Procedura : 2012/2114(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A7-0367/2012

Teksty złożone :

A7-0367/2012

Debaty :

PV 10/12/2012 - 23
CRE 10/12/2012 - 23

Głosowanie :

PV 11/12/2012 - 8.4
Wyjaśnienia do głosowania
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P7_TA(2012)0469

SPRAWOZDANIE     
PDF 226kWORD 157k
12 listopada 2012
PE 492.903v02-00 A7-0367/2012

w sprawie finansowania handlu i inwestycji unijnych MŚP: łatwiejszy dostęp do kredytu w celu wsparcia internacjonalizacji

(2012/2114(INI))

Komisja Handlu Międzynarodowego

Sprawozdawca: Jan Zahradil

ERRATY/ADDENDA
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie finansowania handlu i inwestycji unijnych MŚP: łatwiejszy dostęp do kredytu w celu wsparcia internacjonalizacji

(2012/2114(INI))

Parlament Europejski,

–   uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów zatytułowany „Globalny wymiar Europy – Konkurowanie na światowym rynku – Wkład w strategię wzrostu gospodarczego i zatrudnienia UE” (COM(2006)0567),

–   uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „W kierunku kompleksowej europejskiej polityki dotyczącej inwestycji międzynarodowych” (COM(2010)0343),

–   uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów zatytułowany „Handel, wzrost i polityka światowa – polityka handlowa jako kluczowy element strategii Europa 2020” (COM(2010)0612),

–   uwzględniając Porozumienie w sprawie barier technicznych w handlu (porozumienie TBT) przyjęte w 1994 r. stanowiące część wielostronnych negocjacji handlowych Rundy Urugwajskiej w ramach GATT(1),

–   uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 3286/94 z dnia 22 grudnia 1994 r. ustanawiające procedury wspólnotowe w zakresie wspólnej polityki handlowej w celu zapewnienia wykonania praw Wspólnoty zgodnie z zasadami handlu międzynarodowego, w szczególności tymi ustanowionymi pod auspicjami Światowej Organizacji Handlu(2) (rozporządzenie o barierach w handlu),

–   uwzględniając sprawozdanie w sprawie światowych inwestycji Konferencji Narodów Zjednoczonych do spraw Handlu i Rozwoju z 2011 r.,

–   uwzględniając sprawozdania Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Światowej Organizacji Handlu i Konferencji Narodów Zjednoczonych do spraw Handlu i Rozwoju w sprawie środków grupy G20 dotyczących inwestycji i związanych z handlem (od połowy października 2010 r. do kwietnia 2011 r.),

–   uwzględniając ramy polityki inwestycyjnej Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju,

–   uwzględniając swoją rezolucję legislacyjną z dnia 13 września 2011 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zastosowania niektórych wytycznych w dziedzinie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych(3),

–   uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje, a zwłaszcza rezolucję z dnia 13 października 2005 r. w sprawie perspektyw stosunków handlowych pomiędzy UE i Chinami(4), rezolucję z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie transatlantyckich stosunków gospodarczych między UE i Stanami Zjednoczonymi(5), rezolucję z dnia 28 września 2006 r. w sprawie stosunków gospodarczych i handlowych Unii Europejskiej z Indiami(6), rezolucję z dnia 12 października 2006 r. w sprawie stosunków gospodarczych i handlowych między UE a Mercosurem w perspektywie zawarcia międzyregionalnego układu o stowarzyszeniu(7), rezolucję z dnia 22 maja 2007 r. w sprawie Europy w czasach globalizacji – zewnętrznych aspektów konkurencji(8), rezolucję z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie stosunków gospodarczych i handlowych UE z Rosją(9), rezolucję z dnia 19 lutego 2008 r. w sprawie strategii UE na rzecz łatwiejszego dostępu do rynku dla europejskich eksporterów(10), rezolucję z dnia 24 kwietnia 2008 r. „Ku zreformowanej Światowej Organizacji Handlu”(11), rezolucję z dnia 5 lutego 2009 r. w sprawie stosunków handlowych i gospodarczych z Chinami(12), rezolucję z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie umowy o wolnym handlu między UE a Indiami(13), rezolucję z dnia 21 października 2010 r. w sprawie stosunków handlowych Unii Europejskiej z Ameryką Łacińską(14), rezolucję z dnia 17 lutego 2011 r. w sprawie umowy o wolnym handlu między UE a Republiką Korei(15), rezolucję z dnia 6 kwietnia 2011 r. w sprawie przyszłej europejskiej polityki inwestycji międzynarodowych(16), rezolucję legislacyjną z dnia 10 maja 2011 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy przejściowe w zakresie dwustronnych umów inwestycyjnych między państwami członkowskimi a państwami trzecimi(17), rezolucję z dnia 11 maja 2011 r. w sprawie stanu negocjacji nad umową o wolnym handlu UE-Indie(18), rezolucję z dnia 11 maja 2011 r. w sprawie stosunków handlowych UE-Japonia(19), rezolucję z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie stosunków handlowych UE-Kanada(20) oraz rezolucję z dnia 29 czerwca 2011 r. w sprawie nowej polityki handlowej dla Europy w ramach strategii „Europa 2020”(21),

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Rady Europejskiej zatytułowane „Sprawozdanie w sprawie barier w handlu i inwestycjach – 2011 r. Włączenie naszych strategicznych partnerów gospodarczych w działania na rzecz poprawy dostępu do rynku: priorytetowe działania w celu zniesienia barier w handlu” (COM(2011)0114),

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie barier w handlu i inwestycjach(22),

–  uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów zatytułowany „Małe przedsiębiorstwo, wielki świat – nowe partnerstwo na rzecz pomocy MŚP w wykorzystaniu szans na światowych rynkach” (COM(2011)0702),

