Procedura : 2011/2113(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A7-0104/2012

Teksty złożone :

A7-0104/2012

Debaty :

PV 09/05/2012 - 20
CRE 09/05/2012 - 20

Głosowanie :

PV 10/05/2012 - 12.54
Wyjaśnienia do głosowania
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P7_TA(2012)0201

SPRAWOZDANIE     
PDF 330kDOC 248k
4 kwietnia 2012
PE 478.639v03-00 A7-0104/2012

w sprawie handlu na rzecz przemian: strategia handlowa i inwestycyjna UE dla krajów południowego regionu Morza Śródziemnego w następstwie arabskiej wiosny

(2011/2113(INI))

Komisja Handlu Międzynarodowego

Sprawozdawca: Niccolò Rinaldi

POPRAWKI
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Spraw Zagranicznych
 OPINIA Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi
 WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie handlu na rzecz przemian: strategia handlowa i inwestycyjna UE dla krajów południowego regionu Morza Śródziemnego w następstwie arabskiej wiosny(2011/2113(INI))

Parlament Europejski,

–       uwzględniając deklarację barcelońską z dnia 28 listopada 1995 r., która ustanowiła partnerstwo pomiędzy Unią Europejską a państwami południowego regionu Morza Śródziemnego, a także program prac przyjęty na konferencji w Barcelonie,

–       uwzględniając swoje rezolucje z dnia 27 października 2006 r. w sprawie rewizji procesu barcelońskiego(1) i z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie eurośródziemnomorskiego partnerstwa gospodarczego i handlowego w kontekście 8. konferencji ministrów handlu państw partnerstwa eurośródziemnomorskiego(2),

–       uwzględniając wspólny komunikat Komisji Europejskiej i Wysokiego Przedstawiciela do Rady Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów z dnia 8 marca 2011 r. zatytułowany „Partnerstwo na rzecz demokracji i wspólnego dobrobytu z południowym regionem Morza Śródziemnego” (COM(2011)0200),

–       uwzględniając wspólny komunikat Komisji Europejskiej i Wysokiego Przedstawiciela do Rady Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów z dnia 25 maja 2011 r. zatytułowany „Nowa koncepcja działań w obliczu zmian zachodzących w sąsiedztwie” (COM(2011)0303 final),

–       uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej do Rady Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów z dnia 24 maja 2011 r. zatytułowany „Dialog na rzecz migracji, mobilności i bezpieczeństwa z państwami południowego regionu Morza Śródziemnego” (COM(2011)0292),

–       uwzględniając eurośródziemnomorski harmonogram handlowy do 2010 r. i na dalszy okres przyjęty na 8. konferencji ministrów handlu Unii dla Śródziemnomorza w 2009 r.,

–       uwzględniając wnioski sformułowane podczas eurośródziemnomorskich konferencji ministerialnych oraz sektorowych konferencji ministerialnych, które odbyły się od rozpoczęcia procesu barcelońskiego, a szczególnie wnioski z 9. konferencji ministrów handlu Unii dla Śródziemnomorza z dnia 11 listopada 2010 r.,

–       uwzględniając eurośródziemnomorskie układy o stowarzyszeniu zawarte pomiędzy Wspólnotą i jej państwami członkowskimi z jednej strony a Tunezją(3), Izraelem(4), Marokiem(5), Jordanią(6), Egiptem(7), Libanem(8) i Algierią(9) z drugiej strony, oraz Eurośródziemnomorski przejściowy układ stowarzyszeniowy w sprawie wymiany handlowej i współpracy między Wspólnotą a OWP (na rzecz Autonomii Palestyńskiej)(10),

       uwzględniając decyzję nr 1/95 Rady Stowarzyszenia WE-Turcja z dnia 22 grudnia 1995 r. w sprawie wprowadzenia ostatniej fazy unii celnej (96/142/WE)(11),

–       uwzględniając porozumienie w sprawie wolnego handlu, zwane porozumieniem z Agadiru, podpisane w dniu 25 lutego 2004 r. przez Jordanię, Egipt, Tunezję i Maroko,

–       uwzględniając ocenę wpływu eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu na zrównoważony rozwój, opracowaną przez Instytut ds. Polityki Rozwojowej i Zarządzania Rozwojem Uniwersytetu w Manchesterze,

–       uwzględniając dokument w sprawie strategii regionalnej (2007–2013) i regionalny program orientacyjny dla partnerstwa eurośródziemnomorskiego (2007–2013) oraz określone w nich cele(12), jak również decyzję wykonawczą Komisji z dnia 29 lipca 2011 r. w sprawie drugiej części rocznego programu działania na 2011 r. na rzecz regionu śródziemnomorskiego, finansowanego zgodnie z pozycją 19.080101 budżetu ogólnego Unii Europejskiej(13),

–       uwzględniając działania podejmowane w ramach Instrumentu Eurośródziemnomorskiego Partnerstwa i Inwestycji, w szczególności konferencję ministrów, która odbyła się w Brukseli w dniu 12 lipca 2011 r. oraz roczny raport za 2010 r. opublikowany po tej konferencji w dniu 8 sierpnia 2011 r.,

–       uwzględniając decyzję Rady Gubernatorów Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju z dnia 5 października 2011 r. o uruchomieniu środków finansowych w krajach południowo-wschodniego regionu Morza Śródziemnego,

–       uwzględniając prace Zgromadzenia Parlamentarnego Unii dla Śródziemnomorza,

–       uwzględniając prace Unii dla Śródziemnomorza,

–       uwzględniając decyzję Rady z dnia 14 grudnia 2011 r. o przyjęciu wytycznych negocjacyjnych dotyczących pogłębionej i kompleksowej umowy o wolnym handlu z Egiptem, Jordanią, Marokiem i Tunezją,

–       uwzględniając swoją rezolucję z dnia 6 kwietnia 2011 r. w sprawie przyszłej europejskiej polityki inwestycji międzynarodowych(14), rezolucję z dnia 7 kwietnia 2011 r. w sprawie przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa w wymiarze południowym(15) oraz rezolucję z 14 grudnia 2011 r. w sprawie przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa(16),

–       uwzględniając wszystkie rezolucje przyjęte przez Parlament w kontekście arabskiej wiosny, dotyczące wolności religii, wyznania i sumienia jako podstawowych i uniwersalnych wartości, które są niezbędnym czynnikiem rozwoju demokratycznego i gospodarczego,

–       uwzględniając art. 48 Regulaminu,

–       uwzględniając sprawozdanie Komisji Handlu Międzynarodowego oraz opinie Komisji Spraw Zagranicznych oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A7-0104/2012),

A.     mając na uwadze, że arabska wiosna jest największą polityczną transformacją w sąsiedztwie Europy od czasu upadku muru berlińskiego, która daje UE możliwość powiązania własnych interesów w dziedzinie polityki handlowej i zagranicznej z podstawowymi wartościami UE, tj. prawami człowieka, demokracją i wolnością społeczeństwa; mając na uwadze, że zgodnie z art. 8 Traktatu o Unii Europejskiej Unia musi rozwijać szczególne stosunki z państwami z nią sąsiadującymi, dążąc do utworzenia przestrzeni dobrobytu i dobrego sąsiedztwa, opartej na wartościach Unii i charakteryzującej się bliskimi i pokojowymi stosunkami opartymi na współpracy, co ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia trwałej stabilizacji, bezpieczeństwa, wzrostu gospodarczego i rozwoju Europy;

B.     mając na uwadze, że UE dysponuje wyłączną kompetencją w dziedzinie polityki handlowej i inwestycyjnej, która daje UE możliwość podjęcia skutecznych działań w odpowiedzi na wstrząsy polityczne oraz przyczynienia się do postępu gospodarczego i społecznego krajów południowego regionu Morza Śródziemnego;

C.     mając na uwadze, że w Traktacie z Lizbony definiuje się handel międzynarodowy jako jeden z trzech aspektów działań zewnętrznych UE, który wymaga zapewnienia spójności z innymi obszarami jej polityki: polityką zagraniczną i działaniami na rzecz rozwoju międzynarodowego; mając na uwadze, że handel zawsze był silnym filarem europejskiej polityki sąsiedztwa, co zostało podkreślone w komunikatach Komisji pt. „Nowa koncepcja działań w obliczu zmian zachodzących w sąsiedztwie” oraz „Partnerstwo na rzecz demokracji i wspólnego dobrobytu z południowym regionem Morza Śródziemnego”;

D.     mając na uwadze, że wśród społeczeństw obywatelskich krajów południowego regionu Morza Śródziemnego panuje przekonanie, że UE powinna w sposób bardziej aktywny pomagać w transformacji politycznej i gospodarczej tych krajów;

E.     mając na uwadze, że odbudowa gospodarcza i polityczna w następstwie arabskiej wiosny nie jest nadzorowana przez regionalne instytucje odgrywające rolę podobną do roli, jaką Rada Europy oraz Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) pełnią w Europie Środkowo-Wschodniej i Azji Środkowej;

F.     mając na uwadze, że nie istnieje żadna konkretna eurośródziemnomorska instytucja finansowa, podczas gdy doświadczenie zdobyte w minionych latach przez EBOR w czasie transformacji Europy Środkowo-Wschodniej może pozwolić mu na odgrywanie pozytywnej roli w krajach południowego regionu Morza Śródziemnego; zauważa jednak z ubolewaniem, że niektóre państwa członkowskie UE nie ratyfikowały jeszcze zmian do porozumienia ustanawiającego EBOR, których celem jest zapewnienie pełnej operacyjności EBOR w regionie Morza Śródziemnego;

G.     mając na uwadze, że dotychczas gospodarkami krajów południowego regionu Morza Śródziemnego zarządzali niedemokratyczni przywódcy, zapewniając korzyści jedynie nielicznym i często pomijając potrzeby grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji; mając na uwadze fakt, że obalenie wielu dyktatorów stwarza nowe możliwości otwarcia gospodarek tego regionu i utworzenia prawdziwej gospodarki rynkowej;

H.     mając na uwadze, że UE już utworzyła unię celną z Turcją oraz podpisała umowy o wolnym handlu z krajami południowego regionu Morza Śródziemnego, z wyjątkiem Syrii, która nie podpisała ostatecznej wersji wynegocjowanego pakietu, i Libii, z którą negocjacje zostały zawieszone w lutym 2011 r. po wybuchu wojny domowej;

I.      mając na uwadze, że członkostwo w Światowej Organizacji Handlu (WTO) nie jest konieczne do rozpoczęcia negocjacji handlowych, o czym mogą świadczyć postanowienia handlowe układów o stowarzyszeniu zawartych z Libanem i Algierią, tymczasowe porozumienie z terytoriami palestyńskimi, zawieszone negocjacje z Libią oraz nieratyfikowana umowa z Syrią;

