić na aspekt wód balastowych ze statków, które to wody zawierają gatunki inwazyjne mogące stanowić zagrożenie dla naturalnej równowagi ekologicznej Morza Bałtyckiego. Jeśli chodzi o statki, zapobieganie wyciekom ropy to również obszar wymagający szczególnej uwagi.

5.  Projekty takie jak rurociąg North Stream na Morzu Bałtyckim wywołują także pytania na temat ewentualnych krótko- i długoterminowych skutków budowy rurociągów w całym obszarze Morza Bałtyckiego lub jego częściach. Należy zatem koniecznie dopilnować, aby analizy oddziaływania nie tylko robiły i zlecały zainteresowane strony, ale by uzupełniano również te analizy o niezależne badania.

POPRAWKI

Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności zwraca się do Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, jako do komisji przedmiotowo właściwej, o naniesienie w swoim sprawozdaniu następujących poprawek:

Poprawka  1 Wniosek dotyczący decyzji Tytuł Tekst proponowany przez Komisję Poprawka DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie udziału Wspólnoty we Wspólnym Programie Badawczo-Rozwojowym na rzecz Morza Bałtyckiego (BONUS-169), podjętym przez kilka państw członkowskich DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie udziału Wspólnoty we Wspólnym Programie Badawczo-Rozwojowym na rzecz Morza Bałtyckiego (BONUS), podjętym przez kilka państw członkowskich   (Zmiana ta odnosi się do całego tekstu.) Poprawka  2 Wniosek dotyczący decyzji Punkt 5 preambuły Tekst proponowany przez Komisję Poprawka (5) Nauka może przyczynić się do sprostania tym wyzwaniom i rozwiązania problemów środowiska Morza Bałtyckiego. Powaga zaistniałej sytuacji wymaga jednak nasilenia pod względem jakościowym i ilościowym prowadzonych obecnie w regionie Morza Bałtyckiego badań poprzez opracowanie i wdrożenie w pełni zintegrowanego podejścia, w ramach którego można usprawnić i ukierunkować odpowiednie programy badawcze wszystkich państw sąsiadujących, tak by zająć się skomplikowanymi i naglącymi kwestiami w skoordynowany, wydajny i skuteczny sposób. (5) Nauka musi przyczynić się do sprostania tym wyzwaniom i rozwiązania pilnych problemów środowiska Morza Bałtyckiego. Powaga zaistniałej sytuacji wymaga jednak nasilenia pod względem jakościowym i ilościowym prowadzonych obecnie w regionie Morza Bałtyckiego badań poprzez opracowanie i wdrożenie w pełni zintegrowanego podejścia, w ramach którego można usprawnić i ukierunkować odpowiednie programy badawcze wszystkich państw sąsiadujących, tak by zająć się skomplikowanymi i naglącymi kwestiami w skoordynowany, wydajny i skuteczny sposób. Poprawka  3 Wniosek dotyczący decyzji Punkt 9 a preambuły (nowy) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka   (9a) Ogólnie rzecz biorąc, BONUS ERA-NET i ERA-NET PLUS funkcjonowały dobrze, a zatem ważne jest zapewnienie ciągłości działań badawczych zmierzających do sprostania pilnym wyzwaniom dla środowiska. Poprawka  4 Wniosek dotyczący decyzji Punkt 12 preambuły Tekst proponowany przez Komisję Poprawka (12) Chociaż inicjatywa BONUS-169 jest w dużej mierze skoncentrowana na badaniach środowiska, jest ona zbieżna z niektórymi powiązanymi programami badawczymi Wspólnoty, dotyczącymi różnorodnej działalności człowieka mającej skumulowany wpływ na ekosystem, takiej jak: rybołówstwo, akwakultura, rolnictwo, infrastruktura, transport, szkolenie i mobilność naukowców, a także kwestii społeczno-gospodarczych. Inicjatywa ta ma istotne znaczenie dla wielu polityk i dyrektyw Wspólnoty, w tym dla dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej), strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego, wspólnej polityki rybołówstwa, wspólnej polityki rolnej, dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej oraz międzynarodowych zobowiązań UE, np. dla Bałtyckiego Planu Działań Komisji Helsińskiej (HELCOM). W rezultacie BONUS-169 przyniesie korzyści wielu innym obszarom polityki Wspólnoty. (12) Chociaż inicjatywa BONUS jest w dużej mierze skoncentrowana na badaniach środowiska, jest ona zbieżna z niektórymi powiązanymi programami badawczymi Wspólnoty, dotyczącymi różnorodnej działalności