–  uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Plan działania na rzecz ułatwienia dostępu do finansowania dla MŚP” (COM(2011)0870),

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Rady Europejskiej zatytułowane „Sprawozdanie w sprawie barier w handlu i inwestycjach – 2012 r.” (COM(2012)0070),

–   uwzględniając sprawozdanie MKF/Banku Światowego „Doing Business 2012: prowadzenie działalności gospodarczej w bardziej przejrzystym świecie” (zwanego dalej „wskaźnikiem Doing Business 2012”),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 lipca 2012 r. w sprawie atrakcyjności inwestowania w Europie(23),

–   uwzględniając art. 48 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Handlu Międzynarodowego (A7-0367/2012),

A. mając na uwadze, że od momentu wejścia w życie Traktatu z Lizbony wspólna polityka handlowa, na mocy art. 207 TFUE, obejmuje bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) i leży w wyłącznej gestii UE; mając na uwadze, że państwa członkowskie mogą negocjować i zawierać dwustronne umowy inwestycyjne tylko wówczas, gdy zostały do tego upoważnione przez Unię; mając na uwadze, że wymagane jest uzyskanie zgody Parlamentu w przypadku wszystkich umów o handlu i umów inwestycyjnych negocjowanych przez Komisję w imieniu Unii;

B.  mając na uwadze, że zgodnie ze sprawozdaniem UNCTAD za 2011 r. UE pozostaje kluczowym obszarem, który przyciąga BIZ; mając na uwadze, że z drugiej strony dane Eurostatu pokazują, iż całkowite wypływy z UE-27 w postaci BIZ spadły o 30% w 2008 r., o kolejne 28% w 2009 r. oraz o dodatkowe 62% w 2010 r.;

C. mając na uwadze, że zgodnie ze wskaźnikiem Doing Business 2012 państwa członkowskie stanowią jedynie 40% (a członkowie strefy euro zaledwie 26%) 35 krajów przodujących w dziedzinie przedsiębiorczości na szczeblu światowym;

D. mając na uwadze, że Komisja szacuje, iż 99% wszystkich przedsiębiorstw w UE to małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) i że 92% tych MŚP to mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające od jednego do dziewięciu pracowników, 6,7% to małe przedsiębiorstwa zatrudniające od 10 do 49 pracowników a 1,1% to średnie przedsiębiorstwa zatrudniające od 50 do 249 pracowników; mając na uwadze, że MŚP to 23 miliony podmiotów, które tworzą podstawę gospodarki unijnej, zapewniając dwie trzecie miejsc pracy w sektorze prywatnym;

E.  mając na uwadze, że MŚP, w tym mikroprzedsiębiorstwa, mają odmienny charakter i odmienne potrzeby wynikające ze szczególnej natury sektora przemysłowego lub sektora usługowego, w których działają, państwa członkowskiego lub nawet regionu, w którym prowadzą działalność, z ich rozmiaru, z ich modelu biznesowego, z kultury przedsiębiorczości oraz z otoczenia biznesowego, niezależnie od tego, czy prowadzona działalność jest działalnością międzynarodową, czy dotyczy ona jednolitego rynku; mając na uwadze, że stają one wobec różnych wyzwań w ramach właściwych dla nich cykli koniunkturalnych;

F.  mając na uwadze, że brak finansowania, obok słabszego ducha przedsiębiorczości niż w innych krajach uprzemysłowionych, pozostaje jednym z głównych wyzwań w kontekście konkurencyjności przedsiębiorstw i przedsiębiorczości w UE, zaś ciągła fragmentacja regulacyjna oraz nadmierna biurokracja nadal ograniczają zdolność MŚP do dostosowania się do energo- i zasobooszczędnej gospodarki oraz do ekspansji na rynki poza krajem pochodzenia, zarówno na jednolitym rynku, jak i w wymiarze światowym;

G. mając na uwadze, że 44% MŚP twierdzi, że znaczącą barierą na drodze do internacjonalizacji jest brak odpowiednich informacji;

H. mając na uwadze, że opór europejskich MŚP przed rozwijaniem działalności na skalę międzynarodową wynika głównie z braku analizy lub wstępnej analizy ich możliwości eksportowych;

I.   mając na uwadze, że znacząca liczba europejskich MŚP jest zaangażowana w międzynarodową działalność eksportową (25% wszystkich MŚP), a jedynie 13% europejskich MŚP prowadzi działalność na rynkach poza UE i że tylko 4% nieaktywnych na arenie międzynarodowej MŚP ma konkretne plany dotyczące rozpoczęcia działalności międzynarodowej w najbliższej przyszłości; mając na uwadze, że w przypadku niektórych MŚP internacjonalizacja nie jest możliwa z uwagi na ich profil biznesowy oraz rozmiar;

J.   mając na uwadze, że tylko 10% mikroprzedsiębiorstw korzysta z już ponad 300 dostępnych programów wsparcia publicznego, a z uwagi na dużą liczbę programów wsparcia MŚP mają trudności z rozpoznaniem oraz skorzystaniem z pomocy, która jest faktycznie dostępna;

K. mając na uwadze, że europejskie MŚP są szczególnie dotknięte światowym kryzysem gospodarczym i finansowym, i że należy również wspierać ich internacjonalizację poza jednolitym rynkiem;

L.  mając na uwadze, że w przeciągu ostatnich dwóch lat systematycznie niemal jedna trzecia MŚP, które składały wniosek o pożyczkę bankową, takiej pożyczki nie uzyskała lub uzyskała kredyt niższy niż ten, o który wnioskowała; mając na uwadze, że największy procent odrzuconych wniosków dotyczył mikroprzedsiębiorstw;

M. mając na uwadze, że w ramach Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) podkreślono, że należy umożliwić instytucjom finansowym udostępnienie 30 miliardów EUR nowych funduszy dla ponad 315 000 MŚP w okresie 2007–2013; oraz mając na uwadze, że Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) udostępnił ok. 40 miliardów EUR pożyczek dla MŚP, z których skorzystało ponad 210 000 MŚP w latach 2008–2011;

