w sprawie Europy efektywnie korzystającej z zasobów

(2011/2068(INI))

Parlament Europejski,

–   uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Plan działania na rzecz zasobooszczędnej Europy” (COM(2011)0571),

–   uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Europa efektywnie korzystająca z zasobów – inicjatywa przewodnia strategii Europa 2020” (COM(2011)0021),

–   uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Europa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” (COM(2010)2020),

–   uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Lepsze wykorzystanie potencjału środków ochrony środowiska UE: budowanie zaufania poprzez większą wiedzę i lepszą zdolność reakcji” (COM(2012)0095),

–   uwzględniając rezolucję z dnia 13 września 2011 r. w sprawie skutecznej strategii europejskiej w zakresie surowców(1),

–   uwzględniając konkluzje Rady ds. Środowiska Naturalnego z dnia 19 grudnia 2011 r. w sprawie Planu działania Komisji na rzecz Europy efektywnie korzystającej z zasobów (18786/11), konkluzje Rady ds. Konkurencji z dnia 29 listopada 2011 r. w sprawie konkurencyjnej gospodarki europejskiej, a także konkluzje Rady ds. Środowiska Naturalnego z dnia 20 grudnia 2010 r. w sprawie zrównoważonej gospodarki materiałami oraz zrównoważonej produkcji i konsumpcji: głównego wkładu do efektywnego wykorzystywania zasobów w Europie,

–   uwzględniając sprawozdanie Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) zatytułowane „Środowisko Europy 2010 — stan i prognozy” (SOER2010),

–   uwzględniając zbliżającą się konferencję Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie zrównoważonego rozwoju, która odbędzie się w Brazylii w dniach 20-22 czerwca 2012 r.,

–   uwzględniając komunikat Komisji pt. „Zapewnienie dostępności surowców dla przyszłego dobrobytu Europy – Projekt europejskiego partnerstwa innowacji w dziedzinie surowców” (COM(2012)0082),

–   uwzględniając swą rezolucję z dnia 19 stycznia 2012 r. pt. „Jak uniknąć marnotrawienia żywności: strategie na rzecz poprawy wydajności łańcucha żywnościowego w UE”(2),

–   uwzględniając art. 48 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz opinie Komisji Handlu Międzynarodowego, Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, Komisji Rozwoju Regionalnego i Komisji Rybołówstwa (A7-0161/2012),

A. mając na uwadze, że obecny kryzys gospodarczy, finansowy i środowiskowy pokazuje, iż Europie pilnie potrzeba nowych źródeł zrównoważonego wzrostu gospodarczego;

B.  mając na uwadze, że skutki niedoboru środków, jak np. wzrost cen, są szczególnie dotkliwe dla osób o niższych dochodach i mieszkających w najmniej uprzywilejowanych regionach, i że z tego powodu synergia między polityką socjalną a polityką ochrony środowiska jest potrzebna jeszcze bardziej niż kiedykolwiek;

C. mając na uwadze, że wzrastające zapotrzebowanie na zasoby naturalne, nadmierna eksploatacja tych zasobów oraz powiązana z nią zmiana użytkowania gruntów prowadzą do degradacji środowiska, szybszej zmiany klimatu oraz do zniszczenia ograniczonego naturalnego kapitału Ziemi, a w tym do utraty różnorodności biologicznej;

D. mając na uwadze, że niedobór zasobów wynikający z ich intensywnego wykorzystywania, spekulacje cenowe na rynkach towarowych oraz radykalny wzrost ogólnoświatowej konsumpcji windują ceny surowców i że od przełomu wieków rzeczywiste ceny towarów wzrosły o 147%; mając na uwadze, że przed UE najprawdopodobniej stoi wyzwanie zapewnienia dostępu do najważniejszych zasobów oraz ich nieprzerwanych dostaw; mając na uwadze, że oszczędne gospodarowanie surowcami jest z punktu widzenia gospodarki i polityki kluczowe dla stawienia czoła tym wyzwaniom;

E.  mając na uwadze, że skierowanie gospodarki na drogę oszczędności zasobów, przy uwzględnieniu ograniczonych możliwości planety oraz wzrostu ludności na świecie i liczby mieszkańców przyszłych krajów uprzemysłowionych, przyczyni się do wzrostu konkurencyjności oraz do zwiększenia nowych źródeł wzrostu gospodarczego i zatrudnienia dzięki oszczędności kosztów wynikającej z poprawy efektywności, sprzedaży innowacji oraz lepszego zarządzania zasobami w ciągu całego cyklu ich życia;

F.  mając na uwadze, że recykling nie ogranicza się do zbierania przetwarzalnych odpadów, i że w związku z tym należy włączyć w przyszłe działania wszystkie elementy łańcucha wartości;

G. mając na uwadze, że przyszła kompleksowa polityka gospodarowania zasobami powinna rozróżniać nie tylko między odnawialnymi i nieodnawialnymi zasobami, ale także powinna obejmować materiały trwałe;

H. mając na uwadze przeprowadzone w marcu 2011 r. badanie Eurobarometru, zgodnie z którym efektywne gospodarowanie zasobami oraz zrównoważona produkcja i konsumpcja są przedmiotem największej troski obywateli UE, oraz fakt, że w żadnym wypadku nie jest możliwe dążenie do zrównoważenia bez bezpośredniego zaangażowania obywateli dzięki zmianie postawy i zwyczajów społecznych w odniesieniu do wykorzystywania zasobów;

I.   mając na uwadze, że zapewnianie dostępu do zasobów oraz ich nieprzerwanych dostaw to coraz większe wyzwanie z uwagi na coraz intensywniejszą ich konsumpcję, a także zużycie wody i użytkowanie gruntów;

J.   mając na uwadze, że konkurencyjny przemysł umożliwia nowe inwestycje w bardziej efektywne technologie;

Działania priorytetowe

1.  wzywa Komisję utworzenia wspólnych grup zadaniowych odpowiedzialnych za trzy kluczowe obszary, a mianowicie żywność, gospodarkę mieszkaniową oraz mobilność w celu jak najszybszego opracowania europejskiego planu działania na rzecz efektywnego korzystania z zasobów, zawierającego wyraźnie określone działania mające na celu ograniczenie zużycia zasobów; te grupy zadaniowe powinny uzupełniać pracę „platformy efektywnego gospodarowania zasobami UE”, a w ich skład powinni wchodzić eksperci z Komisji, państw członkowskich, branży przemysłowej, społeczeństwa obywatelskiego oraz inne kluczowe podmioty, których rola polega na wspieraniu partnerstwa pomiędzy uczestnikami łańcucha wartości;

2.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by do 2013 r. zlikwidowały przeszkody utrudniające funkcjonowanie europejskiego rynku recyklingu, ponownie korzystały z jego usług oraz stymulowały ten rynek ułatwiając dostęp do surowców wtórnych i produktów ubocznych zwiększając popyt na nie przy pomocy środków, które powinny obejmować sprawne dalsze opracowywanie rygorystycznych kryteriów końca fazy odpadu oraz bodźce ekonomiczne, takie jak obniżone stawki VAT dla materiałów wtórnych na obszarach, na których występują niedobory rynkowe, lub wspieranie innowacyjnych technologii zbierania i segregacji odpadów; w tym kontekście podkreśla pilną potrzebę pełnego wdrożenia wszystkich obowiązujących przepisów dotyczących odpadów oraz potrzebę nasilenia egzekwowania i kontroli;

3.  apeluje, by Komisja i państwa członkowskie promowały badania oraz innowacje technologiczne celem przyspieszenia procesu przejścia na gospodarkę zasobooszczędną; podkreśla, że tzw. Unia innowacji, w tym program „Horyzont 2020”, europejskie partnerstwo na rzecz innowacji w dziedzinie surowców, plan działania w zakresie innowacji ekologicznych oraz ośrodki wiedzy innowacyjnej stanowią jedną z sił napędowych Europy efektywnie korzystającej z zasobów; wzywa Komisję do stworzenia łatwo dostępnej internetowej bazy danych dotyczącej sprawdzonych wzorców postępowania w dziedzinie oszczędnego gospodarowania zasobami;

4.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by do końca 2013 r. uzgodniły stosowanie jasnych, solidnych i wymiernych wskaźników działalności gospodarczej, uwzględniających zmianę klimatu, różnorodność biologiczną oraz efektywne gospodarowanie zasobami z pespektywy cyklu życia, np. w postaci „koszyka” czterech wskaźników wykorzystania zasobów, a mianowicie: śladu gruntowego, wodnego, materiałowego i węglowego; domaga się, by wskaźniki te stanowiły podstawę inicjatyw ustawodawczych oraz konkretnych celów w zakresie ograniczania emisji; podkreśla, że proces ten musi przebiegać w sposób przejrzysty i że należy w nim uwzględnić główne zainteresowane strony;

5.  wzywa Komisję, by zaproponowała rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy w sprawie ekoprojektu na produkty niezwiązane z energią oraz by przedstawiła dodatkowe wymogi projektowania ekologicznego dotyczące ogólnego efektywnego gospodarowania zasobami i wydajności produktów, w tym zawartości surowców wtórnych, trwałości, przetwarzalności, przydatności do naprawy i możliwości ponownego wykorzystania, celem poprawy ich wpływu na środowisko oraz promowania rynków recyklingu; podkreśla, że każdy wniosek tego rodzaju musi opierać się na kompleksowych ocenach oddziaływania i musi być spójny z innymi odpowiednimi przepisami;

6.  wzywa Komisję i państwa członkowskie, by jak najszybciej włączyły program efektywnego gospodarowania zasobami do innych strategii politycznych, w tym do ogólnych strategii gospodarczych dotyczących zarządzania, takich jak „Europa 2020”, oraz by realizowały ten program na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym oraz unijnym;

Strategia na rzecz przyszłego wzrostu gospodarczego

7.  popiera inicjatywę przewodnią „Europa efektywnie korzystająca z zasobów” oraz Plan działań na rzecz zasobooszczędnej Europy oraz zawartą w nim wizję roku 2050, a także główne etapy Planu; wzywa Komisję, by w najbliższym czasie przedstawiła wszelkie inicjatywy (ustawodawcze lub inne) niezbędne, by osiągnąć wyznaczone cele oraz dopilnować, że wszystkie strategie UE będą z nimi spójne oraz spójne z ogólną wizją UE stworzenia do 2050 r. niskowęglowej gospodarki poprzez – między innymi – ograniczenie poziomu emisji gazów cieplarnianych o 80-95% w porównaniu do poziomów z 1990 r.; przypomina, że oddzielenie wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów ma podstawowe znaczenie dla zwiększenia konkurencyjności Europy oraz dla zmniejszenia jej uzależnienia od zasobów; zaleca Komisji zadbanie o stabilne ramy prawne, tak aby nie zagrażać inwestycjom długoterminowym;