J.      mając na uwadze, że utworzenie eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu, będące najambitniejszym przedsięwzięciem gospodarczym wywodzącym się z deklaracji barcelońskiej, nie zostało zrealizowane w wyznaczonym terminie, który ustalono na 2010 r., wskutek konfliktów w regionie i braku zaangażowania wewnątrz samego regionu (południe-południe);

K.     mając na uwadze, że kryzys gospodarczy w 2008 r. wywarł bezpośredni wpływ na główne czynniki pobudzające do wzrostu gospodarkę w krajach południowego regionu Morza Śródziemnego oraz mając na uwadze, że społeczne i polityczne niepokoje w Tunezji, Egipcie, Syrii i Libii w czasie arabskiej wiosny przyczyniły się jeszcze bardziej do pogorszenia koniunktury gospodarczej w tych krajach; mając na uwadze, że arabska wiosna przebiegała inaczej w każdym z krajów południowego regionu Morza Śródziemnego, gdyż dotychczasowe reżimy pozostają u władzy w niektórych krajach, a w innych nieustannie trwają zamieszki społeczne, które jeszcze bardziej osłabiają gospodarkę;

L.     mając na uwadze, że arabska wiosna ujawniła w regionie słabości handlowe i fiskalne o charakterze strukturalnym i systemowym, zwłaszcza podatność na gwałtowny wzrost cen na rynkach towarowych, oraz mając na uwadze, że każda nowa strategia handlowa dla regionu Morza Śródziemnego musi zaradzić tym słabościom, przyczynić się do bezpieczeństwa żywnościowego oraz wyeliminować spekulacje finansowe artykułami żywnościowymi, jeśli ma sprostać oczekiwaniom obywateli;

M.    mając na uwadze, że chroniczne bezrobocie, w szczególności wśród młodych ludzi, i brak dywersyfikacji wymiany handlowej nadal są poważnym problemem; mając na uwadze, że długotrwałe bezrobocie strukturalne i nieformalna praca, w tym praca dzieci, wciąż utrzymują się na wysokim poziomie w większości krajów południowego regionu Morza Śródziemnego, a ich skala zwiększyła się jeszcze bardziej w tych krajach, w których wystąpiły ostre zamieszki społeczne w czasie arabskiej wiosny; mając na uwadze, że Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) szacuje, że utrzymanie bieżącego poziomu zatrudnienia wymaga utworzenia w regionie ok. 25 mln nowych miejsc pracy w najbliższej dekadzie;

N.     mając na uwadze, że młodzież (w wieku 10–19 lat) stanowi 20% populacji i że stopa bezrobocia wśród osób w wieku od 15 do 24 lat wynosi około 25–30%, a udział kobiet w rynku pracy pozostaje na bardzo niskim poziomie; mając na uwadze, że bezrobocie jest szczególnie wysokie wśród absolwentów wyższych uczelni, co skutkuje drenażem mózgów i marnotrawieniem zasobów ludzkich;

O.     mając na uwadze, że w żywotnym interesie Unii Europejskiej leży ustalenie ambitnych celów w zakresie współpracy gospodarczej oraz przyjęcie strategii obustronnie korzystnej, odpowiedzialnej i elastycznej, opartej na wspieraniu procesów przejścia do demokracji i obronie praw człowieka;

Uwagi ogólne

1.      uważa, że arabska wiosna jest bezprecedensowym wydarzeniem historycznym wywołanym przez dążenie narodów do wolności, praw demokratycznych i poprawy poziomu życia; wyraża swój głęboki smutek z powodu ofiar śmiertelnych podczas walk w celu obalenia skorumpowanych dyktatur;

2.      jest świadomy, że takie poświęcenie wiąże się z ogromnym oczekiwaniem społeczeństw w krajach południowego regionu Morza Śródziemnego, że UE udzieli o wiele większego i bardziej sprawiedliwego wsparcia dla reform demokratycznych i prawdziwego rozwoju gospodarczego niosącego korzyści dla wszystkich;

3.      zauważa, że korzyści płynące z rewolucji arabskiej wiosny nie zostały jeszcze w pełni utrwalone oraz że UE musi podjąć natychmiastowe działania w celu wdrożenia programu w sprawie handlu na rzecz przemian, ponieważ handel – poza tym, że przynosi bezpośrednie korzyści gospodarcze – jest skutecznym środkiem umacniania demokracji i wspierania stabilności, gdyż sprzyja zapobieganiu korupcji, ułatwia sprawiedliwszy podział bogactwa i wzmacnia pozycję ogółu społeczeństwa; zachęca władze tymczasowe do dokonania pokojowego przejścia do prawdziwej demokracji; nakłania władze państwowe, by uszanowały prawo narodu do pokojowych manifestacji oraz wstrzymały się od wszelkich brutalnych represji;

4.      w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje utworzenie Grupy Zadaniowej UE-Tunezja, pierwszej grupy zadaniowej powołanej wspólnie z krajem południowego wybrzeża Morza Śródziemnego, aby dopilnować lepszej koordynacji europejskiego i międzynarodowego wsparcia dla przemian w tym kraju; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Parlament brał udział w pierwszym posiedzeniu; zwraca się do wiceprzewodniczącej/wysokiej przedstawiciel o dalsze angażowanie Parlamentu w tę inicjatywę i włączanie go do przyszłych inicjatyw; z zadowoleniem przyjmuje utworzenie w Parlamencie grupy monitorującej ds. południowego wybrzeża Morza Śródziemnego, której zadaniem jest nadzorowanie reakcji UE na kryzysy w krajach regionu Morza Śródziemnego;

5.      z zadowoleniem przyjmuje niedawne uczciwe i przejrzyste wybory w Tunezji, co – w połączeniu z reformami w dziedzinie gospodarki, porządku prawnego i społecznego – jest dobrym przykładem dla innych krajów w regionie; podkreśla znaczenie wolnych i uczciwych wyborów dla zapewnienia jedności tych krajów poprzez ustanowienie demokratycznych i pluralistycznych instytucji, będących podstawą większej stabilności i zmodernizowanych struktur społeczno-gospodarczych, które są z kolei niezbędnym warunkiem wstępnym przyciągania zagranicznych inwestycji i osiągnięcia trwałego wzrostu; zwraca uwagę na potrzebę przeprowadzenia – wraz ze zmianami demokratycznymi – reform w dziedzinie gospodarki, porządku prawnego i społecznego w celu otworzenia i zmodernizowania struktur społeczno-gospodarczych tych krajów;

6.      uważa, że zewnętrzny dług publiczny krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu jest niegodziwym długiem, zważywszy na to, że powstał on za panowania reżimów dyktatorskich w przeważającej mierze wskutek osobistego wzbogacenia się elity politycznej i gospodarczej oraz poprzez zakup broni, która często była wykorzystywana do ciemiężenia własnej ludności; w związku z tym wzywa do ponownego rozpatrzenia kwestii tego długu, zwłaszcza związanego z wydatkami na zbrojenia;

7.      ubolewa nad rolą spółek europejskich w eksporcie broni i produktów podwójnego zastosowania do krajów rządzonych przez represyjne reżimy oraz ich podporządkowywaniem się zakłóceniom technologicznym inicjowanym przez reżimy dyktatorskie; wzywa Komisję do opracowania wytycznych dla spółek UE, wskazujących sposób działania zgodny z podstawowymi zasadami Unii w tego rodzaju sytuacjach;

8.      podkreśla, że UE dysponuje wyłączną kompetencją w dziedzinie polityki handlowej i inwestycyjnej oraz powinna zapewniać innowacyjne i jasno określone instrumenty umożliwiające osiągnięcie celów polityki zagranicznej UE, takich jak demokracja, dobrobyt, stabilizacja i pokój w regionie;

9.      uznaje, że UE musi realizować skoordynowaną politykę wobec krajów południowego regionu Morza Śródziemnego, lecz przestrzega przed stosowaniem uniwersalnego podejścia do arabskiej wiosny, ponieważ pomimo istnienia wielu podobieństw między krajami południowego regionu Morza Śródziemnego doświadczyły one różnych form represyjnego rządzenia, różnią się pod względem poziomów rozwoju gospodarczego i stoją przed odmiennymi wyzwaniami społecznymi i demograficznymi;

10.    podkreśla, że jedno z głównych zadań Parlamentu Europejskiego polega na wzmocnieniu dialogu politycznego oraz wzajemnego zrozumienia i zaufania między Europą a państwami trzecimi, w tym krajami południowego regionu Morza Śródziemnego, w przypadku których Parlament powinien skoncentrować się na upowszechnianiu i propagowaniu demokratycznych reform, pełni wolności i zasady państwa prawa; podkreśla, że te ważne zadania, opierające się na bezpośrednich stosunkach, mogłyby również polegać na ocenie spełnienia przyszłych kryteriów (w świetle wydarzeń i osiągniętych postępów) oraz dokonania niezbędnych zmian w układach o stowarzyszeniu, w szczególności w dziedzinie handlu, inwestycji i finansów;

11.    ma świadomość, że w ciągu ostatnich dziesięciu lat UE promowała głębsze i bardziej kompleksowe podejście do umów o wolnym handlu z przywódcami większości krajów południowego regionu Morza Śródziemnego, nie zwracając uwagi na brak legitymacji demokratycznej partnerów negocjacji; podkreśla znaczenie bezpośredniej troski o stabilizację procesów demokratycznych przy tworzenia nowych instytucji społecznych i politycznych, które mogą następnie pełnić funkcję prawowitych i kompetentnych partnerów w negocjacjach umów handlowych;

12.    zauważa, że UE jest największym rynkiem konsumenckim na świecie, do którego dostęp powinien być udzielany tylko wtedy, gdy kraje partnerskie poważnie angażują się w dwustronne otwieranie rynków, gdy reformy gospodarcze przynoszą korzyści całej populacji kraju partnerskiego, w tym grupom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji, oraz gdy podejmowane i realizowane są właściwe zobowiązania polityczne, społeczne i środowiskowe;

13.    wskazuje, że wiele krajów południowego regionu Morza Śródziemnego ma ogromny potencjał gospodarczy, a niektóre z nich przejmują znaczne ilości aktywów i zasobów naturalnych, które – właściwe zarządzane – stwarzają możliwość wzrostu gospodarczego i rozwoju regionów położonych po obu stronach Morza Śródziemnego; uważa zatem, że należy ustanowić środki i mechanizmy niezbędne do zapewnienia równoważnych norm społecznych, środowiskowych i fitosanitarnych;