N. mając na uwadze, że na lata 2014–2020 Komisja zaproponowała nowy Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP (COSME), w którym przewiduje się wprowadzenie instrumentu gwarancji kredytowej dla przedsiębiorstw i MŚP, zapewniającego gwarancje dla instrumentów finansowania dłużnego, poprzez pożyczki, pożyczki podporządkowane i partycypacyjne lub leasing, mające na celu ograniczenie szczególnych trudności, jakie MŚP napotykają w uzyskiwaniu funduszy na swój rozwój, i że w programie tym proponuje się sekurytyzację portfeli dłużnych MŚP, mającą na celu pozyskanie dodatkowych środków na pokrycie długu dla MŚP, a planowany budżet programu wyniesie 2,5 miliarda euro;

O. mając na uwadze, że doświadczenie państw członkowskich w zakresie polityki wsparcia na rzecz internacjonalizacji MŚP i mikroprzedsiębiorstw oraz instytucji społeczeństwa obywatelskiego (izb handlowych, stowarzyszeń przedsiębiorców itp.) stanowi ogromny kapitał doświadczeń pomocny przy projektowaniu nowych, skutecznych i wydajnych strategii politycznych w tej dziedzinie;

P.  mając na uwadze, że polityka wsparcia MŚP wprowadzana na szczeblu europejskim powinna mieć charakter pomocniczy, dodatkowy i uzupełniający względem istniejących środków, przyczyniać się do tworzenia europejskiej wartości dodanej, unikać powielania działań i pokrywania się z istniejącymi programami na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym oraz zapewniać większą koordynację programową i operacyjną;

R.  mając na uwadze, że w sprawozdaniu Komisji w sprawie barier w handlu i inwestycjach podaje się przykłady tego, jak dostęp UE do rynków różnych krajów na świecie, w tym krajów uprzemysłowionych, największych wschodzących gospodarek i członków WTO, utrudniają w większym zakresie rozmaite bariery pozataryfowe niż cła, od których w znacznym stopniu odstępuje się w miarę postępu globalizacji; mając na uwadze, że przepisy WTO zakazują stosowania barier pozataryfowych;

S.  mając na uwadze, że w razie konieczności UE powinna wspierać swój przemysł i przedsiębiorstwa oraz aktywnie ich bronić, w tym MŚP, w obliczu naruszania uzgodnionych reguł, norm WTO i zasad przez swoich partnerów handlowych, stosując przy tym wszelkie odpowiednie i proporcjonalne środki; mając na uwadze, że użycie wielostronnych i dwustronnych mechanizmów rozstrzygania sporów, zwłaszcza zgodnych z zasadami WTO instrumentów ochrony handlu, powinno być środkiem ostatecznym;

T.  mając na uwadze, że brak pewności prawa co do inwestycji jest kluczowym czynnikiem zniechęcającym MŚP do internacjonalizacji oraz że absolutnie konieczne jest ustanowienie z naszymi partnerami handlowymi ram prawnych gwarantujących pewność prawa; mając na uwadze, że UE musi chronić interesy spółek europejskich, w szczególności MŚP, przed naruszeniem pewności prawa co do inwestycji w krajach nienależących do UE;

1.  nalega, by Komisja, a w stosownych przypadkach państwa członkowskie sprzyjały udziałowi MŚP – i odpowiednio mikroprzedsiębiorstw – w światowych rynkach poprzez wprowadzanie odpowiednich środków na rzecz ich internacjonalizacji, a w szczególności ich dalszej integracji z jednolitym rynkiem UE, w tym łatwiejszego dostępu do kapitału i regularnie aktualizowanych informacji o możliwościach biznesowych za granicą, jak również skutecznych instrumentów ochrony handlu, ukierunkowanych na zapewnienie należytej ochrony MŚP przed nieuczciwym dumpingiem i subsydiami w celu zagwarantowania uczciwej konkurencji z państwami trzecimi, jednocześnie zapewniając ochronę praw człowieka, praw pracowniczych, praw socjalnych oraz ochronę środowiska w państwach trzecich;

2.  zwraca uwagę, że MŚP napotykają również trudności wynikające przede wszystkim ze spadku popytu krajowego w wyniku kryzysu gospodarczego;

I. Dostęp do informacji

3.  podkreśla konieczność usprawnienia procesu zbierania danych na szczeblu przedsiębiorstw, tak aby zwiększyć świadomość w kwestii potrzeb małych, średnich i mikroprzedsiębiorstw, dzielić się najlepszymi praktykami i zapewniać tym podmiotom lepiej ukierunkowane wsparcie, zarówno na szczeblu krajowym, jak i UE; wzywa też do regularnego przeprowadzania analiz kosztów i korzyści, tak aby ocenić skuteczność takiego wsparcia, ze szczególnym uwzględnieniem innowacyjności i konkurencyjności małych, średnich i mikroprzedsiębiorstw, zarówno na jednolitym rynku, jak i globalnie;

4.  podkreśla przede wszystkim potrzebę przeprowadzenia rozpoznania mającego na celu określenie istniejących i brakujących programów wsparcia na szczeblu krajowym oraz na szczeblu UE, tak aby uniknąć dublowania programów lub powstawania luk, z włączeniem istniejących już dostawców usług oraz strategii pomocowych we współpracy z agencjami krajowymi; zachęca władze państw członkowskich do stworzenia podobnych, jednolitych internetowych baz danych dotyczących krajowych i regionalnych źródeł finansowania;

5.  podkreśla konieczność dokonania oceny dostępnego rynku z uwagi na rosnącą internacjonalizację oraz dalszego promowania rozwoju MŚP w ramach rynku wewnętrznego; uważa, że rozwój MŚP w ramach rynku wewnętrznego jest równie ważny jak rozwój MŚP za granicą;

