dwar kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE b'appoġġ għall-objettiv ta' aċċess universali għall-enerġija sal-2030

(2011/2112(INI))

Il-Parlament Ewropew,

–    wara li kkunsidra l-għażla tal-2012 bħala s-Sena Internazzjonali tal-Enerġija Sostenibbli għal Kulħadd mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti bħala rikonoxximent tal-importanza tal-aċċess għall-enerġija għal żvilupp ekonomiku sostenibbli u għall-ilħuq tal-Għanijiet ta’ Żvilupp tal-Millenju (MDGs)(1),

–    Wara li kkunsidra t-tnedija mis-Segretarju Ġenerali tan-NU, Ban Ki-moon, ta’ Inizjattiva għal Enerġija Sostenibbli għal Kulħadd(2),

–    wara li kkunsidra t-twaqqif mis-Segretarju Ġenerali tan-NU, Ban Ki-moon, ta’ Grupp Konsultattiv dwar l-Enerġija u t-Tibdil fil-Klima (AGECC) u r-rakkomandazzjonijiet tiegħu tat-28 ta’ April 2010, fejn identifika bħala prijoritajiet il-mira internazzjonali ta’ aċċess universali għal servizzi moderni ta’ enerġija għal kulħadd sal-2030 u t-tnaqqis tal-intensità enerġetika globali b’40% sal-2030(3),

–    wara li kkunsidra l-Prospettiva tal-Enerġija Dinjija 2011 tal-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija (IEA), li tenfasizza li madwar id-dinja madwar 1.3 biljun persuna m’għandhom l-ebda aċċess għall-elettriku u, barra minn hekk, li madwar 2.7 biljun persuna m’għandhomx faċilitajiet nodfa għat-tisjir,

–    wara li kkunsidra l-konferenza internazzjonali ta’ livell għoli dwar Enerġija għal Kulħadd – Il-Finanzjament tal-Aċċess għall-Foqra li saret f’Oslo, in-Norveġja, fl-10 u fil-11 ta’ Ottubru 2011 u t-tnedija tas-Sħubija Internazzjonali għall-Enerġija u l-Klima – l-Inizjattiva Energy+,

–    wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea dwar l-aċċess għal sorsi ta' enerġija sostenibbli fil-livell lokali fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw tad-19 ta' Mejju 2009, li jfakkru li "l-aċċess għal sorsi ta' enerġija rinnovabbli u għal servizzi moderni tal-enerġija huwa prerekwiżit għat-tkabbir ekonomiku u l-iżvilupp soċjali, kif ukoll biex jintlaħqu l-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millennju (MDGs)" u li "l-iffokar fuq l-enerġija sostenibbli se jikkonsolida l-progress lejn l-MDGs u se jikkontribwixxi biex tiġi indirizzata l-kriżi globali u biex jittaffa t-tibdil fil-klima",

–    wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew tas-17 ta’ Lulju 2002 dwar il-kooperazzjoni fil-qasam tal-enerġija mal-pajjiżi li qed jiżviluppaw (COM(2002) 0408),

–    wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew tas-26 ta’ Ottubru 2004 dwar l-iżvilupp fil-futur tal-Inizjattiva tal-UE għall-Enerġija u l-modalitajiet għall-istabbiliment ta’ Faċilità għall-Enerġija għall-pajjiżi ACP (COM(2004)0711),

–    wara li kkunsidra l-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Soċjali u Ekonomiku Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni tat-13 ta' Ottubru 2011 bit-titolu "Inżidu l-impatt tal-Politika tal-UE għall-Iżvilupp: Aġenda għall-Bidla” (COM(2011)0637),

–    wara li kkunsidra l-Artikolu 48 tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,

–    wara li kkunsidra r-rapport tal-Kumitat għall-Iżvilupp (A7-0442/2011),

A.  billi madwar id-dinja madwar 1.3 biljun persuna – li 84% minnhom jgħixu f’żoni rurali – m’għandhom l-ebda aċċess għall-elettriku; billi, barra minn hekk, 2.7 biljun persuna m’għandhomx faċilitajiet nodfa għat-tisjir(4), sitwazzjoni li tikkaġuna duħħan fuq ġewwa li hu responsabbli għal ’il fuq minn 1.4 miljun mewta prematura fis-sena, li tagħmilha, wara l-HIV/AIDS, it-tieni l-aktar raġuni frekwenti ta’ mwiet prematuri madwar id-dinja(5); billi n-nuqqas attwali ta' aċċess għal servizzi tal-enerġija moderni f'ħafna pajjiżi foqra rriżulta f'inugwaljanza tal-ġeneru u partikolarment fi żvantaġġi għan-nisa u t-tfal,

B.   billi l-aċċess għall-enerġija huwa essenzjali għar-realizzazzjoni ta' bosta drittijiet li jinsabu fil-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali tal-1966 u fi strumenti ġuridiċi internazzjonali oħrajn fil-qasam tad-drittijiet tal-bniedem u tal-ambjent,

C.  billi l-MDGs mhux se jintlaħqu sakemm ma jsirx progress sostanzjali fir-rigward tat-titjib tal-aċċess għall-enerġija, liema progress jirrikjedi investiment annwali li hu stmat fil-livell ta’ USD 48 biljun sal-2030, li hu ekwivalenti għal madwar 3% tal-investiment globali fl-infrastruttura tal-enerġija previst għall-perjodu sal-2030 u li jwassal għal żieda modesta ta’ 0.7% fl-emissjonijiet tas-CO2 sal-2030(6);

D.  billi sorsi ta' enerġija rinnovabbli, u speċjalment soluzzjonijiet deċentralizzati żgħar, għandhom potenzjal enormi għall-provvista ta' servizzi tal-enerġija affidabbli, sostenibbli u bi prezzijiet raġonevoli għall-fqar, partikolarment f'żoni rurali tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw; billi l-pajjiżi li qed jiżviluppaw jinsabu f'żoni b'aċċess għal sorsi ta' enerġija rinnovabbli b'abbundanza, speċjalment l-enerġija solari u tar-riħ; billi għad hemm ħafna sfidi biex tiġi garantita l-espansjoni tagħhom fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, fosthom il-finanzjament, il-bini ta' kapaċità, it-trasferiment tat-teknoloġija u r-riforma tal-governanza,

E.   billi l-użu ta' teknoloġiji ta' enerġija rinnovabbli huwa essenzjali għall-pajjiżi li qed jiżviluppaw biex inaqqsu d-dipendenza tagħhom fuq l-importazzjonijiet ta' fjuwils fossili u l-volatilità tal-prezzijiet relatata; billi l-proġetti tal-enerġija rinnovabbli fuq skala kbira (bħal pereżempju l-idroelettriku u l-għelejjel għall-enerġija) jaf ikollhom ukoll konsegwenzi soċjali u ambjentali gravi għall-popolazzjoni lokali, jiġifieri fuq is-sigurtà tal-ilma jew dik alimentari; billi valutazzjoni bir-reqqa tal-impatti ambjentali tat-teknoloġiji tal-enerġija rinnovabbli hija għalhekk prerekwiżit importanti għall-finanzjamenti minn donaturi,