człowieka mającej skumulowany wpływ na ekosystem, takiej jak: rybołówstwo, akwakultura, rolnictwo, infrastruktura (szczególnie w dziedzinie energetyki), transport, szkolenie i mobilność naukowców, a także kwestii społeczno-gospodarczych. Inicjatywa ta ma istotne znaczenie dla wielu polityk i dyrektyw Wspólnoty, w tym dla dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej), strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego, wspólnej polityki rybołówstwa, wspólnej polityki rolnej, dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej oraz międzynarodowych zobowiązań UE, np. dla Bałtyckiego Planu Działań Komisji Helsińskiej (HELCOM). W rezultacie BONUS przyniesie korzyści wielu innym obszarom polityki Wspólnoty. Uzasadnienie Większą uwagę należy zwrócić na planowane projekty z zakresu infrastruktury energetycznej, jako że być może będą one wywierać w przyszłości największy wpływ na środowisko naturalne Morza Bałtyckiego. Poprawka  5 Wniosek dotyczący decyzji Punkt 15 preambuły Tekst proponowany przez Komisję Poprawka (15) Z chwilą zakończenia etapu strategicznego Komisja z pomocą niezależnych ekspertów powinna ocenić dojrzałość i gotowość inicjatywy do rozpoczęcia etapu realizacji. (15) Z chwilą zakończenia etapu strategicznego Komisja z pomocą niezależnych ekspertów powinna sprawdzić i ocenić jakość i gotowość etapu strategicznego i w razie potrzeby zaproponować ulepszenia. Przejście do etapu realizacji powinno przebiegać płynnie i bez zbędnych opóźnień. Poprawka  6 Wniosek dotyczący decyzji Punkt 24 preambuły Tekst proponowany przez Komisję Poprawka (24) W celu skutecznej realizacji BONUS-169 wsparcie finansowe na etapie realizacji powinno zostać przyznane uczestnikom wybranych na poziomie centralnym projektów w ramach BONUS-169, pod nadzorem BONUS EUIG w następstwie zaproszenia do składania wniosków. (24) W celu skutecznej realizacji BONUS wsparcie finansowe na etapie realizacji powinno zostać przyznane uczestnikom wybranych na poziomie centralnym projektów w ramach BONUS, pod nadzorem BONUS EUIG w następstwie zaproszenia do składania wniosków. Przyznawanie takiego wsparcia finansowego uczestnikom programu BONUS i wypłacanie środków powinno być przejrzyste i niezbiurokratyzowane oraz przebiegać zgodnie ze wspólnymi zasadami obowiązującymi w ramach siódmego programu ramowego. Poprawka  7 Wniosek dotyczący decyzji Punkt 30 preambuły Tekst proponowany przez Komisję Poprawka (30) Istotne jest, aby działalność badawcza prowadzona w ramach BONUS-169 była zgodna z podstawowymi zasadami etycznymi, w tym z zasadami odzwierciedlonymi w art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej oraz w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, a także, aby kierowała się zasadami uwzględniania problematyki równości płci i równouprawnienia płci. (30) Istotne jest, aby działalność badawcza prowadzona w ramach BONUS była zgodna z zasadami etycznymi obowiązującymi na mocy ogólnych zasad określonych w siódmym programie ramowym, a także aby kierowała się zasadami uwzględniania problematyki równości płci i równouprawnienia płci oraz zrównoważonego rozwoju. Poprawka  8 Wniosek dotyczący decyzji Punkt 32 preambuły Tekst proponowany przez Komisję Poprawka (32) BONUS EUIG powinno zachęcać uczestników wybranych projektów BONUS-169 do ogłaszania i upowszechniania ich wyników oraz do udostępniania tych informacji opinii publicznej, (32) BONUS EUIG powinno zobowiązywać uczestników wybranych projektów BONUS do ogłaszania i upowszechniania ich wyników oraz do udostępniania tych informacji opinii publicznej, Uzasadnienie Wyniki przeprowadzonych badań muszą być w jak największym stopniu wzajemnie udostępniane. Poprawka  9 Wniosek dotyczący decyzji Punkt 32 a preambuły (nowy) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka   (32a) Pomyślna realizacja projektów przeprowadzonych już w ramach programu BONUS ujawniła katastrofalny stan Morza Bałtyckiego, szczególnie w miejscach, gdzie planowane są rozległe projekty z zakresu infrastruktury energetycznej; stan środowiska naturalnego Morza Bałtyckiego należy zatem w dalszym ciągu aktywnie