w sprawie stosunków handlowych Unii Europejskiej z Ameryką Łacińską

(2010/2026(INI))

Parlament Europejski,

–    uwzględniając swoje rezolucje: z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie przygotowań do Szóstej Konferencji Ministerialnej Światowej Organizacji Handlu w Hongkongu(1), z dnia 4 kwietnia 2006 r. w sprawie oceny rundy negocjacji z Doha po konferencji ministerialnej Światowej Organizacji Handlu (WTO) w Hongkongu(2), z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie handlu i ubóstwa: projektowanie polityki handlowej z myślą o maksymalizacji przyczyniania się handlu do walki z ubóstwem(3), z dnia 27 kwietnia 2006 r. w sprawie ściślejszego partnerstwa między Unią Europejską a Ameryką Łacińską(4), z dnia 12 października 2006 r. w sprawie stosunków gospodarczych i handlowych między UE a MERCOSUR-em w perspektywie zawarcia układu o stowarzyszeniu międzyregionalnym(5), z dnia 23 maja 2007 r. w sprawie pomocy UE na rzecz handlu(6), z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS) i dostępu do leków(7), z dnia 29 listopada 2007 r. w sprawie handlu i zmian klimatu(8), z 24 kwietnia 2008 r. w sprawie V szczytu Ameryka Łacińska i Karaiby-UE w Limie(9) oraz pt. „Ku zreformowanej Światowej Organizacji Handlu”(10), z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie handlu surowcami i produktami podstawowymi(11), z dnia 25 marca 2010 r. w sprawie wpływu światowego kryzysu finansowego i gospodarczego na kraje rozwijające się oraz na współpracę na rzecz rozwoju(12) oraz z dnia 5 maja 2010 r. w sprawie strategii UE w stosunkach z Ameryką Łacińską(13),

–    uwzględniając rezolucje Zgromadzenia Parlamentarnego Eurolat, a w szczególności z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie wyzwań i możliwości wynikających z globalizacji dla stosunków gospodarczych i handlowych między Unią Europejską i państwami Ameryki Łacińskiej, z dnia 1 maja 2008 r. w sprawie wyzwań i możliwości wynikających z dauhańskiej rundy negocjacyjnej, z dnia 8 kwietnia 2009 r. w sprawie handlu i zmian klimatu oraz z dnia 14 maja 2010 r. w sprawie reformy Światowej Organizacji Zdrowia,

–    uwzględniając deklaracje końcowe posiedzeń konferencji parlamentarnej na temat Światowej Organizacji Handlu (WTO), przyjęte w Genewie w dniu 18 lutego 2003 r., w Cancún w dniu 12 września 2003 r., w Brukseli w dniu 26 listopada 2004 r., w Hongkongu w dniu 15 grudnia 2005 r. oraz w Genewie w dniu 2 grudnia 2006 r. i w dniu 12 września 2008 r.,

–    uwzględniając oświadczenia złożone podczas sześciu spotkań na szczycie z udziałem głów państw i szefów rządów Unii Europejskiej oraz Ameryki Łacińskiej i Karaibów, które odbyły się do tej pory w Rio de Janeiro (28 i 29 czerwca 1999 r.), Madrycie (17 i 18 maja 2002 r.), Guadalajarze (28 i 29 maja 2004 r.), Wiedniu (12 i 13 maja 2006 r.), Limie (16 i 17 maja 2008 r.) i ponownie w Madrycie (18 maja 2010 r.),

–    uwzględniając wspólne komunikaty z V szczytu UE-Meksyk (16 maja 2010 r.), IV szczytu UE-MERCOSUR (17 maja 2010 r.), IV szczytu UE-Chile (17 maja 2010 r.), IV szczytu UE-CARIFORUM (17 maja 2010 r.), IV szczytu UE-Ameryka Środkowa (19 maja 2010 r.) oraz szczytu UE-Wspólnota Andyjska (19 maja 2010 r.),

–    uwzględniając porozumienie genewskie w sprawie handlu bananami zawarte pomiędzy Unią Europejską a Brazylią, Ekwadorem, Gwatemalą, Hondurasem, Kolumbią, Kostaryką, Meksykiem, Nikaraguą, Panamą, Peru i Wenezuelą oraz porozumienie w sprawie handlu bananami pomiędzy Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi

–    uwzględniając porozumienie ustanawiające stowarzyszenie między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi a Republiką Chile oraz partnerstwo na rzecz rozwoju i innowacyjności między Chile i UE,

–    uwzględniając porozumienie o partnerstwie gospodarczym, koordynacji politycznej i współpracy między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi a Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi oraz strategiczne partnerstwo pomiędzy Meksykiem a UE,

–    uwzględniając zakończenie negocjacji w sprawie układu o stowarzyszeniu pomiędzy UE a Ameryką Środkową,

–    uwzględniając zakończenie negocjacji pomiędzy UE a Kolumbią i Peru w sprawie wielostronnego porozumienia handlowego,

–    uwzględniając wznowienie negocjacji EU-MERCOSUR mających na celu osiągnięcie ambitnego i wyważonego układu o stowarzyszeniu pomiędzy tymi dwoma organizacjami regionalnymi, który mógłby doprowadzić do pogłębienia stosunków i przynieść znaczne korzyści polityczne i ekonomiczne obu stronom,

–    uwzględniając deklarację przyjętą przez Wspólne Zgromadzenie Parlamentarne AKP-UE w dniu 1 kwietnia 2010 r., dotyczącą porozumienia między UE a Ameryką Łacińską w sprawie bananów i jego wpływu na producentów państw AKP i Unii Europejskiej,

–    uwzględniając wspólny komunikat z XIV spotkania ministerialnego Unii Europejskiej i Grupy z Rio, które odbyło się w Pradze w dniach 11-14 maja 2009 r.,

–    uwzględniając komunikat Komisji z dnia 30 września 2009 r. pt. „Unia Europejska i Ameryka Łacińska: partnerzy na arenie międzynarodowej” (COM(2009)0495),

–    uwzględniając dokument tematyczny z dnia 2 czerwca 2010 r., za którego pośrednictwem Komisja rozpoczęła proces powszechnych konsultacji w sprawie przyszłego kierunku polityki handlowej UE,

–    uwzględniając konkluzje Rady Unii Europejskiej z dnia 8 grudnia 2009 r. w sprawie stosunków między Unią Europejską i Ameryką Łacińską,

–    uwzględniając swoje stanowisko z dnia 5 czerwca 2008 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady wprowadzającego ogólny system preferencji taryfowych na okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. oraz zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 552/97, nr 1933/2006 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 964/2007 i nr 1100/2006(14),

–    uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 732/2008 z dnia 22 lipca 2008 r. wprowadzające ogólny system preferencji taryfowych na okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. oraz zmieniające rozporządzenia (WE) nr 552/97, (WE) nr 1933/2006 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1100/2006 i (WE) nr 964/2007(15),

–    uwzględniając porozumienie z Marrakeszu, ustanawiające Światową Organizację Handlu,