F.   billi l-aċċess għal servizzi tal-enerġija moderni u sostenibbli għal kulħadd ifisser aċċess għal firxa sħiħa ta’ servizzi tal-enerġija (mhux biss elettriku) li wieħed jeħtieġ u jkun irid, pereżempju t-tidwil, it-tisjir u t-tisħin tal-ilma, it-tisħin tal-ispazji, l-aċċess għall-informazzjoni u l-komunikazzjoni u l-enerġija għal użi produttivi u għall-ġenerazzjoni tal-introjtu;

G.  billi 8% biss tal-USD 409 biljun mogħtija f’sussidji għall-fjuwils fossili fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw fl-2010 marru għall-20% tal-popolazzjoni bl-iktar introjtu baxx(7);

H.  billi r-riżultati tal-Indiċi tal-Iżvilupp tal-Enerġija jikkorelataw b’mod qawwi ma’ dawk tal-Indiċi tal-Iżvilupp tal-Bniedem fl-istennija tal-għomor, l-edukazzjoni, il-PGD per capita u indikaturi oħra tal-istandard tal-għajxien;

I.    billi fl-Afrika Sub-Saħarjana, kważi 70 % tat-total tal-abitanti ma għandhomx aċċess għall-elettriku; billi ż-żieda demografika sebqet l-elettrifikazzjoni u l-għadd ta' nies mingħajr aċċess għall-elettriku żdied,

J.    billi fl-LDCs b’mod partikolari, minoranza żgħira biss tal-popolazzjoni għandha aċċess għall-grilja; billi l-aċċess għall-grilja mhux se jilħaq il-popolazzjoni kollha fil-futur qarib, li jfisser li soluzzjonijiet deċentralizzati bħal soluzzjonijiet tal-enerġija fuq skala żgħira, mhux kollegati mal-grilja jew ma’ grilja żgħira huma l-uniku mod vijabbli kif jiġi provdut aċċess universali għall-enerġija fis-snin li ġejjin;

K.  billi r-rispett għall-istat tad-dritt u governanza b'saħħitha huma fatturi fundamentali li għandhom ikunu promossi sabiex ikun attirat l-investiment privat meħtieġ biex jinkiseb bis-sħiħ l-aċċess universali għall-enerġija,

L.   billi l-aħħar komunikazzjonijiet mill-Kummissjoni dwar is-suġġett tal-enerġija fil-kooperazzjoni għall-iżvilupp inħarġu fl-2002 u fl-2004;

1.   Jenfasizza li minkejja li ma jeżisti l-ebda Għan ta' Żvilupp tal-Millennju relatat speċifikament mal-enerġija, l-aċċess għal servizzi tal-enerġija moderni u sostenibbli għal kulħadd (minn hawn 'il quddiem "aċċess universali għall-enerġija") huwa prerekwiżit biex jintlaħqu l-MDGs; jemmen għalhekk li l-enerġija għandha tingħata prijorità fid-dibattitu dwar il-qerda tal-faqar, filwaqt li jiġi garantit li iżjed aċċess għas-servizzi tal-enerġija moderni jkun konsistenti mal-iżvilupp sostenibbli; iħeġġeġ lill-Kummissjoni toħroġ komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni għall-iżvilupp f'appoġġ għall-aċċess universali għall-enerġija għas-sena 2012, li ġiet iddedikata għal din il-kwistjoni min-NU;

2.   Iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri japprovaw u jimpenjaw ruħhom li jappoġġaw il-mira internazzjonali (maħluqa min-NU) ta’ aċċess universali għall-enerġija sal-2030, u jallinjaw il-politiki tagħhom u l-kooperazzjoni għall-iżvilupp ma’ dan l-objettiv;

3.   Jenfasizza li l-massimizzazzjoni tal-użu tar-riżorsi tal-enerġija rinnovabili tirrappreżenta s-soluzzjoni ideali li l-komunità internazzjonali għandha tadotta biex tikseb l-aċċess universali għas-servizzi tal-enerġija moderni, filwaqt li tiġġieled kontra t-tibdil fil-klima; jistieden lill-Kummissjoni tiżviluppa pjan ta’ azzjoni biex tintegra l-objettiv tal-aċċess universali għall-enerġija fil-politiki rilevanti tal-UE, kif ukoll fis-setturi kollha tal-politika għall-iżvilupp, bħall-agrikoltura, l-industrija, il-kummerċ, is-saħħa u l-ilma, u tiżgura li jkun hemm koerenza fil-politiki u s-setturi għall-objettiv tal-aċċess universali għall-enerġija;

4.   Jilqa' favorevolment il-fatt li l-enerġija tissemma bħala wieħed mill-punti fokali tal-“Aġenda għall-Bidla” u jistenna li l-Kummissjoni taġixxi f'dan is-sens; jistieden lill-Kummissjoni la tissubordina l-aċċess għall-enerġija għas-sigurtà tal-enerġija u t-tibdil fil-klima u lanqas ma tħawwadha magħhom, li jissemmew ukoll;

5.   Jinkoraġġixxi t-twaqqif ta’ programm speċifiku “enerġija u żvilupp”, b’iffukar speċjali fuq l-aċċess universali għall-enerġija, fil-kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE;

6.   Josserva li l-esperjenzi wrew li l-kapaċità tal-elettriku ċentralizzata u l-objettivi tal-estensjoni tal-grilja spiss naqsu milli jtejbu s-servizzi tal-enerġija għall-foqra; jenfasizza, għalhekk, il-bżonn ta' sostenn favur soluzzjonijiet deċentralizzati rinnovabbli, bħal soluzzjonijiet tal-enerġija fuq skala żgħira, mhux kollegati mal-grilja jew ma' grilja żgħira, biex jintlaħqu l-partijiet kollha tal-popolazzjonijiet tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw, partikolarment il-popolazzjonijiet foqra u rurali; jistieden lill-UE tiffoka l-isforzi tagħha, finanzjarjament u teknikament, fuq dawn is-soluzzjonijiet fuq skala żgħira għall-faqar tal-enerġija f’żoni mbiegħda;

7.   Josserva l-potenzjal enormi għall-enerġija rinnovabbli f'ħafna pajjiżi li qed jiżviluppaw biex tiġi garantita provvista enerġetika sostenibbli u titnaqqas id-dipendenza fuq il-fjuwils fossili u b'hekk titnaqqas il-vulnerabbiltà għall-fluttwazzjonijiet fil-prezz tal-enerġija;

8.   Jenfasizza li l-Faċilità għall-Enerġija hija internazzjonalment waħda mill-ftit mekkaniżmi finanzjarji li jipprovdu finanzjament għal soluzzjonijiet tal-enerġija fuq skala żgħira, u jistieden lill-Kummissjoni tkompli u testendi l-finanzjament ta’ dan it-tip ta’ proġett fil-perjodu finanzjarju li jmiss mill-2014 ‘il quddiem;