14.    przyjmuje z zadowoleniem indywidualne oddolne podejście przewidziane przez Komisję, które opiera się na silniejszej warunkowości i większym zróżnicowaniu w kontekście ostatniego przeglądu EPS, oraz zasadę „więcej za więcej”, w celu zapewnienia lepiej ukierunkowanej pomocy dla poszczególnych krajów sąsiadujących z UE oraz dostosowania finansowania do ambicji politycznych; uważa, że osiągnięcia w zakresie reform demokratycznych i wolności jednostki powinny być odzwierciedlone w podobnym procesie w dziedzinie gospodarki i handlu, zapewniającym swobodę otwierania i prowadzenia działalności gospodarczej, aby rozbić oligarchie tradycyjnie dominujące w krajach południowego regionu Morza Śródziemnego;

Pogłębione i kompleksowe umowy o wolnym handlu (DCFTA) oraz inne instrumenty handlowe

15.    zauważa, że UE zawarła już oparte na solidnych podstawach preferencyjne umowy handlowe z wieloma krajami południowego regionu Morza Śródziemnego w ramach układów o stowarzyszeniu; podkreśla jednak, że żaden z tych procesów nie został w pełni zakończony, oraz jest przekonany, że nadal istnieje ogromny potencjał umożliwiający zacieśnienie stosunków gospodarczych, zwłaszcza w dziedzinie prawa, aby w perspektywie długoterminowej doprowadzić do integracji z rynkiem wewnętrznym UE;

16.    przyjmuje zatem z zadowoleniem decyzję Rady zatwierdzającą rozpoczęcie negocjacji dotyczących pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu z Egiptem, Jordanią, Marokiem i Tunezją niezwłocznie po zakończeniu procedur przygotowawczych; uważa, że przeprowadzane w związku z tym analizy zakresu powinny opierać się na doświadczeniach zebranych w fazach przygotowawczych realizowanych z partnerami wschodnimi, z uwzględnieniem ogromnego politycznego znaczenia, jakie ma unikanie niepotrzebnych opóźnień w przypadku partnerów, którzy już są gotowi przystąpić do negocjacji; uważa, że koniecznie należy zaangażować wszystkie siły społeczne, a w szczególności organizacje pozarządowe i związki zawodowe, i prowadzić z nimi konsultacje już od samego początku wszystkich negocjacji handlowych;

17.    wyraża zaniepokojenie tym, że Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) dotychczas nie opublikowała szczegółowych kryteriów „więcej za więcej”, które wraz z analizą zakresu handlowego stanowić będą podstawę uznania danego kraju za kwalifikujący się i gotowy do zawarcia pogłębionej i kompleksowej umowy o wolnym handlu; zwraca się zatem do ESDZ o określenie takich kryteriów, aby zapewnić przejrzystość procesu i z wyprzedzeniem informować kraje partnerskie, gdzie należy wprowadzić zmiany; nalega, by centralnym elementem tego procesu było poszanowanie instytucji demokratycznych i praw podstawowych, w tym wolności słowa i wolności stowarzyszania się, a także ochrona mniejszości religijnych, przestrzeganie międzynarodowego prawa pracy, konwencji MOP i Konwencji ONZ o prawach dziecka oraz inicjatyw zachęcających do zniesienia kary śmierci, uważa również, że proces ten powinien odpowiednio uwzględniać istotną poprawę lub poważne pogorszenie sytuacji w krajach partnerskich w fazie przygotowawczej i w czasie samych negocjacji; nalega, aby analiza zakresu określała odpowiedni poziom otwarcia gospodarczego oraz wskaźnik ukazujący, jak wszystkie grupy społeczne czerpią korzyści z wymiany handlowej i bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ);

18.    przypomina, że umowy o wolnym handlu nie są celem samym w sobie oraz że powinny one przynosić korzyści poszczególnym krajom; uważa, że postanowienia dotyczące wymiany handlowej powinny zostać wsparte wzmocnionymi klauzulami o prawach człowieka oraz skuteczniejszymi przepisami wykonawczymi i dotyczącymi monitorowania, a także rozdziałem o ambitnym i zrównoważonym rozwoju przypisującym kluczową rolę społeczeństwu obywatelskiemu i zawierającym postanowienia o społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, które wzmocnią wspólną odpowiedzialność za wdrażany proces;

19.    pochwala zwrócenie uwagi na bariery w handlu występujące poza granicami i na dostosowanie do unijnego dorobku prawnego, ale zauważa, że nadal istnieją możliwości dalszego negocjowania obniżki stawek celnych w przypadku niektórych krajów; podkreśla, że pogłębione i kompleksowe umowy o wolnym handlu będą miały prawdziwą wartość dla krajów południowego regionu Morza Śródziemnego tylko wtedy, gdy UE będzie gotowa poczynić dodatkowe wysiłki we wrażliwych obszarach, np. w rolnictwie i 4 sposobie świadczenia usług; w związku z tym zauważa, że UE w istocie ma znaczną nadwyżkę w handlu artykułami rolnymi z tymi krajami;

20.    zwraca się do Komisji o szczególne wspieranie i promowanie sprawiedliwego handlu i inicjatyw rolnictwa ekologicznego, przewidujących wsparcie zwłaszcza drobnych rolników, producentów i spółdzielni, jako sposobu łączenia zrównoważonych praktyk rolnych i rozwoju obszarów wiejskich przy jednoczesnym rozwoju łańcucha dostaw w celu upewnienia konsumentów europejskich o wysokiej jakości produktów, ich identyfikowalności oraz aspektach społecznych i ekologicznych;

21.    podkreśla znaczenie rolnictwa, w którym zatrudnienie znajduje ponad jedna trzecia osób aktywnych zawodowo w krajach południowego regionu Morza Śródziemnego, oraz rozwoju obszarów wiejskich w procesie stabilizacji, mając na uwadze, że przyczyniają się one – szczególnie w warunkach zwiększonej nieprzewidywalności na światowych rynkach – do poprawy bezpieczeństwa żywnościowego, bardziej sprawiedliwego generowania zysków i ich podziału, tworzenia miejsc pracy oraz włączania kobiet i małych gospodarstw do gospodarki;

22.    z zadowoleniem przyjmuje zatem wyrażony przez Komisję zamiar wsparcia rozwoju obszarów wiejskich za pomocą europejskiego instrumentu na rzecz rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich w krajach sąsiadujących, który łączyłby wsparcie inwestycyjne z rozwojem zdolności administracyjnych dzięki wykorzystaniu najlepszych unijnych praktyk w zakresie rozwoju obszarów wiejskich w celu ułatwienia modernizacji produkcji rolnej zgodnie z normami UE w zakresie jakości i bezpieczeństwa żywności;

23.    z zadowoleniem przyjmuje również przedstawione we wspólnym komunikacie z dnia 25 maja 2011 r. (COM(2011)0303) zobowiązanie Komisji do finansowania programów pilotażowych na rzecz rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich oraz rozwoju regionalnego, które zakłada wykorzystanie rozległego doświadczenia UE w wymienionych dziedzinach oraz optymalne wykorzystanie ścisłej współpracy z FAO, Bankiem Światowym i ewentualnie z EBI;

24.    wzywa UE do wsparcia rozwoju zarówno zdrowej produkcji rolnej, jak i obszarów wiejskich w regionie jako elementu walki z ubóstwem, które stanowi stały problem na wsi, oraz w celu pogłębienia procesu stabilizacji; w związku z tym podkreśla znaczenie usprawnienia instytucji i infrastruktury (w takich dziedzinach jak systemy nawadniania, obchodzenia się, składowania, pakowania, transportu, marketingu i dostęp do usług) obok usprawnień technologicznych, oraz znaczenie programów edukacyjnych i szkoleniowych, w szczególności dla kobiet oraz w sytuacjach charakteryzujących się złym zorganizowaniem producentów i słabym rozwojem społeczeństwa obywatelskiego, zważywszy, że czynniki te również spowalniają rozwój sprawnego systemu rolno-spożywczego; podkreśla rolę upowszechniania szkoleń w ułatwianiu dostępu do wiedzy; podkreśla, że problemy zmiany środowiska i klimatu w skali światowej decydują o wspieraniu propagowania zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych i energii, a także kompatybilnych metod produkcji; podkreśla, że w obliczu rosnącego światowego zapotrzebowania na żywność należy wspierać dywersyfikację produkcji w celu zwiększenia odporności na wahania rynkowe i kryzys środowiskowy;

25.    apeluje również o to, by – w celu uniknięcia dumpingu socjalnego i ekologicznego w stosunkach pomiędzy zainteresowanymi krajami lub z UE – środki zaproponowane przez Komisję pozwoliły na szybsze wprowadzanie innowacyjnych działań upowszechniających lokalną wiedzę fachową oraz działań szkoleniowych z zakresu organizacji producentów oraz rozwoju rynków lokalnych i regionalnych w ramach wymiany najlepszych praktyk pomiędzy krajami i z UE na wzór działań prowadzonych wcześniej w ramach procedur przedakcesyjnych i stosunków z sąsiednimi krajami UE;

26.    zwraca uwagę na potencjalną rolę, jaką mogłaby odegrać większa integracja krajów Afryki Północnej z krajami subsaharyjskimi, a także podkreśla potrzebę podjęcia kroków na poziomie globalnym, aby uniknąć działań jednostronnych, które są często podejmowane w odpowiedzi na kryzys żywnościowy oraz ekstremalne zjawiska pogodowe.