–    uwzględniając oświadczenia konferencji ministerialnej WTO, przyjęte w ad-Dausze dnia 14 listopada 2001 r. i w Hong Kongu dnia 18 grudnia 2005 r. oraz podsumowanie przewodniczącego przyjęte w Genewie dnia 2 grudnia 2009 r.,

–    uwzględniając sprawozdanie rady konsultacyjnej pod przewodnictwem Petera Sutherlanda przyjęte w styczniu 2005 r. dotyczące przyszłości WTO(16),

–    uwzględniając deklarację milenijną Organizacji Narodów Zjednoczonych z dnia 8 września 2000 r., która określa milenijne cele rozwoju (MCR) jako kryteria określone wspólnie przez społeczność międzynarodową w celu likwidacji ubóstwa,

–    uwzględniając sprawozdanie ONZ z realizacji milenijnych celów rozwoju z 2009 r. oraz sprawozdanie sekretarza generalnego ONZ z dnia 12 lutego 2010 r. w sprawie realizacji deklaracji milenijnej, pt. „Dotrzymać obietnicy: przyszłościowe sprawozdanie prowadzące do popularyzacji uzgodnionej strategii działania zmierzającej do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju do 2015 r.”,

–    uwzględniając ramową konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), protokół z Kioto do tej konwencji oraz wyniki XV konferencji stron UNFCCC (COP 15), która odbyła się w Kopenhadze(17),

–    uwzględniając szesnastą konferencję stron UNFCCC, która odbędzie się w Meksyku,

–    uwzględniając Kartę Organizacji Narodów Zjednoczonych, Powszechną deklarację praw człowieka, międzynarodowe pakty praw człowieka oraz Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych, jak również Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturowych

–    uwzględniając Traktat z Lizbony, w szczególności jego art. 3 i 21, oraz kartę praw podstawowych Unii Europejskiej,

–    uwzględniając klauzule dotyczące praw człowieka zawarte w umowach zewnętrznych UE,

–    uwzględniając program godnej pracy MOP oraz globalny pakt na rzecz miejsc pracy MOP przyjęty w drodze porozumienia globalnego podczas Międzynarodowej Konferencji Pracy w dniu 19 czerwca 2009 r.,

–    uwzględniając Konwencję w sprawie eliminacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW), przyjętą w roku 1979 przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, a także Protokół fakultatywny do tejże konwencji,

–    uwzględniając sprawozdanie Stiglitza i dokument podsumowujący konferencję w sprawie światowego kryzysu finansowego i gospodarczego i jego wpływu na rozwój, która odbyła się w dniach 24-26 czerwca 2009 r.,

–    uwzględniając art. 48 Regulaminu,

–    uwzględniając sprawozdanie Komisji Handlu Międzynarodowego (A7-0277/2010),

A.  mając na uwadze, że Ameryka Łacińska i Unia Europejska nie tylko podzielają wspólne wartości, historię i kulturę, ale również tworzą strategiczne partnerstwo,

B.   mając na uwadze, że na przestrzeni trzech ostatnich dziesięcioleci międzynarodowe stosunki handlowe Ameryki Łacińskiej uległy ogromnemu zróżnicowaniu, przez co starała się zmniejszyć swoją zależność gospodarczą,

C.  mając na uwadze, że Unia Europejska wzmocniła swoje stosunki gospodarcze i handlowe z Ameryką Łacińską, stając się jej drugim najważniejszym partnerem handlowym oraz wiodącym partnerem handlowym MERCOSUR-u i Chile; mając na uwadze, że zgodnie z dnaymi Eurostatu obroty handlowe zwiększyły się dwukrotnie między 1999 a 2008 r., przy czym przywóz towarów z Ameryki Łacińskiej wzrósł do 96,14 mld EUR, a wywóz towarów do tego regionu do 76,81 mld EUR, a wymiana usług wykazywała stały wzrost; mając na uwadze, że z powodu dramatycznych skutków kryzysu finansowego i gospodarczego wartości te zmniejszyły się w 2009 r. do 70,11 mld EUR (przywóz) i 61,57 mld EUR (wywóz), lecz znów zaczęły piąć się w górę w 2010 r.; mając na uwadze, że najwięcej zagranicznych inwestycji bezpośrednich (ZIB) w Ameryce Łacińskiej pochodzi z krajów europejskich,

D.  mając na uwadze, że choć Ameryka Łacińska może poszczycić się bogactwem zasobów naturalnych, jest jednym z regionów, którym nie udało się zwiększyć ich udziału w handlu międzynarodowym, a wręcz przeciwnie, traci go na rzecz bardziej konkurencyjnych i dynamicznych gospodarczo krajów azjatyckich,

E.   mając na uwadze, że kilka krajów Ameryki Łacińskiej zaliczono do trzech krajów najbardziej narażonych na skutki zmiany klimatu na świecie, oraz biorąc pod uwagę poważne konsekwencje procesów pustynnienia i wylesiania, a także wzrost liczby takich zjawisk, jak cyklony i wymieranie gatunków, które w dużym stopniu dotykają Amerykę Łacińską, jak również konkretne, niepokojące i bardzo znaczące przykłady globalnego zagrożenia związanego ze zmianą klimatu, np. stan lasów deszczowych Amazonii i ryzyko stwarzane przez lodowce andyjskie,

F.   mając na uwadze, że zgodnie z danymi ECLAC-u można by jeszcze wiele osiągnąć w ramach redukcji ubóstwa, gdyż wskaźnik ubóstwa w Ameryce Łacińskiej zmniejszył się z 44,4% w 2003 r. do 33% w 2010 r., przy czym ubóstwo oraz migracja w coraz większym stopniu dotyczą kobiet, a także mając na uwadze, że zgodnie z danymi ECLAC-u i UNICEF-u prawie 63% dzieci i nastolatków w Ameryce Łacińskiej cierpi z powodu ubóstwa,

G.  mając na uwadze, że różnica poziomów rozwoju tłumaczy fakt, iż handel między poszczególnymi krajami UE a krajami Ameryki Łacińskiej i regionu Karaibów (LAC) cechuje asymetria, jeżeli chodzi o rodzaj eksportowanych przez nie towarów; mając na uwadze, że wymiana handlowa pomiędzy tymi dwoma regionami podlega silnej koncentracji i że mimo ponad dwukrotnego wzrostu od 1990 r. rozwija się w wolniejszym tempie niż wymiana handlowa pomiędzy tymi dwoma regionami a resztą świata,

H.  mając na uwadze, że podczas szczytu UE-LAC, który odbył się w Limie w 2008 r. określono główne płaszczyzny partnerstwa strategicznego dla obu regionów w celu stworzenia sieci układów stowarzyszeniowych pomiędzy UE a różnorodnymi grupami integracji lokalnej; mając na uwadze, że na szczycie UE-LAC w Madrycie w maju 2010 r. osiągnięto duży postęp w pracach nad tym zagadnieniem i udało się odblokować wszystkie sektory negocjacji handlowych z krajami LAC, które pozostawały zablokowane w ostatnich latach,