6.  uważa, że z punktu widzenia konkurencyjności i wzrostu UE niezbędne jest utworzenie sieci stanowiącej część platformy cyfrowej, która skupiałaby krajowe centra pomocy dla MŚP, izby handlowe, agencje kredytów eksportowych, stowarzyszenia biznesowe i Komisję w celu zapewnienia przedsiębiorstwom w UE, a w szczególności eksporterom i importerom, dokładnych informacji w odpowiednim czasie oraz w formie przyjaznej dla odbiorcy, udzielanych w pojedynczych punktach kontaktowych, tak aby mogły one w pełni korzystać z nowej unijnej wspólnej polityki handlowej;

II. Dostęp do kapitału

7.  podkreśla, że powtarzające się trudności z uzyskaniem dostępu do kapitału to jeden z kluczowych czynników uniemożliwiających internacjonalizację MŚP; wzywa rządy krajowe do wspierania MŚP poprzez oficjalnie popierane kredyty eksportowe, i unikania przy tym zakłóceń konkurencji w UE, a także do przeznaczania wystarczających funduszy dla MŚP (np. w postaci specjalnych pożyczek, współfinansowania i kapitału wysokiego ryzyka), tak aby pomóc w przezwyciężeniu problemu dezinwestycji i delewarowania po stronie banków; podkreśla, że takie finansowanie należy zapewnić MŚP, które już prowadzą działalność eksportową i które mogą przedstawić wiarygodny biznes plan w zakresie zwiększenia bądź konsolidacji posiadanych udziałów w rynku oraz tworzenia miejsc pracy, szczególnie dla ludzi młodych;

8.  uważa, że w celu wzmocnienia gospodarki UE nie należy zapominać o wsparciu dla nowych przedsiębiorstw oferujących innowacyjne towary i usługi oraz dla MŚP, które wymagają inwestycji początkowych lub dalszych, zarówno gdy działają one na jednolitym rynku, jak i wtedy, gdy chcą się rozwijać poprzez internacjonalizację;

9.  wzywa zatem rządy krajowe do wspierania MŚP poprzez zbadanie możliwości utworzenia m.in. funduszy inwestycyjnych dla MŚP, w które każdy europejski obywatel mógłby inwestować oszczędności;

10. apeluje o to, by oficjalnie popierane kredyty eksportowe były zgodne z wytycznymi OECD, a także o wspieranie projektów, które są zgodne z normami ochrony środowiska i normami pracy;

11. wzywa do dostosowania wsparcia udostępnionego MŚP w zakresie dostępu do kapitału zgodnie z zapotrzebowaniem odpowiednich i określonych MŚP w celu uniknięcia podejścia polegającego na próbie znalezienia rozwiązania uniwersalnego dla wszystkich; odnotowuje w związku z tym, że w ramach przemysłu w UE występuje szereg profili biznesowych i konieczne jest uwzględnienie wielkości MŚP, struktury, obszaru ich działania oraz lokalizacji geograficznej;

12. uważa, że pilnie potrzebna jest całościowa strategia na rzecz finansowania handlu, ukierunkowana na wspieranie internacjonalizacji MŚP; uważa, że UE powinna w sposób proaktywny promować i wspierać narzędzia stymulujące rozwój MŚP w sektorach strategicznych, szczególnie w przypadku działalności wytwórczej charakteryzującej się wysoką wartością dodaną, która daje przewagę konkurencyjną nad gospodarkami wschodzącymi, jak również miejsca pracy wysokiej jakości dla europejskich obywateli; w związku z tym podkreśla potrzebę identyfikacji obiecujących nisz rynkowych i wspierania ich rozwoju;

13. wzywa Komisję do przeanalizowania europejskiego rynku aniołów biznesu i innych podobnych rynków na świecie w celu wyciągnięcia wniosków i tworzenia zdolności menadżerów sieci aniołów biznesu w UE; zachęca banki oraz inne instytucje finansowe do przekazywania klientom będącym MŚP regularnie aktualizowanych informacji dotyczących dostępnych instrumentów finansowych, w tym sieci wsparcia MŚP oraz aniołów biznesu; zwraca się również do Komisji do zapewnienie stosownych informacji w tej sprawie;

14. uznaje istnienie mocno ugruntowanych i mających duże doświadczenie systemów wsparcia MŚP na szczeblu krajowym, oferujących dostęp do kredytów eksportowych poprzez agencje kredytów eksportowych; uważa, że kontynuowanie tego działania jest uzasadnione; uważa jednak, że w perspektywie średniookresowej ustanowienie systematycznego wsparcia w kredytach eksportowych na szczeblu UE, wraz z ustanowieniem narzędzia w obszarze eksportu/importu MŚP, w oparciu o które udzielano by MŚP dodatkowego wsparcia za pośrednictwem agencji kredytów eksportowych na podstawie najlepszych praktyk krajowych, wymaga dalszej dyskusji; uważa, że takie dodatkowe wsparcie mogłoby obejmować pożyczki uprzywilejowane i pożyczki o stałej stopie oprocentowania, krótkoterminowy kapitał obrotowy i refinansowanie, finansowanie kapitałowe oraz rozwiązania z zakresu ubezpieczeń gospodarczych;

15. zwraca uwagę na działania regulacyjne i prawne, jakie należy podjąć, aby poprawić dostęp MŚP do zabezpieczeń, tj. na:

–   redukcję barier w zakresie rejestracji własności (np. poprzez tworzenie biur informacji kredytowej);

–   obniżenie kosztów wdrażania po stronie pożyczkodawców i podnoszenie ogólnej jakości informacji finansowych na temat MŚP, tak aby zwiększyć ich zdolność kredytową w oczach pożyczkodawców;