8.  podkreśla znaczenie racjonalnego korzystania z zasobów w celu realizacji założeń strategii „Europa 2020”; uważa, że program ramowy „Horyzont 2020” w zakresie badań naukowych i innowacji powinien w tym względzie odgrywać zasadniczą rolę; wzywa państwa członkowskie do przyjęcia krajowych planów działania w zakresie racjonalnego wykorzystywania zasobów wraz ze szczegółowymi środkami i celami zgodnymi z założeniami planu działania UE;

9.  wzywa Komisję, by do końca 2012 r. wysunęła propozycję nowych ram polityki na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji, opracowując proces identyfikacji priorytetowych produktów lub usług, które w największym stopniu przyczyniają się do tego, aby kluczowe światowe dziedziny konsumpcji (obejmujące wodę, grunty, surowce i węgiel) były zgodne ze wskaźnikami konsumpcji określonymi w planie działania dotyczącym racjonalnego wykorzystywania zasobów; propozycji tej powinny towarzyszyć wnioski ustawodawcze dotyczące priorytetowych produktów i usług wraz z odpowiednimi narzędziami, w tym mechanizmami, które mogą zwiększyć efektywność łańcucha dostaw i możliwość ustanowienia minimalnych wymogów lub najlepszych wzorców wydajności za pośrednictwem środków wykonawczych;

10. uznaje, że działania zmierzające do osiągnięcia efektywnego gospodarowania zasobami w żadnym wypadku nie mogą ograniczać się wyłącznie do sektora publicznego i dlatego wzywa Komisję, państwa członkowskie oraz przedsiębiorstwa, by w swoich strategiach gospodarczych opierały się na zdecydowanie wyższej efektywności gospodarowania zasobami, prowadzącej do oddzielenia wzrostu gospodarczego od zużycia zasobów; uważa też, że należy skoncentrować się zarówno na sprawnym, jak i wydajnym korzystaniu z zasobów;

11. podkreśla pilną konieczność podjęcia natychmiastowego działania celem wsparcia innowacji i inwestycji w najnowsze techniki i modele biznesowe, w tym sektorowe strategie przemysłowe i zrównoważone modele biznesowe, takie jak spółka leasingowa, oraz celem stworzenia bodźców, które przyniosą korzyści dla gospodarki; podkreśla ważną rolę, jaką pełni sektor prywatny, w tym MŚP, w zapewnianiu ekologicznego wzrostu gospodarczego;

12. podkreśla, że Europa jako społeczeństwo recyklingu musi w dużym stopniu ponownie wykorzystywać i recyklingować produkowane przed siebie odpady oraz jak najskuteczniej wytwarzać surowce wtórne;

13. wzywa do opracowania przyjaznego MŚP standardu wykorzystywania zasobów w oparciu o koncepcje takie jak Global Compact;

14. wzywa Komisję i państwa członkowskie, by w pełni włączyły cele związane z efektywnym gospodarowaniem zasobami w europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej; wzywa państwa członkowskie, by potwierdziły tę potrzebę w Radzie Europejskiej; wzywa Komisję do przedstawienia dalszych szczegółów na temat tego, w jaki sposób postępy państw członkowskich na rzecz bardziej racjonalnego wykorzystywania zasobów będą konkretnie oceniane w ramach procesu europejskiego semestru;

15. podkreśla, że dzięki przewadze w dziedzinie racjonalnego wykorzystywania zasobów wynikającej z pierwszeństwa na rynku możliwe jest zdobywanie rozwijających się rynków; przypomina jednocześnie, że UE stanowi ok. jedną trzecią światowego rynku technologii środowiskowych;

Transformacja gospodarki

16. przypomina, że pilnie potrzebne jest bezwzględne ograniczenie wykorzystania zasobów w celu uniknięcia potencjalnych problemów, takich jak niedobór zasobów i ich rosnące ceny;

17. zwraca uwagę, że aby możliwe było przejście na gospodarkę racjonalnie korzystającą z zasobów, ceny rynkowe muszą w pełni odzwierciedlać stopień niedoboru zasobów, a także koszty związane z procesem produkcji; podkreśla, że rynki stymulują racjonalne wykorzystywanie zasobów, jeżeli ceny odzwierciedlają rzeczywiste koszty wykorzystanych zasobów; wzywa do zastosowania podejścia uwzględniającego cykl życia w procesie rachunkowości oraz do internalizacji zewnętrznych kosztów środowiskowych według zasady „zanieczyszczający płaci”;

18. wspiera zawarte w planie działania zobowiązanie Komisji do opracowania instrumentów rynkowych umożliwiających uwzględnianie negatywnych efektów zewnętrznych w cenach rynkowych, a co za tym idzie, odzwierciedlenie rzeczywistych kosztów wykorzystywania zasobów i ich wpływu na środowisko;

19. wzywa Komisję i państwa członkowskie do wprowadzenia bodźców zachęcających przedsiębiorstwa i organy sektora publicznego do pomiaru i ciągłej poprawy śladu wodnego, gruntowego, materiałowego i węglowego służących rozszerzeniu zasady odpowiedzialności producenta i zlikwidowaniu barier utrudniających efektywne korzystanie z zasobów;

20. wzywa państwa członkowskie by wprowadziły podatek ekologiczny; podkreśla, że powinno to pozwolić na obniżenie innych podatków, takich jak obciążenie podatkowe pracy, zwiększyć konkurencyjność oraz stworzyć równe warunki działania i utorować drogę dla rozwoju technicznego; apeluje, by Komisja i państwa członkowskie przeprowadzały kontrole tego instrumentu i porównywały jego wyniki;

21. nalega, by Komisja zbadała rozwój modelu hierarchicznego, aby gwarantować najwyższą wartość dodaną wykorzystania zasobów bez narażania środowiska, zgodnie ze sprawozdaniem w sprawie skutecznej strategii europejskiej w zakresie surowców (2011/2056(INI));

22. wzywa Komisję i państwa członkowskie do przyjęcia, najpóźniej do 2014 r., konkretnych planów opartych na jasnej definicji wycofania, do 2020 r., wszystkich szkodliwych dla środowiska dotacji, w tym dotacji sprzyjających nieracjonalnemu wykorzystywaniu zasobów odnawialnych, oraz do przedstawienia sprawozdania z postępów poczynionych dzięki krajowym programom reform;

23. wzywa Komisję do zbadania możliwości stworzenia ogólnounijnych systemów zwiększonej odpowiedzialności producenta, aby poprawić osiągi wszystkich państw członkowskich, łącznie z tymi, w których poziom ponownego wykorzystania i recyklingu odpadów jest znacznie niższy, niż średnia unijna;

24. podkreśla znaczenie roli, jaką odgrywają obywatele i organizacje społeczeństwa obywatelskiego we wprowadzaniu zmian i w transformacji gospodarki; podkreśla potrzebę opracowywania strategii uświadamiających oraz strategii mających na celu zmianę zachowań konsumentów, a także unikania tzw. efektu odbicia;

25. podkreśla konieczność zagwarantowania trwałego zaopatrzenia Europy w surowce w sposób wystarczający, by zaspokoić potrzeby rozwijającego się sektora recyklingu oraz tak, by nastąpił rozwój otwartej gospodarki europejskiej i powstawały nowe miejsca pracy;

26. domaga się wprowadzenia ostrzejszych wymogów dotyczących „zielonych” zamówień publicznych na produkty i usługi wywierające znaczący wpływ na środowisko i w największym stopniu przyczyniające się do konsumpcji kluczowych zasobów światowych (wody, gleby, surowców i węgla), o których mowa w planie działania; wzywa Komisję, by sprawdziła, w jakim zakresie „zielone” zamówienia publiczne można połączyć z projektami finansowanymi przez UE; wzywa do podjęcia wysiłków w celu promowania wspólnych zamówień oraz sieci urzędników odpowiedzialnych za zamówienia publiczne w ramach wsparcia „zielonych” zamówień publicznych do końca tego roku, zwracając przy tym uwagę, że nie może to stwarzać niekorzystnych warunków konkurencji dla przedsiębiorstw publicznych;

27. wzywa do rozszerzenia systemów informacji środowiskowych na tradycyjne masowe wyroby konsumpcyjne; popiera krajowe eksperymenty dotyczące oznakowania ekologicznego i zachęca Komisję do opracowania ujednoliconej europejskiej metody wyliczania śladu ekologicznego produktów, by dostarczać konsumentom pełniejsze informacje o wyrobach nieobjętych takimi istniejącymi systemami jak oznakowanie ekologiczne, etykieta informująca o wydajności energetycznej czy oznakowanie produktów rolnictwa ekologicznego;

28. wzywa państwa członkowskie, by dopilnowały pełnego wdrożenia dorobku prawnego UE w zakresie odpadów, w tym realizacji minimalnych celów, poprzez krajowe strategie zarządzania oraz strategie i plany zapobiegania powstawaniu odpadów; powtarza, że określone już cele odnoszące się do zbiórki i segregowania odpadów należy dalej rozszerzać i wykorzystać do osiągnięcia jak największego i jakościowo najlepszego odzysku materiałów na poszczególnych etapach; w konsekwencji podkreśla konieczność przyznawania funduszy unijnych w pierwszej kolejności na działania plasujące się na wyższej pozycji w hierarchii odpadów określone w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów (np. poprzez nadanie zakładom recyklingu priorytetu względem unieszkodliwiania odpadów); wzywa Komisję, by rozważyła konieczność usprawnienia i ujednolicenia metod obliczeń i badań statystycznych odnoszących się do odpadów celem uzyskania wiarygodnej podstawy do promowania recyklingu;

29. wzywa Komisję i państwa członkowskie do skuteczniejszej walki z nielegalnym przemieszczaniem odpadów (zwłaszcza odpadów niebezpiecznych) do krajów trzecich oraz w szczególności do zaostrzenia odpowiednich mechanizmów kontroli; w związku z tym zachęca do stworzenia europejskiej polityki zagranicznej w dziedzinie odpadów, której celem będzie propagowanie najlepszych europejskich norm w zakresie unieszkodliwiania odpadów również poza Unią Europejską;

30. zauważa, że ponad 20% artykułów spożywczych jest usuwanych jako odpady; wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia konkretnych działań służących ograniczeniu ilości odpadów żywnościowych; zauważa ponadto, że w tym przypadku marnowana jest nie tylko żywność, lecz również zasoby w dziedzinie jej przetwarzania i pakowania;

31. wzywa Komisję i państwa członkowskie, by kładły większy nacisk na informowanie, edukację i zwiększanie świadomości, szczególnie w jeśli chodzi o kwestię segregowania odpadów, powtórnego wykorzystywania i recyklingu, mając na uwadze, że edukacja ma bezpośredni wpływ na nawyki związane z racjonalnym wykorzystaniem zasobów;