9.   Jistieden lill-Kummissjoni tivvaluta l-impatt tal-investimenti appoġġati mill-Faċilità għall-Enerġija rigward it-titjib tal-aċċess għal servizzi bażiċi tal-enerġija għal persuni li jgħixu fil-faqar, u ttejjeb l-effiċjenza u l-effikaċja tas-suċċessur tal-Faċilità għall-Enerġija fil-perjodu finanzjarju l-ġdid wara l-2013 f’dan is-sens;

10. Jenfasizza li, jekk jiġi implimentat korrettament, l-użu tas-sorsi tal-enerġija rinnovabbli biex jipprovdu servizzi tal-enerġija jistgħu joffru soluzzjoni ekonomika fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, b'benefiċċji għas-saħħa, l-ambjent u l-iżvilupp lokali; jisħaq, madankollu, fuq il-bżonn li jitqies l-impatt ambjentali tal-użu tal-enerġija rinnovabbli biex jitjieb l-aċċess universali għall-enerġija, speċjalment fil-każ tal-idroelettriku, il-bijomassa jew l-agrokarburanti;

11. Jistieden lill-UE tiżviluppa linji gwida ċari dwar il-kriterji tas-sostenibilità ambjentali għall-finanzjament ta' proġetti tal-enerġija rinnovabbli; jistieden lill-Kummissjoni tagħmel mill-użu tal-enerġija rinnovabbli deċentralizzata jew minn bidla għal produzzjoni sostenibbli b’effiċjenza enerġetika għolja u bi ftit emissjonijiet tal-karbonju kundizzjoni prijoritarja għall-appoġġ għal proġetti ġodda tal-enerġija;

12. Jisħaq fuq ir-rwol li l-kumpaniji privati għandhom jiżvolġu biex jippermettu lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw jilħqu l-MDGs, filwaqt li jitqies b’mod partikolari l-aċċess universali għall-enerġija; jenfasizza barra minn hekk l-importanza ta' sostenn favur l-iżvilupp ta' riżorsi finanzjarji u ta' kompetenzi teknoloġiċi adattati għal swieq bi dħul baxx, partikolarment permezz ta' involviment iktar qawwi tal-kumpaniji privati fi sħubiji istituzzjonali nazzjonali kif ukoll internazzjonali;

13. Jinkoraġġixxi lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jappoġġaw, permezz tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp u l-Faċilità għall-Enerġija, it-trasferiment tat-teknoloġiji, inklużi l-għarfien tekniku, l-informazzjoni u l-aħjar prattiki, li jkun xieraq għall-għoti ta' servizzi tal-enerġija moderni għall-persuni foqra, fost il-pajjiżi sħab fin-Nofsinhar u bejn l-Ewropa u n-Nofsinhar, iddedikati għall-iżvilupp tal-kapaċità, inklużi l-ġemellaġġi, l-iskambju tal-persunal u taħriġ prattiku, biex jiġu vvalutati u assorbiti l-għażliet teknoloġiċi; jinkoraġġixxi wkoll it-trasferiment tat-teknoloġija tal-effiċjenza enerġetika f'dan ir-rigward biex l-enerġija tkun tista' tintuża bl-aktar mod produttiv, bil-għan li jiġu massimizzati s-servizzi tal-enerġija li ċerta kwantità ta' enerġija tista' toffri;

14. Jappella biex tingħata attenzjoni speċjali lill-użi produttivi tal-enerġija fl-iżvilupp u fil-finanzjament ta' proġetti/programmi, bħala mekkaniżmu fundamentali għall-promozzjoni soċjoekonomika u l-ġenerazzjoni ta' dħul;

15. Jenfasizza li sħubiji effikaċi bejn is-settur privat, is-settur pubbliku, il-komunitajiet u l-gvernijiet lokali se jkunu meħtieġa għall-espansjoni tal-aċċess għas-servizzi tal-enerġija sostenibbli; jistieden lill-Kummissjoni tuża, kull fejn ikun possibbli, approċċ tas-suq għal soluzzjonijiet tal-enerġija ġodda/innovattivi, pereżempju billi trawwem il-produzzjoni lokali, tiffaċilita l-introduzzjoni tagħhom fis-suq jew tipprovdi informazzjoni tas-suq, biex tiżgura l-appartenenza lokali u s-sostenibilità; jistieden, partikolarment, lill-Kummissjoni tippromwovi l-bini tal-kapaċità tal-governanza biex ikun possibbli li jiġu replikati proġetti fuq skala żgħira marbuta mas-servizzi tal-enerġija permezz tal-promozzjoni tal-SMEs;

16. Jemmen li l-investiment privat u l-parteċipazzjoni tiegħu huma fundamentali biex jintlaħaq għalkollox l-aċċess universali għall-enerġija; jistieden għalhekk lill-Kummissjoni tippromwovi l-istat tad-dritt fl-azzjonijiet kollha tagħha ta’ għajnuna, partikolarment fil-pajjiżi l-inqas żviluppati;

17. Jistieden lid-Delegazzjonijiet tal-UE jipprovdu informazzjoni dwar it-taxxi, l-inċentivi u r-rekwiżiti regolatorji fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw lil dawk il-kumpaniji tal-UE li jixtiequ jinvestu fis-settur tal-enerġija;

18. Jistieden lill-Kummissjoni Ewropea tiffaċilita l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki rigward l-aktar inċentivi effiċjenti biex tiġi faċilitata l-espansjoni tal-infrastruttura tal-enerġija fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw;

19. Jinkoraġġixxi l-appoġġ għall-iżvilupp u l-promozzjoni ta’ politika u oqfsa legali tajba u ta’ standards tekniċi li jsaħħu l-kapaċità lokali u jiġġeneraw il-fiduċja fost l-investituri tas-settur privat, inkluża l-mobilizzazzjoni ta’ sorsi ta’ investiment lokali;

20. Jenfasizza r-rwol ċentrali tal-fondi pubbliċi minn gvernijiet sħab, istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali u l-ODA fil-mobilitazzjoni tal-investiment privat meħtieġ; jenfasizza wkoll il-fatt li l-għajnuna tal-UE għat-titjib tal-aċċess għall-enerġija għandha ssostni l-ekonomiji lokali, l-impjiegi ħodor u t-tnaqqis tal-faqar u ma tridx tkun marbuta mal-involviment tal-impriżi tal-UE jew użata biex tissussidjahom;

21. Jirrikonoxxi li s-settur pubbliku waħdu mhuwiex se jkun kapaċi jipprovdi l-bżonnijiet finanzjarji kollha meħtieġa għall-espansjoni tal-aċċess għall-enerġija; jindika, f'dan ir-rigward, l-importanza tal-investituri privati u r-riformi orjentati lejn is-suq fis-settur tal-enerġija; jenfasizza, madankollu, li l-attenzjoni dejjem ikbar fuq l-użu tas-sħubiji bejn is-settur pubbliku u dak privat u fuq l-attrazzjoni ta' fondi mingħand finanzjaturi privati tista' tnaqqas negattivament l-attrattiva finanzjarja tal-proġetti lokali dwar l-enerġija rinnovabbli, billi tali proġetti huma inqas "bankabbli" mill-proġetti l-kbar kollegati mal-grilja, li spiss jaqdu lill-industriji l-kbar; jenfasizza, għalhekk, li r-responsabilità aħħarija biex jiġi żgurat aċċess għal servizzi universali, speċjalment enerġija għall-but ta' kulħadd għall-foqra u għall-popolazzjonijiet imbiegħda, tibqa’ tal-istat;