16. wskazuje na potrzebę zapewnienia MŚP pomocy finansowej i technicznej skoncentrowanej na badaniach rynkowych, doradztwie finansowym w dziedzinie zarządzania projektami i eksportu, doradztwie prawnym (np. w kwestii klauzul korekcyjnych bądź kar za opóźnienia czy zwłoki w płatnościach), zobowiązaniach celnych i podatkowych, walce z podrabianiem, a także prezentacji przedsiębiorstw na targach i imprezach służących nawiązywaniu kontaktów biznesowych (np. w celu znalezienia dystrybutorów w państwie trzecim);

17. podkreśla, że należy też koniecznie skupić się na kwestii wypełnienia luki kredytowej w przypadku mikroprzedsiębiorstw; podkreśla pożyteczną rolę drobnych pożyczek w umożliwianiu tworzenia takich przedsiębiorstw; ponownie stwierdza, że nawet w przypadku niszy rynkowej niewielkie kwoty BIZ również mogą stymulować oddolne inicjatywy biznesowe, generując wzrost i trwały rozwój na szczeblu lokalnym (np. rozwój rzemiosła);

18. wzywa do zacieśniania partnerstw publiczno-prywatnych przy zapewnianiu kapitału zalążkowego i kapitału wysokiego ryzyka małym, średnim i mikroprzedsiębiorstwom w UE, doprowadzając do podziału ryzyka inwestycyjnego; w tym kontekście podkreśla pozytywną rolę, jaką zarówno instytucje mikrofinansowe, jak i fundusze na rzecz przedsiębiorczości społecznej mogą odgrywać w tworzeniu możliwości biznesowych, z którymi powiązane są też ważne cele społeczne, etyczne i środowiskowe;

III. Zalecenia dotyczące konkretnych działań

19. wzywa do podejmowania na szczeblu krajowym i unijnym wysiłków na rzecz uproszczenia otoczenia biznesowego dla MŚP, w ramach ścisłych konsultacji z unijnymi stowarzyszeniami MŚP, izbami handlowymi i przemysłem, jak również z innymi właściwymi zainteresowanymi stronami, tak aby wspierać ograniczanie biurokracji i internacjonalizację MŚP;

20. nalega, by państwa członkowskie ustanawiały na szczeblu lokalnym pojedyncze centra informacyjne, prowadzone we współpracy z przedsiębiorstwami unijnymi, tak aby MŚP mogły otrzymywać w swoim własnym języku informacje, które nadawałyby się do natychmiastowego wykorzystania, na temat możliwości w zakresie eksportu/importu, istniejących barier w handlu (ceł i barier pozataryfowych), ochrony inwestycji, przepisów w sprawie rozstrzygania sporów, konkurentów, a także zdobyły znajomość i zrozumienie praktyk kulturowych i międzyludzkich na rynkach państw trzecich;

21. apeluje o rozwijanie sieci łączącej MŚP i duże przedsiębiorstwa europejskie, aby MŚP korzystały z wiedzy fachowej, potencjału eksportowego i zdolności innowacyjnych dużych przedsiębiorstw;

22. wzywa Komisję do wspierania wymiany między menadżerami unijnych MŚP i MŚP z krajów trzecich, wzorowanej na programie „Erasmus dla młodych przedsiębiorców” realizowanym na szczeblu Unii Europejskiej;

23. podkreśla potrzebę rozwijania współpracy między europejskimi MŚP a przedsiębiorstwami z państw trzecich w celu ułatwienia wejścia na rynek oraz integracji z rynkami trzecimi;

24. wzywa Komisję i państwa członkowskie do dalszego podnoszenia poziomu świadomości wśród europejskich MŚP w zakresie negocjowanych obecnie umów handlowych oraz otwierających się przed MŚP perspektyw inwestycji międzynarodowych;

25. zachęca unijnych przedsiębiorców i eksporterów do aktywnego wykorzystywania instrumentów ochrony handlu, takich jak procedury wnoszenia skarg w trybie rozporządzenia o barierach w handlu czy ewidencja skarg w bazie danych o dostępie do rynków, tak aby zgłaszać Komisji istotne szkody wynikające z barier w handlu, a w stosownych przypadkach umożliwić jej wszczynanie z urzędu dochodzeń antydumpingowych oraz dochodzeń dotyczących ceł wyrównawczych, w ścisłej współpracy z sektorem, w celu zminimalizowania ryzyka retorsji;

26. jest zdania, że równie ważne jak wspieranie MŚP dążących do internacjonalizacji jest udzielanie im skutecznej ochrony przed nieuczciwymi praktykami handlowymi ze strony krajów partnerskich UE; uznaje internacjonalizację i ochronę za dwa nieodłączne elementy procesu globalizacji;

27. wzywa Komisję do należytego uwzględnienia lepszego dostępu MŚP do procedur antydumpingowych i antysubsydyjnych podczas przeprowadzania reformy unijnych instrumentów ochrony handlu;

28. wzywa Komisję do włączenia MŚP w proces tworzenia norm międzynarodowych (np. ISO), ponieważ zmiany w systemach regulacyjnych mają bezpośredni wpływ na ich rentowność; podkreśla, że zajęcie się problematyką nieuzasadnionych barier pozataryfowych musi być postrzegane jako jeden z najważniejszych priorytetów Komisji, w szczególności poprzez harmonizację norm technicznych w oparciu o właściwe standardy międzynarodowe;

29. wzywa Komisję do zwracania uwagi na powszechnie występujące i uporczywe problemy, o których mowa we wszelkich wielostronnych i dwustronnych porozumieniach handlowych, zwłaszcza w umowach o wolnym handlu zarówno z krajami uprzemysłowionymi, jak i z krajami o gospodarkach wschodzących, oraz do dopilnowania, by w ramach WTO problematyce barier pozataryfowych poświęcano co najmniej tyle samo uwagi co obecnie kwestii zniesienia ceł;