32. wzywa Komisję, by usprawniła dorobek prawny w zakresie odpadów uwzględniając ich hierarchię oraz konieczność obniżenia poziomu odpadów resztkowych do poziomu bliskiemu zeru; dlatego tez wzywa Komisję, by do 2014 r. przedstawiła wnioski z myślą o stopniowym wprowadzaniu powszechnego zakazu składowania odpadów na poziomie europejskim, a także z myślą o odejściu, do końca tego dziesięciolecia, od spalania odpadów nadających się do recyklingu i kompostowania; powinny temu towarzyszyć odpowiednie środki przejściowe, w tym dalszy rozwój wspólnych standardów opartych na koncepcji cyklu życia; wzywa Komisję do przeglądu celów w zakresie recyklingu na 2020 r., zawartych w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów; uważa, że również instrument w postaci podatku od składowania odpadów – wprowadzony już w kilku państwach członkowskich – mógłby pomóc osiągnąć ten cel;

33. zauważa, że istniejące składowiska odpadów mogą być wykorzystywane jako składowiska surowców (pozyskiwanie surowców z odpadów miejskich – urban mining), jednak nadal istnieje zbyt mało wyników badań na ten temat;

34. wzywa państwa członkowskie do rozszerzenia prac nad wytycznymi w sprawie opracowania norm dla materiałów recyklingowanych za pośrednictwem Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego;

35. wzywa Komisję, by opracowała strategie gwarantujące kaskadowe wykorzystanie surowców naturalnych oraz faworyzujące produkty o najwyższej wartości dodanej oraz powstałe w oparciu o racjonalne wykorzystanie zasobów jeżeli chodzi o produkcję energii, biorąc w szczególności pod uwagę potencjał ograniczania emisji gazów cieplarnianych;

36. domaga się, by Komisja wspierała także takie kaskadowe podejście w przypadku wykorzystywania biomasy, przedkładając recykling i produkty o najwyższej wartości dodanej i powstałe z racjonalnym wykorzystaniem zasobów, takie jak produkty biotechnologiczne i surowce przemysłowe, nad bioenergię;

37. wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania programu mającego na celu uświadamianie przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, oraz oferowanie im doradztwa;

38. podkreśla, że aby podejście oparte na cyklu życia miało sens, musi ono opierać się na możliwie najbardziej precyzyjnej rachunkowości; w tym kontekście nalega, aby przy wdrażaniu dyrektywy w sprawie jakości paliwa dostawcy stosowali odrębną wartość domyślną dla piasków bitumicznych;

39. wzywa Komisję do jasnego stwierdzenia, że zadania zbiórki i oczyszczania przeznaczonych do recyklingu odpadów oddzielnie zebranych z gospodarstw domowych nie powinno się powierzać wyłącznie przedsiębiorstwom publicznym;

40. podkreśla znaczenie działalności badawczo-rozwojowej oraz innowacyjności dla przyspieszenia procesu przekształcania Europy w obszar efektywnie korzystający z zasobów; zauważa, że szczególnie potrzebne jest zwiększenie innowacyjności w takich obszarach, jak przyjazne dla środowiska poszukiwanie i wydobywanie surowców, rolnictwo, przemysł chemiczny, gospodarka odpadami i recykling, gospodarka wodna, potencjał ponownego wykorzystania, a także w zakresie zastępowania mających negatywny wpływ na środowisko materiałów, technologii i projektów innymi rozwiązaniami na rzecz mniejszego zużycia materiałów i energii, energii odnawialnej i wydajności energetycznej; zauważa, że przyznawanie ulg podatkowych z tytułu mniejszego wykorzystania zasobów również byłoby korzystne dla innowacji, badań i rozwoju;

41. przypomina, że racjonalne wykorzystywanie zasobów powinno mieć na celu pomoc Unii w osiągnięciu lepszych wyników technicznych w celu lepszej eksploatacji surowców w ramach całego łańcucha wartości (podczas wydobycia, przetwarzania, rafinacji i recyklingu);

42. wzywa Komisję do zbadania, w jaki sposób można zwiększyć racjonalne korzystanie z zasobów przez przemysł wydobywczy i przetwórczy w UE w celu wzmocnienia konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju, między innymi dzięki wspieraniu przyjmowania nowych technologii i wytwarzaniu na większą skalę produktów ubocznych obok metali podstawowych;

43. domaga się, by państwa członkowskie rozważyły stworzenie centrów nowatorskich technologii w celu wspierania wydobycia, recyklingu i ponownego wykorzystania użytecznych składników odpadów górniczych oraz ułatwienia późniejszego wykorzystania odpadów górniczych znajdujących się w różnych rodzajach składowisk oraz w przemyśle budowlanym oraz obsługi tego rodzaju składowisk odpadów w sposób bezpieczny dla środowiska;

44. zwraca uwagę na potrzebę stosowania alternatywnych produktów, pozwalających na zmianę energo- i materiałochłonnych modeli konsumpcji przy osiąganiu tego samego poziomu wydajności, a także stosowania alternatywnych surowców i materiałów, zmniejszając tym samym energochłonność procesów produkcyjnych;

45. wzywa Komisję do zbadania efektów opodatkowania zasobów i surowców pierwotnych, a w szczególności do zbadania wszelkich skutków ubocznych, takich jak zastępowanie niezgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju, uchylanie się od opodatkowania czy przenoszenie działalności gospodarczej do krajów trzecich;

46. podkreśla znaczenie umiejętności i szkoleń; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zaangażowania się w tym kontekście w bliski dialog z partnerami społecznymi, ośrodkami akademickimi i przemysłowymi; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby we współpracy z przemysłem i ośrodkami akademickimi wspierały racjonalne wykorzystywanie zasobów dzięki specjalnym programom akademickim i stypendiom; w związku z tym popiera także programy wymiany w tej dziedzinie, takie jak program Erasmus Mundus w zakresie minerałów i ochrony środowiska;

47. podkreśla potrzebę zainwestowania w recykling surowców i metali ziem rzadkich, ponieważ wydobycie, rafinacja i recykling tych metali powoduje poważne skutki dla środowiska, jeżeli procesy te nie są należycie prowadzone;

Kapitał naturalny a usługi ekosytemowe

48. wzywa Komisję i państwa członkowskie, by do 2015 r. oceniły ekonomiczną wartość ekosystemów i włączyły ją do systemów sprawozdawczości i rozliczania;

49. podkreśla, że różnorodność biologiczna ma kluczowe znaczenie dla istnienia życia ludzkiego i dobrobytu społeczeństw, zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio, poprzez zapewniane usługi ekosystemowe; z zadowoleniem przyjmuje strategię na rzecz różnorodności biologicznej UE do 2020 r., łącznie z wszelkimi celami i działaniami, które są z nią związane; podkreśla znaczenie uwzględniania kwestii ochrony różnorodności biologicznej, również w Europie efektywnie korzystającej z zasobów;

50. w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje opracowanie specjalnych środków na rzecz kontroli gatunków inwazyjnych i domaga się ich niezwłocznego wdrożenia;

51. podkreśla znaczenie wody jako zasobu naturalnego mającego podstawowe znaczenie zarówno dla ludzkości, jak i dla ekosystemów; przypomina o coraz większym nacisku na dostępność i jakość bezpiecznych zasobów wodnych z uwagi na takie czynniki jak wylesianie, urbanizacja, wzrost liczby ludności i rozwój gospodarczy, a także zmiana klimatu; podkreśla potrzebę wielopoziomowego podejścia do gospodarowania zasobami wodnymi, kładąc nacisk na rolę władz lokalnych i regionalnych w kontekście projektu przewodniego „Europa efektywnie korzystająca z zasobów”;

52. nalega również, by Komisja oszacowała i ujawniła koszty szkód środowiskowych będących skutkiem unijnej polityki rolnej i rybołówstwa;

53. wzywa Komisję do wykorzystania najlepszych praktyk w dziedzinie efektywnego korzystania z zasobów, aby opracować odpowiednie kryteria i rozpocząć programy pilotażowe odnośnie do szeregu zasobów, np. fosforu, tak aby w 2020 r. osiągnąć 100% poziom ich ponownego wykorzystania oraz zoptymalizować ich wykorzystanie i recykling; zaznacza, że takie projekty powinny być finansowane bezpośrednio z budżetu UE;

54. jest zdania, że należy w sposób bardziej strategiczny i przyjazny dla środowiska gospodarować zasobami w Europie; uważa, że należy podjąć większe wysiłki na rzecz gospodarowania zasobami dostępnymi w UE, w szczególności zasobami mineralnymi, metalami i drewnem, jak również zasobami energetycznymi, w tym paliwami kopalnymi; podkreśla możliwości UE w zakresie zaspokajania własnego zapotrzebowania na surowce i wzywa do ograniczenia jej uzależnienia od importu surowców wytworzonych przy pomocy metod niezrównoważonych z punktu widzenia ochrony środowiska;

55. jest zdania, że przemysł państw członkowskich powinien w coraz większym stopniu opierać się na wykorzystywaniu własnych surowców; zwraca uwagę, że zarządzanie zasobami własnymi winno uniemożliwić marnowanie zasobów;

56. podkreśla znaczenie zrównoważonego rolnictwa i zmian w sposobie odżywiania się celem zmniejszenia spożycia białka zwierzęcego, co prowadzi do ograniczenia intensywności użytkowania gruntów oraz ograniczenia śladu węglowego Europy;

57. jest zdania, że świadomi konsumenci odgrywają kluczową rolę jeżeli chodzi o bardziej racjonalne wykorzystywanie zasobów w spożyciu żywności i wspiera inicjatywy podejmowane na szczeblu lokalnym, krajowymi i unijnym, których celem jest wspieranie bardziej zrównoważonych modeli spożywania żywności;

58. zwraca uwagę na znaczenie odnawialnych zasobów naturalnych, takich jak lasy, w kwestii racjonalnego wykorzystywania zasobów; wzywa Komisję, by zachęcała do stosowania materiałów i surowców, które są odnawialne, pochodzenia biologicznego i przyjazne dla środowiska; zwraca w szczególności uwagę na fakt, że stosowanie niskoemisyjnych surowców odnawialnych, takich jak drewno, do celów budownictwa jest zasobooszczędne;