I.    mając na uwadze, że zamiarem stworzenia sieci kompleksowych umów – już obowiązujących, zawartych lub będących na etapie negocjacji – z różnymi grupami państw Ameryki Łacińskiej jest przyczynienie się do pogłębienia współpracy między oboma kontynentami przy jednoczesnym uwzględnieniu procesów integracji regionalnej realizowanych w różnym tempie,

J.    mając na uwadze, że PKB na mieszkańca w regionie wynosi od 1 211 USD na Haiti czy 2 635 USD w Nikaragui do 11 225 USD w Brazylii czy około 15 000 USD w Argentynie, Chile i Meksyku,

K.  mając na uwadze, że mimo znacznych postępów w zarządzaniu finansami publicznymi w wielu krajach Ameryki Łacińskiej zadłużenie, często przejęte w spadku po poprzedniej epoce, jest jedną z najpoważniejszych przeszkód na drodze inwestycji handlowych, rozwoju i stabilnego budżetu państwa,

L.   mając na uwadze, że Amerykę Łacińską cechuje powszechne pragnienie zwiększenia znaczenia gospodarczego regionu w gospodarce światowej oraz mając na uwadze, że Ameryka Łacińska zmniejszyła swoją zależność gospodarczą, aktywnie różnicując swoje stosunki gospodarcze; mając na uwadze, że w tym celu Europa powinna działać mądrze, aby zwiększyć swoją rolę bardzo ważnego partnera handlowego, oraz mając na uwadze, że Europa i Ameryka Łacińska podtrzymują zobowiązanie do dalszego zacieśniania strategicznych stosunków opartych na wspólnych zasadach, wartościach i interesach,

M.  mając na uwadze, że nowa europejska strategia handlowa dostosowana do strategii Europa 2020 powinna uwzględniać szczególną sytuację w Ameryce Łacińskiej,

N.  mając na uwadze, że warunkiem eksportu produktów z zastosowaniem inteligentnych technologii i produktów wysokiej jakości promowanego w ramach Strategii Europa 2020 jest wypłacalność klientów; mając na uwadze, że w interesie obu stron, porozumienia między Ameryką Łacińską i Unią Europejską powinny nadal przynosić wymierne korzyści społeczeństwom obu partnerów,

O.  mając na uwadze, że w 2004 r. doszło do wstrzymania negocjacji zmierzających do utworzenia strefy wolnego handlu dla 750 mln konsumentów z powodu sporu związanego w dużej mierze z dostępem eksporterów z MERCOSUR-u do europejskich rynków rolnych,

1.   podkreśla, że Traktat z Lizbony określa politykę handlową UE jako nieodłączną i ważną część ogólnych działań zewnętrznych UE, która może odgrywać decydującą i pozytywną rolę w tworzeniu bogactwa, zacieśnianiu stosunków gospodarczych i politycznych między narodami i państwami, zapewnianiu pokoju i dążeniu do realizacji celów rozwojowych, środowiskowych i społecznych, a także podkreśla, że wszystkie te obszary polityki muszą się wzajemnie uzupełniać w dążeniu do realizacji celów określonych w Traktacie o Unii Europejskiej; uważa, że współczesna europejska polityka handlowa może odegrać ważną rolę w realizacji milenijnych celów rozwoju ONZ oraz w wypełnianiu międzynarodowych zobowiązań w dziedzinie praw człowieka, bezpieczeństwa żywnościowego oraz zrównoważenia środowiska;

2.   z zadowoleniem przyjmuje fakt, że stosunki handlowe z partnerami z Ameryki Łacińskiej stały się jednym z priorytetów Unii Europejskiej;

3.   podkreśla, że polityka handlowa jest ważnym narzędziem służącym realizacji celu międzyregionalnego partnerstwa strategicznego między Unią Europejską a Ameryką Łacińską; popiera w związku z tym utworzenie obszaru międzyregionalnego partnerstwa euro-latynoamerykańskiego opartego na modelu regionalizmu zgodnym z zasadami WTO;

4.   zauważa, że celem ściślejszej integracji gospodarki Europy i Ameryki Łacińskiej są obustronne korzyści; podkreśla, że zintensyfikowana i uczciwa współpraca handlowa powinna doprowadzić do tworzenia większej liczby lepszych stanowisk pracy w obu regionach i musi wspierać cel, którym jest wydajna pod względem zasobów, bardziej ekologiczna gospodarka; zauważa jednak, że wzrost obrotu handlowego nie powinien prowadzić do wylesiania i zwiększenia emisji gazów cieplarnianych;

5.   wzywa Komisję, aby aktywnie wspierała rozwój systemów sprawiedliwego handlu i obrót zarządzanymi w zrównoważony sposób zasobami;

6.   z zadowoleniem przyjmuje fakt, że deklaracja madrycka wyraźnie uznaje zasadę niezawisłego prawa państw do gospodarowania swymi zasobami naturalnymi i regulowania ich eksploatacji, zaznaczając jednocześnie, że należy brać pod uwagę kryteria zrównoważonego rozwoju;

7.   nalega, aby wszystkie kraje miały prawo ustanawiania mechanizmów niezbędnych do ochrony ich bezpieczeństwa żywnościowego oraz zapewnienia przetrwania i rozwoju małych i średnich producentów żywności;

8.   wyraża przekonanie, że aby zwiększyć korzyści płynące z wzajemnych stosunków handlowych i dokonywać właściwej dystrybucji zysku z obrotu handlowego wśród ludności, rządy w obu regionach powinny przeznaczyć te zyski na zwiększenie dobrobytu społecznego oraz powinny powiązać politykę handlową z odpowiednimi reformami wewnętrznymi i strukturalnymi, w szczególności w dziedzinie życia społecznego i podatków, a jednocześnie popierać odpowiedzialność za reformy handlowe oraz dalej rozwijać i zwiększać zdolności instytucjonalne związane z handlem;

9.   podkreśla, że konieczne jest wspieranie wdrażania specjalnie opracowanych dla danego kraju, uzupełniających strategii politycznych zwiększających możliwości wymiany handlowej pomiędzy zainteresowanym podmiotami, w zgodności z określonymi celami rozwoju; jest przekonany, że podstawowe znaczenie ma uruchomienie pomocy dla handlu oraz wykorzystanie wzrostu obrotu handlowego w celu sprzyjania rozwojowi;

10. z zadowoleniem przyjmuje korzystny rozwój wydarzeń w tych krajach latynoamerykańskich, gdzie nowe strategie handlowe i polityka dotycząca zasobów, którym towarzyszą reformy wewnętrzne, przyczyniły się do ograniczenia ubóstwa i nierówności, widocznego w poprawie ich współczynników Giniego, i uważa, że ten rozwój wydarzeń ilustruje warunki, w jakich polityka handlowa może mieć postępujące skutki dystrybucyjne;

11. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w Ameryce Łacińskiej poszukuje się nowych, ambitnych form współpracy gospodarczej, powiązanych z polityką społeczno-gospodarczą; apeluje do Komisji o wspieranie tego typu podejścia do integracji na osi południe-południe oraz o unikanie w umowach handlowych UE postanowień, które mogłyby osłabić pozytywne efekty takiego podejścia integracyjnego;