monitorować. Uzasadnienie Podkreśla to znaczenie pomyślnej realizacji projektów w ramach programu BONUS. Poprawka  10 Wniosek dotyczący decyzji Punkt 32 b preambuły (nowy) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka   (32b) Należy zaprzestać wadliwych praktyk ujawnionych w trakcie realizacji projektów w ramach programu BONUS, a przy sporządzaniu listy projektów, które mają być finansowane, nie należy nadmiernie faworyzować projektów przedkładanych przez ośrodki badawcze niektórych państw członkowskich, gdyż dyskryminowałoby to inne państwa członkowskie w regionie Morza Bałtyckiego. Uzasadnienie Praktyka pokazuje, że przy dokonywaniu wyboru projektów mających być objętymi finansowaniem projekty złożone przez ośrodki badawcze niektórych państw członkowskich są nadmiernie uprzywilejowane, podczas gdy ośrodki badawcze innych państw członkowskich są ignorowane. Przy sporządzaniu listy rankingowej należy unikać takiej dyskryminacji. Poprawka  11 Wniosek dotyczący decyzji Artykuł -1 (nowy) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka   Artykuł -1   Przedmiot   Celem niniejszej decyzji jest wspieranie zrównoważonego rozwoju środowiska naturalnego w regionie Morza Bałtyckiego poprzez ułatwianie koordynacji regionalnych działań badawczych z myślą o wspólnym celu, jakim jest realizacja opartego na ekosystemie zarządzania regionem. Poprawka  12 Wniosek dotyczący decyzji Artykuł 2 – ustęp 3 – litera (a) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka (a) przygotowanie strategicznego programu badań – określenie części dotyczącej naukowej treści programu, koncentrując się na zaproszeniach do składania wniosków, zgodnie z celami określonymi w siódmym programie ramowym; (a) przygotowanie strategicznego programu badań – określenie części dotyczącej naukowej treści programu, koncentrując się na zaproszeniach do składania wniosków, zgodnie ze wspólnym celem, jakim jest realizacja opartego na ekosystemie zarządzania regionem oraz z celami określonymi w siódmym programie ramowym; Poprawka  13 Wniosek dotyczący decyzji Artykuł 2 – ustęp 4 Tekst proponowany przez Komisję Poprawka 4. Etap realizacji trwa co najmniej pięć lat. Na etapie realizacji publikowane są co najmniej trzy zaproszenia do składania wniosków zmierzające do sfinansowania projektów służących celom BONUS-169. Zaproszenia te ukierunkowane są na projekty transnarodowe z udziałem wielu partnerów i obejmują działania w zakresie badań, rozwoju technologicznego, szkolenia oraz upowszechniania wiedzy. Wyboru projektów dokonuje się zgodnie z zasadami równego traktowania, przejrzystości, niezależnej oceny, współfinansowania, finansowania nieprowadzącego do zysku, niełączenia finansowania z innymi źródłami wspólnotowymi oraz z zasadą niedziałania prawa wstecz. 4. Etap realizacji trwa co najmniej pięć lat. Na etapie realizacji publikowane są zaproszenia do składania wniosków zmierzające do sfinansowania projektów służących celom BONUS. Zaproszenia te ukierunkowane są na projekty transnarodowe z udziałem wielu partnerów i obejmują działania w zakresie badań, rozwoju technologicznego, szkolenia oraz upowszechniania wiedzy. Wyboru projektów dokonuje się zgodnie z zasadami równego traktowania, przejrzystości, niezależnej oceny, współfinansowania, finansowania nieprowadzącego do zysku, niełączenia finansowania z innymi źródłami wspólnotowymi oraz z zasadą niedziałania prawa wstecz. Przyznawanie finansowania uczestnikom programu BONUS i wypłacanie środków przebiega zgodnie ze wspólnymi zasadami obowiązującymi w ramach siódmego programu ramowego. Poprawka  14 Wniosek dotyczący decyzji Artykuł 3 – ustęp 3 – wprowadzenie Tekst proponowany przez Komisję Poprawka 3. Wspólnota wnosi wkład finansowy z przeznaczeniem na etap realizacji pod następującymi warunkami: 3. Przed końcem etapu strategicznego Komisja dokonuje oceny następujących elementów: Poprawka  15 Wniosek dotyczący decyzji Artykuł 3 – ustęp 3 – litera (a) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka (a) pozytywnej oceny etapu strategicznego, dokonywanej przez Komisję z pomocą niezależnych ekspertów; ocena ta obejmuje