59. podkreśla potrzebę zwiększenia ochrony lasów w UE i wzmocnienia powiązanych metod zapobiegania ryzyku, gdyż zasoby leśne i znaczenie drewna dla środowiska stanowią istotny kapitał naturalny; wzywa do utworzenia instrumentów finansowych na rzecz środków zapobiegających pożarom lasów i przeciwpasożytniczych; wzywa Komisję, aby wraz z przemysłem drzewnym zbadała, w jakim stopniu konkretne środki mogą zapewnić zrównoważoną eksploatację zasobów leśnych, w szczególności dzięki projektom pilotażowym; opowiada się za lepszym wykorzystaniem środków z zakresu leśnictwa, które są dostępne w ramach różnych strategii politycznych UE, aby podnieść wartość gospodarczą lasów i zapewnić lepszą dostępność drewna, na przykład dzięki zalesianiu w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich;

60. podkreśla, że utrata substancji odżywczych w środowisku wskutek produkcji rolnej oznacza ogromne obciążenie zewnętrzne ekosystemów, zdrowia ludzkiego i klimatu; wzywa Komisję, by wprowadziła nowoczesne techniki gospodarowania substancjami odżywczymi w celu ograniczenia ich utraty wskutek nasilenia produkcji;

61. zaznacza, że pakiet reform WPRyb stanowi kluczowy element przewodniej inicjatywy na rzecz efektywnego korzystania z zasobów w Europie; uważa, że jak najbardziej zrównoważona produkcja, zapobieganie zrzutom, czystsze i wydajniejsze silniki, bardziej selektywne narzędzia połowowe, jednakowe warunki prowadzenia działalności na poziomie międzynarodowym oraz nadmierna zdolność połowowa floty rybackiej to kwestie wymagające rozwiązania, aby zapewnić przyjazny dla środowiska i opłacalny gospodarczo charakter sektora rybołówstwa i akwakultury; podkreśla ponadto społeczne i gospodarcze znaczenie łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego;

Zarządzanie i monitorowanie

62. wzywa Komisję do przyjęcia, po konsultacjach ze wszystkimi najważniejszymi zainteresowanymi podmiotami, solidnych i łatwo zrozumiałych wskaźników, np. śladu gruntowego, wodnego, materiałowego i węglowego, tak aby monitorować postępy w osiąganiu celów; wskaźniki te powinny się opierać na zintegrowanych narzędziach rachunkowości oraz na spójnej i powszechnie przyjętej metodyce popartej naukowo, i powinny być wyraźnie zdefiniowane, aby miały zastosowanie w całej UE, w odniesieniu do podejmowania decyzji i podmiotów prywatnych; powinny one także w pełni uwzględniać wpływ cyklu życia i mierzyć zasoby dostarczane gospodarce, aby umożliwić ujęcie wszystkich aspektów niedoboru zasobów, obejmując tym samym ukryte przepływy; ostrzega, że sugerowany wskaźnik produktywności zasobów nie zapewni wymaganych informacji;

63. ponownie podkreśla znaczenie określenia spójnych, wymiernych, jasnych i sprawdzalnych celów sektorowych, w tym celu ogólnego, dla realizacji wizji i głównych etapów planu działania; ma świadomość złożoności tej problematyki oraz wynikającej z tego niezbędnej solidnej podstawy naukowej; wzywa Komisję, by najpóźniej w rok od przyjęcia odnośnych wskaźników przedstawiła na tej podstawie konkretną propozycję takich celów dla UE i państw członkowskich oraz by zapewniła zgodność wszystkich strategii politycznych UE z wyznaczonymi celami; uważa, że główne etapy planu działania należy traktować jako cele dopóki nie zostaną określone bardziej szczegółowe założenia; wzywa państwa członkowskie do uwzględnienia odpowiednich celów w strategiach dotyczących efektywnego korzystania z zasobów;

64. podkreśla, że specyficzne wskaźniki efektywnego gospodarowania zasobami mają decydujące znaczenie we wszystkich obszarach polityki i wzywa Komisję do uwzględniania tych wskaźników we wszystkich przeprowadzanych przez nią ocenach oddziaływania; uważa ponadto, że obowiązkową częścią każdej oceny oddziaływania powinien być też test konkurencyjności przewidziany w komunikacie Komisji COM(2010)0614;

65. wzywa Komisję do wyegzekwowania pełnego wdrożenia istniejącego ustawodawstwa, ze szczególnym poszanowaniem ustawodawstwa dotyczącego wody w celu jak najobszerniejszego przeanalizowania wszystkich możliwości;

66. z zadowoleniem przyjmuje unijną dyrektywę w sprawie jakości paliwa jako ważny krok w kierunku przyjęcia podejścia do wykorzystania zasobów uwzględniającego cykl życia oraz nalega, by podczas wdrażania tej dyrektywy dostawcy stosowali oddzielne domyślne wartości dla piasków roponośnych;

67. uważa, że EAP 7 powinien stanowić właściwe ramy polityczne do zrealizowania wizji, głównych etapów oraz celów planu działań na rzecz Europy efektywnie korzystającej z zasobów;

68. wzywa Komisję, by dokonała przeglądu strategii politycznych UE oraz dokonała oceny między innymi krajowych planów działania dotyczących odnawialnych źródeł energii oraz wspólnej polityki rolnej z perspektywy ich wpływu na efektywne wykorzystywanie zasobów;

69. jest zdania, że Europa efektywnie wykorzystująca zasoby stanowi odpowiednie ramy tworzenia ekologicznych miejsc pracy dla wszystkich, bez dyskryminacji;

70. utrzymuje, że racjonalne wykorzystanie zasobów utrudniają niejednokrotnie uciążliwe procedury administracyjne; wzywa Komisję do uproszczenia procedur autoryzacji, aby umożliwić skuteczniejsze wdrożenie efektywnego wykorzystywania zasobów; z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą dyrektywy w sprawie przejrzystości;

71. wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowywania publicznych kampanii informacyjnych i edukacyjnych mających na celu zwiększenie popytu na produkty pochodzące z odpadów recyklingowanych;

72. apeluje o podjęcie działania w celu dopilnowania, aby jak najefektywniejsze korzystanie z zasobów było kluczowym czynnikiem w polityce regionalnej; podkreśla, że efektywne korzystanie z zasobów powinno być zagadnieniem uwzględnianym na szczeblu regionalnym i lokalnym, biorąc pod uwagę potencjał, problemy i różne poziomy rozwoju europejskich regionów; zaznacza ponadto konieczność dostosowania przez władze lokalne i regionalne działań na rzecz efektywnego korzystania z zasobów do strategii „Europa 2020”;

Wymiar międzynarodowy

73. uznaje wydajne i zrównoważone korzystanie z zasobów oraz alokację zasobów za kluczowy element polityki przemysłowej UE, który powinien również wpłynąć na stosunki zewnętrzne Unii w chwili obecnej i w przyszłości; pod tym względem uważa, że handel towarami i usługami związanymi ze środowiskiem naturalnym stanowi instrument zrównoważonego rozwoju gospodarczego i społecznego, który przynosi korzyści zarówno w zakresie handlu, jak i środowiska naturalnego;

74. sądzi, że sprawiedliwy, otwarty i niedyskryminacyjny wielostronny system handlowy oraz ochrona środowiska naturalnego powinny się wzajemnie wzmacniać i przynosić korzyści lokalnym społecznościom, pod warunkiem że wielostronne zasady handlowe zostaną zreformowane w celu lepszego reagowania na wyzwania związane z ochroną środowiska i podstawowe potrzeby ludzkie;

75. zwraca się do Komisji Europejskiej o szersze uwzględnienie kwestii związanych z surowcami, takich jak a) ograniczenia wywozu oraz b) aspekty dotyczące inwestycji, w obecnych i przyszłych negocjacjach dwu- i wielostronnych prowadzonych przez UE;

76. podkreśla, że sprawiedliwe otwieranie rynków światowych dla towarów i usług związanych ze środowiskiem naturalnym, zachęcanie do zrównoważonej konsumpcji powoduje wzrost możliwości w sektorze eksportu, tworzy nowe miejsca pracy związane z rozpowszechnianiem nowych technologii ekologicznych, innowacyjnością i konkurencyjnością, a także zapewnia konsumentom niższe ceny, wyższą jakość i większy wybór;

77. z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione podczas negocjacji handlowych w ramach rundy dauhańskiej Światowej Organizacji Handlu w sprawie zmniejszenia lub zniesienia barier taryfowych i pozataryfowych w handlu towarami i usługami związanymi ze środowiskiem naturalnym, a także zachęca strony do dalszych wysiłków – niezależnie od przyszłości rundy dauhańskiej – w kierunku jasnego zdefiniowania towarów i usług związanych ze środowiskiem naturalnym, które uwzględniałyby społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstw, normy środowiskowe UE i zasady sprawiedliwego handlu;

78. ponownie potwierdza, że wszystkie obowiązujące obecnie dwustronne i regionalne europejskie umowy handlowe powinny zawierać ambitny rozdział o aspekcie zrównoważenia, tak jak ma to miejsce w przypadku umów o wolnym handlu zawartych ostatnio między Unią Europejską a Republiką Korei, Kolumbią, Peru oraz Ameryką Środkową; ponadto uważa, że aspekty dotyczące zrównoważoności społecznej i ekologicznej powinny być traktowane na równi z handlowymi aspektami umów, i w związku z tym wzywa Komisję Europejską do dopilnowania, by rozdziały te podlegały przepisom o rozstrzyganiu sporów, które należy zawrzeć w przyszłości w każdej umowie o wolnym handlu;

79. uważa, że wprowadzenie preferencji taryfowych odnoszących się do towarów i usług związanych ze środowiskiem naturalnym, produkowanych w sposób społecznie odpowiedzialny, do ogólnego systemu preferencji mogłoby zapewnić wartość dodaną w dziedzinie handlu UE z krajami rozwijającymi się oraz pełnić rolę dodatkowej zachęty do osiągania celów strategii „Europa 2020” i długoterminowych celów Unii w zakresie klimatu i energii;

80. uważa, że w kontekście konferencji Rio+20 oraz w okresie ją poprzedzającym istnieje potrzeba zainicjowania nowej i wzmożonej debaty z udziałem wszystkich państw członkowskich ONZ, społeczeństwa obywatelskiego i związków zawodowych, która byłaby poświęcona głównie skuteczności dobrowolnego charakteru społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw;

81. podkreśla, że ekoinnowacje UE stymulują większą efektywność korzystania z zasobów poza granicami UE, ograniczając tym samym wyczerpywanie się ogólnoświatowych zasobów naturalnych; z tego względu wzywa państwa członkowskie, by wzmacniały krajowe strategie na rzecz efektywnego korzystania z zasobów oraz by dzieliły się wiedzą na ten temat podczas ogólnoświatowych forów, takich jak szczyt Rio +20; utrzymuje, że szybko rosnąca światowa konsumpcja oraz kurczące się zasoby materiałowe oznaczają konieczność inwestycji w racjonalne wykorzystywanie zasobów na całym świecie;

82. zauważa, że zbliżający się szczyt Ziemi Rio+20 mógłby pełnić funkcję ważnego forum, na którym można by omówić zagadnienia związane z efektywnym gospodarowaniem zasobami i zrównoważonym rozwojem; uważa, że nowy zestaw celów zrównoważonego rozwoju mógłby wypełnić luki w milenijnych celach rozwoju, a także mógłby być kolejnym silnym projektem ogólnoświatowym, który uznaje nierozerwalne powiązania między środowiskiem naturalnym i każdym wymiarem rozwoju; apeluje do UE i jej państw członkowskich o odegranie stanowczej i pozytywnej roli na wspomnianej konferencji, co ma służyć sprostaniu wyzwaniom związanym z ustanowieniem ekologicznej gospodarki sprzyjającej włączeniu społecznemu w skali światowej

°

° °

83. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Teksty przyjęte, P7_TA-PROV(2011)0364. (2) Teksty przyjęte, P7_TA-PROV(2012)0014.