12. podkreśla, że należy korzystać z zasobów i pomocy technicznej, aby określić i finansować programy stwarzające lokalne i regionalne możliwości produkcji w celu zagwarantowania bezpieczeństwa żywnościowego oraz trwałego dostępu do rynków dla zmarginalizowanych wspólnot znajdujących się na najniższym szczeblu drabiny społeczno-gospodarczej oraz małych i średnich przedsiębiorstw;

13. wyraża przekonanie, że w ramach pomocy handlowej należy wspierać producentów w zmniejszaniu kosztów transakcyjnych, wynikających z przepisów prawa i związanych z przestrzeganiem norm w zakresie jakości, oraz że należy stworzyć programy, które pomogą firmom w procesie kontroli, testowania i certyfikacji;

14. podkreśla wagę nałożenia norm środowiskowych, identyfikowalności i bezpieczeństwa żywności na produkty rolne importowane na mocy porozumień między UE a państwami Ameryki Łacińskiej;

15. uważa, że dalsze zróżnicowanie handlu, obecnie opartego głównie na surowcach, oraz dalsze zmierzanie ku zrównoważonemu handlowi produktami i usługami o największej wartości dodanej ma ogromne znaczenie dla Ameryki Łacińskiej, aby mogła ona konkurować w skali światowej; wyraża przekonanie, że światowy transport powiązany z bieżącymi łańcuchami dostaw oraz z międzynarodowym podziałem pracy powinien uwzględniać aspekty środowiska;

16. wzywa do zacieśnienia współpracy pomiędzy UE a krajami Ameryki Łacińskiej, by zgodnie ze zobowiązaniami zawartymi w deklaracji madryckiej skoordynowały one wysiłki w celu szybkiego zawarcia ambitnego, sprawiedliwego i kompletnego porozumienia w ramach rundy dauhańskiej WTO; podkreśla, że wielostronny system handlowy oparty na otwartych i sprawiedliwych zasadach przyczyni się do wyjścia gospodarek światowych z kryzysu gospodarczego oraz do sprzyjania wzrostowi i rozwojowi, dzięki stopniowemu i zrównoważonemu ograniczaniu taryfowych i pozataryfowych barier w handlu – w odpowiednich przypadkach i zgodnie z zasadą specjalnego i preferencyjnego traktowania krajów rozwijających się – a jednocześnie skutecznie przyczyni się do redukcji ubóstwa;

17. ubolewa z powodu środków protekcjonistycznych przyjętych w czasie kryzysu finansowego przez niektóre kraje Ameryki Łacińskiej, a zwłaszcza Argentynę; stale nalega na Komisję, aby poruszała z krajami Ameryki Łacińskiej kwestię dostępu do rynku;

18. podkreśla, że realizację ośmiu milenijnych celów rozwoju ONZ należy postrzegać jako kluczowe zadanie podczas prowadzonych aktualnie wielostronnych i dwustronnych negocjacji handlowych; podkreśla, że realizacja ponowionych zobowiązań zawartych w deklaracji madryckiej dotyczących milenijnych celów rozwoju i likwidacji ubóstwa na świecie wymagać będzie takich warunków prowadzenia obrotu handlowego, w których kraje rozwijające się w Ameryce Łacińskiej będą miały rzeczywisty dostęp do rynków krajów rozwiniętych i będą mogły utrzymać i rozwijać swój własny konkurencyjny przemysł wytwórczy i przetwórstwa żywności – warunków, w których wdrażane są bardziej sprawiedliwe praktyki handlowe i stosowane są surowe i wzmocnione przepisy w zakresie ochrony środowiska oraz praw socjalnych;

19. uważa, że Unia Europejska powinna starać się wysunąć bardziej atrakcyjną ofertę mającą na celu służenie interesom rozwoju gospodarczego naszych partnerów, aby zapewnić swoją obecność w regionie obok USA i Chin; jest przekonany, że oferta ta powinna zawierać oferty dodatkowe dotyczące na przykład budowania potencjału oraz transferów technologii; podkreśla również potrzebę szacunku dla partnerów UE i uznania ich niejednakowych potrzeb;

20. ponownie zwraca uwagę na znaczenie włączania klauzul dotyczących praw człowieka oraz norm środowiskowych i socjalnych do wszystkich umów handlowych zawieranych między UE a krajami trzecimi, w tym krajami latynoamerykańskimi, aby nadać spójność działaniom zewnętrznym, jednocześnie odzwierciedlającym interesy gospodarcze UE i propagującym jej podstawowe wartości;

21. podkreśla, że korzystne tendencje rynkowe wzdłuż całego łańcucha wartości muszą umożliwiać osiąganie odpowiednich dochodów, a marże z zysku powinny być korzystne dla wszystkich podmiotów uczestniczących w całym łańcuchu wartości;

22. uważa, że konieczne jest nadanie naszemu partnerstwu handlowemu prawdziwie europejskiego wymiaru, intensyfikując wymianę między krajami Ameryki Łacińskiej i wszystkimi krajami europejskimi, w tym państwami z Europy Środkowo-Wschodniej; sądzi, że konieczne jest ujęcie w tej wymianie szerszego wachlarza dziedzin działalności gospodarczej;

23. podkreśla konstruktywną rolę, jaką powinny odgrywać przedsiębiorstwa z siedzibą w UE działające na terenie Ameryki Łacińskiej poprzez stosowanie wysokich norm w zakresie ochrony środowiska, praw socjalnych i zarządzania jakością oraz oferowanie uczciwego wynagrodzenia i bezpieczeństwa zatrudnienia;

24. jest świadomy wcześniejszych przypadków niewłaściwego postępowania przedsiębiorstw działających w Ameryce Łacińskiej, obejmujących degradację ekologiczną, przypadki nadmiernego wykorzystywania siły roboczej oraz poważne naruszenia praw człowieka; przypomina, że UE jako całość oraz przedsiębiorstwa z siedzibą w UE działające w Ameryce Łacińskiej powinny służyć za wzór postaw w zakresie praw socjalnych i pracowniczych oraz ochrony środowiska, w szeroko pojmowanych ramach przejrzystości i poszanowania praw człowieka, zapewniających ochronę wszystkim podmiotom; podkreśla, że europejskie przedsiębiorstwa wielonarodowe stanowią ważny element wizerunku UE w regionie i powinny propagować jej wartości, przestrzegając zasad społecznej odpowiedzialności biznesu;

25. przyznaje, że zawarcie porozumień WTO dotyczących handlu bananami ostatecznie zamknęło wieloletni spór z dostawcami bananów z Ameryki Łacińskiej i partnerskimi krajami AKP, mogłoby ułatwić postępy w negocjacjach w ramach rundy dauhańskiej oraz przyczyniło się do zakończenia negocjacji dotyczących różnych porozumień z krajami Ameryki Środkowej oraz z Kolumbią i Peru; niemniej wzywa do uwzględnienia zarówno zobowiązań podjętych w stosunku do partnerów AKP, jak i interesów producentów UE; wzywa, w celu uniknięcia przyszłych sporów, do zagwarantowania sprawiedliwego traktowania wszystkim partnerom handlowym w Ameryce Łacińskiej, włącznie z tymi, którzy nie zawarli porozumienia handlowego z UE;