27.    podkreśla, że BIZ mają szczególne znaczenie dla rozwoju gospodarczego krajów południowego regionu Morza Śródziemnego, ponieważ poziomy inwestycji są albo zbyt niskie, albo nadmiernie ukierunkowane na przemysł wydobywczy i pozyskiwanie surowców; zwraca się do Komisji o zapewnienie koordynacji pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu z działaniami inwestycyjnymi w regionie w celu propagowania dywersyfikacji gospodarczej;

28.    zwraca jednak uwagę, że poprzednie próby wynegocjowania porozumień sektorowych w ramach układów o stowarzyszeniu nie zakończyły się sukcesem; zwraca się do Komisji, by stworzyła zachęty dla krajów południowego regionu Morza Śródziemnego do podjęcia negocjacji dotyczących inwestycji i innych „kwestii singapurskich”, np. usług, w kontekście pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu; uważa, że Komisja powinna w odpowiednich przypadkach stosować wdrażanie asymetryczne i zachować elastyczność w odniesieniu do wrażliwych sektorów w tych krajach;

29.    podkreśla znaczenie, jakie ma wspomaganie otwierania handlu za pomocą większego wsparcia technicznego dla krajów partnerskich i ich przedsiębiorstw, aby umożliwić im maksymalne wykorzystanie zapewnianych możliwości; przyznaje, że UE już oferuje taką pomoc, ale uważa, że tego typu programy powinny być bardziej ukierunkowane na MŚP, w tym poprzez rozszerzenie pomocy na rzecz wymiany handlowej;

30.    zwraca się do Komisji o wykorzystanie pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu do ujednolicania norm w dziedzinie prawa, zwłaszcza w zakresie norm i przepisów technicznych, środków sanitarnych i fitosanitarnych, zasad przejrzystości w zamówieniach publicznych, norm ochrony własności intelektualnej, ułatwiania wymiany handlowej/współpracy celnej oraz eliminowania barier pozataryfowych; zwraca uwagę, że taka współpraca nie jest w sposób zadowalający uwzględniona w układach o stowarzyszeniu i że należy podwyższyć poziom zaangażowania UE;

31.    z zadowoleniem przyjmuje w związku z tym przeznaczenie dodatkowych zasobów na współpracę techniczną i nalega, by zostały one możliwie najszybciej udostępnione Dyrekcji Generalnej Komisji ds. Rozwoju i Współpracy (DG DEVCO) oraz przekazane delegaturom UE w tym regionie;

32.    uznaje, że pogłębione i kompleksowe umowy o wolnym handlu powinny być głównym celem, ale ma świadomość, że w międzyczasie Komisja prowadzi negocjacje sektorowe w ramach dotychczasowych układów o stowarzyszeniu, między innymi w ramach układów w sprawie oceny zgodności i zatwierdzania produktów przemysłowych, porozumień w sprawie rolnictwa i połowów, porozumień w zakresie usług i inwestycji, a także uzgodnień dotyczących rozstrzygania sporów; apeluje do Komisji o rozważenie również aktualizacji istniejących porozumień sektorowych z krajami, którym można przedstawić lepszą ofertę i z którymi nie można w najbliższej przyszłości podpisać pogłębionej i kompleksowej umowy o wolnym handlu; zwraca się do Komisji o pełniejszą analizę terminu i sposobu ostatecznego włączenia tych procesów do przyszłych pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu oraz o dopilnowanie tego, by utrata członkostwa w ogólnym systemie preferencji (GSP) w 2014 r. nie wpłynęła negatywnie na dostęp krajów południowego regionu Morza Śródziemnego do rynku UE w odniesieniu do jakiejkolwiek linii produktów;

33.    apeluje również do Komisji o przygotowanie strategii dla tych partnerów zaangażowanych w realizację koncepcji „więcej za więcej”, z którymi nie podpisano dotychczas żadnej umowy lub którzy w najbliższej przyszłości nie staną się stroną pogłębionej i kompleksowej umowy o wolnym handlu, zwłaszcza dla tych, którzy podobnie jak Libia i Liban nie są jeszcze członkami WTO; podkreśla, że choć należy utrzymać solidną pomoc techniczną wspierającą te kraje w dążeniu do uzyskania członkostwa w WTO, sama ta pomoc nie wystarczy i dlatego należy stosownie wspomóc ją zawarciem porozumień zgodnych z zaleceniami WTO, które przyniosą korzyści w krótszym okresie;

Wzmocnienie pozycji małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) jako narzędzie demokratyzacji gospodarczej

34.    wyraża przekonanie, że pomyślna strategia handlowa dla tego regionu powinna wzmacniać rolę MŚP, które zapewniają nawet 30% miejsc pracy w niektórych krajach; uznaje znaczenie mikroprzedsiębiorstw, które stanowią 98,1% MŚP w Egipcie, 97,8% MŚP w Maroku i 89,1% MŚP w Jordanii, choć tylko 9,2% – w Tunezji;

35.    wyraża zaniepokojenie dużą liczbą niezarejestrowanych MŚP działających na „czarnym rynku” oraz wysokim odsetkiem nieformalnego zatrudnienia (z wyłączeniem rolnictwa) wynoszącym w niektórych krajach południowego regionu Morza Śródziemnego nawet 70%; jest przekonany, że jeśli region ten ma wkroczyć na ścieżkę prawdziwego wzrostu gospodarczego, strategia handlowa UE powinna stwarzać zachęty dla niezarejestrowanych przedsiębiorstw do zalegalizowania działalności; apeluje do Komisji o wsparcie programów budowania zdolności administracyjnych, zwłaszcza w zakresie rejestracji przedsiębiorstw, zatrudnienia i spraw socjalnych, i ze szczególnym uwzględnieniem budowania zdolności służb prawnych, ponieważ zapewni to lepsze przygotowanie do podjęcia niezbędnych reform;

36.    ubolewa z powodu tego, że MŚP i spółdzielnie mają bardzo ograniczony dostęp do inwestycji oraz podkreśla konieczność zapewnienia odpowiedniego dostępu do finansowania w postaci rzetelnych, łatwo dostępnych i przyjaznych dla użytkownika systemów mikrokredytów i kontrgwarancji udzielanych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI); uważa, że takie rozwiązania umożliwią beneficjentom przeprowadzanie innowacji i restrukturyzacji w sposób pozwalający im na wykorzystanie potencjału rynku wewnętrznego UE;

37.    podkreśla znaczenie pobudzania przedsiębiorczości przez przyjęcie środków koniecznych do stworzenia sprzyjających warunków zachęcających społeczeństwo do angażowania się w taką działalność;

38.    uznaje rolę EBI we wspieraniu MŚP w południowym regionie Morza Śródziemnego za pomocą Instrumentu Eurośródziemnomorskiego Partnerstwa i Inwestycji (FEMIP); przyjmuje z zadowoleniem decyzję o podniesieniu limitu dla operacji w tym regionie o 1 mld EUR, co zwiększy wartość tych operacji do 6 mld EUR w najbliższych trzech latach; potwierdza, że EBI powinien w szczególności ukierunkowywać swoje przedsięwzięcia inwestycyjne na MŚP i rozwój projektów infrastrukturalnych, zwłaszcza związanych z energetyką, z uwagi na potencjał tego regionu i pomoc, jakiej UE mogłaby udzielić na ich rozwój i wykorzystanie; nalega, by EBI zwiększył swoje zdolności administracyjne w celu sprawowania kontroli nad partnerskimi bankami pośredniczącymi, które udzielają „globalnych pożyczek” zgodnie z kryteriami określonymi w założeniach działań zewnętrznych UE, a tym samym aby zapewnił pełną odpowiedzialność publiczną za ich działania;

39.    z zadowoleniem przyjmuje niedawne zaangażowanie Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR) w regionie Morza Śródziemnego oraz obietnicę przeznaczenia przez UE i kilka indywidualnych państw członkowskich dodatkowych środków na działalność EBOR; wzywa Radę Europejską i Parlament Europejski do niezwłocznego ratyfikowania poprawek do porozumienia ustanawiającego EBOR w celu zapewnienia pełnej operacyjności banku w regionie Morza Śródziemnego; uważa, że należy zwiększyć ogólną kwotę środków przeznaczanych na inwestycje EBOR w tym regionie oraz że MŚP powinny być głównymi beneficjentami tych inwestycji; zachęca kraje południowego regionu Morza Śródziemnego do wykazania swojego zaangażowania poprzez wdrożenie zasad demokracji, pluralizmu i gospodarki rynkowej, co pozwoli tym krajom uzyskać dostęp do inwestycji zgodnie ze statutem banku;

40.    jest przekonany, że sprawnie funkcjonująca strefa wolnego handlu wymaga swobodnego przepływu przedsiębiorców przez granice; zdecydowanie uważa, że UE powinna dążyć do większej spójności pomiędzy swoją polityką imigracyjną i polityką handlową;

41.    zwraca uwagę, że utrudnienia wizowe nadal są problemem dla wielu przedstawicieli przedsiębiorstw z krajów południowego regionu Morza Śródziemnego, którzy muszą podróżować do UE z powodu spotkań, szkoleń lub innych przyczyn biznesowych; dlatego przyjmuje z zadowoleniem niedawno opublikowany komunikat pt. „Dialog na rzecz migracji, mobilności i bezpieczeństwa z państwami południowego regionu Morza Śródziemnego”, w którym Komisja przewiduje zawarcie umów w sprawie ułatwień wizowych, które wspierałyby mobilność, między innymi przedsiębiorców; uważa, że procedury sprawdzania „uczciwości” i „wiarygodności” osób wnioskujących o wizę powinny zostać uproszczone, toteż zwraca się do Komisji o negocjowanie porozumień w tym zakresie w sposób skoordynowany z negocjacjami handlowymi, aby zapewnić wdrażanie takich porozumień w sposób możliwie najmniej uciążliwy dla MŚP;

Umacnianie procesu agadirskiego

42.    ubolewa, że do 2010 r. nie utworzono eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu oraz wyraża nadzieję, że wszyscy partnerzy wykorzystają impet wywołany arabską wiosną, by posunąć naprzód reformy niezbędne do ustanowienia funkcjonującej i pełnoprawnej strefy wolnego handlu, bez wywołania zakłóceń konkurencji wobec producentów UE.

43.    proponuje dokonywanie regularnej oceny skutków wprowadzania polityki wolnego handlu w celu stałej obserwacji oddziaływania tej polityki na kraje śródziemnomorskie południa Europy, aby w ostatecznym rozrachunku miała ona pozytywny wpływ na obywateli i na systemy gospodarcze i produkcyjne poszczególnych krajów;

44.    podkreśla, że choć należy wdrażać strategie handlowe uwzględniające warunki specyficzne dla danego kraju, uzgodnienia takie nie mogą przynosić szkody integracji regionalnej; ubolewa, że wymiana handlowa południe-południe nadal jest bardzo ograniczona i zauważa w tym względzie, że w 2009 r. jedynie 6% produktów importowanych do krajów południowego regionu Morza Śródziemnego pochodziło z innych krajów tego regionu w porównaniu z 40% produktów z UE; zachęca nowe demokratycznie wybrane rządy do większej otwartości na handel z sąsiednimi krajami niż w przypadku ich poprzedników;

45.    uznaje grupę agadirską za jedyny przykład zbiorowego wysiłku na rzecz handlu południe-południe i zachęca sygnatariuszy do rozszerzenia zakresu i liczby członków tego porozumienia handlowego; zwraca się do Komisji o dalsze wspieranie tej grupy, będącej kamieniem węgielnym pod budowę przyszłej strategii handlowej UE;

46.    zwraca się ponadto do Komisji, by wprowadziła do pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu pewne elastyczne postanowienia, które ostatecznie umożliwią połączenie poszczególnych uzgodnień z porozumieniem z Agadiru w celu utworzenia jednolitej eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu;

47.    zauważa z zadowoleniem, że niedługo wdrożony zostanie mechanizm sprzyjający inwestowaniu i wymianie handlowej, który będzie odgrywał rolę bazy danych umożliwiającej podmiotom gospodarczym otrzymanie aktualnych informacji dotyczących warunków handlowych i inwestycyjnych w regionie; nalega, aby mechanizm ten był aktywnie propagowany wśród przedsiębiorstw w krajach południowego regionu Morza Śródziemnego i aby został przekształcony z narzędzia stricte informacyjnego w funkcjonalne narzędzie wspomagające rozwój wewnątrzregionalnej działalności gospodarczej;