„Światowa gospodarka powoli i nierównomiernie wychodzi z najgorszego kryzysu, jakiego większość z nas nigdy wcześniej nie doświadczyła. Mając do czynienia z najpilniejszymi problemami, takimi jak wysoki poziom bezrobocia, presje inflacyjne czy deficyty budżetowe, musimy patrzeć w przyszłość i opracować nowe środki zapewniające wzrost gospodarczy i postęp, które dotąd przejmowaliśmy za pewnik”. OECD, „Green Growth 2011”

Wyzwania są jasne: populacja naszej planety wzrośnie do ok. 9 mld w 2050 r., a liczba konsumentów należących do klasy średniej niemalże podwoi się i osiągnie liczbę ponad 3 mld osób w ciągu najbliższych dziesięciu lat; zgodnie z prognozami FAO produkcja żywności będzie musiała wzrosnąć o 70% do 2050 r., przy czym już teraz 60% światowych ekosystemów ulega degradacji lub jest wykorzystywane w niezrównoważony sposób.

To, czego potrzeba Europie, to strategia na rzecz przyszłego wzrostu gospodarczego. Ta nowa strategia będzie wymagała zmiany wzorca postępowania, nowego sposobu myślenia o wzorcach produkcji i konsumpcji. Będzie wymagać nie tylko technicznych, lecz również instytucjonalnych zmian oraz innowacji społecznej. Strategia na rzecz przyszłego wzrostu gospodarczego zapewni Europie wysoki poziom dobrobytu oraz wysoką jakość życia.

Plan działań na rzecz Europy efektywnie korzystającej z zasobów zawiera analizę i określa pierwsze kroki w kierunku opracowania tej nowej strategii. Jednak plan ten nie odzwierciedla niezbędnego poczucia pilnego charakteru sprawy. Po prostu nie stać nas na to, by przejście do gospodarki obiegowej zajęło nam dziesięć czy dwadzieścia lat. Wysoce konkurencyjny świat, w którym żyjemy, a także spektakularny rozwój wschodzących gospodarek, nie dają nam na to dużo czasu. Komisja Europejska wyznacza właściwy kierunek, lecz nie jest wystarczająco konkretna w działaniach, które należy podjąć.

Obowiązkiem Parlamentu Europejskiego jest określenie priorytetów oraz skłonienie Komisji, państw członkowskich i przemysłu do przyjęcia bardziej ambitnej strategii. Z tego względu Parlament nie powinien po prostu trzymać się struktury planu działań, lecz przede wszystkim zdefiniować zadania priorytetowe i określić kryteria strategii na rzecz przyszłego wzrostu gospodarczego, tak aby wzmocnić swoją pozycję i wysłać wyraźny sygnał polityczny.

Najważniejsze ustalenia są następujące: 1) stworzenie silnej wspólnej strategii we współpracy z sektorem publicznym i prywatnym; przejście do gospodarki obiegowej jest wyzwaniem społecznym i powinno uzyskać ogólne poparcie; 2) radykalne zwiększenie wykorzystania surowców wtórnych w UE i stworzenie właściwych środków zachęcających do zapobiegania powstawaniu odpadów oraz do ponownego wykorzystywania odpadów; 3) nadanie priorytetowego znaczenia zrównoważonemu wzrostowi oraz efektywnemu gospodarowaniu zasobami w projektach na rzecz innowacji, zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym; 4) zmiana sposobu pomiaru poziomu naszego dobrobytu i wzrostu gospodarczego poprzez uwzględnienie kwestii zrównoważenia środowiska, kapitału naturalnego oraz efektywnego gospodarowania zasobami; 5) ustalenie kryteriów dla wszystkich produktów wprowadzanych na rynek europejski poprzez rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy w sprawie ekoprojektu na zawartość surowców wtórnych, trwałość i możliwość ponownego wykorzystania.

Nowa strategia na rzecz przyszłego wzrostu gospodarczego oznacza, że dotychczasowy scenariusz postępowania nie będzie wchodził w grę. Będzie to trudne zadanie polityczne wymagające odwagi i wyobraźni, a także siły, by opowiedzieć się za strategią długofalową. Musimy poważnie zastanowić się nad obecnymi dotacjami. Wiele z nich nie tylko szkodzi środowisku naturalnemu, lecz także hamuje innowacje. Szczególnie teraz, w dobie kryzysu, dotacje rządowe oraz pakiety stymulacyjne muszą być nastawione na ustrukturyzowane wzmacnianie naszych gospodarek. Wymaga to stopniowego wycofywania szkodliwych dotacji, co stwarza nowe możliwości.

Debata polityczna często nastawiona jest na cele i wskaźniki. Świat nauki pracował i wciąż pracuje nad ich dalszym opracowaniem. Istotnie, musimy otrzymać właściwe dane, jednak wiemy już wystarczająco dużo na temat tego, jaki kierunek należy przyjąć. Nie możemy sobie pozwolić na oczekiwanie na doskonałe wskaźniki i cele, które zawsze zdają się być osiągalne dopiero za kilka lat. Mamy wystarczającą wiedzę, by już teraz uczynić polityczny postęp. Szczegółowych uzgodnień można dokonać później.

Nie jest to jedynie strategia europejska. Nowa strategia na rzecz przyszłego wzrostu gospodarczego musi uzyskać poparcie także na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym. Jak wykazują badania Eurobarometru, obywatele UE wyrażają chęć odgrywania czynnej roli przy opracowywaniu tej strategii. Chcą to uczynić poprzez bardziej zrównoważoną konsumpcję czy sprawniejsze gromadzenie i segregację odpadów i zmniejszanie ich wytwarzania. Taka postawa dowodzi, że efektywniejsze korzystanie z zasobów nie jest zadaniem narzucanym odgórnie, ale że propagować je mogą obie strony (działania oddolne i odgórne). Lokalni politycy odgrywają kluczową rolę w odniesieniu do uczestnictwa obywateli. Efektywne gospodarowanie zasobami to koncept, za którym opowiadają się nasi obywatele. Pójdźmy zatem ich śladem.

Jest to także jedyna droga na arenie międzynarodowej. UE powinna odgrywać wiodącą rolę poprzez promowanie tej nowej strategii na rzecz przyszłego wzrostu podczas szczytu Rio +20. Przejście na zieloną gospodarkę jest nieuniknione. Bardziej efektywne gospodarowanie zasobami stanowi integralną część tej gospodarki. UE powinna wykorzystać swą potęgę polityczną i gospodarczą, by popchnąć inne części świata w tym samym kierunku.Aby zapewnić sobie dobrobyt, a przyszłym pokoleniom dać możliwość czerpania takich samych korzyści jak my, powinniśmy zacząć działać bez przekraczania poziomów krytycznych dla naszej planety oraz oddzielić wzrost gospodarczy od wykorzystania zasobów.

WSKAZÓWKI

Komisja Handlu Międzynarodowego zwraca się do Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  uznaje efektywne i zrównoważone korzystanie z zasobów oraz alokację zasobów za kluczowy element polityki przemysłowej Unii Europejskiej, który powinien również wpłynąć na stosunki zewnętrzne Unii w chwili obecnej i w przyszłości; pod tym względem uważa, że handel towarami i usługami związanymi ze środowiskiem naturalnym stanowi instrument zrównoważonego rozwoju gospodarczego i społecznego, który przynosi korzyści zarówno w zakresie handlu, jak i środowiska naturalnego;

2.  podkreśla, że oddzielenie wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów ma podstawowe znaczenie dla zwiększenia konkurencyjności Europy oraz dla zmniejszenia jej uzależnienia od zasobów;

3.  wyraźnie stwierdził, że intensywne wykorzystywanie zasobów światowych, a w szczególności zasobów nieodnawialnych, jest niebezpieczne dla planety oraz zagraża bezpieczeństwu dostaw energii;

4.  przypomina, że sprawiedliwy, otwarty i niedyskryminacyjny wielostronny system handlowy oraz ochrona środowiska naturalnego powinny się wzajemnie wzmacniać i przynosić korzyści lokalnym społecznościom, pod warunkiem że wielostronne zasady handlowe zostaną zreformowane w celu lepszego reagowania na wyzwania związane z ochroną środowiska i podstawowe potrzeby ludzkie;

5.  z zadowoleniem przyjmuje postępy poczynione podczas negocjacji handlowych w ramach rundy dauhańskiej Światowej Organizacji Handlu w sprawie zmniejszenia lub zniesienia barier taryfowych i pozataryfowych w handlu towarami i usługami związanymi ze środowiskiem naturalnym, a także zachęca strony do dalszych wysiłków – niezależnie od przyszłości rundy dauhańskiej – w kierunku jasnego zdefiniowania towarów i usług związanych ze środowiskiem naturalnym, które uwzględniałyby społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstw, normy środowiskowe UE i zasady sprawiedliwego handlu;

6.  zauważa, że zbliżający się szczyt Ziemi Rio+20 mógłby pełnić funkcję ważnego forum, na którym można by omówić zagadnienia związane z efektywnym gospodarowaniem zasobami i zrównoważonym rozwojem; uważa, że nowy zestaw celów zrównoważonego rozwoju mógłby wypełnić luki w milenijnych celach rozwoju, a także mógłby być kolejnym silnym projektem ogólnoświatowym, który uznaje nierozerwalne powiązania między środowiskiem naturalnym i każdym wymiarem rozwoju; apeluje do UE i jej państw członkowskich o odegranie stanowczej i pozytywnej roli na wspomnianej konferencji, co ma służyć sprostaniu wyzwaniom związanym z ustanowieniem ekologicznej gospodarki sprzyjającej włączeniu społecznemu w skali światowej