22. Jenfasizza l-fatt li hemm diversi modi għall-gvernijiet sħab kif jippromwovu l-aċċess universali għall-enerġija permezz tal-leġiżlazzjoni, ir-regolamentazzjoni, il-kuntratti jew il-liċenzjar, billi jimponu obbligi tas-servizz universali, imfassla apposta għall-ħtiġijiet u l-possibilitajiet tal-pajjiż, bħal:

–  miri ta’ kopertura fi ftehimiet ta’ konċessjoni jew ta’ liċenzjar,

–  trattament divrenzjat tal-konsumaturi abbażi tal-kapaċità finanzjarja,

–  sussidji jew fondi ffukati fuq kategoriji partikolari ta’ konsumaturi u żoni rurali mbiegħda,

–  rieżami ta’ sussidji, taxxi u dazji kontroproduttivi, pereżempju bidla minn fjuwils fossili għal enerġija rinnovabbli deċentralizzata biex jittejbu l-aċċess għall-enerġija u l-effiċjenza enerġetika,

–  il-liberalizzazzjoni tad-dħul tal-operaturi f’żoni mhux moqdija,

–  inċentivi fiskali biex tiġi ffaċilitata l-estensjoni tal-infrastruttura;

–  miżuri biex jiġi żgurat li l-enerġija disponibbli tintuża b'mod kemm jista' jkun effiċjenti;

23. Jistieden lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw jimpenjaw ruħhom serjament fir-rigward tal-għan tal-aċċess universali għall-enerġija, u jirrakkomanda żieda fl-għajnuna għall-ministeri tal-enerġija fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw biex ikunu jistgħu jiġġustifikaw l-appoġġ – fil-perjodu finanzjarju l-ġdid – għall-aċċess universali għall-enerġija, inkluż l-iżvilupp ta’ strateġiji tal-enerġija sostenibbli għat-tul taż-żmien u kooperazzjoni reġjonali mtejba fi kwistjonijiet tal-enerġija;

24. Jenfasizza l-importanza ta’ parteċipazzjoni trasparenti u demokratika mis-soċjetà ċivili, l-awtoritajiet lokali u r-regolaturi fis-settur tal-enerġija, biex ikunu jistgħu jissorveljaw l-għoti ta’ aċċess universali għall-enerġija, u anke biex jiżguraw governanza tajba u kompetizzjoni ġusta u jrażżnu l-korruzzjoni;

25. Iħeġġeġ lill-parlamenti nazzjonali tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw u lill-NGOs biex jaqdu r-rwol xieraq tagħhom fl-iżgurar u fis-sorveljanza tat-trasparenza, tal-proċessi demokratiċi u ta’ ambjent ġuridiku stabbli;

26. Josserva bi tħassib li s-Sħubija Afrika-UE fis-settur tal-enerġija (AEEP) u s-sottoprogramm tagħha għall-enerġija rinnovabbli tidher li qed tikkonċentra primarjament fuq proġetti kbar u interkonnetturi b'inqas enfasi fuq is-soluzzjonijiet tal-enerġija lokali; iħeġġeġ lill-UE tastjeni milli tiżviluppa approċċ minn fuq għal isfel fir-rigward tal-iżvilupp tal-infrastruttura enerġetika, billi tqis li l-infrastrutturi fuq skala kbira jafu ma jkunux adattati għall-istruttura ekonomika u soċjali tal-pajjiż u jonqsu milli jipprovdu aċċess għall-enerġija għall-foqra, li għalihom normalment is-sorsi tal-enerġija lokali iżgħar huma aktar adegwati;

27. Jinkoraġġixxi lill-UE tiddjaloga mal-gvernijiet sħab u mas-soċjetà ċivili fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw biex tiżgura li kemm il-politiki tal-enerġija nazzjonali kif ukoll l-istrateġiji għat-tnaqqis tal-faqar iqisu l-aċċess universali għall-enerġija;

28. Jitlob li jkun hemm djalogu mal-pajjiżi sħab u mal-korpi reġjonali biex tiġi inkluża kunsiderazzjoni speċifika tal-benefiċċji tal-inklużjoni ta’ servizzi tal-enerġija għal skopijiet ta’ tisjir fi pjanijiet ta' żvilupp nazzjonali u reġjonali, u li l-pajjiżi sħab u l-korpi reġjonali jkunu inkoraġġiti jinvolvu ruħhom fi djalogu mal-awtoritajiet lokali u ma’ parteċipanti mhux statali involuti fil-qasam tal-enerġija tal-abitazzjonijiet (għal skopijiet ta’ tisjir) bil-ħsieb li jiġi ddeterminat kif l-aħjar jiġi żgurat titjib sinifikanti u jitnaqqas in-numru ta’ mwiet minn mard respiratorju; jinkoraġġixxi l-użu ta' tagħmir tat-tisjir aktar effiċjenti, billi l-ħruq tradizzjonali ta' kwantitajiet kbar ta' bijomassa b'nar fil-beraħ għandu impatt dannuż għas-saħħa, partikolarment għan-nisa u t-tfal, kif ukoll impatti negattivi għad-deforestazzjoni;

29. Jitlob lill-Kummissjoni tirrapporta annwalment dwar il-progress lejn l-ilħuq tal-mira tal-aċċess universali għall-enerġija, wara li tkun stabbiliet indikaturi affidabbli, u dwar il-kontribut li l-kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE tkun għamlet fir-rigward tiegħu;

30. Jipproponi li l-appoġġ tal-Kummissjoni u tal-Istati Membri għall-iżvilupp tas-servizzi tal-enerġija għandu jkun ibbażat fuq valutazzjoni tal-ispiża finanzjarja relattiva u tal-prestazzjoni tal-għażliet kollha, filwaqt li jitqiesu l-kontributi għall-MDGs u l-objettivi nazzjonali ta’ żvilupp, kif ukoll il-kostijiet u l-benefiċċji relattivi ta’ sistemi ta’ enerġija deċentralizzati u ċentralizzati;

31. Jenfasizza l-importanza li l-MDGs– b’mod partikolari dawk relatati mal-faqar, peress li l-aċċess għal servizzi tal-enerġija għall-but ta’ kulħadd huwa possibbli biss billi jitnaqqas in-numru ta’ persuni li jgħixu b’USD 1 kuljum sal-2015 – jiġu integrati fl-istrateġiji nazzjonali tal-enerġija tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw;

32. Jitlob lill-Kummissjoni teżamina u konsegwentament tuża s-sorsi potenzjali ta’ finanzjament minn sorsi relatati mat-tibdil fil-klima u mas-suq tal-karbonju għal investiment f’aċċess sostenibbli universali għall-enerġija b'emissjonijiet baxxi tal-karbonju għall-foqra;