48.    przyjmuje z zadowoleniem regionalną konwencję w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia, która powinna przewidywać pełne poszanowanie umowy technicznej UE-Izrael w sprawie produktów pochodzących z osiedli izraelskich; zwraca się do Komisji o przyspieszenie wprowadzania nowych reguł pochodzenia w ramach konwencji paneurośródziemnomorskiej – najpóźniej do końca 2013 r. – gdyż kraje południowego regionu Morza Śródziemnego utracą wtedy preferencje i korzystne reguły pochodzenia przyznane im w ramach ogólnego systemu preferencji (GSP);

Ułatwianie zdobywania wiedzy oraz kontaktów bezpośrednich

49.    zachęca państwa członkowskie do odgrywania bardziej ambitnej roli w unijnej strategii na rzecz południowego sąsiedztwa poprzez oferowanie znacznych programów stypendialnych studentom obydwu płci i dowolnego pochodzenia społeczno-gospodarczego i etnicznego z krajów południowego regionu Morza Śródziemnego, zwłaszcza w dziedzinie ekonomii, przedsiębiorczości, technologii informacyjnych, komunikacji i handlu; wzywa Komisję i wiceprzewodniczącą/wysoką przedstawiciel, by bezzwłocznie zaproponowały ustanowienie programów Euromed Erasmus i Da Vinci; zauważa, że inne podmioty w regionie, np. kraje Rady Współpracy Państw Zatoki Perskiej (RWPZ), wykazały większą skuteczność w udzielaniu takiego wsparcia krajom południowego regionu Morza Śródziemnego; uważa, że takie studenckie wymiany mogą zaowocować stworzeniem trwałych powiązań z przyszłymi partnerami gospodarczymi w krajach południowego regionu Morza Śródziemnego;

50.    przypomina o roli, jaką odgrywają artyści, podmioty kulturalne i blogerzy w pokazywaniu niektórym arabskim społeczeństwom obywatelskim możliwości uwolnienia się od dyktatury i dążenia do demokracji; wzywa UE do zadbania o to, by do polityki handlowej włączony został wymiar współpracy kulturalnej, obejmujący wspólne inicjatywy w dziedzinie sztuki, edukacji, mediów, internetu i innych ważnych sektorów, w celu propagowania praw człowieka i demokracji;

51.    apeluje o bezzwłoczne utworzenie unijnych izb handlowych z krajami partnerskimi, które pełniłyby rolę kanału promującego wspólną działalność handlową i wzajemne wymiany między partnerami gospodarczymi, w tym seminaria i targi; ubolewa, że w regionie tym oprócz unijno-izraelskiej izby handlowej nie funkcjonują żadne inne dwustronne izby handlowe UE;

Maksymalizacja skutków działań UE

52.    stanowczo obstaje przy tym, że inicjatywy handlowe Komisji należy wspierać silniejszą obecnością unijnych przedstawicieli ds. handlu na danym terenie; ubolewa nad tym, że w delegaturze UE w Tunezji pracuje tylko jeden przedstawiciel ds. handlu, a w Jordanii nie ma go wcale, mimo że UE przeprowadza analizę zakresu pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu z tymi krajami;

53.    uważa ponadto, że ważne jest, aby UE w pełni koordynowała swoje działania ukierunkowane na wspieranie wymiany handlowej, inwestycji i finansowania w regionie, aby zapewnić maksymalnie pozytywne skutki; wyraża zaniepokojenie tym, że duża liczba podmiotów zarówno wewnątrz UE, jak i w samych krajach partnerskich, a także podmioty w innych państwach świata mogłyby doprowadzić do zniweczenia lub powielania istotnych działań z powodu braku koordynacji;

54.    podkreśla konieczność ściślejszej koordynacji działań podejmowanych w ramach instrumentów finansowania europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS), takich jak sąsiedzki fundusz inwestycyjny, i różnych unijnych, międzynarodowych i regionalnych instytucji finansowych w regionie, w tym EBI, EBOR i Banku Światowego, aby zagwarantować możliwie największą skuteczność i spójność; zwraca się do Komisji o objęcie przewodnictwa nad koordynacją tych działań;

55.    zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, EBI, EBOR, szefom państw i rządów oraz parlamentom państw członkowskich i państw południowego regionu Morza Śródziemnego, a także Unii dla Śródziemnomorza.

(1)

         Dz.U. C 272 E z 9.11.2006, s. 570.

(2)

         Teksty przyjęte, P6_TA(2009)0178.

(3)

         Dz.U. L 97 z 30.3.1998, s. 2.

(4)

         Dz.U. L 147 z 21.6.2000, s. 3.

(5)

         Dz.U. L 70 z 18.3.2000, s. 2.

(6)

         Dz.U. L 129 z 15.5.2002, s. 3.

(7)

         Dz.U. L 304 z 30.9.2004, s. 39.

(8)

         Dz.U. L 143 z 30.5.2006, s. 2.

(9)

         Dz.U. L 265 z 10.10.2005, s. 2.

(10)

        Dz.U. L 187 z 16.7.1997, s. 3.

(11)

        Dz.U. L 35 z 13.2.1996, s. 1.

(12)

        C(2007)672.

(13)

        C(2011)5381.

(14)

        Tekst przyjęty w tym dniu, P7_TA(2011)0141.

(15)

        Tekst przyjęty w tym dniu, P7_TA(2011)0154.

(16)

        Tekst przyjęty w tym dniu, P7_TA(2011)0576.


UZASADNIENIE

PRZESŁANKI

1. Handel i inwestycje: wyłączna kompetencja oraz możliwości

Arabska wiosna jest największą polityczną transformacją w sąsiedztwie Europy od czasu upadku muru berlińskiego, która daje UE możliwość powiązania własnych interesów w dziedzinie polityki handlowej i zagranicznej z prawami człowieka, demokracją i wolnością społeczeństwa, czyli podstawowymi wartościami UE. W wielu krajach ustaje na szczęście konieczność zawierania układów z dyktatorami i oligarchami. Niestety UE i jej państwa członkowskie w wielu przypadkach nie wykorzystały możliwości, a ich reakcje polityczne były niespójne, opieszałe, a niekiedy nawet sprzeczne z demokratycznymi dążeniami danego narodu.

Jak pokazują wewnętrzne rozgrywki w sprawie Libii, główną słabością reakcji UE jest międzyrządowy proces decyzyjny w ramach unijnej polityki zagranicznej. Sprawozdawca chciałby jednak zdecydowanie podkreślić, że UE dysponuje wyłączną kompetencją w dziedzinie polityki handlowej i inwestycyjnej oraz że jest to narzędzie definiujące politykę Unii, które daje możliwość podjęcia skutecznych działań w odpowiedzi na wstrząsy polityczne oraz przyczynienia się do postępu gospodarczego krajów południowego regionu Morza Śródziemnego. Handel zawsze był silnym filarem europejskiej polityki sąsiedztwa, toteż sprawozdawca z zadowoleniem zauważa, że zostało to podkreślone w komunikatach Komisji pt. „Nowa koncepcja działań w obliczu zmian zachodzących w sąsiedztwie” oraz „Partnerstwo na rzecz demokracji i wspólnego dobrobytu z południowym regionem Morza Śródziemnego”.

2. Więcej za więcej

Sprawozdawca z zadowoleniem przyjmuje wprowadzoną przez Komisję koncepcję „więcej za więcej” oraz uważa, że osiągnięcia w zakresie reform demokratycznych i wolności jednostki powinny być odzwierciedlone w podobnym procesie „wyzwoleńczym” w dziedzinie gospodarki i handlu, aby rozbić tradycyjnie dominujące oligarchie.

UE jest największym rynkiem konsumenckim na świecie, do którego dostęp powinien być udzielany tylko wtedy, gdy:

· rządy w krajach partnerskich poważnie angażują się w dwustronne otwieranie rynków;

· korzyści płynące z reform gospodarczych są dostępne dla całej populacji kraju partnerskiego, a nie tylko dla nielicznych wybrańców; oraz

· kraje partnerskie przyjmują i spełniają odpowiednie zobowiązania polityczne, społeczne i środowiskowe.

3. Więcej dla społeczeństwa obywatelskiego

Podczas spotkań z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego z krajów południowego regionu Morza Śródziemnego sprawozdawcę zdziwiło ich przekonanie, iż UE wspiera proces reform w sposób niewystarczająco aktywny. Ponieważ następstwa arabskiej wiosny nie są monitorowane przez ustrukturyzowane międzynarodowe instytucje (takie jak Rada Europy czy Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy (OBWE) w przypadku Europy Środkowo-Wschodniej), na UE ciąży większa odpowiedzialność, z którą wiążą się jednak większe możliwości przejęcia inicjatywy w ułatwianiu danemu regionowi przejścia ku demokracji i integracji gospodarczej ze sprawiedliwym i wolnym rynkiem, tym bardziej że obecność Chin i USA w tym regionie jest pod względem gospodarczym stosunkowo niewielka.

PROPOZYCJE

1. Inwestycje EBI i EBOR

Sprawozdawca przyznaje, że małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) w krajach południowego regionu Morza Śródziemnego mogą korzystać z pomocy Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), który działa za pośrednictwem Instrumentu Eurośródziemnomorskiego Partnerstwa i Inwestycji (FEMIP). Sprawozdawca uważa jednak, że EBI należy wyposażyć w większe uprawnienia, które umożliwiłyby dokonywanie dalszych inwestycji ukierunkowanych w szczególności na MŚP. Przedsiębiorstwa te muszą przeprowadzać niezbędne inwestycje, aby dokonywać innowacji i restrukturyzacji, które pozwoliłyby im wykorzystać potencjał rynku wewnętrznego UE. Unia Europejska powinna – poprzez swoje instytucje finansowe – aktywniej zapewniać mikrokredyty w tym regionie oraz analizować różne rozwiązania, np. udzielanie kontrgwarancji. Sprawozdawca z ogromnym zadowoleniem przyjmuje również niedawne zwiększenie uprawnień EBOR oraz ma nadzieję, że doświadczenia tego banku w Europie Wschodniej zostaną owocnie wykorzystane w krajach południowego regionu Morza Śródziemnego. Należy jednak mieć na uwadze dwie istotne kwestie: zacieśnienie współpracy między różnymi instytucjami finansowymi inwestującymi w tym regionie (w tym ze światowymi, takimi jak Bank Światowy) oraz uwzględnienie MŚP jako podstawy każdej regionalnej strategii inwestycyjnej.