7.  uważa, że w kontekście konferencji Rio+20 oraz w okresie ją poprzedzającym istnieje potrzeba zainicjowania nowej i wzmożonej debaty z udziałem wszystkich państw członkowskich ONZ, społeczeństwa obywatelskiego i związków zawodowych, która byłaby poświęcona głównie skuteczności dobrowolnego charakteru społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw;

8.  podkreśla, że sprawiedliwe otwieranie rynków światowych dla towarów i usług związanych ze środowiskiem naturalnym, zachęcanie do zrównoważonej konsumpcji powoduje wzrost możliwości w sektorze eksportu, tworzy nowe miejsca pracy związane z rozpowszechnianiem nowych technologii ekologicznych, innowacyjnością i konkurencyjnością, a także zapewnia konsumentom niższe ceny, wyższą jakość i większy wybór;

9.  zwraca się do Komisji Europejskiej o szersze uwzględnienie w obecnych i przyszłych negocjacjach dwu- i wielostronnych prowadzonych przez UE kwestii związanych z surowcami, takich jak a) ograniczenia wywozu oraz b) aspekty dotyczące inwestycji;

10. wzywa do opracowania przyjaznego MŚP standardu wykorzystywania zasobów w oparciu o normę ISO 26000 oraz koncepcje takie jak Global Compact;

11. z zadowoleniem przyjmuje zwrócenie uwagi na zielone zamówienia publiczne w planie działania UE na rzecz efektywnego gospodarowania zasobami, w którym przewidziano dodatkowe wymogi dotyczące produktów i projektów mających znaczący wpływ na środowisko; wzywa Komisję do opracowania surowszych zasad udzielania zasobooszczędnych zamówień publicznych również w ramach wielostronnego Porozumienia WTO w sprawie zamówień publicznych (GPA);

12. z zadowoleniem przyjmuje unijną dyrektywę w sprawie jakości paliwa jako ważny krok w kierunku przyjęcia podejścia do wykorzystania zasobów uwzględniającego cykl życiowy oraz nalega, by podczas wdrażania dyrektywy w sprawie jakości paliwa dostawcy stosowali oddzielne domyślne wartości dla piasków roponośnych;

13. jest zaniepokojony zakłócającym wpływem dotacji na energię z paliw kopalnych na handel światowy i na klimat oraz ich kosztami pokrywanymi z kasy państwowej; z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie G20 do stopniowego wycofania tych dotacji; wzywa UE do przejęcia międzynarodowego przywództwa w tym zakresie oraz wzywa Komisję do niezwłocznego przedłożenia wniosków dotyczących harmonogramu wycofania tych dotacji w UE; przypomina żądanie Parlamentu Europejskiego, aby Komisja Europejska i państwa członkowskie informowały Parlament o pożyczkach udzielanych przez agencje kredytów eksportowych i Europejski Bank Inwestycyjny na projekty, które mają negatywne skutki dla klimatu;

14. ponownie potwierdza, że wszystkie obowiązujące obecnie dwustronne i regionalne europejskie umowy handlowe powinny zawierać ambitny rozdział o aspekcie zrównoważenia, tak jak ma to miejsce w przypadku umów o wolnym handlu zawartych ostatnio między Unią Europejską a Republiką Korei, Kolumbią, Peru oraz Ameryką Środkową; ponadto uważa, że aspekty dotyczące zrównoważoności społecznej i ekologicznej powinny być traktowane na równi z handlowymi aspektami umów, i w związku z tym wzywa Komisję Europejską do dopilnowania, by rozdziały te podlegały przepisom o rozstrzyganiu sporów, które to przepisy należy zawrzeć w przyszłości w każdej umowie o wolnym handlu;

15. uważa, że wprowadzenie preferencji taryfowych odnoszących się do towarów i usług związanych ze środowiskiem naturalnym, produkowanych w sposób społecznie odpowiedzialny, do ogólnego systemu preferencji mogłoby zapewnić wartość dodaną w dziedzinie handlu Unii Europejskiej z krajami rozwijającymi się oraz pełnić rolę dodatkowej zachęty do osiągania celów strategii „Europa 2020” i długoterminowych celów UE w zakresie klimatu oraz energii;

16. podkreśla, że wzrost produktywności zasobów jest czynnikiem konkurencyjności dla polityki przemysłowej Unii Europejskiej, że efektywne korzystanie z zasobów ma kluczowe znaczenie dla znacznego ograniczenia zużycia zasobów i uzależnienia od importu energii oraz że technologie służące zwiększeniu efektywności tworzą możliwości rozwoju w wielu państwach trzecich, w tym w krajach rozwijających się.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

WSKAZÓWKI

Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii zwraca się do Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  podkreśla znaczenie racjonalnego korzystania z zasobów w celu realizacji założeń strategii „Europa 2020”; podkreśla fakt, że oddzielenie realnego rozwoju gospodarczego od zużywania zasobów, w szczególności materiałów, odgrywa kluczową rolę w podnoszeniu konkurencyjności przemysłowej Europy oraz ograniczeniu jej znacznej zależności od zasobów importowanych, zwłaszcza surowców; uważa, że program ramowy „Horyzont 2020” w zakresie badań naukowych i innowacji powinien w tym względzie odgrywać zasadniczą rolę; wzywa Komisję do przedstawienia dalszych szczegółów na temat tego, w jaki sposób postępy państw członkowskich na rzecz bardziej racjonalnego wykorzystywania zasobów będą konkretnie oceniane w ramach procesu europejskiego semestru; wzywa państwa członkowskie do przyjęcia krajowych planów działania w zakresie racjonalnego wykorzystywania zasobów wraz ze szczegółowymi środkami i celami zgodnymi z założeniami planu działania UE;

2.  podkreśla, że woda jest istotnym zasobem wymagającym ochrony i racjonalnego gospodarowania w UE; uważa, że gospodarka wodna z uwagi na fakt, że zlewnie znajdują się przeważnie na obszarze kilku państw członkowskich, wymaga wspólnych inwestycji;

3.  zwraca uwagę, że sukces polityki racjonalnego gospodarowania zasobami w znacznej mierze zależy od jej spójności ze wszystkimi odnośnymi wewnętrznymi i zewnętrznymi strategiami politycznymi UE oraz od politycznego zaangażowania państw członkowskich w jej wdrażaniu; wzywa Komisję do przedstawienia jasnych, wymiernych i potwierdzalnych celów oraz wskaźników i działań, w tym szczegółowych założeń i konkretnych inicjatyw ustawodawczych, popartych niezbędnymi środkami i mechanizmami finansowymi, tak aby zapewnić sukces przewodniego wniosku; zwraca się do Komisji o dopilnowanie, aby plan działania na rzecz Europy racjonalnie wykorzystującej zasoby był zgodny ze strategią UE w zakresie surowców;

4.  popiera koncepcję Komisji dotyczącą przeniesienia obciążeń podatkowych z pracy na podatki energetyczne i ekologiczne; uważa jednak, że w wielu sektorach podatek od zasobów mineralnych nie stanowi odpowiedniego instrumentu fiskalnego do bardziej racjonalnego wykorzystywania zasobów; docenia zamiar zachęcania państw członkowskich do szybszego wycofania dotacji szkodliwych dla środowiska (EHS) dzięki przygotowaniu planów i harmonogramów oraz składania sprawozdań z tej działalności jako elementu krajowych programów reform; uważa, że należy to osiągnąć w sposób, który nie będzie szkodliwy dla konkurencyjności UE i nie zwiększy ryzyka ucieczki emisji; ponagla państwa członkowskie do promowania nowych technologii i trwałego wzrostu gospodarczego, między innymi przez dopilnowanie, by prowadzona przez nie polityka w dziedzinie zamówień publicznych lepiej odzwierciedlała racjonalne wykorzystywanie zasobów; uważa, że należy zintensyfikować działania, które pozwolą na opracowanie kryteriów i umożliwią ich przyjmowanie przez władze publiczne;

5.  stwierdza, że opodatkowanie pośrednie lub likwidacja obecnych dotacji nie stanowi odpowiedniego instrumentu poprawy racjonalnego wykorzystywania zasobów i może wywołać negatywne skutki zewnętrzne w różnych sektorach oraz spowodować obawy związane ze sprawiedliwością społeczną; podkreśla, że jakikolwiek wzrost całkowitych kosztów surowców może również prowadzić do wycofania inwestycji z UE;

6.  przypomina, że zamiarem racjonalnego wykorzystywania zasobów powinna być pomoc Unii w osiągnięciu lepszych wyników technicznych i lepszej eksploatacji surowców w ramach całego łańcucha wartości (podczas wydobycia, przetwarzania, rafinacji i recyklingu);

7.  podkreśla, że wiele sektorów przemysłu znacznie podniosło swoją efektywność, jeśli chodzi o korzystanie z zasobów, przede wszystkim w związku z ogromnym wzrostem cen; podkreśla jednak, że bardziej racjonalne korzystanie z zasobów wymaga głębokich zmian w zachowaniach konsumpcyjnych społeczeństwa oraz zmian w produkcji, która nie powinna kierować się aktualnymi tendencjami, lecz lepszym wynikiem, co można osiągnąć dzięki nowym rozwiązaniom prowadzącym do oszczędnego gospodarowania zasobami oraz dzięki strategiom, które oferują największe korzyści dla wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i bezpieczeństwa energetycznego UE; zwraca się zatem o:

– inwestowanie w innowacyjne modele biznesu;

– poświęcenie dodatkowej uwagi ponownemu wykorzystaniu surowców poprzez inwestowanie w projekty produktów niezawodnie funkcjonujących przez dłuższy czas (od wprowadzenia na rynek do momentu zużycia), które z chwilą fizycznego zużycia można będzie łatwo poddać recyklingowi i segregacji odpadami, a także łatwo naprawić i ponownie wykorzystać;

– inwestowanie w badania w dziedzinie nowych zrównoważonych technologii wydobywczych oraz technologii obróbki metali;

– rozszerzenie zakresu dyrektywy w sprawie ekoprojektu w oparciu o ocenę skutków, aby objąć takie kryteria jak racjonalne wykorzystywanie zasobów, wskaźnik wykorzystania materiałów z recyklingu, trwałość i możliwość ponownego wykorzystania oraz całkowite wdrożenie tej dyrektywy;

– przyjęcie programu opartego na zasadzie „równania w górę” jako skutecznego mechanizmu stanowiącego bodziec do poprawy wyników;

8.  wzywa Komisję do usprawnienia racjonalnego wykorzystywania zasobów w ramach inicjatywy na rzecz zintegrowanej polityki przemysłowej oraz inicjatyw przewodnich „Unia innowacji”, które powinny obejmować rozwijanie długoterminowych sektorowych strategii przemysłowych i strategii politycznych niezbędnych do wsparcia przejścia na gospodarkę niskoemisyjną opartą na racjonalnym wykorzystywaniu zasobów i energii;