33. Jitlob lill-Kummissjoni tappoġġa approċċi ġodda bbażati fuq ir-riżultati fis-settur tal-enerġija, bħal finanzjament ibbażat fuq ir-riżultati, ħlas mal-akkwist u għajnuna bbażata fuq ir-riżultati, li bħalissa qed jiġu ttestjati wkoll minn donaturi oħrajn, b’mod li tiġi enfasizzata l-importanza ta’ għajnuna bbażata fuq id-domanda (“is-sieħeb jitlobha”) minflok għajnuna bbażata il-provvista (“id-donatur għandu espert disponibbli”);

34. Iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jirrikonoxxu li l-konsum tal-enerġija mill-foqra fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw ma jikkontribwixxix b’mod sinifikanti, u għall-futur qarib mhux se jikkontribwixxi b’mod sinifikanti, għall-emissjonijiet globali ta’ gassijiet b’effett ta’ serra (1.3% tal-emissjonijiet globali sal-2030, skont l-IEA), u li biex jintlaħaq standard ta’ għajxien minimu aċċettabbli, il-konsum per capita tagħhom ta’ servizzi moderni ta’ enerġija għandu jiżdied mingħajr ma jiġi limitat minn miżuri ta’ mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima li jkunu stretti wisq;

35. Josserva bi tħassib li l-infrastruttura l-kbira tal-idroelettriku għadha tingħata attenzjoni mill-Bank Dinji u mill-BEI; ifakkar li l-esperjenzi wrew li tali proġetti mhux neċessarjament iżidu l-aċċess għall-foqra, iżda li dan l-objettiv jintlaqa' aħjar permezz ta' unitajiet tal-idroelettriku żgħar jew mikro għad-domanda lokali, u b'hekk jiġu evitati l-iżvantaġġi soċjali u ambjentali tal-proġetti l-kbar;

36. Jiddispjaċih dwar in-nuqqas ta’ sensittività u kapaċità bankarja għal proġetti tal-enerġija fuq skala żgħira min-naħa tal-BEI, l-istituzzjonijiet Ewropej għall-finanzjament tal-iżvilupp u l-istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali, u jitlob li jqiegħdu l-aċċess universali għall-enerġija fil-qalba tal-involviment tagħhom fis-settur tal-enerġija, filwaqt li jappoġġaw ukoll proġetti fuq skala żgħira u li mhux kollegati mal-grilja, b'mod partikolari f'żoni rurali, u jintegraw obbligi tas-servizz universali għall-għoti ta' aċċess universali għall-enerġija fil-proġetti u fl-għotjiet tal-enerġija tagħhom;

37. Jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex la jiffinanzjaw u lanqas jinkoraġġixu b’xi mod ieħor l-użu tal-enerġija nukleari fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, meta jitqiesu l-preokkupazzjonijiet serji relatati mas-sigurtà u mas-sostenibilità;

38. Jirrakkomanda l-ħidma tal-Inizjattiva tal-Enerġija tal-Unjoni Ewropea (EUEI), il-Faċilità ta’ Djalogu u ta’ Sħubija tal-EUEI (EUEI-PDF) u s-Sħubija tal-Enerġija Afrika-UE, jilqa’ l-Inizjattiva Energy+ u jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jintensifikaw il-parteċipazzjoni u l-involviment f’dawn l-inizjattivi, biex b’hekk jippromwovu l-koordinament tal-għajnuna internazzjonali fil-qasam tal-enerġija;

39. Huwa tal-fehma li s-samit Rio+20 f'Ġunju 2012 jirrappreżenta opportunità biex jiġu proposti objettivi konkreti dwar il-mod kif jista' jiġi abolit il-faqar tal-enerġija u pjan direzzjonali dwar il-modalitajiet biex dawn jintlaħqu bħala strateġija dinjija għat-tħaddir tal-ekonomija; jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jinkludu l-aċċess universali għall-enerġija fil-proċess Rio+20;

40. Jitlob l-inklużjoni tal-aċċess universali għall-enerġija fl-MDGs ta’ wara l-2015 li għad iridu jiġu fformulati;

41. Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kummissjoni, lill-Kunsill, lis-SEAE u lill-Kunsill tal-Ministri tal-AKP-UE.

(1) Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, il-ħamsa u sittin sessjoni, Riżoluzzjoni adottata mill-Assemblea Ġenerali, 65/151, Sena Internazzjonali tal-Enerġija Sostenibbli għal Kulħadd, New York, 21 ta’ Jannar 2011. (2) NU, Segretarju Ġenerali, Ban Ki-moon, Il-prijoritajiet tiegħi bħala Segretarju Ġenerali; http://www.un.org/sg/priority.shtml# (3) NU, Segretarju Ġenerali, Ban Ki-moon, Il-prijoritajiet tiegħi bħala Segretarju Ġenerali; http://www.un.org/sg/priority.shtml# (4) Enerġija għal Kulħadd, Il-Finanzjament tal-Aċċess għall-Foqra, silta speċjali antiċipata mill-Prospettiva tal-Enerġija Dinjija 2011, ippreżentata għall-ewwel darba waqt il-Konferenza Enerġija għal Kulħadd f'Oslo, in-Norveġja, f'Ottubru 2011; OECD/IEA, Ottubru 2011 (http://www.iea.org/papers/2011/weo2011_energy_for_all.pdf), paġna 3. (5) Ibid, paġna 28. (6) Ibid, paġna 27. (7) Ibid, paġna 40.

Ħarsa Ġenerali Kuntestwali

L-aċċess għal servizzi tal-enerġija moderni huwa prerekwiżit fundamentali għat-tnaqqis tal-faqar u għall-iżvilupp sostenibbli tal-bniedem. Is-servizzi tal-enerġija għandhom impatt fuq l-aspetti kollha tal-ħajja u tal-għajxien tal-persuni – mingħajr aċċess, komunitajiet sħaħ ikunu limitati għal ħajja ta’ faqar. L-importanza tal-aċċess għall-enerġija titlob attenzjoni akbar mill-komunità internazzjonali.

Biex din il-kwistjoni tibda tiġi indirizzata, f’Settembru 2010 s-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, Ban Ki Moon, nieda l-mira ta’ “aċċess universali għall-enerġija”. Enfasizza l-importanza tal-aċċess għall-enerġija fit-tnaqqis tal-faqar u r-rwol tas-servizzi tal-enerġija fl-ilħuq tal-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millenju (MDGs).

Għan 1: It-tnaqqis tal-faqar estrem u tal-ġuħ.(1)

L-aċċess għal enerġija moderna jiffaċilita l-iżvilupp ekonomiku billi jipprovdi mezzi aktar effiċjenti u li ma jagħmlux ħsara lis-saħħa biex jitwettqu kompiti bażiċi fid-dar u mezzi biex jitwettqu attivitajiet produttivi b’mod aktar ġenerali, ta’ spiss bi spiża anqas milli kieku jintużaw sostituti ineffiċjenti bħal xemgħat u batteriji. L-enerġija moderna tista’ tħaddem pompi tal-ilma, b’mod li tipprovdi l-ilma u żżid ir-rendiment agrikolu permezz tal-użu ta’ makkinarju u irrigazzjoni.

Għan 2: L-ilħuq ta’ edukazzjoni primarja universali.