2. Utworzenie eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu

Utworzenie eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu jest prawdopodobnie najambitniejszym przedsięwzięciem gospodarczym wywodzącym się z deklaracji barcelońskiej, które jednak nie zostało zrealizowane w wyznaczonym terminie, który ustalono na 2010 r.

Sprawozdawca uważa, że należy podejmować wzmożone wysiłki razem z tymi krajami, które wykazują gotowość do angażowania się w poważne reformy, toteż z zadowoleniem przyjmuje zatwierdzenie przez Radę projektu wytycznych negocjacyjnych dotyczących pogłębionych i kompleksowych umów o wolnym handlu (DCFTA) z Tunezją, Egiptem, Marokiem i Jordanią. Celem tych umów powinno być dążenie do osiągnięcia znacznego dostosowania do unijnego dorobku prawnego poprzez zniesienie pozostałych barier taryfowych w handlu towarami i produktami rolnymi, poruszenie kwestii barier pozataryfowych i rozszerzenie zakresu umów handlowych, aby uwzględnić dodatkowe obszary, np. inwestycje, zamówienia publiczne oraz usługi. Działania te należy łączyć z bardziej efektywnym zapewnianiem krajom partnerskim wsparcia technicznego, aby mogły one maksymalizować możliwości wynikające z DCFTA. W tym względzie można by przewidzieć większe wsparcie w postaci pomocy na rzecz wymiany handlowej.

W negocjacjach tych należy poruszyć kilka kwestii.

· UE musi być przygotowana na pójście na ustępstwa we wrażliwych obszarach, takich jak rolnictwo i 4 sposób świadczenia usług, aby umowy handlowe przyniosły prawdziwe korzyści krajom południowego regionu Morza Śródziemnego. Należy pamiętać, że UE w istocie ma znaczną nadwyżkę w handlu produktami rolnymi z tymi krajami.

· Komisja musi rozważyć różne sposoby zachęcenia swoich partnerów do negocjowania tzw. „kwestii singapurskich”, które obejmują m.in. usługi i inwestycje. Inwestycje są szczególnie ważne, gdyż poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w krajach południowego regionu Morza Śródziemnego jest niedostatecznie wysoki, co jest istotnym czynnikiem ograniczającym ich rozwój gospodarczy. Niemniej poprzednie próby wynegocjowania porozumień sektorowych w ramach układów o stowarzyszeniu nie przyniosły żadnych rezultatów, więc w miarę możliwości należałoby korzystać z takich narzędzi jak asymetryczny model wdrażania.

· Polityka handlowa nie powinna być kształtowana niezależnie, a prawomocność takich umów wymaga wzmocnionych klauzul dotyczących ochrony praw człowieka oraz wprowadzenia rozdziału o ambitnym i zrównoważonym rozwoju, obejmującego postanowienia dotyczące społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. Dlatego sprawozdawca wyraża zdziwienie z powodu tego, że polityczne kryteria warunkujące przystąpienie kraju do negocjacji w sprawie DCFTA nie zostały wcześniej określone. Sprawozdawca uważa, że dla każdego kraju należy w związku z tym przeprowadzić analizę potencjalnych sposobów przeniesienia korzyści handlowych na społeczeństwo.

Uznając, że DCFTA są celem długoterminowym, Komisja prowadzi negocjacje sektorowe w ramach układów o stowarzyszeniu, w tym w ramach układów w sprawie oceny zgodności i zatwierdzania produktów przemysłowych, porozumień w sprawie rolnictwa i połowów, uzgodnień dotyczących rozstrzygania sporów, a także porozumień w zakresie usług i inwestycji. Choć tego typu negocjacje pozwalają tym krajom uzyskać korzyści w krótkim okresie, należy zwrócić większą uwagę na to, kiedy i jak procesy te zostaną włączone do przyszłych DCFTA. Istnieje niebezpieczeństwo, że częściowo pokrywające się negocjacje mogłyby przekroczyć ograniczone możliwości naszych partnerów negocjacyjnych, bowiem niektórzy z nich nie mają w pełni funkcjonującego rządu i już są przeciążeni sprawami wewnętrznymi.

Należy również analizować środki dla krajów, które nie są bezpośrednim celem DCFTA, jak Libia i Liban, i które nie są jeszcze członkami Światowej Organizacji Handlu (WTO). W ramach pomocy technicznej powinno nadal wspomagać się te kraje na drodze do członkostwa w WTO. Oferowanie wsparcia jedynie na potrzeby członkostwa w WTO jest jednak niewystarczające i praktycznie nie można go uznać za „handel na rzecz przemian”. Dlatego należy wziąć pod uwagę negocjowanie porozumień zgodnych z zasadami WTO, które przyniosą korzyści w krótkim okresie. Przykłady postanowień handlowych w układach o stowarzyszeniu z Libanem i Algierią, tymczasowe porozumienie z terytoriami palestyńskimi, zawieszone negocjacje z Libią oraz nieratyfikowana umowa z Syrią pokazują, że negocjacje dwustronne mogą posuwać się naprzód mimo braku członkostwa w WTO.

Wreszcie sprawozdawca opowiada się za wprowadzeniem nowych reguł pochodzenia w ramach konwencji paneurośródziemnomorskiej najpóźniej do końca 2013 r., gdyż kraje południowego regionu Morza Śródziemnego utracą wtedy preferencje i korzystne reguły pochodzenia przyznane im w ramach ogólnego systemu preferencji (GSP).

3. Wzmocnienie pozycji MŚP jako narzędzie demokratyzacji gospodarczej

MŚP zatrudniają niemal 25% siły roboczej w tym regionie. Należy jednak podejmować większe starania, aby zmniejszyć ogromną liczbę niezarejestrowanych MŚP, które prowadzą działalność na „czarnym rynku”. Wyniki niektórych analiz sugerują, że odsetek osób nieformalnie zatrudnionych (z wyjątkiem rolnictwa) sięga w niektórych krajach południowego regionu Morza Śródziemnego aż 70%. Powodem tego jest głęboko zakorzeniony brak zaufania do organów administracji w niektórych krajach, ale jeśli region ten ma wkroczyć na ścieżkę prawdziwego wzrostu gospodarczego, strategia handlowa UE powinna również zachęcać niezarejestrowane przedsiębiorstwa do zalegalizowania działalności.

Sprawnie funkcjonująca strefa wolnego handlu wymaga swobodnego przepływu przedsiębiorców, toteż sprawozdawca uważa, że UE powinna dążyć do większej spójności pomiędzy swoją polityką imigracyjną i polityką handlową. Utrudnienia wizowe nadal są problemem dla wielu przedstawicieli przedsiębiorstw z krajów południowego regionu Morza Śródziemnego, którzy muszą podróżować do UE z powodu spotkań, szkoleń lub innych przyczyn biznesowych. W niedawno opublikowanym komunikacie pt. „Dialog na rzecz migracji, mobilności i bezpieczeństwa z państwami południowego regionu Morza Śródziemnego” Komisja przewiduje zawarcie umów w sprawie ułatwień wizowych, które wspierałyby mobilność, między innymi przedsiębiorców. Istotne jest, by umowy te były negocjowane w sposób skoordynowany z negocjacjami handlowymi oraz by ich wdrożenie nie skutkowało nadmierną biurokracją dla MŚP.

Ważne jest również rozwiązanie uporczywych problemów związanych z nepotyzmem i korupcją. Na przykład zamówienia publiczne powinny być przeprowadzane w taki sposób, aby zapewnić przejrzystość i obustronny dostęp do rynku na zasadzie traktowania narodowego. Pomogłoby to w dążeniu do zapewnienia większego zaufania i łatwiejszego dostępu MŚP do rynków zamówień publicznych, a także zachęciłoby do większych inwestycji.

4. Umacnianie procesu agadirskiego

Nie wolno zapominać o znaczeniu integracji regionalnej, zwłaszcza że handel południe-południe jest nadal bardzo ograniczony. W 2009 r., czyli rok przed planowanym utworzeniem eurośródziemnomorskiej strefy wolnego handlu, ponad 50% eksportu z regionu kierowane było do UE, a 40% importu pochodziło z UE. Dla porównania w tym samym roku jedynie 6% importu pochodziło z innych krajów południowego regionu Morza Śródziemnego. Upadek dyktatur w przeważającej części tego regionu powinien stworzyć odpowiednie środowisko dla powstania nowego impulsu do integracji południe-południe.

Grupa agadirska nadal jest jedynym przykładem zbiorowego wysiłku na rzecz handlu południe-południe, jeśli nie uwzględniać Turcji i Izraela. Choć jest ono ważnym krokiem, porozumienie z Agadiru wciąż jest dość ograniczone zarówno pod względem liczby członków, jak i zakresu. Nadal jest ono jednak kamieniem węgielnym, który może stać się podstawą przyszłej strategii handlowej UE względem regionu.

Sprawozdawca z niecierpliwością oczekuje również na wdrożenie mechanizmu sprzyjającego inwestowaniu i wymianie handlowej, który został przedstawiony w eurośródziemnomorskim harmonogramie handlowym do 2010 r. i na dalszy okres. Sprawozdawca wolałby jednak, aby mechanizm ten funkcjonował również jako czynnik ułatwiający prowadzenie wewnątrzregionalnej działalności gospodarczej, a nie tylko jako punkt informacyjny.

5. Ułatwianie zdobywania wiedzy oraz kontaktów bezpośrednich

UE powinna zachęcać państwa członkowskie UE do odgrywania o wiele ambitniejszej roli w zapewnianiu znacznych programów stypendialnych dla studentów z krajów południowego regionu Morza Śródziemnego, zwłaszcza w takich dziedzinach, jak ekonomia, biznes i wymiana handlowa. Inne podmioty, np. kraje należące do Rady Współpracy Państw Zatoki Perskiej (RWPZ), podejmują skuteczniejsze działania w celu zapewnienia tego rodzaju wsparcia dla regionu, które ma zasadnicze znaczenie dla ustanowienia długotrwałych powiązań z przyszłymi partnerami gospodarczymi w krajach południowego regionu Morza Śródziemnego. UE powinna niezwłocznie zobowiązać się do oferowania większej liczby stypendiów przeznaczonych dla MŚP i przyszłych liderów z tych regionów.

Należy również utworzyć unijne izby handlowe z krajami partnerskimi, aby promować wspólną działalność handlową i wzajemne wymiany między partnerami gospodarczymi. Oprócz godnego uwagi wyjątku w postaci unijno-izraelskiej izby handlowej, nie ma żadnych innych dwustronnych izb handlowych w regionie.

Sprawozdawca zalecałby również podejmowanie bardziej zdecydowanych wysiłków ukierunkowanych na organizowanie wymiany między społecznościami biznesowymi z UE i krajów południowego regionu Morza Śródziemnego.