30. ubolewa nad tym, że europejskim przedsiębiorstwom, zwłaszcza MŚP, nie udostępniono konkretnych środków umożliwiających skuteczne przeciwdziałanie naruszeniom praw własności intelektualnej; z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji o przedstawieniu propozycji przeglądu dyrektywy w sprawie stosowania praw własności intelektualnej; wzywa Komisję i państwa członkowskie do poprawy ochrony praw własności intelektualnej we wszystkich odpowiednich wielostronnych organizacjach (WTO, Światowej Organizacji Zdrowia oraz Światowej Organizacji Własności Intelektualnej);

31. zaznacza, że MŚP są podatne na wahania cen; wzywa dlatego Komisję do podjęcia aktywnych działań na szczeblu unijnym oraz na forach międzynarodowych, jak np. G20, na rzecz przeciwdziałania szkodliwym spekulacjom finansowym w odniesieniu do produktów spożywczych i surowców;

32. wzywa Unię do pełnego wykorzystania możliwości inwestycyjnych dla MŚP z UE, które są związane z europejską polityką sąsiedztwa, ze szczególnym uwzględnieniem inwestycji transgranicznych w krajach objętych Partnerstwem Wschodnim oraz partnerstwem z południowym regionem Morza Śródziemnego; podkreśla, że możliwości inwestycyjne w tych obszarach powinny znacząco przyczynić się do zaspokajania społeczno-gospodarczych potrzeb ludności danych krajów i promowania trwałego rozwoju gospodarczego, pogłębionej współpracy regionalnej i stabilizacji w regionie;

33. uważa, że Komisja i Europejska Służba Działań Zewnętrznych powinny wypracować synergie, tak aby dalej udoskonalać działania unijnej dyplomacji handlowej prowadzone na całym świecie;

34. apeluje, by UE opracowała ambitną wspólną politykę przemysłową bazującą na wspieraniu badań naukowych i innowacyjności, korzystającą z innowacyjnych metod finansowania, np. z obligacji projektowych, i wspierającą rozwój MŚP, zwłaszcza dzięki dostępowi do zamówień publicznych, co ma pozwolić na zachowanie konkurencyjności wobec nowych ważnych podmiotów przemysłowych i badawczych;

35. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.

(1)

http://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/17-tbt.pdf

(2)

Dz.U. L 349 z 31.12.1994, s. 71.

(3)

Teksty przyjęte, P7_TA(2011)0363.

(4)

Dz.U. C 233 E z 28.9.2006, s. 103.

(5)

Dz.U. C 298 E z 8.12.2006, s. 235.

(6)

Dz.U. C 306 E z 15.12.2006, s. 400.

(7)

Dz.U. C 308 E z 16.12.2006, s. 182.

(8)

Dz.U. C 102 E z 24.4.2008, s. 128.

(9)

Dz.U. C 146 E z 12.6.2008, s. 95.

(10)

Dz.U. C 184 E z 6.8.2009, s. 16.

(11)

Dz.U. C 259 E z 29.10.2009, s. 77.

(12)

Dz.U. C 67 E z 18.3.2010, s. 132.

(13)

Dz.U. C 117 E z 6.5.2010, s. 116.

(14)

Dz.U. C 12 E z 15.1.2011, s. 256.

(15)

Teksty przyjęte, P7_TA(2011)0063.

(16)

Teksty przyjęte, P7_TA(2011)0141.

(17)

Teksty przyjęte, P7_TA(2011)0206.

(18)

Teksty przyjęte, P7_TA(2011)0224.

(19)

Teksty przyjęte, P7_TA(2011)0225.

(20)

Teksty przyjęte, P7_TA(2011)0257.

(21)

Teksty przyjęte, P7_TA(2011)0255.

(22)

Teksty przyjęte, P7_TA(2011)0565.

(23)

Teksty przyjęte, P7_TA(2012)0275.


UZASADNIENIE

I. Wprowadzenie

W niniejszym sprawozdaniu z własnej inicjatywy skoncentrowano się na małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP), które są zainteresowane eksportowaniem, importowaniem i inwestowaniem poza granicami jednolitego rynku UE. Zgodnie z komunikatem Komisji Europejskiej „Małe przedsiębiorstwo, wielki świat – nowe partnerstwo na rzecz pomocy MŚP w wykorzystaniu szans na światowych rynkach” z dnia 9 listopada 2011 r. małymi i średnimi przedsiębiorstwami nazywane są dalej przedsiębiorstwa unijne, które są niezależne od dużych przedsiębiorstw i korporacji wielonarodowych, o liczbie pracowników poniżej 250, o rocznych obrotach nieprzekraczających 50 mln euro oraz o rocznej sumie bilansowej mniejszej lub równej 43 mln euro. Komisja Europejska szacuje, że na jednolitym rynku UE działalność prowadzi około 23 milionów MŚP.

Unijne MŚP zapewniają 75% miejsc pracy w sektorze prywatnym, a na przestrzeni ostatnich pięciu lat przyczyniły się do powstania 80% wszystkich nowych miejsc pracy. Zaskakujące jest zatem, że zaledwie 25% MŚP prowadzi działalność poza granicami państwa członkowskiego swojej siedziby, zaś tylko 13% aktywizuje się na rynkach poza UE poprzez eksport. Liczba MŚP zaangażowanych w bezpośrednie inwestycje zagraniczne jest również ograniczona.