F’komunitajiet foqra, ta’ spiss it-tfal iqattgħu ħafna ħin jiġbru injam għall-fjuwil, iġibu l-ilma u jsajru. L-aċċess għal fjuwils jew faċilitajiet għat-tisjir imtejba jiffaċilita l-attendenza fl-iskola. L-elettriku huwa importanti għall-edukazzjoni peress li jiffaċilita l-komunikazzjoni, b’mod partikolari permezz tat-teknoloġija tal-informazzjoni, iżda wkoll permezz tal-provvista ta’ ħtiġijiet bażiċi bħat-tidwil.

Għan 3: Il-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri u l-għoti tas-setgħa lin-nisa

Aċċess imtejjeb għall-elettriku u għal fjuwils moderni jnaqqas il-piż fiżiku assoċjat mal-ġarr tal-injam u jiffranka ħin utli, speċjalment għan-nisa, b'mod li jwessa’ l-opportunitajiet tagħhom ta' impjieg. Barra minn hekk, it-tidwil tat-toroq itejjeb is-sikurezza tan-nisa u tat-tfajliet matul il-lejl, b’mod li jippermettilhom jattendu l-iskejjel ta’ fil-għaxija u jipparteċipaw fl-attivitajiet tal-komunità.

Għan 4, 5; u 6: It-tnaqqis tal-mortalità tat-tfal, It-titjib tas-saħħa materna; u l-Ġlieda kontra l-HIV/AIDS, il-malarja u mard ieħor.

Il-parti l-kbira tal-ikel bażiku jirrikjedi t-tisjir, u t-tnaqqis tat-tniġġis tal-arja fid-djar permezz ta’ fjuwils u stufi mtejba għat-tisjir inaqqas ir-riskju ta’ infezzjonijiet respiratorji, mard ostruttiv tal-pulmun kroniku u kanċer tal-pulmun (meta jintuża l-faħam). Aċċess imtejjeb għall-enerġija jippermetti lill-unitajiet domestiċi jgħallu l-ilma, biex b’hekk inaqqsu l-inċidenza ta’ mard li jittieħed mill-ilma. Aċċess imtejjeb javvanza s-servizzi tal-komunikazzjoni u tat-trasport, li huma kritiċi għall-kura tas-saħħa fl-emerġenzi. L-elettriku u s-servizzi moderni tal-enerġija jappoġġaw il-funzjonament tal-kliniċi tas-saħħa u tal-isptarijiet.

Għan 7: L-iżgurar tas-sostenibilità ambjentali

Fjuwils moderni tat-tisjir u stufi għat-tisjir aktar effiċjenti jistgħu jtaffu l-pressjoni fuq l-ambjent ikkawżata mill-użu mhux sostenibbli tal-bijomassa. Il-promozzjoni ta’ enerġija rinnovabbli b’emissjonijiet baxxi tal-karbonju hija kongruwenti mal-protezzjoni tal-ambjent lokalment u globalment, filwaqt li l-isfruttament mhux sostenibbli tal-injam għall-fjuwil jikkawża deforestazzjoni lokali u deradazzjoni u erożjoni tal-ħamrija. L-użu ta’ enerġija aktar nadifa jnaqqas ukoll l-emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra u t-tisħin globali.

Għan 8: L-iżvilupp ta’ sħubija globali għall-iżvilupp.

L-elettriku huwa neċessarju biex jitħaddmu l-applikazzjonijiet tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni.

Il-faqar tal-enerġija fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw huwa kbir. Skont l-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija (IEA), bħalissa, biljun u nofs persuna mill-popolazzjoni dinjija m’għandhom l-ebda aċċess għall-elettriku u tliet biljun persuna jiddependu fuq bijomassa tradizzjonali (injam, rawt, residwi veġetali) għat-tisjir. Id-duħħan ta’ ġod-djar li jiġi minn tisjir b’dan il-mod jikkawża 1.4 miljun mewt fis-sena, li huwa 50% aktar mill-imwiet madwar id-dinja mill-malarja.

Sal-lum, l-aċċess għall-enerġija ma ddaħħalx bħala prijorità politika jew tal-iżvilupp. Fuq il-bażi tax-xejriet attwali, sal-2030, l-istess numru ta’ nisa, irġiel u tfal se jkunu qed jgħixu mingħajr enerġija moderna bħal-lum.

Filwaqt li saru gwadanji fl-aċċess għall-elettriku tul l-aħħar għoxrin sena, għad baqa’ lakuni kbar. Dan huwa partikolarment evidenti fl-Afrika Sub-Saħarjana, fejn ‘il fuq minn 70% tal-popolazzjoni m’għandhiex aċċess għall-elettriku. F’dan ir-reġjun ma sar l-ebda progress fir-rigward tal-aċċess għall-enerġija matul l-aħħar għaxar snin. Biex tinlaħaq mira kompatibbli mal-MDGs, ir-reġjun jeħtieġ li jnaqqas din iċ-ċifra bin-nofs. Mingħajr intervent drastiku biex tittejjeb is-sitwazzjoni, madwar 67% tal-popolazzjoni se tkun għadha mingħajr aċċess għall-elettriku fl-2015 u konsegwenza ta’ dan, il-progress lejn l-MDGs se jibqa’ limitat.

L-aċċess għal fjuwils moderni għat-tisjir jippreżenta sfida saħansitra akbar u aktar mifruxa. Filwaqt li kien hemm titjib modest fin-numri globali, ħafna biljuni ta’ persuni mhux se jilħqu l-miri tal-MDGs sempliċement għax m’għandhomx fjuwils adegwati biex isajru bihom.

Huwa previst investiment globali sinfikanti għas-settur tal-enerġija tul l-għoxrin sena li ġejjin, projettat li jilħaq total ta’ USD 26 triljun – 3% biss minn din is-somma tilħaq aċċess universali għall-enerġija sal-2030.

Il-kuntest fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw

Matul l-aħħar għaxar snin, l-istrateġija promossa biex iżżid l-aċċess għall-enerġija għall-foqra fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw kienet approċċ tas-suq. Matul dan il-perjodu saru sforzi sostanzjali biex jitrawwem l-investiment privat għall-aċċess għall-enerġija. Madankollu, apparti l-ekonomiji fi tranżizzjoni, ftit wisq pajjiżi li qed jiżviluppaw jistgħu juru progress fir-rigward tat-titjib tal-aċċess għall-enerġija għall-foqra. Jeħtieġ li jitqiesu l-lezzjonijiet mill-passat; l-istorja turi li l-istrateġiji tal-passat rigward l-aċċess għall-enerġija ġew implimentati b’impenn governattiv qawwi u b’investiment ta’ fondi pubbliċi kemm għall-elettrifikazzjoni rurali kif ukoll għall-fjuwils għal għal skopijiet ta’ tisjir, kif juru l-każijiet tal-elettrifikazzjoni rurali fl-Istati Uniti u fl-Ewropa.

Fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, l-abitazzjonijiet domestiċi ġeneralment jonfqu perċentwal għoli tal-baġit tal-familja fuq ix-xiri ta’ fjuwils tal-enerġija ta’ kwalità baxxa għat-tidwil u t-tisjir meta mqabbla ma’ abitazzjonijiet domestiċi b’aċċess għall-elettriku u għal fjuwils likwidi u ta’ gass. Fost raġunijiet oħra, dan huwa minħabba li l-persuni mingħajr aċċess għal fjuwils kummerċjali u għall-elettriku ma jibbenefikawx minn sussidji u minn benefiċċji soċjali oħra relatati ma’ dawk is-servizzi.

Wara kważi tliet deċenji ta’ riformi fis-settur tal-elettriku (mill-bidu tat-tmeninijiet ’il quddiem) f’ħafna pajjiżi li qed jiżviluppaw, li l-objettiv tagħhom kien li tiżdied il-kopertura tal-elettriku u jiġi attirat l-investiment privat, waħda mill-aktar lezzjonijiet importanti hija li riformi bħal dawn attirew investiment privat u kkontribwixxew għal żieda fil-provvista tal-elettriku għas-setturi produttivi u kummerċjali, iżda naqsu milli jżidu l-aċċess għall-enerġija għall-foqra. Fost ir-raġunijiet għal dan hemm li l-provvista tal-elettriku għall-aktar foqra mhijiex negozju li jħalli profitt sakemm ma jkunx hemm sussidji. Huma meħtieġa politiki li jiffavorixxu l-foqra rigward is-sussidji u riformi tas-settur li jiffavorixxu l-foqra fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, u dawn jirrikjedu r-rieda politika tal-mexxejja tal-pajjiżi.

Hemm firxa ta’ teknoloġiji disponibbli biex titwassal enerġija nadifa u effiċjenti lil komunitajiet foqra mill-enerġija, kemm f’reġjuni rurali mbiegħda kif ukoll fi bliet u rħula. Apparti mezzi konvenzjonali għall-elettrifikazzjoni rurali u fjuwils fossili (bħal-LPG u ġeneraturi żgħar tad-diżil), teknoloġiji deċentralizzati li jużaw riżorsi lokali tal-enerġija, teknoloġiji bħal mikroimpjanti tal-idroelettriku, ġeneraturi żgħar tar-riħ u teknoloġiji tal-enerġija solari jistgħu jipprovdu b’mod effikaċi l-enerġija lil komunitajiet fqar. Peress li l-bijomassa se tkun il-fjuwil għal skopijiet ta’ tisjir għal parti kbira mill-popolazzjoni rurali għall-futur qarib, it-tqassim ta’ stufi mtejba għat-tisjir jikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-faqar u għall-benessri.

Il-kwantità ta’ enerġija meħtieġa biex il-fqar jilħqu l-MDGs hija żgħira. Stimi juru li l-enerġija meħtieġa biex tiġi provduta l-enerġija lil kulħadd se żżid il-konsum totali tal-enerġija b’madwar 1% biss tal-konsum tal-enerġija kummerċjali attwali. Madankollu, l-aċċess għall-enerġija għall-foqra mhuwiex biss kwistjoni tal-kwantità tal-enerġija provduta f’pajjiż.

Rigward soluzzjonijiet għall-aċċess għall-enerġija, kien hemm tendenza li jiġu esklużi xi taħlitiet ta’ enerġija u għażliet teknoloġiċi abbażi tal-emissjonijiet tal-karbonju u tal-impatt tagħhom fuq it-tibdil fil-klima, promossa primarjament minn dawk li mhumiex konxji li l-għoti ta’ aċċess lill-foqra jinvolvi livell baxx ta’ emissjonijiet. Fl-agħar xenarju għall-provvista tal-enerġija – l-użu ta’ fjuwils fossili għal 100% tal-elettrifikazzjoni u 100% tat-tisjir għall-foqra – ma jkun previst xejn aktar minn żieda totali fl-emissjonijiet limitata għal 2% tal-emissjonijiet dinjija attwali.

Fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw, l-implimentazzjoni ta’ aċċess għal enerġija sostenibbli għall-foqra taffaċċja numru ta’ ostakoli, notevolment:

-  nuqqas ta’ kapaċità mill-foqra li jħallsu għas-servizzi, l-ispejjeż ta’ investiment, l-ispejjeż ta’ konnessjoni, ix-xiri ta’ tagħmir, l-ispejjeż għolja tat-tranżazzjonijiet speċjalment għall-popolazzjonijiet rurali, u għalhekk mhumiex attraenti għall-investituri privati sakemm ma jkunx hemm sussidji;

-  nuqqas ta’ kapaċità nazzjonali fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw li jipproduċu tagħmir għall-ġenerazzjoni tal-elettriku u “spare parts”, u dan jispjega l-ispejjeż għolja tal-importazzjoni, l-implimentazzjoni u l-manutenzjoni tas-sistemi tal-enerġija;

-  nuqqas ta’ oqfsa legali xierqa għall-promozzjoni ta’ skemi deċentralizzati tal-enerġija, u mudelli ta’ ġestjoni komunitarji;

-  nuqqas ta’ politiki li jiffavorixxu lill-fqar fir-rigward tas-sussidji jfisser diffikultajiet fl-applikazzjoni ta’ sussidji effettivi għall-foqra;

-  nuqqas ta’ mekkaniżmi finanzjarji xierqa biex ikun possibbli l-aċċess tal-persuni għal krediti biex ikopru l-ispejjeż tal-implimentazzjoni, tal-konnessjoni, tal-ispare parts, tat-tiswijiet u tas-servizzi u tat-tagħmir;

-  nuqqas ta’ pussess fiż-żgur jew sjieda tal-art li jipprevjenu l-implimentazzjoni ta’ xi servizzi tal-enerġija, bħall-estensjoni tal-grilja.

Aċċess universali għall-enerġija se jkun possibbli biss jekk id-defiċit finanzjarju jiġi kopert u l-ostakoli hawn fuq imsemmija jiġu eliminati.

Id-defiċit tal-finanzjament

Matul l-aħħar għaxar snin l-għajnuna finanzjarja għall-aċċess għall-enerġija għall-foqra kienet modesta. L-għajnuna mill-KE, it-tielet l-akbar fond fid-dinja, ikkontribwixxiet ammonti modesti ta’ flus għall-aċċess għall-enerġija għall-foqra. Il-kooperazzjoni bilaterali fir-rigward tal-għajnuna fil-qasam tal-enerġija mill-pajjiżi tal-UE kellha l-iffukar primarju tagħha fuq it-tkabbir ekonomiku u l-objettivi ambjentali aktar milli fuq l-aċċess għall-enerġija għall-foqra, u kien hemm sitwazzjoni simili fir-rigward ta’ kooperazzjoni bilaterali oħra importanti fir-rigward tal-għajnuna (l-Istati Uniti, il-Kanada, eċċ.). Mekkaniżmi finanzjarji għat-tibdil fil-klima wkoll s’issa kkontribwixxew ftit wisq għall-aċċess għall-enerġija għall-foqra.