postęp w osiągnięciu celów i oczekiwanych rezultatów określonych w art. 2 ust. 3 i w załączniku I. (a) rezultatów etapu strategicznego opisanych w art. 2 ust. 3 oraz postępów w osiągnięciu celów i oczekiwanych rezultatów określonych w załączniku I sekcja 2; Poprawka  16 Wniosek dotyczący decyzji Artykuł 3 – ustęp 3 – litera (b) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka (b) wykazania przez BONUS EUIG zdolności do realizacji BONUS-169, w tym otrzymywania, rozdzielania i monitorowania wkładu finansowego Wspólnoty zgodnie z zasadami pośredniego zarządzania scentralizowanego zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. c) i art. 56 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 (zwanego dalej „rozporządzeniem finansowym”), z art. 35, art. 38 ust. 2 i art. 41 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 oraz zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami. (b) wykazania przez BONUS EUIG zdolności do realizacji BONUS, w tym osiągnięcia celów obejmujących zrównoważony rozwój środowiska naturalnego w regionie Morza Bałtyckiego, otrzymywania, rozdzielania i monitorowania wkładu finansowego Wspólnoty zgodnie z zasadami pośredniego zarządzania scentralizowanego zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. c) i art. 56 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 (zwanego dalej „rozporządzeniem finansowym”), z art. 35, art. 38 ust. 2 i art. 41 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 oraz zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami. Poprawka  17 Wniosek dotyczący decyzji Artykuł 3 – ustęp 3 – litera (e) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka (e) zobowiązania każdego z uczestniczących państw do udziału w finansowaniu BONUS-169, wniesienia wkładu gotówkowego oraz skutecznego wniesienia wkładu rzeczowego w postaci infrastruktury gdy jest to wymagane; zobowiązania te zawarte są w planie finansowania uzgodnionym przez właściwe organy krajowe w celu przyczynienia się do wspólnego przeprowadzenia etapu realizacji BONUS-169; (e) zobowiązania każdego z uczestniczących państw do udziału w finansowaniu BONUS oraz skutecznego wniesienia wkładu finansowego, w szczególności finansowania uczestników projektów BONUS wybranych w następstwie zaproszenia do składania wniosków; Poprawka  18 Wniosek dotyczący decyzji Załącznik I - sekcja 1 – litera g) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka g) wystosowanie co najmniej trzech przekrojowych, strategicznie ukierunkowanych i angażujących wielu partnerów wspólnych zaproszeń do składania wniosków. g) wystosowanie przekrojowych, strategicznie ukierunkowanych i angażujących wielu partnerów wspólnych zaproszeń do składania wniosków. Poprawka  19 Wniosek dotyczący decyzji Załącznik I – sekcja 1 – litera g a) (nowa) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka   ga) aktywne zaproszenie wszystkich krajów trzecich graniczących z Morzem Bałtyckim lub będących częścią jego zlewiska, aby przyłączyły się do inicjatywy w charakterze uczestniczących państw. Uzasadnienie Uzupełnienie poprawki 2 (złożonej przez sprawozdawczynię komisji opiniodawczej) o kraje będące częścią zlewiska Morza Bałtyckiego. Poprawka  20 Wniosek dotyczący decyzji Załącznik I – sekcja 2.2.1 – akapit pierwszy Tekst proponowany przez Komisję Poprawka Strategiczny program badań jest opracowywany i uzgadniany w drodze konsultacji między uczestniczącymi państwami, szeroko pojętymi zainteresowanymi stronami oraz Komisją. Stanowi podstawę dla programu wynikającego z celów politycznych. Rozszerza tematykę badań, aby oprócz ekosystemu morskiego ująć podejście oparte na zlewisku Bałtyku, które dotyka kluczowych zagadnień mających wpływ na jakość i wydajność ekosystemów regionu Morza Bałtyckiego. Strategiczny program badań jest opracowywany i uzgadniany w drodze konsultacji między uczestniczącymi państwami, szeroko pojętymi zainteresowanymi stronami oraz Komisją. Stanowi podstawę dla programu wynikającego z celów politycznych. Rozszerza tematykę badań, aby oprócz ekosystemu morskiego ująć podejście oparte na zlewisku Bałtyku, które dotyka kluczowych