26. przypomina, że umowy zawarte na szczeblu WTO oraz umowy dwustronne będące na etapie negocjacji z niektórymi państwami Ameryki Łacińskiej oddziałują na wrażliwe gospodarki regionów najbardziej oddalonych z powodu podobieństwa rodzajów ich produkcji rolnej do sektorów rolnictwa na kontynencie latynoamerykańskim; popiera zatem podejście, zgodnie z którym w stosunkach handlowych między UE a Ameryką Łacińską strategiczne i tradycyjne sektory regionów najbardziej oddalonych są chronione i podlegają odpowiedniej rekompensacie oraz są obiektem szczególnej uwagi, tak aby nie podważyć zobowiązań, jakie UE przyjęła w stosunku do tych regionów w europejskiej strategii dla regionów najbardziej oddalonych w 2009 r.;

27. wskazuje na fakt, że podczas wdrażania wszystkich układów o stowarzyszeniu należy uwzględniać interesy obywateli oraz że ich wdrożenie musi być poddane ratyfikacji przez parlamenty w odniesieniu do wszystkich ich elementów, a mianowicie dialogu politycznego, współpracy i handlu;

28. zauważa pozytywne zakończenie negocjacji w sprawie układu o stowarzyszeniu między UE a Ameryką Środkową, który jako pierwszy przykład układu między dwoma regionami powinien przyczynić się, wraz z odpowiednimi towarzyszącymi strategiami politycznymi, nie tylko do bogacenia się, lecz również do dalszej integracji państw Ameryki Środkowej; przyjmuje do wiadomości decyzję Panamy o zapoczątkowaniu procesu włączania do Systemu Integracji Gospodarczej Ameryki Środkowej;

29. stwierdza, że w pozytywny sposób zostały zakończone negocjacje w ramach wielostronnego porozumienia handlowego między UE a Kolumbią i Peru; zauważa, że Boliwia postanowiła wycofać z Trybunału Sprawiedliwości Wspólnoty Andyjskiej skargę dotyczącą wielostronnego porozumienia handlowego; wzywa zatem poszczególne strony do zmierzania ku przyszłemu układowi o stowarzyszeniu, który będzie negocjowany ze wszystkimi państwami Wspólnoty Andyjskiej;

30. popiera wznowienie negocjacji w sprawie układu o stowarzyszeniu UE-MERCOSUR – jako że szybko zawarty układ o stowarzyszeniu tego rodzaju, mający niezwykłe znaczenie i wpływający na życie siedmiuset milionów osób, byłby najambitniejszym na świecie porozumieniem międzyregionalnym – i podkreśla znaczenie głębokiego angażowania Parlamentu Europejskiego na wszystkich etapach negocjacji; jest świadomy tego, że kwestie związane z rolnictwem będą prawdopodobnie jednym z drażliwych tematów w ramach negocjacji; podkreśla, że należy osiągnąć wyważony rezultat zadowalający ostatecznie obie strony poprzez zapewnienie, że w negocjacjach zostaną w pełni uwzględnione ostatnie wydarzenia w gospodarce światowej, światowe wyzwania związane ze środowiskiem, takie jak zmiany klimatu, oraz dezyderaty i obawy Parlamentu;

31. wzywa Komisję do ścisłego zaangażowania Parlamentu w negocjacje dotyczące koniecznej aktualizacji porozumień z Chile i Meksykiem;

32. podkreśla, że mandat negocjacyjny dotyczący układu o stowarzyszeniu UE-MERCOSUR został opracowany przed rozszerzeniami UE w 2004 i 2007 r.; wzywa w związku z tym Komisję do zawieszenia negocjacji z MERCOSUR-em do czasu określenia przez Radę nowego mandatu, który w pełni uwzględni interesy nowych państw członkowskich;

33. zdecydowanie popiera przyjęcie wspólnego planu wykonawczego dla partnerstwa strategicznego UE-Meksyk oraz negocjacje mające na celu ambitną modernizację stosunków handlowych z myślą o wykorzystaniu pełnego potencjału układu o stowarzyszeniu UE-Meksyk, który od momentu wejścia w życie umożliwił 122-procentowy wzrost obrotu handlowego;

34. zdecydowanie popiera mapę drogową i program roboczy dotyczące partnerstwa na rzecz rozwoju i innowacyjności UE-Chile oraz obustronnie zadowalające rozszerzenie w dziedzinie obrotu towarami i usługami układu o stowarzyszeniu, który od 2003 r. umożliwił podwojenie obrotu między Chile a UE;

35. podkreśla konieczność przeprowadzenia uprzedniej analizy oddziaływania skutków umowy z MERCOSUR-em ze względu na przewidywany wzrost eksportu mięsa do Europy – a mianowicie wołowiny o 70% oraz drobiu o 25% – które jest tańsze z powodu niższych wymogów sanitarnych, środowiskowych i społecznych;

36. wzywa Komisję i jej partnerów w Ameryce Łacińskiej do angażowania społeczeństwa obywatelskiego w ocenę przestrzegania zawartych w umowach handlowych standardów w zakresie pracy, praw człowieka i ochrony środowiska oraz do sprzyjania przeprowadzaniu regularnych debat z udziałem społeczeństwa obywatelskiego przewidzianych w układach o stowarzyszeniu;

37. jest głęboko zaniepokojony środkami ograniczającymi przyjętymi niedawno przez rząd Argentyny i dotyczącymi produktów spożywczych importowanych z krajów trzecich, w tym z Unii Europejskiej; uważa, że środki te stanowią w praktyce barierę pozataryfową, niezgodną ze zobowiązaniami w ramach WTO; w związku z tym apeluje do rządu Argentyny o likwidację tego nielegalnego obciążenia nałożonego na produkty spożywcze, które mogłoby stanowić negatywny sygnał i poważne utrudnienie dla toczących się negocjacji między UE a MERCOSUR-em;

38. wzywa Komisję do uczynienia negocjacji handlowych bardziej przejrzystymi dzięki udzieleniu wczesnego dostępu do najważniejszych dokumentów i projektów układów wszystkim partnerom społecznym z sektorów, na które może potencjalnie oddziaływać wynik porozumień handlowych, przy jednoczesnym zastosowaniu standardowych procedur dotyczących dokumentów podlegających wymogom poufności, a także do ustanowienia trwałego i sformalizowanego procesu konsultacji z nimi;

39. zwraca uwagę na ważną rolę, jaką odgrywa Unia Narodów Południowoamerykańskich (UNASUR);

40. wzywa Komisję do rozważenia możliwości ustanowienia bliskiej współpracy między oboma kontynentami, w celu rozwijania nowej sieci kolejowej w Ameryce Łacińskiej;

41. przyjmuje do wiadomości decyzję o utworzeniu Wspólnoty Krajów Ameryki Łacińskiej i Karaibów (CELAC); wskazuje, że integracja regionalna jest kluczowym procesem pomagającym Ameryce Łacińskiej dostosować się do nowych globalnych wyzwań;