6. Maksymalizacja skutków działań UE

Środki te obejmowałyby również zwiększenie obecności właściwych unijnych urzędników ds. handlu w tym regionie. Wręcz niewiarygodne jest to, że delegatura UE ma do dyspozycji tylko jednego urzędnika zajmującego się handlem w Tunezji, a w Jordanii nie ma go wcale. Dzieje się tak pomimo tego, że Rada zatwierdziła wytyczne negocjacyjne dotyczące DCFTA z obydwoma krajami.

Ponadto ważne jest, aby UE w pełni koordynowała swoje działania ukierunkowane na wspieranie wymiany handlowej, inwestycji i finansowania w regionie, aby osiągnąć możliwie najbardziej pozytywne skutki. Zważywszy na znaczną liczbę podmiotów wewnątrz UE, np. różnorakie dyrekcje generalne Komisji, państwa członkowskie czy EBI, a także podmiotów zewnętrznych, takich jak same kraje partnerskie, EBOR, Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), Islamski Bank Rozwoju, Afrykański Bank Rozwoju, a nawet G8, niezwykle ważna jest synergia w działaniu, która pozwala uniknąć powielania działań.

SŁABOŚCI O CHARAKTERZE STRUKTURALNYM I SYSTEMOWYM

Arabska wiosna ujawniła w regionie słabości handlowe o charakterze strukturalnym i systemowym. Każda nowa strategia handlowa dla regionu Morza Śródziemnego będzie musiała wyeliminować te braki, jeśli ma sprostać oczekiwaniom obywateli.

Profil eksportowy większości krajów południowego regionu Morza Śródziemnego charakteryzuje się wysokim poziomem sprzedaży energii z krajów bogatych w zasoby oraz podobieństwem działalności produkcyjnej w każdym z krajów tego regionu, toteż wyklucza przewagę konkurencyjną i jednocześnie obniża atrakcyjność wymiany handlowej z sąsiadami. Z kolei profil gospodarczy tych krajów jest dość zróżnicowany. Na przykład, nie wszystkie kraje posiadają takie same rezerwy ropy i energii, a kraje takie jak Egipt importują większość swoich zasobów, łącznie z żywnością, wskutek czego są szczególnie wrażliwe na konsekwencje gwałtownych wzrostów cen na rynkach towarowych.

Występują również rozbieżności w poziomie rozwoju stosunków handlowych z UE. Nawet sposób i skuteczność wdrażania przez kraje południowego regionu Morza Śródziemnego zawartych przez nie umów o wolnym handlu i przestrzeganie harmonogramu znoszenia barier taryfowych są różne w każdym z krajów tego regionu. Nowa eurośródziemnomorska strategia powinna mocno wspierać dywersyfikację handlu w regionie, a jednocześnie uwzględniać sposoby obniżania ryzyka związanego ze zmiennością rynków, wykorzystując w tym celu inwestycje strukturalne w składowanie towarów i tworzenie rezerw.

Należy również zmniejszyć długoterminowe bezrobocie strukturalne, które występuje w większości krajów południowego regionu Morza Śródziemnego. Stopa bezrobocia w Afryce Północnej wśród osób młodych w wieku od 15 do 24 lat waha się od 25% do 30%. Również udział kobiet w rynku pracy utrzymuje się na bardzo niskim poziomie, a bezrobocie wśród absolwentów uczelni wyższych wciąż jest prawdziwą plagą. Na przykład dane dotyczące Tunezji pokazują, że bezrobocie dotyka 45% młodych osób z wykształceniem wyższym. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) szacuje, że utrzymanie bieżącego poziomu zatrudnienia wymaga utworzenia w regionie ok. 25 mln nowych miejsc pracy w najbliższej dekadzie. Jest to ogromne wyzwanie.

PODSUMOWANIE

Arabska wiosna jest wyjątkową okazją dla UE do poważnego zaangażowania się w działania na rzecz południowego regionu Morza Śródziemnego i wykazania politycznego przywództwa. Sytuacja ta nie wymaga wyważania otwartych już drzwi, ale bardziej zdecydowanych działań w zakresie liberalizacji handlu i tworzenia możliwości inwestycyjnych. Strategia ta powinna być wdrażana z pełnym uwzględnieniem pozostałych dziedzin polityki w celu tworzenia możliwości szkoleniowych dla przedsiębiorców, propagowania udziału w programach UE i ułatwiania dostępu do wiz.


OPINIA Komisji Spraw Zagranicznych (17.2.2012)

dla Komisji Handlu Międzynarodowego

w sprawie handlu na rzecz przemian: strategia handlowa i inwestycyjna UE dla krajów południowego wybrzeża Morza Śródziemnego w następstwie arabskiej wiosny

(2011/2113 (INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Godelieve Quisthoudt-Rowohl

WSKAZÓWKI

Komisja Spraw Zagranicznych zwraca się do Komisji Handlu Międzynarodowego, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

A. mając na uwadze, że zgodnie z art. 8 Traktatu o Unii Europejskiej „Unia rozwija szczególne stosunki z państwami z nią sąsiadującymi, dążąc do utworzenia przestrzeni dobrobytu i dobrego sąsiedztwa, opartej na wartościach Unii i charakteryzującej się bliskimi i pokojowymi stosunkami opartymi na współpracy”;

B.  mając na uwadze, że w podstawowym interesie UE jest przyjęcie ambitnego stanowiska w zakresie współpracy gospodarczej oraz przyjęcie strategii obustronnie korzystnej, odpowiedzialnej i elastycznej, opartej na wsparciu dla procesów przejścia do demokracji i dla obrony praw człowieka;

C. mając na uwadze wszystkie rezolucje przyjęte przez Parlament Europejski w kontekście arabskiej wiosny, dotyczące wolności religii, wyznania i sumienia jako podstawowych i uniwersalnych wartości, które są niezbędnym czynnikiem demokratycznego oraz gospodarczego rozwoju;

D. mając na uwadze, że aby sprzyjać warunkom wzrostu i rozwoju w dziedzinie gospodarki, porządku społecznego, handlu i infrastruktury na południowym wybrzeżu Morza Śródziemnego, konieczne jest wspieranie wzorcowego procesu integracji regionalnej;

1.  przypomina o swoim pełnym poparciu dla uzasadnionych demokratycznych aspiracji wyrażanych przez narody w kilku krajach sąsiedzkich UE położonych w południowym rejonie Morza Śródziemnego; zachęca władze przejściowe do dokonania pokojowego przejścia na ustrój prawdziwej demokracji; nakłania władze państwowe, by uszanowały prawo narodu do pokojowych manifestacji oraz wstrzymały się od wszelkich brutalnych represji;

2.  przypomina o znaczeniu tolerancji i rozwoju gospodarczego, które są niezbędne dla długoterminowej stabilności politycznej i społecznej oraz dla poprawy jakości życia w tych krajach, i wzywa kraje przechodzące demokratyczne zmiany do zagwarantowania pełnego poszanowania wszystkich praw podstawowych, w tym zagwarantowania swobody wypowiedzi, wolności pokojowych zgromadzeń, zrzeszania się oraz religii, sumienia i myśli wszystkim obywatelom, zarówno mężczyznom, jak i kobietom, w tym członkom chrześcijańskich społeczności Koptów; podkreśla, że swobodny dostęp do informacji, komunikacji i nieocenzurowany dostęp do internetu (wolność internetu) są powszechnymi prawami, niezbędnymi do zapewnienia przejrzystości i odpowiedzialności w życiu publicznym;

3.  z zadowoleniem przyjmuje indywidualne podejście do krajów partnerskich przyjęte we wspólnym komunikacie Komisji i Wiceprzewodniczącej/Wysokiej Przedstawiciel zatytułowanym „Nowa koncepcja działań w obliczu zmian zachodzących w sąsiedztwie”; wzywa Europejską Służbę Działań Zewnętrznych oraz Komisję, w związku z niedawnym rozpoczęciem przez Komisję Europejską negocjacji mających na celu ustanowienie pogłębionych i kompleksowych stref wolnego handlu (DCFTA) z Egiptem, Jordanią, Marokiem i Tunezją, do jak najszybszego i bardziej szczegółowego wyjaśnienia, jak zasady takie jak wzajemna odpowiedzialność i warunkowość („więcej za więcej”) będą realizowane w praktyce, i wzywa do pełnego włączenia Parlamentu Europejskiego w ocenę przestrzegania wprowadzonej warunkowości; domaga się, aby strategii Unii Europejskiej w zakresie handlu i inwestycji dla południowej części basenu Morza Śródziemnego towarzyszyło efektywne stosowanie klauzul dotyczących poszanowania praw człowieka;

4.  w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje utworzenie Grupy Zadaniowej UE-Tunezja, pierwszej grupy zadaniowej powołanej wspólnie z krajem południowego wybrzeża Morza Śródziemnego, aby dopilnować lepszej koordynacji europejskiego i międzynarodowego wsparcia dla zaprowadzenia zmian w tym kraju; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Parlament brał udział w pierwszym posiedzeniu; zwraca się do wiceprzewodniczącej/wysokiej przedstawiciel o włączenie Parlamentu do tej inicjatywy i przyszłych inicjatyw; z zadowoleniem przyjmuje utworzenie w Parlamencie Europejskim grupy monitorującej ds. południowego wybrzeża Morza Śródziemnego, której zadaniem jest nadzorowanie reakcji UE na kryzysy w krajach Morza Śródziemnego;

5.  wzywa do zawierania ambitnych i zrównoważonych umów handlowych na towary i usługi, które przynosiłyby obopólne korzyści i były poprzedzone odpowiednimi analizami skutków;

6.  nalega na Komisję, by przyjęła strategię, która zwiększy jej rolę jako inwestora oraz by uwzględniła programy inwestycyjne już uruchomione w regionie dzięki opracowaniu konkretnych wytycznych dotyczących odpowiedzialnych inwestycji, w celu zredukowania nierówności społecznych i różnic terytorialnych oraz propagowania dywersyfikacji lokalnej gospodarki; podkreśla, że podstawowym priorytetem UE w zakresie rozwoju handlu i stosunków finansowych z partnerami z Południa powinno być zwalczanie korupcji na wszystkich szczeblach oraz promowanie warunków sprzyjających inwestycjom, dla których bezpieczeństwo i stabilność prawna mają zasadnicze znaczenie, oraz zwraca uwagę na znaczenie i konieczność ustanowienia większej synergii z innymi krajowymi i międzynarodowymi instytucjami finansowymi; z zadowoleniem przyjmuje działania podjęte przez Europejski Bank Inwestycyjny, przede wszystkim w ramach Instrumentu Eurośródziemnomorskiego Partnerstwa i Inwestycji, oraz przez Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR), programy krajowe agencji państw członkowskich i partnerstwo z Deauville;