Można przedstawić kilka czynników, aby wyjaśnić przyczyny braku internacjonalizacji MŚP. U podstaw tego problemu leżą dwa kluczowe aspekty. Po pierwsze unijne MŚP stają wobec trudności z uzyskiwaniem informacji na temat rynków zagranicznych oraz możliwości z zakresu wymiany handlowej i inwestycji za granicą. Po drugie wielu MŚP brakuje kapitału na rozpoczęcie działalności w wymiarze światowym, co obejmuje finansowanie transgranicznej aktywności gospodarczej. Jako sprawozdawca podjąłem się rozwinąć te dwie kwestie i zasugerować konkretne rozwiązania w celu przezwyciężenia tych problemów i umożliwienia unijnym MŚP zwiększenia ich konkurencyjności w wymiarze światowym. Wszystkie te zagadnienia stanowią część nowej unijnej polityki handlowej i inwestycyjnej.

II. Dostęp do informacji

Zgodnie z „Tablicą wyników OECD w sprawie finansowania MŚP i przedsiębiorczości” z dnia 19 kwietnia 2012 r.(1) dostęp do finansowania był, obok dostępu do informacji o rynku, jednym z najpoważniejszych problemów, wobec jakich stawały MŚP w pierwszej połowie 2009 r. Dostęp do szczegółowych informacji o rynku jest bez wątpienia jednym ze wstępnych warunków udanej internacjonalizacji. Informacje te dotyczą szeregu zagadnień, od przeglądu sytuacji politycznej w kraju prowadzenia działalności do badań rynkowych odnoszących się do socjoekonomicznych wskaźników z zakresu szans rynkowych, w tym cech szczególnych potencjalnych klientów.

Regularnie aktualizowane dane na temat kursów wymiany walut, pewności prawa, prawa pracy, a wreszcie możliwości w zakresie finansowania wymiany handlowej mają kluczowe znaczenie dla MŚP. Czynniki te są jeszcze ważniejsze dla mikroprzedsiębiorstw, szczególnie wówczas, gdy po raz pierwszy wchodzą one na rynki zagraniczne i starają się zidentyfikować odpowiednie szanse biznesowe. Mikroprzedsiębiorstwa, jako najmniejsze podmioty spośród MŚP, dysponują najmniejszymi zasobami i na ogół uchodzą za podmioty, które przynoszą mniejsze zyski niż MŚP, duże przedsiębiorstwa i międzynarodowe korporacje. W zakresie wspierania rozwoju działalności gospodarczej oraz internacjonalizacji są one w jeszcze większym stopniu uzależnione od dostępu do odpowiednio dopasowanych informacji.

Aby zatem zwiększyć ogólną świadomość w kwestii potrzeb mikro- oraz małych i średnich przedsiębiorstw, bardzo ważne jest też ulepszenie procesu zbierania informacji i danych statystycznych na temat wyzwań, wobec jakich stają mikroprzedsiębiorstwa. Obejmuje to dostęp do finansowania w celu wspierania internacjonalizacji, lecz także mechanizm dzielenia się istniejącą wiedzą fachową na temat możliwych rozwiązań, które mogą stanowić dla mikroprzedsiębiorstw wsparcie w przezwyciężaniu aktualnych problemów na szczeblu krajowym i UE bądź międzynarodowym, szczególnie w krajach OECD.

III. Dostęp do kapitału

Dostęp do kapitału oraz do adekwatnego, związanego z handlem wsparcia finansowego ma zasadnicze znaczenie dla mikroprzedsiębiorstw, które chcą aktywnie włączyć się w działalność eksportową i importową. Ma to też zasadnicze znaczenie z punktu widzenia inwestycji na rynkach w państwach trzecich, a także zwiększania zdolności tych podmiotów do przetrwania w obliczu konkurencji międzynarodowej.

W związku z tym, jako sprawozdawca, z zadowoleniem przyjmuję wszystkie istniejące europejskie instrumenty finansowe, takie jak Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji i jego system mikrokredytów, finansowe inicjatywy Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) oraz Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI), możliwości nawiązywania kontaktów w ramach Forum Finansowego MŚP, wsparcie udzielane na szczeblu UE na rzecz badań i rozwoju, a wreszcie środki dla MŚP przekazywane z unijnego Funduszu Spójności i funduszy strukturalnych. Wszystkie te środki przyczyniają się do rozwoju i stabilnego wzrostu przedsiębiorstw unijnych. Ubolewam jednak, że bardzo niewiele uczyniono, aby zapewnić fundusze skierowane bezpośrednio do MŚP, które muszą korzystać z pośredników finansowych, takich jak banki, aby uzyskać dostęp do finansowania w państwach członkowskich UE. Ubolewam ponadto, że spośród wspomnianych wyżej programów wsparcia MŚP bardzo nieliczne, jeśli w ogóle którekolwiek z nich, są konkretnie ukierunkowane na handel międzynarodowy czy też inwestycje w państwach trzecich.

Uwzględniając powyższe, doceniam, że Komisja Europejska postanowiła ostatnio wesprzeć małe przedsiębiorstwa prowadzące działalność poza państwami członkowskimi, w których znajdują się ich siedziby, poprawiając ich dostęp do rynków dzięki opracowaniu na lata 2014‒2020 Programu na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP (COSME), który będzie stanowić kontynuację Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji. W przypadku tego ostatniego programu planowany budżet wynosi 2,5 miliarda euro, co pozwoliłoby zapewnić wsparcie, w tym na internacjonalizację, dla około 40 000 przedsiębiorstw. Niemniej jednak, w mojej opinii, wiele jeszcze należy zrobić, aby możliwe było czerpanie pełnych korzyści z postlizbońskiej polityki handlowej i inwestycyjnej UE. Ponieważ obecnie zarówno wymiana handlowa, jak i bezpośrednie inwestycje zagraniczne leżą w wyłącznej gestii Unii, należy położyć większy nacisk na wszechstronne działania w ramach wspólnej polityki handlowej UE.

To dlatego Komisja powinna rozważyć ustanowienie unijnego narzędzia eksportu-importu (EU EXIM). Powinno ono bazować na istniejących formach wsparcia w zakresie finansowania handlu, które są dostępne w niektórych państwach członkowskich UE, i umożliwiać wymianę najlepszych praktyk krajowych oraz rozwiązań stosowanych w ramach polityki rządowej, aby poprawić dostęp MŚP i mikroprzedsiębiorstw do finansowania. Taka inicjatywa może przyczynić się do wdrożenia skutecznej „strategii wyjścia” z przeciągającego się światowego kryzysu finansowego, gospodarczego i społecznego, jak również z trwającego kryzysu długu publicznego w strefie euro, a jednocześnie stymulować trwały wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy.

Narzędzie EU EXIM powinno, w mojej opinii, zapewniać MŚP, a w stosownych przypadkach mikroprzedsiębiorstwom, dodatkowe wsparcie, które byłoby udostępniane tym podmiotom za pośrednictwem agencji kredytów eksportowych w danym państwie członkowskim. W oparciu o oficjalnie wspierane systemy kredytów eksportowych obejmujące w różnych państwach członkowskich UE przepisy szczególne w sprawie MŚP prowadzących działalność eksportową to dodatkowe wsparcie mogłoby, w stosownych przypadkach, składać się z następujących usług:

- kapitału zalążkowego;

- pożyczek specjalnych dla nowych przedsiębiorstw (np. pożyczek o preferencyjnej stopie oprocentowania (pożyczki uprzywilejowane) lub stałej stopie oprocentowania przez cały okres spłaty kredytu);

- krótkoterminowego kapitału obrotowego i refinansowania;

- gwarancji kredytowych;

- gwarancji eksportowych;

- współfinansowania (przy wykorzystaniu kapitału własnego przedsiębiorstw bądź finansowania ze źródeł prywatnych (np. pożyczek bankowych));

- pośrednictwa kredytowego;

- kapitału wysokiego ryzyka i finansowania kapitałowego,

- zwolnień i odroczeń podatkowych (przynajmniej dla mikroprzedsiębiorstw i nowych przedsiębiorstw);

- doradztwa biznesowego, w tym doradztwa prawnego i podatkowego;

- oficjalnie wspieranych systemów kredytów eksportowych bazujących na najlepszych praktykach istniejących

- oficjalnie wspieranych systemów kredytów eksportowych bazujących na najlepszych praktykach istniejących agencji kredytów eksportowych w państwach członkowskich UE, takich jak ubezpieczenia kredytów eksportowych (na przykład od ryzyka kursowego) i gwarancji kredytów eksportowych (na przykład w celu wyeliminowania handlowego lub politycznego ryzyka nieuiszczenia zapłaty).

Wspomniane środki mogą też spowodować większe zaangażowanie sektora prywatnego w finansowanie powiązane z MŚP oraz wsparcie internacjonalizacji, na przykład poprzez zabezpieczanie kredytów eksportowych przez prywatnych ubezpieczycieli.

Odnosząc się do mikroprzedsiębiorstw europejskich, można jedynie podkreślić, jak ważny jest dla nich dostęp do kapitału zalążkowego w początkowej fazie działalności, jak również do mikrokredytów (mikropożyczek) w ramach całego cyklu działalności gospodarczej, tak aby dokonać podziału ryzyka prowadzenia tej działalności. W związku z tym sprawozdawca uważa, że zarówno instytucje mikrofinansowe, jak i fundusze na rzecz przedsiębiorczości społecznej mogą odgrywać pozytywną rolę w stwarzaniu szans biznesowych, z którymi powiązane są też ważne cele społeczne, etyczne i środowiskowe, a także generować wzrost ze szczebla lokalnego.

Na koniec należy podkreślić, że wszystkie mikroprzedsiębiorstwa powinny korzystać z uproszczonej procedury składania wniosków o wspomniane wyżej usługi oraz z szybkiego przetwarzania tychże wniosków, nie tylko aby oszczędzić czas, lecz także aby zmniejszyć pewne obciążenia finansowe, jakie spoczywają na tych podmiotach w związku z procesem aplikacyjnym.

IV. Wnioski

Celem zaleceń sformułowanych w niniejszym sprawozdaniu jest poprawa jakości informacji udostępnianych MŚP oraz mikroprzedsiębiorstwom i dotyczących możliwości w zakresie pozyskiwania funduszy oraz instrumentów finansowania handlu, które istnieją zarówno na szczeblu krajowym, jak i UE. Można mieć nadzieję, że dzięki pomocy tego typu MŚP i mikroprzedsiębiorstwa przezwyciężą bariery w handlu, które ograniczają dostęp przedsiębiorstw unijnych do rynków państw trzecich. Ponadto należy się spodziewać, że dodatkowe dopasowane narzędzie w obszarze importu/eksportu umożliwi im pełne wykorzystanie potencjału w zakresie wzrostu i tworzenia miejsc pracy, który jest wynikiem internacjonalizacji.

(1)

Tablica wyników OECD, 19 kwietnia 2012 r., http://www.oecd-ilibrary.org/industry-andservices/financing-smes-and-entrepreneurship_9789264166769-en.


WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

6.11.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

23

1

2

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

William (The Earl of) Dartmouth, Maria Badia i Cutchet, Marielle de Sarnez, Yannick Jadot, Metin Kazak, Franziska Keller, Bernd Lange, David Martin, Paul Murphy, Franck Proust, Godelieve Quisthoudt-Rowohl, Helmut Scholz, Peter Šťastný, Robert Sturdy, Gianluca Susta, Henri Weber, Jan Zahradil

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Josefa Andrés Barea, Catherine Bearder, George Sabin Cutaş, Béla Glattfelder, Syed Kamall, Pablo Zalba Bidegain

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Edite Estrela, Jean-Paul Gauzès, Oldřich Vlasák

Ostatnia aktualizacja: 29 listopada 2012Informacja prawna