42. wyraża przekonanie, że ramy dotyczące handlu, energii i zmian klimatycznych powinny mieć względem siebie komplementarny charakter;

43. nakłania Komisję do wsparcia partnerów w Ameryce Łacińskiej w tworzeniu konkurencyjnych zakładów produkcyjnych o wartości dodanej; proponuje utworzenie regionalnych akademii handlu zarówno w regionach Ameryki Łacińskiej, jak i w państwach członkowskich UE, nastawionych na budowanie potencjału wśród MŚP poprzez udostępnianie szkoleń na temat warunków koniecznych do handlowania produktami, towarami i usługami rolnymi z regionem partnerskim;

44. nakłania kraje Ameryki Łacińskiej do poczynienia prawdziwych starań w celu zwalczania zmian klimatu, a w szczególności do powstrzymania wylesiania;

45. zachęca, by w ramach wsparcia UE dla targów handlowych UE-Ameryka Łacińska odbywających się w różnych krajach europejskich i latynoamerykańskich utworzyć platformę dla kontaktów i umów partnerskich, zwłaszcza wśród MŚP;

46. jest zdania, że kolejna reforma ogólnego systemu preferencji powinna uczynić go bardziej skutecznym i stabilnym, tak aby zagwarantować, że producenci z Ameryki Łacińskiej będą czerpać z niego potencjalne korzyści; uważa, że negocjacje dotyczące porozumień handlowych z krajami już korzystającymi z systemu GSP+ powinny brać pod uwagę stopień asymetrii uwzględniający w znacznym stopniu poziom preferencji, z jakich korzystają w ramach systemu GSP+; podkreśla, że żaden kraj nie jest zobowiązany do podejmowania negocjacji, a więc wszystkie kraje mogą nadal korzystać z systemu GSP+, dopóki spełniają odpowiednie warunki;

47. zauważa utworzenie przez UE nowego instrumentu inwestycyjnego dla Ameryki Łacińskiej, który powinien być przede wszystkim dźwignią do uruchomienia dodatkowych funduszy różnicujących inwestycje w Ameryce Łacińskiej mające pomóc w osiąganiu postępów w priorytetowych dziedzinach, takich jak solidny transport publiczny i systemy mobilności, oszczędność energii, energie odnawialne, edukacja i badania;

48. przyjmuje z zadowoleniem decyzję o utworzeniu Fundacji UE-LAC, która również na płaszczyźnie handlowej posłuży do umocnienia partnerstwa międzyregionalnego, zwiększenia jego widoczności i rozpowszechnienia jego pełnego potencjału;

49. uważa, że sformułowania zawarte w rozdziałach dotyczących ochrony inwestycji w umowach handlowych powinny przyczynić się do zaistnienia pewności prawa w celu zwiększenia inwestycji, umożliwiając jednocześnie rządom spełnienie oczekiwań społeczeństwa w zakresie środowiska, ochrony zdrowia i ochrony społecznej;

50. uznaje znaczenie przeprowadzenia audytu długu zagranicznego Ekwadoru przez międzynarodową komisję i zachęca inne kraje do przyjęcia podobnego podejścia; wzywa Komisję i Radę do szybszego rozwiązania problemu długu zagranicznego niektórych krajów Ameryki Łacińskiej i Karaibów zarówno w stosunkach dwustronnych, jak i w ramach międzynarodowych instytucji finansowych;

51. wzywa Unię Europejską do poparcia nowej koncepcji wspierania ochrony środowiska poprzez kompensatę strat w zakresie potencjalnych wpływów z handlu oraz do współfinansowania utworzenia pod auspicjami Programu Rozwoju Narodów Zjednoczonych proponowanego przez rząd Ekwadoru funduszu powierniczego Yasuni-ITT, którego celem jest zrekompensowanie obywatelom Ekwadoru odstąpienia od wydobycia ropy naftowej z pól położonych w Parku Narodowym Yasuni;

52. ponownie podkreśla, że Unia Europejska powinna aktywnie wspierać konkretnie te kraje rozwijające się, które korzystają z tak zwanych rozwiązań elastycznych zapisanych w porozumieniu TRIPS, tak aby mogły one zapewniać leki po przystępnych cenach w ramach krajowych programów w dziedzinie zdrowia publicznego;

53. wzywa Komisję do realizacji zaleceń zawartych w niniejszym sprawozdaniu w nowej strategii handlowej UE, zwłaszcza jeżeli chodzi handel pomiędzy UE a krajami Ameryki Łacińskiej i Karaibów w przyszłości;

54. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1) Dz.U. C 285 E z 22.11.2006, s. 126. (2) Dz.U. C 293 E z 2.12.2006, s. 155. (3) Dz.U. C 298 E z 8.12.2006, s. 261. (4) Dz.U. C 296 E z 6.12.2006, s. 123. (5) Dz.U. C 308 E z 16.12.2006, s. 182. (6) Dz.U. C 102 E z 24.4.2008, s. 291. (7) Dz.U. C 175 E z 10.7.2008. (8) Dz.U. C 297 E z 20.11.2008, s. 193. (9) Dz.U. C 259 E z 29.10.2008, s. 64. (10) Dz.U. C 259 E z 29.10.2009, s. 77. (11) Dz.U. C 279 E z 19.11.2009, s. 5. (12) Teksty przyjęte, P7_TA(2010)0089. (13) Teksty przyjęte, P7_TA(2010)0141. (14)    Dz.U. C 285 E z 26.11.2009, s. 126. (15)    Dz.U. L 211 z 6.8.2008, s. 1. (16)    „The Future of the WTO - Addressing Institutional Challenges in the New Millenium (Przyszłość WTO – wyzwania instytucjonalne w nowym tysiącleciu)”, sprawozdanie rady konsultacyjnej dla dyrektora generalnego Supachaia Panitchpakdiego (WTO, styczeń 2005). (17)    Projekt decyzji UNFCCC -/CP.15, porozumienie kopenhaskie, FCCC/CP/2009/L.7.

Traktat lizboński określa politykę handlową UE jako nieodłączną część ogólnych działań zewnętrznych UE, w związku z czym polityka ta musi obejmować cele rozwojowe, środowiskowe i społeczne, a także przyczyniać się do realizacji innych celów określonych w Traktacie o Unii Europejskiej. Sprawozdawca jest przekonany, że współczesna europejska polityka handlowa musi odegrać ważną rolę w realizacji milenijnych celów rozwoju ONZ oraz międzynarodowych zobowiązań w dziedzinie praw człowieka, gwarancji podaży żywności oraz trwałości środowiska naturalnego.

W czasie, kiedy Komisja Europejska prowadzi prace nad nowym komunikatem dotyczącym przyszłej polityki handlowej UE sprawozdawca pragnie skorzystać z okazji, aby wnieść wkład w ten proces, jeżeli chodzi o konkretne stosunki handlowe pomiędzy Unią Europejską a regionem Ameryki Łacińskiej i Karaibów.

Po przeprowadzeniu nowych i imponujących zmian społecznych i kulturowych – do których UE powinna odnieść się z zadowoleniem i które powinna wspierać – Ameryka Łacińska jest w przededniu podjęcia zdecydowanych działań w dziedzinie rozwoju gospodarczego. Towarzyszy im rosnąca pewność siebie jej krajów. Słusznie oczekują one, że będą traktowane przez społeczność międzynarodową jak pełnoprawni partnerzy.