9.  apeluje o sprawne wdrożenie dyrektywy ramowej w sprawie odpadów, a zwłaszcza zastosowanie hierarchii postępowania z odpadami, co powinno prowadzić do objęcia środków zapobiegawczych, wtórnego wykorzystania, recyklingu i innego typu procesów odzyskiwania wyższym priorytetem w stosunku do unieszkodliwiania, oraz apeluje o kontynuowanie stopniowego ograniczania składowania;

10. zwraca uwagę na potrzebę stosowania alternatywnych produktów, pozwalających na zmianę energo- i materiałochłonnych modeli konsumpcji przy osiąganiu tego samego poziomu wydajności, a także stosowania alternatywnych surowców i materiałów, zmniejszających energochłonność procesów produkcyjnych;

11. stwierdza, że najpewniejszym sposobem na osiągnięcie racjonalnego wykorzystywania zasobów bez ograniczania potencjału przemysłowego w Europie, potencjału wzrostu i konkurencyjności oraz na polepszenie dostępności i wydajności technologii wymaganych do bardziej racjonalnego wykorzystywania zasobów i lepszej konkurencyjności gospodarczej, jest inwestowanie w badania naukowe, rozwój i innowacje; zwraca się zatem o:

– dostosowanie wysiłków podejmowanych w Europie na rzecz badań, rozwoju i innowacji do celów racjonalnego wykorzystywania zasobów;

– przeznaczenie wystarczających funduszy w ramach programu „Horyzont 2020” (programów dotyczących wyzwań społecznych i konkurencyjności w przemyśle), jak również w szczegółowych instrumentach dla MŚP, na programy badawcze i innowacyjne mająca na celu racjonalne wykorzystywanie zasobów oraz na badania nad nowymi materiałami zastępczymi.

12. podkreśla znaczenie wykorzystywania zasobów własnych z myślą o większej konkurencyjności i innowacyjności przemysłu europejskiego; podkreśla rolę nowych technologii wydobycia w promowaniu zrównoważonych metod wydobycia;

13. wzywa Komisję do jak najszybszego opracowania opartego na cyklu życia wskaźnika mierzącego zużycie zasobów, co umożliwi zaprojektowanie skutecznych strategii racjonalnego wykorzystywania zasobów oraz dostosowanie do przyszłych tendencji i gospodarowanie przy realnym i sztucznie wywoływanym niedoborze surowców;

14. z zadowoleniem przyjmuje opublikowanie przez Komisję nowego planu działań w zakresie ekoinnowacji zgodnie z zobowiązaniami podjętymi w planie „Unia innowacji” i wzywa do ciągłego wdrażania planu;

15. stwierdza, że racjonalne wykorzystywanie zasobów nie powinno stanowić celu samego w sobie, ale raczej niezbędny instrument na rzecz rozwoju, wzrostu gospodarczego, zrównoważonego rozwoju, konkurencyjności, zatrudnienia i dobrobytu europejskich obywateli i przedsiębiorstw;

16. jest zdania, że materiały naturalne, w tym uszlachetnione drewno i uszlachetnione tworzywa mineralne, mogą z powodzeniem zastępować dotychczasowe tworzywa konstrukcyjne;

17. zwraca uwagę, że poważną przeszkodą na drodze do pełnego recyklingu segregowanych odpadów komunalnych jest brak ich odbiorców końcowych; jest zdania, że innowacyjne technologie oraz instrumenty finansowego wsparcia MŚP są niezbędne do wytwarzania jakościowych produktów rynkowych na bazie tych zasobów;

18. wzywa do utworzenia europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji oraz ośrodków wiedzy innowacyjnej, które mają powstać w związku z kwestią surowców, nie tylko w celu rozwiązania problemu zrównoważonej eksploatacji, gospodarowania i recyklingu zasobów, lecz także zapobiegania, ponownego wykorzystywania i zastępowania;

19. wzywa Komisję do zbadania, w jaki sposób można zwiększyć racjonalne korzystanie z zasobów przez przemysł wydobywczy i przetwórczy w UE w celu wzmocnienia konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju, między innymi dzięki wspieraniu przyjmowania nowych technologii i wytwarzaniu na większą skalę produktów ubocznych obok metali podstawowych;

20. jest zdania, że należy w sposób bardziej strategiczny i przyjazny dla środowiska gospodarować zasobami w Europie; uważa, że należy podjąć większe wysiłki na rzecz gospodarowania zasobami dostępnymi w UE, w szczególności zasobami mineralnymi, metalami i drewnem, jak również zasobami energetycznymi, w tym paliwami kopalnymi; podkreśla możliwości UE w zakresie zaspokajania własnego zapotrzebowania na surowce i wzywa do ograniczenia jej uzależnienia od importu surowców wytworzonych przy pomocy metod niezrównoważonych z punktu widzenia ochrony środowiska;

21. jest zdania, że przemysł państw członkowskich powinien w coraz większym stopniu opierać się na wykorzystywaniu własnych surowców; zwraca uwagę, że zarządzanie zasobami własnymi winno uniemożliwić marnowanie zasobów i zapewniać korzyści lokalnym społecznościom, np. z tytułu podatków oraz miejsc pracy w zakładach przetwórstwa surowców zlokalizowanych nieopodal miejsc ich eksploatacji;

22. podkreśla, że w celu zapewnienia bezpieczeństwa zasobów mineralnych dla państw członkowskich niezbędne jest opracowanie podstawy zrównoważonego rozwoju dzięki ochronie złóż paliw kopalnych, rozwijaniu bazy potencjalnych zasobów oraz opracowaniu odpowiedniej strategii eksploatacji zasobów mineralnych;

23. podkreśla, że zasoby leśne UE mają ogromny potencjał pod względem wsparcia w realizacji celów UE w zakresie efektywności energetycznej i że stanowią one zrównoważony sposób poprawy efektywności energetycznej sektora budownictwa w UE;

24. ponagla UE do promowania stosowania biomasy – odnawialnego surowca – w produkcji i wykorzystywaniu produktów ze źródeł biologicznych;

25. podkreśla potrzebę zwiększenia ochrony lasów w UE i wzmocnienia powiązanych metod zapobiegania ryzyku, gdyż zasoby leśne i znaczenie drewna dla środowiska stanowią istotny kapitał naturalny; wzywa do utworzenia instrumentów finansowych na rzecz środków zapobiegających pożarom lasów i przeciwpasożytniczych; wzywa Komisję, aby wraz z przemysłem drzewnym zbadała, w jakim stopniu konkretne środki mogą zapewnić zrównoważoną eksploatację zasobów leśnych, w szczególności dzięki projektom pilotażowym; opowiada się za lepszym wykorzystaniem środków z zakresu leśnictwa, które są dostępne w ramach różnych strategii politycznych UE, aby podnieść wartość gospodarczą lasów i zapewnić lepszą dostępność drewna, na przykład dzięki zalesianiu w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich;

26. podkreśla potrzebę zainwestowania w recykling surowców i metali ziem rzadkich, ponieważ wydobycie, rafinacja i recykling tych metali powoduje poważne skutki dla środowiska, jeżeli procesy te nie są należycie prowadzone;

27. podkreśla znaczenie zwiększenia kontroli nielegalnego wywozu odpadów w celu zatrzymania wartościowych surowców w UE;

28. podkreśla wzrost poziomu konkurencji na świecie w zakresie zasobów naturalnych i metali wykorzystywanych w branżach technologicznych; podkreśla, że wiodąca rola polityczna i technologiczna Europy dla światowego zrównoważonego rozwoju, konkurencyjnej pozycji UE oraz możliwości tworzenia ekologicznych miejsc pracy w UE są ściśle zależne od bezpiecznych dostaw zasobów importowanych; wzywa do stworzenia europejskiej wartości dodanej poprzez rozwój:

– unijnej polityki innowacyjności w przemyśle opartej na zasadach redukcji, ponownego wykorzystywania, recyklingu i zastępowania;

– kompleksowej strategii na rzecz zrównoważonych dostaw surowców na rynek UE, w szczególności metali ziem rzadkich, łącznie z surowcami pochodzącymi z UE; zauważa, że strategia ta powinna również obejmować politykę handlową UE opartą na przejrzystości, wzajemności i poszanowaniu demokracji, środowiska naturalnego oraz trwałego rozwoju krajów eksportujących;

29. wzywa do poświęcenia dodatkowej uwagi technologiom innowacyjnym, takim jak wydobycie surowców ze składowisk i górnictwo miejskie, które umożliwiają odzyskanie i ponowne użycie cennych surowców;

30. wzywa Komisję do rozwijania usług doradczych w zakresie racjonalnego wykorzystywania zasobów, szczególnie dla MŚP, na przykład dzięki wzmocnieniu odnośnych programów w ramach Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Konkurencyjności i Innowacyjności; wzywa Komisję do wspierania MŚP w tej dziedzinie poprzez zachęcanie państw członkowskich do dzielenia się sprawdzonymi rozwiązaniami i poprzez udostępnianie odpowiednich badań naukowych w ramach siódmego programu ramowego i programu „Horyzont 2020”;

31. podkreśla znaczenie umiejętności i szkoleń; wzywa Komisję i państwa członkowskie do zaangażowania się w tym kontekście w bliski dialog z partnerami społecznymi, ośrodkami akademickimi i przemysłowymi; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby we współpracy z przemysłem i ośrodkami akademickimi wspierały racjonalne wykorzystywanie zasobów dzięki specjalnym programom akademickim i stypendiom; w związku z tym popiera także programy wymiany w tej dziedzinie, takie jak program Erasmus Mundus w zakresie minerałów i ochrony środowiska.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

WSKAZÓWKI

Komisja Rozwoju Regionalnego zwraca się do Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.   z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę przewodnią dotyczącą oszczędnego gospodarowania zasobami, która musi obejmować wszystkie zasoby Europy, w tym surowce, takie jak paliwa, minerały i metale, a także zasoby typu żywność, gleba, woda, powietrze i środowisko naturalne; podkreśla, że polityka powinna wspierać zrównoważone korzystanie z zasobów i koncentrować się na inwestowaniu w zrównoważony rozwój terytoriów w celu osiągnięcia inteligentnego, trwałego i sprzyjającego integracji wzrostu w Europie, przyczyniającego się do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii, bardziej energooszczędnego transportu, przy jednoczesnym wykorzystaniu potencjału ekologicznych miejsc pracy i konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw, poprawie jakości życia obecnych i przyszłych pokoleń oraz zapewnieniu międzypokoleniowej solidarności;