7.  podkreśla, jak istotną rolę odgrywają południowe państwa sąsiednie w dostawach energii dla różnych państw członkowskich i wskazuje na wielki potencjał współpracy w dziedzinie energii; podkreśla potrzebę promowania europejsko-śródziemnomorskich połączeń w sektorach gazownictwa i energetyki;

8.  z zadowoleniem przyjmuje niedawne uczciwe i przejrzyste wybory w Tunezji co, w połączeniu z reformami w dziedzinie gospodarki, porządku prawnego i społecznego, jest dobrym przykładem dla innych krajów w regionie; podkreśla znaczenie wolnych i uczciwych wyborów dla zapewnienia jedności tych krajów poprzez wprowadzenie instytucji demokratycznych i pluralistycznych, będących podstawą większej stabilności i zmodernizowanych struktur społeczno-gospodarczych, które są z kolei niezbędnym warunkiem wstępnym przyciągania zagranicznych inwestycji i osiągnięcia trwałego wzrostu; zwraca uwagę na potrzebę, aby wraz ze zmianami demokratycznymi przeprowadzano reformy w dziedzinie gospodarki, porządku prawnego i społecznego w celu otworzenia i zmodernizowania struktur społeczno-gospodarczych tych krajów;

9.  proponuje, w ramach utworzenia polityki wolnego handlu, regularne prowadzenie badań oddziaływania w celu aktywnego i stałego nadzoru wpływu tej polityki na kraje śródziemnomorskie południa Europy, aby w ostatecznym rozrachunku miała ona pozytywny wpływ na obywateli i na systemy gospodarcze i produkcyjne różnych krajów.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

6.2.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

40

2

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Frieda Brepoels, Elmar Brok, Jerzy Buzek, Arnaud Danjean, Michael Gahler, Marietta Giannakou, Ioannis Kasoulides, Tunne Kelam, Nicole Kiil-Nielsen, Evgeni Kirilov, Wolfgang Kreissl-Dörfler, Eduard Kukan, Vytautas Landsbergis, Krzysztof Lisek, Ulrike Lunacek, Barry Madlener, Kyriakos Mavronikolas, Francisco José Millán Mon, Alexander Mirsky, María Muñiz De Urquiza, Ria Oomen-Ruijten, Pier Antonio Panzeri, Ioan Mircea Paşcu, Alojz Peterle, Cristian Dan Preda, Libor Rouček, José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra, Jacek Saryusz-Wolski, Charles Tannock, Sir Graham Watson, Boris Zala

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Elena Băsescu, Tanja Fajon, Elisabeth Jeggle, Doris Pack, Godelieve Quisthoudt-Rowohl, Marietje Schaake, Indrek Tarand, Traian Ungureanu, Ivo Vajgl

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Marije Cornelissen, Rui Tavares


OPINIA Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (5.3.2012)

dla Komisji Handlu Międzynarodowego

w sprawie handlu na rzecz przemian: strategia handlowa i inwestycyjna UE dla krajów południowego wybrzeża Morza Śródziemnego w następstwie arabskiej wiosny

(2011/2113(INI))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Spyros Danellis

WSKAZÓWKI

Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwraca się do Komisji Handlu Międzynarodowego, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  zauważa, że obecny proces transformacji krajów południowego wybrzeża Morza Śródziemnego wywołany arabską wiosną niesie ze sobą niepewne rezultaty dla krajów, w których dokonywane są zmiany, a także nieznane reperkusje dla szerszego regionu oraz UE; podkreśla, że decydującym czynnikiem gwarantującym demokrację i praworządność oraz zapewniającym polityczną stabilizację mogłoby być propagowanie i wspieranie zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego w regionie, a tym samym zwiększenie dobrobytu i podniesienie standardu życia; podkreśla znaczenie rolnictwa, w którym zatrudnienie znajduje ponad jedna trzecia osób aktywnych zawodowo w państwach leżących na południowym wybrzeżu Morza Śródziemnego, oraz rozwoju obszarów wiejskich w procesie stabilizacji, mając na uwadze, że przyczyniają się one – szczególnie w warunkach zwiększonej nieprzewidywalności na światowych rynkach – do poprawy bezpieczeństwa żywnościowego, bardziej sprawiedliwego generowania zysków i ich podziału, tworzenia miejsc pracy oraz włączania kobiet i małych gospodarstw do gospodarki;

2.  z zadowoleniem przyjmuje zatem wyrażony przez Komisję zamiar wsparcia rozwoju obszarów wiejskich za pomocą europejskiego instrumentu na rzecz rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich w krajach sąsiadujących, który łączyłby wsparcie inwestycyjne z rozwojem zdolności administracyjnych dzięki wykorzystaniu najlepszych unijnych praktyk w zakresie rozwoju obszarów wiejskich w celu ułatwienia modernizacji produkcji rolnej zgodnie z normami UE w zakresie jakości i bezpieczeństwa żywności;

3.  z zadowoleniem przyjmuje również przedstawione we wspólnym komunikacie z dnia 25 maja 2011 r. (COM(2011)0303) zobowiązanie Komisji do finansowania programów pilotażowych na rzecz rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich oraz rozwoju regionalnego, które zakłada wykorzystanie rozległego doświadczenia UE w wymienionych dziedzinach oraz optymalne wykorzystanie ścisłej współpracy z FAO, Bankiem Światowym i ewentualnie z EBI;

4.  wzywa UE do wsparcia rozwoju zarówno zdrowej produkcji rolnej, jak i obszarów wiejskich w regionie jako elementu walki z ubóstwem, stanowiącym stały problem na wsi, oraz w celu pogłębienia procesu stabilizacji; w związku z tym podkreśla znaczenie usprawnienia instytucji i infrastruktury (na przykład systemów nawadniania, obchodzenia się, składowania, pakowania, transportu, marketingu i dostępu do usług), obok usprawnień technologicznych, oraz znaczenie programów edukacyjnych i szkoleniowych, w szczególności dla kobiet, a także wskazuje na sytuację charakteryzującą się złym zorganizowaniem producentów i słabym rozwojem społeczeństwa obywatelskiego, która także stanowi czynnik spowalniający rozwój efektywnego systemu rolno-spożywczego; podkreśla rolę upowszechniania szkoleń w ułatwianiu dostępu do wiedzy; podkreśla, że z uwagi na kwestie zmiany środowiska i klimatu w skali światowej wsparcie należy kierować na rzecz propagowania zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych i energii, a także kompatybilnych metod produkcji; podkreśla, że w obliczu rosnącego światowego zapotrzebowania na żywność należy wspierać dywersyfikację produkcji w celu zwiększenia odporności na wahania rynkowe i kryzys środowiskowy;

5.  wzywa ponadto Komisję, aby przedsięwzięła konieczne środki, które pomogą krajom południowego wybrzeża Morza Śródziemnego osiągnąć konwergencję regulacyjną w obszarach priorytetowych dla UE i regionu – takich jak konkurencyjność, inwestycje oraz normy i procedury w zakresie handlu – a także dostosować produkcję do norm UE w zakresie jakości i bezpieczeństwa żywności, ochrony środowiska, ochrony roślin oraz dobrostanu zwierząt, zgodnie z zasadą wzajemności; uważa, że zmiany te pozwoliłyby na poprawę potencjału tych krajów w zakresie eksportu do Unii Europejskiej; podkreśla jednak konieczność jednoczesnej ochrony wrażliwych sektorów rolnych UE, w szczególności w państwach śródziemnomorskich, przed potencjalną pełną liberalizacją rynków; zwraca uwagę, że aby uniknąć przewagi którejkolwiek ze stron, intensyfikacja handlu musi przebiegać w zrównoważony sposób w odniesieniu do wszystkich zainteresowanych podmiotów;

6.  apeluje również o to, by – w celu uniknięcia dumpingu socjalnego i ekologicznego w stosunkach pomiędzy zainteresowanymi krajami i z UE – środki zaproponowane przez Komisję pozwoliły na intensywniejsze wprowadzanie innowacyjnych działań upowszechniających lokalną wiedzę fachową oraz szkolenia z zakresu organizacji producentów oraz rozwoju rynków lokalnych i regionalnych w ramach wymiany dobrych praktyk pomiędzy krajami i z UE na wzór prowadzonych wcześniej działań w ramach procedur przedakcesyjnych i stosunków z krajami sąsiadującymi z UE;

7.  zwraca uwagę na rolę, jaką mogłaby odegrać większa integracja krajów Afryki Północnej z krajami subsaharyjskimi, a także podkreśla potrzebę przedsięwzięcia kroków na poziomie globalnym, aby uniknąć działań jednostronnych, które są często podejmowane w odpowiedzi na kryzys żywnościowy oraz ekstremalne zjawiska pogodowe;

8.  wzywa Komisję do wspierania specjalnych programów skierowanych do młodych ludzi i kobiet zajmujących się rolnictwem oraz podkreśla potrzebę podjęcia działań na szczeblu europejskim służących zachęcaniu ludzi, zwłaszcza młodych, do pracy w rolnictwie.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

29.2.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

25

1

4

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

John Stuart Agnew, Liam Aylward, Vasilica Viorica Dăncilă, Michel Dantin, Paolo De Castro, Albert Deß, Herbert Dorfmann, Iratxe García Pérez, Béla Glattfelder, Sergio Gutiérrez Prieto, Martin Häusling, Esther Herranz García, Peter Jahr, Elisabeth Jeggle, Elisabeth Köstinger, George Lyon, Mairead McGuinness, Krisztina Morvai, Mariya Nedelcheva, James Nicholson, Rareş-Lucian Niculescu, Britta Reimers, Alfreds Rubiks, Giancarlo Scottà, Czesław Adam Siekierski, Sergio Paolo Francesco Silvestris, Csaba Sándor Tabajdi, Janusz Wojciechowski

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Luís Paulo Alves, Sylvie Goulard, Christa Klaß, Anthea McIntyre


WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

27.3.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

25

5

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

William (The Earl of) Dartmouth, Damien Abad, Laima Liucija Andrikienė, Maria Badia i Cutchet, David Campbell Bannerman, Daniel Caspary, Marielle de Sarnez, Yannick Jadot, Metin Kazak, Bernd Lange, David Martin, Vital Moreira, Paul Murphy, Godelieve Quisthoudt-Rowohl, Niccolò Rinaldi, Helmut Scholz, Peter Šťastný, Robert Sturdy, Gianluca Susta, Keith Taylor, Iuliu Winkler, Jan Zahradil, Paweł Zalewski

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Josefa Andrés Barea, Catherine Bearder, George Sabin Cutaş, Mário David, Elisabeth Köstinger, Jörg Leichtfried, Jarosław Leszek Wałęsa

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Gabriel Mato Adrover

Ostatnia aktualizacja: 26 kwietnia 2012Informacja prawna