Sprawozdawca jest przekonany, że przed UE stoi szansa odegrania ważnej roli w przyszłości Ameryki Łacińskiej. Może ona jednak stracić tę szansę, jeżeli nie będzie w stanie przystosować oferty stosunków z tymi krajami do współczesnych wyzwań. Aby zwyciężyć ze Stanami Zjednoczonymi, Chinami oraz innymi państwami zabiegającymi o rynek latynoamerykański, UE powinna unikać zbyt restrykcyjnych lub uzależniających umów, a w zamian wysunąć bardziej atrakcyjną ofertę mającą na celu służenie interesom rozwoju gospodarczego swoich partnerów. Oferta ta powinna obejmować budowanie potencjału oraz transfery technologii, a także szacunek dla partnerów UE.

Stosunki handlowe UE z Ameryką Łacińską

Ameryka Łacińska przechodzi obecnie poważny proces różnicowania swych stosunków międzynarodowych. Wśród naszych partnerów obserwuje się ogólną tendencję do gospodarczego uniezależnienia się od Stanów Zjednoczonych. Nazywają oni ten proces „drugą niepodległością ” i aktywnie dążą do zbudowania ważnych stosunków z regionem Azji i Pacyfiku, rozszerzenia stosunków z Afryką oraz oferują możliwości pogłębienia stosunków z Europą.

Nowa forma stosunków handlowych, jaką wypracowuje Ameryka Łacińska, charakteryzuje się dążeniem do większej sprawiedliwości gospodarczej, zarówno na arenie międzynarodowej, jak i w obrębie jej krajów. Region ten poważnie ucierpiał w okresie zimnej wojny, kiedy to silne wpływy zewnętrzne przyczyniły się do wprowadzenia autorytarnych rządów w szeregu krajów, w których bogactwo regionu przechodziło do kieszeni nielicznych osób.

Te wpływy zewnętrzne zaburzyły strukturę społeczno-gospodarczą niektórych krajów, z czym walczą one do chwili obecnej. W ciągu dwóch ostatnich dziesięcioleci Ameryka Łacińska odniosła wielkie sukcesy we wprowadzaniu rządów demokratycznych w swoich krajach. Transformacja ta nie polega wyłącznie na organizacji wolnych i sprawiedliwych wyborów parlamentarnych, ale także obejmuje kwestię niesprawiedliwego podziału zasobów w społeczeństwach. W wielu krajach konieczne było ponowne wprowadzenie pojęcia budżetu państwa w celu umożliwienia inwestycji w oświatę, ochronę zdrowia, usługi publiczne i infrastrukturę.

UE z zadowoleniem odnosi się do zmian demokratycznych w Ameryce Łacińskiej oraz popiera je. Stosunki handlowe pomiędzy tymi dwoma regionami w przyszłości powinny zapewnić środki pozwalające dalej podążać tą drogą. Powinny one wynagradzać tych, którzy ciężko pracują nad wzmocnieniem prawa pracy i praw człowieka, a także nad ochroną środowiska i klimatu. Takie jest przesłanie europejskiej inicjatywy GSP plus.

Jednocześnie sprawozdawca wyraża zaniepokojenia faktem, że Komisja podważa to podejście oferując jeszcze większe korzyści handlowe Kolumbii, której rząd toleruje prześladowania członków związków zawodowych oraz obrońców praw człowieka.

System GSP pomógł wielu krajom zróżnicować ich eksport. Powinniśmy go zreformować, by stał się skuteczniejszy i by zagwarantować, że obywatele krajów Ameryki Łacińskiej, którzy będą na to zasługiwać, będą czerpać potencjalne korzyści z tego preferencyjnego systemu.

Pomimo ogromnego potencjału LAC, jedynie niektóre państwa członkowskie UE są nadal żywotnie zainteresowane rozwijaniem dwustronnych stosunków międzyregionalnych z nimi . Państwa te to przede wszystkim Hiszpania i Portugalia, poza tym Francja, Holandia, Niemcy, Wielka Brytania i Włochy są głównymi partnerami handlowymi tego regionu w UE. Szczególnie 12 państw członkowskich, które jako ostatnie przystąpiły do UE, odgrywa zbyt małą rolę w stosunkach pomiędzy regionami. Konieczne są dodatkowe wysiłki, aby stosunki te nabrały prawdziwie europejskiego wymiaru.

Wraz z geograficznym rozszerzeniem stosunków handlowych kraje LAC mogą działać stymulująco na rozwój gospodarczy i społeczny krajów Europy Centralnej i Wschodniej.

Z drugiej strony UE ma w tym regionie jedynie pięciu głównych partnerów handlowych, z którymi prowadzi znaczący obrót. Są to Brazylia, Meksyk, Argentyna, Chile i Kolumbia. Nadal można wiele zrobić, aby umożliwić gospodarkom LAC pełniejsze skorzystanie z handlu z Europą.

Podczas szczytu EU-LAC, który miał miejsce w Limie w 2008 r., określono główne założenia międzyregionalnego partnerstwa strategicznego. Celem było stworzenie sieci układów o stowarzyszeniu pomiędzy UE a poszczególnymi grupami integracji lokalnej. Podczas szczytu EU-LAC w Madrycie w maju 2010 r. kontynuowano prace nad tym zagadnieniem.

Przepływy środków finansowych, a zwłaszcza przepływy środków z zagranicznych inwestycji bezpośrednich, stały się najbardziej dynamicznym obszarem międzyregionalnych stosunków gospodarczych, podczas gdy handel pomiędzy LAC a UE ucierpiał bardziej bezpośrednio na skutek negatywnego wpływu międzynarodowego kryzysu gospodarczego.

Poza zdecydowanym ograniczeniem wskutek kryzysu, handel międzyregionalny w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci charakteryzował się stosunkowo niewielką dynamiką. Handel pomiędzy EU a regionem Ameryki Łacińskiej i Karaibów rozwija się wolniej niż handel obu regionów z innymi rejonami świata.

Jedną z przyczyn względnego spadku aktywności w handlu UE-LAC jest rosnący udział krajów azjatyckich w handlu zagranicznym z LAC, choć UE pozostaje nadal drugim partnerem handlowym Ameryki Łacińskiej. Układy o stowarzyszeniu pomiędzy UE a Meksykiem i Chile przyczyniły się do znacznego wzrostu obrotów handlowych, jednak obrót handlowy Meksyku z Europą jest marginalny w porównaniu z obrotami ze Stanami Zjednoczonymi.

Handel EU-LAC jest niesymetryczny pod względem rodzaju towarów wywożonych przez każdy region. Liczba sektorów gospodarki czerpiących korzyści z bieżących stosunków handlowych jest również ograniczona. Obie strony muszą uwzględnić większą liczbę działań gospodarczych w wymianie handlowej z UE. W krajach LAC gros przywozu z UE stanowią produkty przemysłowe (ponad 85%). Jednocześnie ponad 40% wywozu tego regionu do UE stanowią produkty podstawowe. Spośród nich szczególnie kontrowersyjnymi produktami są cukier i banany.

Choć w zamierzeniach umowa pomiędzy krajami UE a krajami Ameryki Łacińskiej podpisana w ramach WTO w grudniu 2009 r. miała być rozwiązaniem kończącym 15 lat sporów dotyczących unijnego systemu handlu bananami, różnice pomiędzy porozumieniami na szczeblu WTO oraz porozumieniami dwustronnymi z Kolumbią, Peru i Ameryką Centralną, a także zobowiązania złożone partnerom AKP w regionie Karaibów stanowią źródło dalszych kontrowersji.

VI szczyt Unia Europejska - Ameryka Łacińska i Karaiby (Madryt, dnia 18 maja 2010 r.)

W deklaracji madryckiej głowy państw i szefowie rządów Unii Europejskiej oraz Ameryki Łacińskiej i Karaibów podkreślili determinację do wspierania otwartego i wolnego od dyskryminacji wielostronnego systemu handlowego opartego na określonych zasadach oraz do pełnego poszanowania jego warunków. Uznali jego wkład we wspieranie walki z kryzysem gospodarczym oraz w promowanie wzrostu i rozwoju zgodnie z zasadą specjalnego i preferencyjnego traktowania krajów rozwijających się.

W deklaracji wyrażono zadowolenie z powodu zakończenia negocjacji w sprawie układu o stowarzyszeniu pomiędzy UE a Ameryką Centralną. To parlamenty poszczególnych krajów zadecydują, czy wypracowane przez negocjatorów porozumienie jest w interesie zainteresowanych obywateli. Sprawozdawca jest zdania, że układ ten to porozumienie mieszane podlegające ratyfikacji ze strony PE oraz parlamentów krajowych.

W deklaracji wyrażono również zadowolenie z powodu zakończenia negocjacji pomiędzy UE a Kolumbią oraz Peru w sprawie wielostronnej umowy handlowej zaznaczając, że „Boliwia obserwowała losy tego porozumienia i wniosła skargę do trybunału Wspólnoty Andyjskiej”. Sprawozdawca podziela obawy rządu Boliwii, że poza jego obawami związanymi z prawami człowieka, które wspomniano wcześniej, umowa ta może mieć niekorzystny wpływ na proces integracji regionalnej. Sprawozdawca jest zdania, że układ ten to porozumienie mieszane podlegające ratyfikacji ze strony PE oraz parlamentów krajowych.

W deklaracji przypomniano również znaczenie wznowienia negocjacji UE-MERCOSUR. Jest to trudne zadanie i PE powinien być zaangażowany we wszystkie etapy negocjacji. Sprawozdawca jest przekonany, że należy uaktualnić mandat negocjacyjny Komisji Europejskiej, aby w pełni uwzględniał on rozwój wydarzeń w gospodarce światowej, a także dezyderaty i obawy Parlamentu Europejskiego.

W deklaracji wyrażono również zadowolenie z decyzji o utworzeniu Wspólnoty Krajów Ameryki Łacińskiej i Karaibów (CELAC). Sprawozdawca jest zdania, że utworzenie CELAC to ważny krok o ogromnym potencjale. Innym projektem zasługującym na naszą uwagę jest Unia Narodów Południowoamerykańskich (UNASUR).

Handel, wzrost i rozwój

Integracja handlowa na szczeblu regionalnym, a nawet w obrębie jednego kraju to warunek prawdziwej integracji z systemami rynku światowego, pozwalający stymulować trwały wzrost i wspierać rozwój. Jest oczywiste, że celem głębszej integracji dziedzin gospodarki Europy i Ameryki Łacińskiej muszą być obustronne korzyści.

W interesie gospodarki europejskiej jest rozszerzenie zdolności absorpcyjnych rynków latynoamerykańskich. Ludność cierpiąca ubóstwo nie będzie w stanie kupować wysokiej jakości produktów europejskich. Dlatego też w interesie większości przedsiębiorstw europejskich jest wzrost wynagrodzeń i siły nabywczej w Ameryce Łacińskiej. W dniu dzisiejszym jedna trzecia mieszkańców tego regionu to ludzie ubodzy; zaś według ECLAC i UNICEF prawie 63% dzieci i młodzieży cierpi ubóstwo.

Z zalet handlu i inwestycji korzystają w największym stopniu kraje posiadające podmioty gospodarcze, instytucje i politykę niezbędną do czerpania korzyści na rynkach światowych. Istniejące już strategie polityczne oraz warunki społeczno-ekonomiczne są głównym czynnikiem determinującym wpływ integracji w dziedzinie handlu na ubóstwo. Wpływ na handel mają w szczególności polityka finansowa, aktualne warunki działania małych firm oraz konkurencja na rynku lokalnym, a także rozwój infrastruktury oraz obniżenie zysków pośredników na korzyść producentów. Sprawozdawca zdecydowanie popiera wzmocnienie systemów sprawiedliwego handlu.

Należy wspierać wdrażanie specjalnie opracowanych dla danego kraju, uzupełniających strategii politycznych rozszerzających możliwości związane z otwartością handlową pomiędzy zainteresowanym podmiotami, takimi jak decydenci polityczni na szczeblu krajowym lub regionalnym oraz w sektorze prywatnym, związkach zawodowych i innych organizacjach społeczeństwa obywatelskiego, a także w kręgach akademickich.

Należy wykorzystać zasoby i pomoc techniczną w celu określania i finansowania programów gwarantujących lokalne i regionalne możliwości produkcji oraz trwały dostęp do rynków światowych dla zmarginalizowanych oraz małych i średnich przedsiębiorstw.

Biorąc pod uwagę aktualne warunki produkcyjne, ubodzy rolnicy, rzemieślnicy i drobni producenci w Ameryce Łacińskiej nie mogą skorzystać z możliwości, jakie niesie ze sobą wolny handel.

Pomoc związana z handlem może służyć drobnym producentom w obniżaniu kosztów transakcyjnych wynikających z przestrzegania norm prawnych i jakościowych. Należy opracowywać programy pomocy dla firm obejmujące kontrolę, testowanie oraz certyfikacje urzędowe.

Choć Ameryka Łacińska może poszczycić się bogactwem zasobów naturalnych, nie udało się jej jednak zdobyć większego udziału w handlu międzynarodowym, co więcej, traci go na rzecz bardziej dynamicznych pod względem gospodarczym krajów azjatyckich.

Deklaracja madrycka wyraźnie uznaje zasadę niezawisłego prawa państw do gospodarowania swymi zasobami naturalnymi i regulowania ich eksploatacji. Przypadek Brazylii, Ekwadoru i Boliwii, gdzie nowe strategie handlowe i polityka dotycząca zasobów przyczyniły się do ograniczenia nierówności, ilustruje warunki, w jakich reformy handlowe mogą mieć wpływ na postępy w zakresie dystrybucji. Dla Ameryki Łacińskiej podstawowe znaczenie ma uruchomienie pomocy handlowej oraz wykorzystanie liberalizacji handlu.