zagadnień mających wpływ na jakość i wydajność ekosystemów regionu Morza Bałtyckiego. Program zawiera szacunkową ocenę kosztów gospodarczych szkód wyrządzonych środowisku, a także utraty różnorodności biologicznej w regionie. Uzasadnienie Uzupełnienie utraty różnorodności biologicznej w poprawce 3 (złożonej przez sprawozdawczynię komisji opiniodawczej) o gospodarczą ocenę szkód w środowisku naturalnym w ogólności (np. eutrofizacja). Poprawka  21 Wniosek dotyczący decyzji Załącznik I - sekcja 2.2.3 – litera h) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka h) opracowanie struktury finansowania projektów w ramach BONUS-169 w oparciu o pulę środków z wkładów gotówkowych uczestniczących państw oraz Wspólnoty; h) opracowanie struktury finansowania projektów w ramach projektów BONUS; Poprawka  22 Wniosek dotyczący decyzji Załącznik I – sekcja 2.2.3 – litera i a) (nowa) Tekst proponowany przez Komisję Poprawka   ia) dopilnowanie, aby wyniki badań były udostępniane innym podobnym regionalnym projektom w zakresie badań morskich. Uzasadnienie Niniejsze uzupełnienie ma na celu unikanie w miarę możliwości nakładania się i powielania prac badawczych. Poprawka       23 Wniosek dotyczący decyzji Załącznik I – sekcja 3 Tekst proponowany przez Komisję Poprawka 3. O ile wyniki oceny i audytu ex ante BONUS EUIG są pozytywne, Komisja i BONUS EUIG zawierają porozumienie wykonawcze. 3. O ile warunki, o których mowa w art. 3 ust. 3 lit. a), są spełnione i audyt ex ante BONUS EUIG jest pozytywny, Komisja i BONUS EUIG zawierają porozumienie wykonawcze. Poprawka  24 Wniosek dotyczący decyzji Załącznik I – sekcja 3.1 Tekst proponowany przez Komisję Poprawka Na etapie realizacji publikowane i realizowane są co najmniej trzy wspólne zaproszenia do składania wniosków, mające na celu sfinansowanie strategicznie ukierunkowanych projektów BONUS-169, dotyczących celów tej inicjatywy. Tematyka projektów, oparta na strategicznym programie badań BONUS-169, uwzględnia - na ile to możliwe - ustalony plan działań i obejmuje badania, działania w zakresie rozwoju technologicznego, szkolenia lub upowszechnianie. Na etapie realizacji publikowane i realizowane są wspólne zaproszenia do składania wniosków, mające na celu sfinansowanie strategicznie ukierunkowanych projektów BONUS, dotyczących celów tej inicjatywy. Tematyka projektów, oparta na strategicznym programie badań BONUS, uwzględnia – na ile to możliwe – ustalony plan działań i obejmuje badania, działania w zakresie rozwoju technologicznego, szkolenia lub upowszechnianie. Poprawka  25 Wniosek dotyczący decyzji Załącznik I – sekcja 3.4 – akapit drugi Tekst proponowany przez Komisję Poprawka Wkład finansowy Wspólnoty oraz wkłady gotówkowe uczestniczących państw na rzecz BONUS-169 są zbierane i zarządzane na poziomie centralnym przez BONUS EUIG. Wkład finansowy Wspólnoty oraz wkłady gotówkowe uczestniczących państw na rzecz BONUS są łączone i zarządzane na poziomie centralnym przez BONUS EUIG, przy czym uczestniczące państwa mogą przeznaczyć swój wkład gotówkowy wyłącznie na krajowe badania naukowe („wirtualna wspólna pula”). Uzasadnienie Istnienie opcji „wirtualnej wspólnej puli” jest koniecznością w przypadku uczestniczących państw, które mają ograniczenia w przekazywaniu środków do wspólnej puli, lub uczestniczących państw, których potencjał badawczy pozostaje w tyle i możliwość przeznaczenia wkładu gotówkowego wyłącznie na badania krajowe przyczyniłaby się do zmniejszenia istniejących różnic. Poprawka  26 Wniosek dotyczący decyzji Załącznik II – sekcja 1 Tekst proponowany przez Komisję Poprawka 1. BONUS-169 jest zarządzany przez BONUS EUIG za pośrednictwem Sekretariatu ugrupowania. Dla celów BONUS-169 BONUS EUIG ustanawia następujące struktury: Komitet Sterujący, Sekretariat, Rada Konsultacyjna, Forum Badań Sektorowych oraz Forum Koordynatorów Projektów. 1. BONUS jest zarządzany przez BONUS EUIG za pośrednictwem Sekretariatu ugrupowania. BONUS EUIG ustanowiło dla celów BONUS następujące struktury: Komitet Sterujący, Sekretariat, Rada Konsultacyjna, Forum Badań Sektorowych oraz Forum Koordynatorów Projektów.

PROCEDURA