Id-distakk finanzjarju biex jingħata aċċess għall-enerġija għal kulħadd huwa kbir. L-IEA tgħid li l-investiment meħtieġ biex jingħata aċċess universali għall-enerġija sal-2030 jammonta għal USD 756 biljun (USD 36 biljun fis-sena). Filwaqt li din iċ-ċifra tinstema’ li ma tistax tintlaħaq, tirrappreżenta 3% biss tal-infiq totali projettat matul il-perjodu u tista’ tiġi ffinanzjata permezz tal-kooperazzjoni ta’ fondi internazzjonali, sħubijiet pubbliċi/privati, finanzjamenti bankarji fil-livelli multilaterali, bilaterali u lokali, mikrofinanza, self u sussidji ffukati.

In-NU tistma li l-investiment kapitali meħtieġ biex ikun possibbli l-aċċess universali għall-enerġija għal “ħtiġijiet umani bażiċi” huwa ta’ USD 35-40 biljun fis-sena sal-2030. Tistma wkoll li jeħtieġ medja ta’ finanzjament f’għotjiet ta’ USD 10-15 biljun u self ta’ USD 20-25 biljun, filwaqt li d-differenza tista’ tiġi ffinanzjata mill-pajjiżi nfushom.

Il-prospettiva tan-NU murija aktar ’il fuq tista’ tkun it-triq ’il quddiem, iżda dan jirrikjedi ħafna iktar impenn mill-parteċipanti kollha. Id-donaturi jeħtieġ li jżidu l-fondi b’mod sostanzjali, filwaqt li jiffukaw fuq il-foqra u dawk li huma iżolati; is-settur privat jeħtieġ li jagħmel sforzi biex jinvesti f’enerġija deċentralizzata fuq skala żgħira, u għallinqas inizjalment inaqqas il-marġni tal-profitt; u l-Gvernijiet iridu juru aktar rieda politika u azzjoni li tipprijoritizza l-aċċess għall-enerġija għall-foqra billi jinvestu aktar fl-aċċess għall-enerġija; il-Gvernijiet jistgħu wkoll jimmobilizzaw il-kapital lokali (kapital indiġenu) billi jtejbu l-qafas regolatorju u istituzzjonali u billi joħolqu sħubijiet ma’ intraprendituri lokali (raħħala, bdiewa, negozjanti żgħar).

Il-kooperazzjoni tal-UE u l-kontribut tagħha għall-finanzjament tal-aċċess għall-enerġija għall-foqra

Iż-żewġ mekkaniżmi prinċipali għall-kooperazzjoni tal-UE għall-aċċess għall-enerġija huma l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (FEŻ) u l-Faċilità għall-Enerġija tal-UE. Huwa importanti li jiġi nnutat li 90% tal-fondi tal-FEŻ huma allokati permezz tal-mekkaniżmu tal-Programmi Indikattivi Nazzjonali u Reġjonali (NIPs u RIPs) li jiġu nnegozjati mal-pajjiżi (u r-reġjuni) benefiċjarji. Il-Faċilità għall-Enerġija tal-UE, stabbilita fl-2005, hija strument ta’ kofinanzjament li jistieden proposti minn parteċipanti governattivi u mhux governattivi.

Permezz tal-mekkaniżmu NIP/RIP, il-FEŻ tradizzjonalment iddedikat aktar minn 50% tal-finanzjament lill-infrastruttura, iżda l-finanzjament mill-FEŻ naqas għal inqas minn 1% tal-attivitajiet matul id-disgħinijiet. Minkejja l-bidla fil-politika tal-UE rigward l-aċċess għall-enerġija mill-2002 ’l hawn, kien diffiċli li terġa’ tiddaħħal l-enerġija fl-attivitajiet tal-FEŻ. Fl-għaxar FEŻ, 7 pajjiżi Afrikani tal-AKP biss integraw l-enerġija fil-PINs tagħhom, għal total ta’ EUR 83 miljun biss. Ir-RIPs tal-ECOWAS u tas-CEMAC jinkludu l-enerġija, u l-fondi Intra-AKP kienu approvati għal erba’ attivitajiet reġjonali (għal EUR 7 miljun).

Il-proċess kien kajman wisq u diffiċli minħabba varjetà ta’ raġunijiet, inkluż nuqqas ta’ kunsens fost l-Istati Membri tal-UE dwar dak li kellu jsir dwar l-enerġija. Id-Delegazzjonijiet Ewropej fil-pajjiżi AKP li jinnegozjaw in-NIPS u r-RIPs ġeneralment m’għandhomx il-kompetenza esperta speċjalizzata biex jintroduċu bidliet kbar.

Il-Faċilità għall-Enerġija attwalment hija l-akbar mekkaniżmu ta’ finanzjament tal-UE għall-kooperazzjoni fil-qasam tal-enerġija, billi tipprovdi fondi għall-foqra f’żoni iżolati (żoni rurali, irħula, u persuni mxerrda mat-territorju) “b’ammont sostanzjali ta’ flus f’pakkett wieħed”, iżda meta d-daqs tagħha jitqabbel mad-defiċit fil-finanzjament għall-aċċess għall-enerġija jew mal-flus għall-għajnuna meħtieġa skont in-NU, il-Faċilità għall-Enerġija hija żgħira wisq.

Il-Faċilità għall-Enerġija rnexxielha tiġbor xi investiment privat u l-parteċipazzjoni sinifikanti tal-NGOs (kemm mill-pajjiżi tal-AKP kif ukoll minn tal-UE) biex tilħaq komunitajiet iżolati u setturi fqar ħafna tal-popolazzjoni. Madankollu, l-impatt fuq l-aċċess għall-enerġija għad irid jiġi vvalutat. Il-Mekkaniżmu l-ġdid għall-Ġbir tal-Faċilità għall-Enerġija, li se jieħu EUR 40 miljun mill-USD 200 miljun tat-tieni parti, huwa tentattiv biex jiżdied l-involviment tas-settur privat, iżda x’aktarx li jipprovdi għal proġetti akbar.

Rigward il-futur, globalment, il-Faċilità għall-Enerġija tipprovdi l-uniku fond speċifikatament iffukat fuq l-appoġġ għall-investimenti biex jiġi miġġieled il-faqar tal-enerġija. Madankollu, bħalissa m’hemm l-ebda impenn favur Faċilità għall-Enerġija futura, u lanqas m’hemm assigurazzjonijiet dwar jekk l-arranġamenti ta’ wara l-għaxar FEŻ hux se jiffinanzjaw parti oħra iktar sinifikanti.

Billi wieħed juri, u jsaħħaħ, kemm ir-rieda politika kif ukoll l-impenn finanzjarju, l-UE jista’ jkollha rwol fundamentali fl-ilħuq ta’ aċċess universali għall-enerġija sal-2030.

(1) Sors: Adattat minn UN-Energy, 2005 f’”Energy Poverty - How to make modern energy access universal?, OECD/IEA 2010, Energy Poverty, How to make modern energy access universal?” Silta speċjali antiċipata tal-Prospettiva tal-Enerġija Dinjija 2010 għall-Assemblea Ġenerali tan-NU dwar l-Għanijiet ta’ Żvilupp tal-Millenju; OECD/ IEA, Settembru 2010, (http://www.sustainableenergyforall.org/images/content/Special_Excerpt_of_WEO_2010.pdf), paġna 15.