2.   podkreśla konieczność skoncentrowania inwestycji na efektywności energetycznej, energiach odnawialnych, energooszczędności budynków i czystym transporcie, a także na infrastrukturze regionalnej dla przesyłu energii odnawialnych, zwłaszcza w regionach w niekorzystnym położeniu; zachęca państwa członkowskie do zwiększenia wkładu funduszy strukturalnych na rzecz trwałego wzrostu w obecnym cyklu programowania i zwraca się do Komisji o ocenę zmienionych programów operacyjnych szybko i bez zbędnej biurokracji;

3.   podkreśla, że pomimo wysiłków podejmowanych przez UE oraz władze krajowe, regionalne i lokalne wciąż istnieją poważne nieprawidłowości w zakresie wspólnego korzystania z zasobów; podkreśla w związku z tym, że aby Europa efektywnie korzystała z zasobów, należy wprowadzić na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i unijnym większą koordynację i zapewnić większą synergię między wieloma różnymi obszarami polityki oraz ich różnorakimi instrumentami, łącznie z dzieleniem się najlepszymi praktykami w ramach sieci organów lokalnych i regionalnych związanych z zarządzaniem funduszami regionalnymi, w celu zapewnienia ich skuteczności i propagowania wspólnej strategii na rzecz korzystania z zasobów; zwraca uwagę, że w przypadku polityki regionalnej istnieje już skoordynowane i zintegrowane podejście; odnotowuje, że w niektórych obszarach polityki środki są do siebie wzajemnie dostosowywane i że należy do tego zachęcać za pośrednictwem jasnych i opartych na faktach wskazówek;

4.   zwraca uwagę na istotną rolę polityki regionalnej we wspieraniu inicjatyw ukierunkowanych na efektywne korzystanie z zasobów, zwłaszcza na efektywność energetyczną budynków, inwestycje w badania naukowe, innowacje i trwały rozwój, ze względu na jej długoterminowe programy rozwoju, zdecentralizowany system administracji i uwzględnienie priorytetów UE dotyczących zrównoważonego rozwoju, co predestynuje ją szczególnie do osiągnięcia celu bardziej efektywnego korzystania z zasobów; w kontekście dyskusji na temat polityki opartej na wynikach apeluje o stworzenie programów i praktyk gwarantujących, że jak najefektywniejsze korzystanie z zasobów będzie kluczowym czynnikiem w polityce regionalnej, a ponadto uważa, że należy uwzględnić te priorytety w przyszłym ustawodawstwie z dziedziny polityki regionalnej, kładąc nacisk na projekty, które sprzyjają efektywnemu korzystaniu z zasobów w Europie;

5.   zwraca uwagę na znaczenie opracowania przez grupy regionów i państw członkowskich wspólnych strategii na rzecz efektywnego korzystania z zasobów; podkreśla w związku z tym znaczenie europejskiej współpracy terytorialnej dla osiągnięcia skoordynowanych strategii, pilną potrzebę inwestycji w transgraniczną infrastrukturę energetyczną i środowiskową dla lepszej ochrony i obiegu zasobów; wzywa ponadto do opracowania strategii makroregionalnych koncentrujących się zwłaszcza na ochronie środowiska, dostawach energetycznych i niezależności energetycznej;

6.   podkreśla, że efektywne korzystanie z zasobów powinno być zagadnieniem uwzględnianym na szczeblu regionalnym i lokalnym, z uwzględnieniem potencjału, problemów i różnych poziomów rozwoju regionów europejskich, a ponadto podkreśla, że organy regionalne i lokalne oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego, obywatele i inne zainteresowane podmioty powinni być bezpośrednio zaangażowani zgodnie z zasadą partnerstwa w początkowe planowanie, a następnie w realizację odnośnych działań finansowanych odpowiednio w ramach pomocy technicznej; to podejście, w połączeniu ze strategią zwiększania świadomości publicznej, skutkowałoby większym poczuciem odpowiedzialności i udziału w realizacji celów w zakresie efektywnego korzystania z zasobów na wszystkich szczeblach oraz większym zrozumieniem jego roli w walce ze zmianą klimatu; podkreśla konieczność dopasowania przez organy lokalne i regionalne działań na rzecz efektywnego korzystania z zasobów do strategii „Europa 2020” i uwzględnienia tych działań w szerszych paktach o charakterze terytorialnym, które obejmują wszystkie inicjatywy przewodnie;

7.   zaleca państwom członkowskim, aby od samego początku bezpośrednio angażowały szczebel regionalny i lokalny w określanie priorytetów, planowanie działań i ich realizację; ponadto zaleca podjęcie konsultacji z obywatelami w celu utworzenia platformy dla debaty i wymiany informacji, gdyż opinia publiczna pełni kluczową rolę w realizacji tych działań i będzie ostatecznym beneficjentem Europy efektywnie korzystającej z zasobów;

8.   podkreśla znaczenie istnienia wspólnego zestawu wskaźników, w oparciu o które można oceniać pełny wpływ środków przyjętych sektorowo, i uznaje, że zaangażowanie Komisji w opracowanie tych wskaźników ma zasadnicze znaczenie;

9.   zwraca uwagę, że decydenci na szczeblu krajowym i regionalnym muszą być całkowicie świadomi znaczenia oddzielenia wzrostu gospodarczego od korzystania z zasobów; wzywa wszystkie państwa członkowskie i regiony do podjęcia dalszych wysiłków na rzecz efektywnego korzystania z zasobów oraz do wspierania finansowania badań i innowacji w tej dziedzinie; w tym kontekście podkreśla, że wytyczone cele muszą być możliwe do realizacji i efektywne pod względem kosztów, a ponadto powiązane z celem długoterminowym i ze sposobem jego osiągnięcia;

10. uważa, że przejrzystość w zakresie polityki spójności i jej cyklu programowania, przydziału wydatków i dostępu do informacji dla potencjalnych beneficjentów funduszy strukturalnych to podstawowe warunki wstępne realizacji ogólnych celów polityki spójności;

11. podkreśla, że innowacje i badania są niezbędne do zapewnienia modeli bardziej zrównoważonej produkcji i konsumpcji;

12. przypomina, że EFRR musi nadal realizować dodatkowe cele w postaci efektywnego korzystania z zasobów i zwalczania ubóstwa energetycznego;

13. podkreśla, że zarówno przedsiębiorcy, jak i konsumenci mogą w istotny sposób przyczynić się do zapewnienia efektywnego korzystania z zasobów w Europie;

14. podkreśla konieczność propagowania instrumentu inżynierii finansowej JESSICA w dziedzinie infrastruktury energetycznej i projektów na rzecz efektywności energetycznej na obszarach miejskich.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO

WSKAZÓWKI

Komisja Rybołówstwa zwraca się do Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  przypomina, że w dniu 13 lipca 2011 r. Komisja zaproponowała istotną reformę wspólnej polityki rybołówstwa UE, która, jako że gwarantuje zrównoważoną eksploatację żywych zasobów morskich, stanowi kluczowy element przewodniej inicjatywy na rzecz efektywnego korzystania z zasobów w Europie;

2.  zwraca uwagę, że w pakiecie reform wspólnej polityki rybołówstwa Komisja proponuje wprowadzenie podejścia opierającego się na zasadzie maksymalnego podtrzymywalnego połowu, aby podnieść poziom zasobów rybnych do stanu gwarantującego ich zdrowy rozwój; wzywa Komisję do wyjaśnienia pojęcia maksymalnego podtrzymywalnego połowu, zwłaszcza w odniesieniu do wielogatunkowych zasobów rybnych;

3.  uważa, że celem długoterminowym powinno być zapewnienie powrotu zasobów rybnych do poziomów, które mogą w zrównoważony i długofalowy sposób przekroczyć maksymalny podtrzymywany połów i zapewnić maksymalne poziomy ekonomiczne, i w związku z tym wzywa Komisję do zainicjowania koniecznych badań, a następnie do przedłożenia wniosków opartych na aktualnych wnioskach dotyczących reformy wspólnej polityki rybołówstwa oraz do przygotowania stanowiska, które będzie bardziej dopracowane pod względem środowiskowym i ekonomicznym;

4.  podziela pogląd Komisji, przedstawiony w pakiecie reform wspólnej polityki rybołówstwa, zgodnie z którym praktyka polegająca na wyrzucaniu niepożądanych ryb za burtę stanowi marnotrawstwo zasobów; zwraca jednak uwagę na fakt, że w celu poprawy sytuacji należy przeprowadzić konsultacje z rybakami i innymi zainteresowanymi podmiotami, aby znaleźć rozwiązania przystosowane do ich rzeczywistych warunków pracy; wzywa Komisję do zwiększenia środków służących ochronie nadmiernie eksploatowanych zasobów rybnych, tak aby zagwarantować, że działania unijnego sektora rybołówstwa będą zrównoważone pod względem ekologicznym, gospodarczym i społecznym;

5.  dostrzega, że nadmierna zdolność połowowa floty wciąż stanowi jedną z głównych przeszkód na drodze do zrównoważonego zarządzania rybołówstwem; uważa jednak, że obecny wniosek Komisji dotyczący wprowadzenia przekazywalnych koncesji połowowych jako środka ograniczającego zdolności połowowe i podnoszącego efektywność ekonomiczną rybołówstwa bez dodatkowych kosztów dla podatników jest wysoce kontrowersyjny, zwłaszcza z uwagi na wpływ na ekosystemy morskie oraz sytuację gospodarczą w branży ze względu na możliwość koncentracji tych zdolności połowowych w rękach ograniczonej liczby podmiotów;

6.  podkreśla społeczne i gospodarcze znaczenie łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego w niektórych regionach oraz wzywa do wprowadzenia szczegółowych środków wspierających ekologiczny i inteligentny wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu, a także przyczyniających się do zrównoważonego rozwoju rybołówstwa i akwakultury o niewielkim wpływie na środowisko;

7.  zwraca uwagę, że flota rybacka UE zużywa duże ilości paliw kopalnych oraz że potrzebne są dalsze postępy w dziedzinie ekoprojektowania, zwłaszcza wydajniejszych i czystszych silników do statków rybackich;

8.  przypomina, że inicjatywa przewodnia w zakresie efektywnego korzystania z zasobów obejmuje również ochronę ekosystemów; w związku z tym zwraca uwagę na konieczność podjęcia wysiłków w zakresie badań i rozwoju na rzecz bardziej selektywnych narzędzi połowowych, jak i na możliwość synergii między zarządzaniem zasobami a dążeniem do zachowania gatunków chronionych;

9.  podkreśla, że działania zewnętrzne UE, zwłaszcza prowadzone w ramach jej zewnętrznych stosunków handlowych, muszą być zgodne z zasadami i celami wspólnej polityki rybołówstwa oraz gwarantować równe warunki konkurencji sektorom rybołówstwa i akwakultury państw członkowskich.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI